Ayodhya KandaPrakarana 2920 Verses

Prakarana 29

त्याग-दीक्षा का सोपान: राज्य-सुख और गृह-रमणीयता के बीच ‘राम-आज्ञा’ को सर्वोच्च मानकर वैराग्य, करुणा, और धर्म-निष्ठा की परीक्षा। यह चरण साधक को सिखाता है कि प्रेम (स्नेह) को आसक्ति न बनने देकर उसे ‘आज्ञा-पालन’ और ‘राम-चरणानुराग’ में रूपान्तरित किया जाए।

Phần này của Ayodhyā Kāṇḍa biến "lòng bi mẫn sinh từ sự chia ly" thành trí tuệ về dharma. Sau bốn ngày, sự kiên quyết của thành phố, "Không có Sītā và Rāma, việc trở về không tốt lành", thiết lập trong lòng dân chúng tính không thể tách rời của cặp đôi Rāma, Sītā, và bằng cách gọi cuộc sống trong rừng "tươi đẹp như một vạn thành phố bất tử," nó tuyên bố chính sự từ bỏ là hạnh phúc tối thượng. Sau đó, trong các cuộc đối thoại của các hoàng hậu và gia đình Janaka, Karuṇā trở nên sâu sắc hơn, tuy nhiên Tulasīdāsa không để nó trở thành sự tuyệt vọng: lời của Sumitrā và Kauśalyā cấm chỉ sự đổ lỗi trước "sắc lệnh của Īśa." Trên nền tảng này nảy sinh vinh quang của phẩm hạnh Bharata, một lý tưởng của bhakti đắm mình trong "mệnh lệnh của Rāma," vượt qua cả lợi ích cá nhân và cả sự tính toán về công đức. Như vậy phần này dạy người tìm đạo tinh lọc tình cảm thành anurāga thuần khiết, vững vàng, đây là chuyển động của bậc thang.

In this prakarana

People

  • RamaRāma
  • SitaSītā
  • KausalyaKausalyā
  • SumitraSumitrā
  • Bharata
  • LakshmanaLakṣmaṇa
  • Janaka
  • TulsidasSpeaksTulsīdās

Verses

Chaupai 280.1-4

एहि बिधि बासर बीते चारी।रामु निरखि नर नारि सुखारी।।

दुहु समाज असि रुचि मन माहीं।बिनु सिय राम फिरब भल नाहीं।।

सीता राम संग बनबासू।कोटि अमरपुर सरिस सुपासू।।

परिहरि लखन रामु बैदेही।जेहि घरु भाव बाम बिधि तेही।।

दाहिन दइउ होइ जब सबही।राम समीप बसिअ बन तबही।।

मंदाकिनि मज्जनु तिहु काला।राम दरसु मुद मंगल माला।।

अटनु राम गिरि बन तापस थल।असनु अमिअ सम कंद मूल फल।।

सुख समेत संबत दुइ साता।पल सम होहिं न जनिअहिं जाता।।

ehi bidhi bāsara bīte cārī |rāmu nirakhi nara nāri sukhārī ||

duhu samāja asi ruci mana māhīṁ |binu siya rāma phiraba bhala nāhīṁ ||

sītā rāma saṁga banabāsū |koṭi amarapura sarisa supāsū ||

parihari lakhana rāmu baidehī |jehi gharu bhāva bāma bidhi tehī ||

dāhina daiu hoi jaba sabahī |rāma samīpa basia bana tabahī ||

maṁdākini majjanu tihu kālā |rāma darasu muda maṁgala mālā ||

aṭanu rāma giri bana tāpasa thala |asanu amia sama kaṁda mūla phala ||

sukha sameta saṁbata dui sātā |pala sama hohiṁ na janiahiṁ jātā ||

Như vậy bốn ngày đã trôi qua, và những người nam cũng như người nữ đều hân hoan khi ngắm nhìn Rama. Trong cả hai nhóm đều có chung một ước nguyện trong lòng: rằng không nên quay về mà thiếu Sita và Rama. Sống trong rừng cùng với Sita và Rama sẽ là niềm hạnh phúc sánh bằng mười triệu cõi trời. Ai lìa bỏ Lakshmana, Rama và Sita, mà mến nhà cửa, thì số phận đã quay lưng chống lại người ấy. Chỉ khi nào số phận ưu ái tất cả họ, thì khi đó họ mới có thể ở trong rừng gần bên Rama. Họ sẽ tắm trong Mandakini vào ba thời trong ngày, và được ngắm nhìn Rama sẽ là tràng hoa của niềm vui và phước lành. Họ sẽ dạo chơi trên núi của Rama, trong rừng và các nơi tu hành của bậc khổ hạnh, và thức ăn của họ là rễ, củ và quả, như tiên dược. Trong hạnh phúc như vậy, mười bốn năm sẽ trôi qua như một khoảnh khắc, và không ai nhận ra chúng đã qua đi.

Doha 280

एहि सुख जोग न लोग सब कहहिं कहाँ अस भागु।सहज सुभायँ समाज दुहु राम चरन अनुरागु।।⁠280।।

ehi sukha joga na loga saba kahahiṁ kahā̃ asa bhāgu |sahaja subhāyã samāja duhu rāma carana anurāgu ||⁠280||

Thấy hạnh phúc như vậy, tất cả mọi người đều nói: Ở đâu có phước lành như thế này? Cả hai đoàn người đều tự nhiên và yêu mến chân của Rama.

Chaupai 281.1-4

एहि बिधि सकल मनोरथ करहीं।बचन सप्रेम सुनत मन हरहीं।।

सीय मातु तेहि समय पठाईं।दासीं देखि सुअवसरु आईं।।

सावकास सुनि सब सिय सासू।आयउ जनकराज रनिवासू।।

कौसल्याँ सादर सनमानी।आसन दिए समय सम आनी।।

सीलु सनेह सकल दुहु ओरा।द्रवहिं देखि सुनि कुलिस कठोरा।।

पुलक सिथिल तन बारि बिलोचन।महि नख लिखन लगीं सब सोचन।।

सब सिय राम प्रीति कि सि मूरती।जनु करुना बहु बेष बिसूरति।।

सीय मातु कह बिधि बुधि बाँकी।जो पय फेनु फोर पबि टाँकी।।

ehi bidhi sakala manoratha karahīṁ |bacana saprema sunata mana harahīṁ ||

sīya mātu tehi samaya paṭhāīṁ |dāsīṁ dekhi suavasaru āīṁ ||

sāvakāsa suni saba siya sāsū |āyau janakarāja ranivāsū ||

kausalyā̃ sādara sanamānī |āsana die samaya sama ānī ||

sīlu saneha sakala duhu orā |dravahiṁ dekhi suni kulisa kaṭhorā ||

pulaka sithila tana bāri bilocana |mahi nakha likhana lagīṁ saba socana ||

saba siya rāma prīti ki si mūratī |janu karunā bahu beṣa bisūrati ||

sīya mātu kaha bidhi budhi bā̃kī |jo paya phenu phora pabi ṭā̃kī ||

Như vậy họ tất cả đều bày tỏ những ước muốn trong lòng, và những lời nói đầy yêu thương của họ đã làm say đắm tâm trí tất cả những ai nghe thấy. Lúc bấy giờ mẹ của Sita đã sai các thị nữ đi theo, thấy rằng thời cơ phù hợp bèn quay trở lại. Nghe rằng tất cả các mẹ chồng của Sita đều đang nhàn rỗi, khu nữ quyến của Vua Janaka đã đến thăm họ. Kausalya đón tiếp họ với tôn kính và trọng vọng, và sai mang đến cho họ chỗ ngồi tùy theo hoàn cảnh. Sự dịu dàng và tình yêu thương từ cả hai phía đến nỗi cả chớp sét cứng rắn cũng sẽ tan chảy khi nhìn thấy và nghe thấy. Thân thể họ rùng mình và yếu mềm, đôi mắt đầy nước mắt, và tất cả họ, chìm trong suy nghĩ buồn bã, bắt đầu cào đất bằng móng tay. Mỗi người trong họ dường như là hiện thân của tình yêu dành cho Sita và Rama, như thể lòng trắc ẩn đã hóa thân thành nhiều hình dạng và đang khóc. Mẹ của Sita nói: "Sự phán xét của Đấng Sáng Tạo thật quanh co, như thể người lấy chớp sét làm đục để cắt và phá vỡ bọt sữa."

Doha 281

सुनिअ सुधा देखिअहिं गरल सब करतूति कराल।जहँ तहँ काक उलूक बक मानस सकृत मराल।।⁠281।।

sunia sudhā dekhiahiṁ garala saba karatūti karāla |jahã tahã kāka ulūka baka mānasa sakṛta marāla ||⁠281||

Chúng ta nghe nói về trần lộ, nhưng thứ ta thấy là thuốc độc; mọi hành động của Định mệnh đều đáng sợ. Khắp nơi đều có quạ, cú mèo và cò, trong khi thiên nga chỉ thỉnh thoảng mới xuất hiện.

Chaupai 282.1-4

सुनि ससोच कह देबि सुमित्रा।बिधि गति बड़ि बिपरीत बिचित्रा।।

जो सृजि पालइ हरइ बहोरी।बाल केलि सम बिधि मति भोरी।।

कौसल्या कह दोसु न काहू।करम बिबस दुख सुख छति लाहू।।

कठिन करम गति जान बिधाता।जो सुभ असुभ सकल फल दाता।।

ईस रजाइ सीस सबही कें।उतपति थिति लय बिषहु अमी कें।।

देबि मोह बस सोचिअ बादी।बिधि प्रपंचु अस अचल अनादी।।

भूपति जिअब मरब उर आनी।सोचिअ सखि लखि निज हित हानी।।

सीय मातु कह सत्य सुबानी।सुकृती अवधि अवधपति रानी।।

suni sasoca kaha debi sumitrā |bidhi gati baṛi biparīta bicitrā ||

jo sṛji pālai harai bahorī |bāla keli sama bidhi mati bhorī ||

kausalyā kaha dosu na kāhū |karama bibasa dukha sukha chati lāhū ||

kaṭhina karama gati jāna bidhātā |jo subha asubha sakala phala dātā ||

īsa rajāi sīsa sabahī keṁ |utapati thiti laya biṣahu amī keṁ ||

debi moha basa socia bādī |bidhi prapaṁcu asa acala anādī ||

bhūpati jiaba maraba ura ānī |socia sakhi lakhi nija hita hānī ||

sīya mātu kaha satya subānī |sukṛtī avadhi avadhapati rānī ||

Nghe vậy, Hoàng hậu Sumitra nói trong buồn bã: "Con đường của Định mệnh rất trái ngược và kỳ lạ. Nó sáng tạo và nuôi dưỡng, rồi lại hủy diệt; tâm trí của Định mệnh nhẹ nhàng như trò chơi của trẻ con. Kausalya nói: "Không ai đáng trách. Buồn và vui, mất và được, tất cả đều do nghiệp của chính mình chi phối. Con đường của nghiệp khó thấu hiểu; chỉ có Đấng Sáng tạo biết rõ, Đấng ban mọi quả, dù tốt hay xấu. Mệnh lệnh của Chúa ngự trên đầu tất cả: trong sinh ra, tồn tại, và tiêu tan, trong độc dược lẫn thần dược. Này phu nhân, chúng ta buồn bã dưới sự chi phối của ảo tưởng là vô ích; mạng lưới của Định mệnh như vậy không thể lay chuyển và không có khởi thủy. Nghĩ đến việc vua sống hay chết, này bạn, chúng ta buồn chỉ vì thấy sự thiệt hại và mất mát của chính mình." Mẹ của Sita nói: "Ngài nói thật và hay, này hoàng hậu của chúa tể Ayodhya, bậc tối cao trong những người hiền đức."

Doha 282

लखनु राम सिय जाहुँ बन भल परिनाम न पोचु।गहबरि हियँ कह कौसिला मोहि भरत कर सोचु।।⁠282।।

lakhanu rāma siya jāhũ bana bhala parināma na pocu |gahabari hiyã kaha kausilā mohi bharata kara socu ||⁠282||

Hãy để Lakshmana, Rama và Sita đi vào rừng; kết quả sẽ tốt đẹp, đừng đau buồn. Với trái tim nặng trĩu, Kausalya nói: "Nỗi buồn duy nhất của ta là vì Bharat."

Chaupai 283.1-4

ईस प्रसाद असीस तुम्हारी।सुत सुतबधू देवसरि बारी।।

राम सपथ मैं कीन्ह न काऊ।सो करि कहउँ सखी सति भाऊ।।

भरत सील गुन बिनय बड़ाई।भायप भगति भरोस भलाई।।

कहत सारदहु कर मति हीचे।सागर सीप कि जाहिं उलीचे।।

जानउँ सदा भरत कुलदीपा।बार बार मोहि कहेउ महीपा।।

कसें कनकु मनि पारिखि पाएँ।पुरुष परिखिअहिं समयँ सुभाएँ।।

अनुचित आजु कहब अस मोरा।सोक सनेहँ सयानप थोरा।।

सुनि सुरसरि सम पावनि बानी।भईं सनेह बिकल सब रानी।।

īsa prasāda asīsa tumhārī |suta sutabadhū devasari bārī ||

rāma sapatha maiṁ kīnha na kāū |so kari kahaũ sakhī sati bhāū ||

bharata sīla guna binaya baṛāī |bhāyapa bhagati bharosa bhalāī ||

kahata sāradahu kara mati hīce |sāgara sīpa ki jāhiṁ ulīce ||

jānaũ sadā bharata kuladīpā |bāra bāra mohi kaheu mahīpā ||

kaseṁ kanaku mani pārikhi pāẽ |puruṣa parikhiahiṁ samayã subhāẽ ||

anucita āju kahaba asa morā |soka sanehã sayānapa thorā ||

suni surasari sama pāvani bānī |bhaīṁ saneha bikala saba rānī ||

Nhờ ân sủng của Chúa và phước lành của người, con trai và con dâu ta trong sạch như nước sông thiên. Ta chưa từng thề nhân danh Rama; nhưng nay ta thề nhân danh Ngài, hỡi bạn, và nói ra sự thật trong lòng ta. Đức hạnh, lòng tốt, sự khiêm nhường và sự vĩ đại của Bharata, tình anh em, lòng sùng kính, sự tin cậy và lòng nhân từ của người. Ngay cả trí tuệ của Saraswati cũng sẽ lung lay khi kể về những điều đó. Liệu đại dương có thể vơi đi bằng vỏ sò chăng? Ta luôn biết Bharata là ngọn đèn của gia tộc, và nhà vua đã nói với ta như vậy nhiều lần. Vàng được thử bằng đá thử vàng, và ngọc khi thợ kim hoàn kiểm tra; con người được thử thách trong thời kỳ gian khó, qua bản tính tự nhiên. Không nên để ta nói như vậy hôm nay, nhưng trong nỗi buồn và tình yêu, chỉ còn ít sự khôn ngoan. Nghe những lời trong sạch như sông Hằng, tất cả các hoàng hậu đều tràn ngập tình yêu.

Doha 283

कौसल्या कह धीर धरि सुनहु देबि मिथिलेसि।को बिबेकनिधि बल्लभहि तुम्हहि सकइ उपदेसि।।⁠283।।

kausalyā kaha dhīra dhari sunahu debi mithilesi |ko bibekanidhi ballabhahi tumhahi sakai upadesi ||⁠283||

Kausalya nói với lòng can đảm: "Hãy lắng nghe, hỡi Nữ hoàng xứ Mithila. Ai có thể khuyên bảo nàng, người vợ yêu dấu của một người là kho tàng của sự khôn ngoan?"

Chaupai 284.1-4

रानि राय सन अवसरु पाई।अपनी भाँति कहब समुझाई।।

रखिअहिं लखनु भरतु गबनहिं बन।जौं यह मत मानै महीप मन।।

तौ भल जतनु करब सुबिचारी।मोरें सौचु भरत कर भारी।।

गूढ़ सनेह भरत मन माही।रहें नीक मोहि लागत नाहीं।।

लखि सुभाउ सुनि सरल सुबानी।सब भइ मगन करुन रस रानी।।

नभ प्रसून झरि धन्य धन्य धुनि।सिथिल सनेहँ सिद्ध जोगी मुनि।।

सबु रनिवासु बिथकि लखि रहेऊ।तब धरि धीर सुमित्राँ कहेऊ।।

देबि दंड जुग जामिनि बीती।राम मातु सुनी उठी सप्रीती।।

rāni rāya sana avasaru pāī |apanī bhā̃ti kahaba samujhāī ||

rakhiahiṁ lakhanu bharatu gabanahiṁ bana |jauṁ yaha mata mānai mahīpa mana ||

tau bhala jatanu karaba subicārī |moreṁ saucu bharata kara bhārī ||

gūṛha saneha bharata mana māhī |raheṁ nīka mohi lāgata nāhīṁ ||

lakhi subhāu suni sarala subānī |saba bhai magana karuna rasa rānī ||

nabha prasūna jhari dhanya dhanya dhuni |sithila sanehã siddha jogī muni ||

sabu ranivāsu bithaki lakhi raheū |taba dhari dhīra sumitrā̃ kaheū ||

debi daṁḍa juga jāmini bītī |rāma mātu sunī uṭhī saprītī ||

Nữ hoàng, khi ngài có cơ hội, hãy giải thích chuyện này cho nhà vua theo cách của ngài. Hãy giữ Lakshmana lại, và để Bharata đi vào rừng, nếu tâm trí nhà vua đồng ý với lời khuyên này. Khi đó ngài nên vạch ra kế hoạch tốt sau khi suy nghĩ chín chắn, vì ta rất lo lắng về Bharata. Có một tình yêu sâu sắc và ẩn giấu trong lòng Bharata; nếu y ở lại, điều đó không tốt trong mắt ta. Thấy bản tính của bà và nghe những lời nói đơn giản, ân cần của bà, tất cả các nữ hoàng đều chìm đắm trong tình cảm bi mẫn. Hoa rơi từ trời xuống cùng tiếng reo "Phước lành, phước lành!", và các Siddha, yogi, và đạo sĩ suy yếu vì tình yêu. Toàn thể khu vực nữ quy bị mê hoặc nhìn bà; rồi Sumitra lấy can đảm và lên tiếng. "Thưa phu nhân, hai danda của đêm đã trôi qua." Nghe vậy, mẹ của Rama đứng dậy với đầy tình thương.

Doha 284

बेगि पाउ धारिअ थलहि कह सनेहँ सतिभाय।हमरें तौ अब ईस गति के मिथिलेस सहाय।।⁠284।।

begi pāu dhāria thalahi kaha sanehã satibhāya |hamareṁ tau aba īsa gati ke mithilesa sahāya ||⁠284||

Với tình thương và sự chân thành, nàng nói: "Hãy lập tức quay bước về nơi trú ngụ của ngài. Đối với chúng ta bây giờ, nơi nương tựa duy nhất là Thượng Đế, hoặc Chúa tể xứ Mithila là đấng phù trợ của chúng ta."

Chaupai 285.1-4

लखि सनेह सुनि बचन बिनीता।जनकप्रिया गह पाय पुनीता।।

देबि उचित असि बिनय तुम्हारी।दसरथ घरिनि राम महतारी।।

प्रभु अपने नीचहु आदरहीं।अगिनि धूम गिरि सिर तिनु धरहीं।।

सेवकु राउ करम मन बानी।सदा सहाय महेसु भवानी।।

रउरे अंग जोगु जग को है।दीप सहाय कि दिनकर सोहै।।

रामु जाइ बनु करि सुर काजू।अचल अवधपुर करिहहिं राजू।।

अमर नाग नर राम बाहुबल।सुख बसिहहिं अपनें अपने थल।।

यह सब जागबलिक कहि राखा।देबि न होइ मुधा मुनि भाषा।।

lakhi saneha suni bacana binītā |janakapriyā gaha pāya punītā ||

debi ucita asi binaya tumhārī |dasaratha gharini rāma mahatārī ||

prabhu apane nīcahu ādarahīṁ |agini dhūma giri sira tinu dharahīṁ ||

sevaku rāu karama mana bānī |sadā sahāya mahesu bhavānī ||

raure aṁga jogu jaga ko hai |dīpa sahāya ki dinakara sohai ||

rāmu jāi banu kari sura kājū |acala avadhapura karihahiṁ rājū ||

amara nāga nara rāma bāhubala |sukha basihahiṁ apaneṁ apane thala ||

yaha saba jāgabalika kahi rākhā |debi na hoi mudhā muni bhāṣā ||

Thấy tình thương của bà và nghe những lời khiêm nhường của bà, nữ hoàng được yêu quý của Janaka ôm lấy đôi chân thánh của bà. "Này hoàng hậu, sự khiêm nhường như vậy chỉ xứng đáng với bà, vợ của Dasharatha và mẹ của Rama." "Các bậc vĩ nhân tôn trọng cả những kẻ hèn mọn: lửa mang khói trên đầu, và núi mang cỏ trên đỉnh." "Vua Janaka là tôi tớ của bà trong hành động, tư tưởng và lời nói, và Mahesha cùng Bhavani luôn là những người giúp đỡ bà." "Ai trên thế gian này xứng đáng làm người giúp đỡ bà? Có phải đèn giúp đỡ mặt trời để mặt trời tỏa sáng không?" "Rama sẽ đi vào rừng và làm công việc của các vị thần, rồi sau đó họ sẽ cai trị Ayodhya một cách vững chắc." "Nhờ sức mạnh cánh tay của Rama, các vị thần, rắn và người sẽ đều sống hạnh phúc, mỗi vị ở nơi riêng của mình." "Tất cả điều này Yajnavalkya đã tiên tri; này hoàng hậu, lời của một bậc hiền triết không thể trở nên sai."

Doha 285

अस कहि पग परि पेम अति सिय हित बिनय सुनाइ।सिय समेत सियमातु तब चली सुआयसु पाइ।।⁠285।।

asa kahi paga pari pema ati siya hita binaya sunāi |siya sameta siyamātu taba calī suāyasu pāi ||⁠285||

Nói điều này, bà quỳ xuống chân bà, thể hiện tình yêu thương lớn lao và cầu xin vì Sita. Sau đó Sita, cùng với mẹ mình, đã ra đi, sau khi nhận được sự cho phép.

Chaupai 286.1-4

प्रिय परिजनहि मिली बैदेही।जो जेहि जोगु भाँति तेहि तेही।।

तापस बेष जानकी देखी।भा सबु बिकल बिषाद बिसेषी।।

जनक राम गुर आयसु पाई।चले थलहि सिय देखी आई।।

लीन्हि लाइ उर जनक जानकी।पाहुन पावन पेम प्रान की।।

उर उमगेउ अंबुधि अनुरागू।भयउ भूप मनु मनहुँ पयागू।।

सिय सनेह बटु बाढ़त जोहा।ता पर राम पेम सिसु सोहा।।

चिरजीवी मुनि ग्यान बिकल जनु।बूड़त लहेउ बाल अवलंबनु।।

मोह मगन मति नहिं बिदेह की।महिमा सिय रघुबर सनेह की।।

priya parijanahi milī baidehī |jo jehi jogu bhā̃ti tehi tehī ||

tāpasa beṣa jānakī dekhī |bhā sabu bikala biṣāda biseṣī ||

janaka rāma gura āyasu pāī |cale thalahi siya dekhī āī ||

līnhi lāi ura janaka jānakī |pāhuna pāvana pema prāna kī ||

ura umageu aṁbudhi anurāgū |bhayau bhūpa manu manahũ payāgū ||

siya saneha baṭu bāṛhata johā |tā para rāma pema sisu sohā ||

cirajīvī muni gyāna bikala janu |būṛata laheu bāla avalaṁbanu ||

moha magana mati nahiṁ bideha kī |mahimā siya raghubara saneha kī ||

Vaidehi gặp gỡ những người thân yêu trong gia đình, mỗi người theo cách phù hợp với họ. Khi thấy Janaki trong y phục tu sĩ, tất cả đều đau đớn, và nỗi buồn của họ thật sâu sắc. Sau khi được Rama và guru cho phép, Janaka đi đến nơi đó và đến gặp Sita. Janaka ôm Janaki vào lòng, như một vị khách thanh tẩy là tình yêu của mạng sống. Biển tình dâng trào trong lòng ngài, và tâm trí vị vua trở nên như Prayaga. Ngài thấy cây banyan của tình yêu dành cho Sita mọc lên ở đó, và trên đó tình yêu trẻ thơ dành cho Rama tỏa sáng. Như thể bậc đạo sĩ trường thọ, tâm trí rối bời trong tri thức, tìm thấy đứa trẻ làm chỗ bám khi đang chìm. Tâm trí Videha không chìm đắm trong ảo tưởng; chính là sự vĩ đại của tình yêu dành cho Sita và Raghupati đã bao trùm lấy ngài.

Doha 286

सिय पितु मातु सनेह बस बिकल न सकी सँभारि।धरनिसुताँ धीरजु धरेउ समउ सुधरमु बिचारि।।⁠286।।

siya pitu mātu saneha basa bikala na sakī sãbhāri |dharanisutā̃ dhīraju dhareu samau sudharamu bicāri ||⁠286||

Sita, bị khuất phục bởi tình yêu thương cha mẹ, bàng hoàng và không thể tự chủ; nhưng người con gái của Đất, sau khi suy xét thời điểm và bổn phận, đã lấy lại can đảm.

Chaupai 287.1-4

तापस बेष जनक सिय देखी।भयउ पेमु परितोषु बिसेषी।।

पुत्रि पवित्र किए कुल दोऊ।सुजस धवल जगु कह सबु कोऊ।।

जिति सुरसरि कीरति सरि तोरी।गवनु कीन्ह बिधि अंड करोरी।।

गंग अवनि थल तीनि बड़ेरे।एहिं किए साधु समाज घनेरे।।

पितु कह सत्य सनेहँ सुबानी।सीय सकुच महुँ मनहुँ समानी।।

पुनि पितु मातु लीन्ह उर लाई।सिख आसिष हित दीन्हि सुहाई।।

कहति न सीय सकुचि मन माहीं।इहाँ बसब रजनीं भल नाहीं।।

लखि रुख रानि जनायउ राऊ।हृदयँ सराहत सीलु सुभाऊ।।

tāpasa beṣa janaka siya dekhī |bhayau pemu paritoṣu biseṣī ||

putri pavitra kie kula doū |sujasa dhavala jagu kaha sabu koū ||

jiti surasari kīrati sari torī |gavanu kīnha bidhi aṁḍa karorī ||

gaṁga avani thala tīni baṛere |ehiṁ kie sādhu samāja ghanere ||

pitu kaha satya sanehã subānī |sīya sakuca mahũ manahũ samānī ||

puni pitu mātu līnha ura lāī |sikha āsiṣa hita dīnhi suhāī ||

kahati na sīya sakuci mana māhīṁ |ihā̃ basaba rajanīṁ bhala nāhīṁ ||

lakhi rukha rāni janāyau rāū |hṛdayã sarāhata sīlu subhāū ||

Khi Janaka thấy Sita mặc y phục tu sĩ, tình yêu thương và sự thỏa mãn sâu sắc đã nảy sinh trong ngài. "Hài nhi, con đã làm thanh sạch cả hai gia tộc; mọi người trên thế gian đều ca ngợi danh tiếng trong sạch của con." "Dòng sông vinh quang của con đã vượt qua sông Hằng, và đã chảy qua hàng triệu vũ trụ của Brahma." "Sông Hằng chỉ có ba nơi trọng đại trên mặt đất, nhưng con đã tạo nên những hội chúng của bậc thánh nhân vô số kể." Cha nàng nói những lời chân thật, đầy yêu thương và ân cần, và Sita như chìm đắm trong sự e thẹn của chính mình. Rồi cha và mẹ ôm nàng vào lòng và ban cho nàng lời khuyên dạy cùng phước lành đầy yêu thương. Sita không nói gì, nhưng ngập ngừng trong lòng, nghĩ rằng: "Không nên ở lại đây qua đêm." Hoàng hậu đoán biết tâm trạng của nàng và báo cho nhà vua biết, trong lòng khen ngợi tính tình dịu dàng và phẩm hạnh của Sita.

Doha 287

बार बार मिलि भेंट सिय बिदा कीन्ह सनमानि।कही समय सिर भरत गति रानि सुबानि सयानि।।⁠287।।

bāra bāra mili bheṁṭa siya bidā kīnha sanamāni |kahī samaya sira bharata gati rāni subāni sayāni ||⁠287||

Họ ôm Sita điệp điệp, và với lòng tôn kính đã tiễn biệt người. Rồi nữ hoàng, bậc trí tuệ và dịu dàng trong lời nói, vào đúng lúc đã nói về hành động của Bharata.

Chaupai 288.1-4

सुनि भूपाल भरत ब्यवहारू।सोन सुगंध सुधा ससि सारू।।

मूदे सजल नयन पुलके तन।सुजसु सराहन लगे मुदित मन।।

सावधान सुनु सुमुखि सुलोचनि।भरत कथा भव बंध बिमोचनि।।

धरम राजनय ब्रह्मबिचारू।इहाँ जथामति मोर प्रचारू।।

सो मति मोरि भरत महिमाही।कहै काह छलि छुअति न छाँही।।

बिधि गनपति अहिपति सिव सारद।कबि कोबिद बुध बुद्धि बिसारद।।

भरत चरित कीरति करतूती।धरम सील गुन बिमल बिभूती।।

समुझत सुनत सुखद सब काहू।सुचि सुरसरि रुचि निदर सुधाहू।।

suni bhūpāla bharata byavahārū |sona sugaṁdha sudhā sasi sārū ||

mūde sajala nayana pulake tana |sujasu sarāhana lage mudita mana ||

sāvadhāna sunu sumukhi sulocani |bharata kathā bhava baṁdha bimocani ||

dharama rājanaya brahmabicārū |ihā̃ jathāmati mora pracārū ||

so mati mori bharata mahimāhī |kahai kāha chali chuati na chā̃hī ||

bidhi ganapati ahipati siva sārada |kabi kobida budha buddhi bisārada ||

bharata carita kīrati karatūtī |dharama sīla guna bimala bibhūtī ||

samujhata sunata sukhada saba kāhū |suci surasari ruci nidara sudhāhū ||

Nghe về hạnh kiểm của Bharata, như vàng được thêm hương thơm, như cam lồ, như tinh túy của mặt trăng, vị vua Người nhắm đôi mắt đẫm lệ, thân mình rùng rộn vì hoan hỉ, và với tâm hồn hoan hỉ người bắt đầu ca ngợi vinh quang của Bharata. "Hãy lắng nghe chăm chú, hỡi người khuôn mặt xinh đẹp với đôi mắt đẹp: câu chuyện về Bharata giải thoát con người khỏi trói buộc của luân hồi. Trong chính pháp, thuật trị quốc và suy tư về Brahma, tài năng của ta chỉ kéo dài đến mức hiểu biết của ta cho phép. Cái hiểu biết của ta đó có thể nói gì về sự vĩ đại của Bharata? Ngay cả bằng mưu lừa cũng không thể chạm đến bóng của nó. Brahma, Ganapati, Chúa Tể Rắn, Shiva và Saraswati, các thi sĩ, các học giả và các bậc trí giả, tất cả đều tinh thông trong trí tuệ, hành trạng của Bharata, danh tiếng của ngài, việc làm cao quý của ngài, chính pháp của ngài, đức hạnh của ngài, lòng tốt của ngài, và sự rực rỡ trong sạch của ngài, là niềm hoan lạc cho tất cả mọi người, dù hiểu hay nghe; vẻ duyên của chúng trong sạch như sông Hằng và vượt cả cam lồ.

Doha 288

निरवधि गुन निरुपम पुरुषु भरतु भरत सम जानि।कहिअ सुमेरु कि सेर सम कबिकुल मति सकुचानि।।⁠288।।

niravadhi guna nirupama puruṣu bharatu bharata sama jāni |kahia sumeru ki sera sama kabikula mati sakucāni ||⁠288||

Bharata là một người đức hạnh vô biên và không ai sánh bằng; hãy biết rằng Bharata chỉ sánh được với chính Bharata. Nào có ai gọi núi Sumeru là cân bằng với một xê-rơ trong cân đo chăng? Cả dòng họ thi sĩ đều thu mình lại trong tâm trí.

Chaupai 289.1-4

अगम सबहि बरनत बरबरनी।जिमि जलहीन मीन गमु धरनी।।

भरत अमित महिमा सुनु रानी।जानहिं रामु न सकहिं बखानी।।

बरनि सप्रेम भरत अनुभाऊ।तिय जिय की रुचि लखि कह राऊ।।

बहुरहिं लखनु भरतु बन जाहीं।सब कर भल सब के मन माहीं।।

देबि परंतु भरत रघुबर की।प्रीति प्रतीति जाइ नहिं तरकी।।

भरतु अवधि सनेह ममता की।जद्यपि रामु सीम समता की।।

परमारथ स्वारथ सुख सारे।भरत न सपनेहुँ मनहुँ निहारे।।

साधन सिद्ध राम पग नेहू।मोहि लखि परत भरत मत एहू।।

agama sabahi baranata barabaranī |jimi jalahīna mīna gamu dharanī ||

bharata amita mahimā sunu rānī |jānahiṁ rāmu na sakahiṁ bakhānī ||

barani saprema bharata anubhāū |tiya jiya kī ruci lakhi kaha rāū ||

bahurahiṁ lakhanu bharatu bana jāhīṁ |saba kara bhala saba ke mana māhīṁ ||

debi paraṁtu bharata raghubara kī |prīti pratīti jāi nahiṁ tarakī ||

bharatu avadhi saneha mamatā kī |jadyapi rāmu sīma samatā kī ||

paramāratha svāratha sukha sāre |bharata na sapanehũ manahũ nihāre ||

sādhana siddha rāma paga nehū |mohi lakhi parata bharata mata ehū ||

Ôi người có nước da xinh đẹp, Bharata vượt quá tầm với của tất cả những người cố gắng mô tả ngài, như đất liền không thể vượt qua được đối với cá thiếu nước. Hãy nghe, ô hoàng hậu: sự vĩ đại của Bharata là vô tận. Rama biết điều đó, nhưng ngay cả ngài cũng không thể diễn tả bằng lời. Sau khi mô tả quyền năng của Bharata với tình yêu thương, nhà vua, thấy điều làm vui lòng vợ mình, tiếp tục nói. "Hãy để Lakshmana trở về, và Bharata đi vào rừng: mọi người trong lòng đều nghĩ rằng điều đó tốt cho tất cả." "Nhưng, ô phu nhân, tình yêu và niềm tin giữa Bharata và Rama không thể đoán được." "Bharata là giới hạn tối thượng của tình thương và sự gắn bó, trong khi Rama là giới hạn của tâm bình đẳng." "Bharata chưa bao giờ nhìn đến niềm vui của điều thiện tối cao hay lợi ích trần thế, dù trong giấc mơ hay trong tâm trí." "Tình yêu mến đôi chân Rama vừa là sự tu tập vừa là sự thành tựu của ngài. Do đó, điều này dường như với tôi là niềm tin của Bharata."

Doha 289

भोरेहुँ भरत न पेलिहहिं मनसहुँ राम रजाइ।करिअ न सोचु सनेह बस कहेउ भूप बिलखाइ।।⁠289।।

bhorehũ bharata na pelihahiṁ manasahũ rāma rajāi |karia na socu saneha basa kaheu bhūpa bilakhāi ||⁠289||

Ngay cả trong suy nghĩ, Bharata sẽ không vi phạm mệnh lệnh của Rama; đừng đau buồn, nhà vua nói, vượt qua bởi tình yêu.

Inside Prakarana 29

The dialogue

  • Listenerसामान्य श्रोता/सत्संगी-समाज (अन्तःकरण ‘मन’ सहित)

Frequently Asked Questions

परम्परानुसार यह खण्ड ‘वैराग्य-प्रबोध’ और ‘राम-आज्ञा-परायणता’ देता है: गृह-शोक/वियोग को धर्म-बुद्धि में बदलकर मन को स्थिर करता है, तथा भरत-चरित के श्रवण से ‘भव-बन्धन-बिमोचनि’ (पाठ में ही संकेत) फल माना जाता है।

सत्संग-परम्परा में प्रसंगानुसार ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-संपुट या ‘राम रामेति’ जप-संपुट जोड़ा जाता है; विशेषतः भरत-चरित/आज्ञा-पालन के भाव में ‘राम-आज्ञा गुरु समान’ भाव-स्मरण हेतु नाम-संपुट प्रचलित है।

Ask anything about Prakarana 29 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play