Ayodhya KandaPrakarana 1121 Verses

Prakarana 11

त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है—जहाँ विरह, करुणा, और शरणागति मिलकर ‘भवसागर-तरन’ की तैयारी कराते हैं।

Phần này của Ayodhyā Kāṇḍa (khoảng Doha 100, 109) biến đổi viraha-karuṇā (nỗi buồn ly biệt) thành bhakti-ānanda (phúc lạc sùng kính). Nỗi đau lưu đày trở thành sự chỉ dẫn về hành hương và śaraṇāgati: việc Rāma đến bờ Gaṅgā là người tìm đạo rời bỏ bờ bến của cái tôi. Trong câu chuyện Kevat, bên dưới sự khéo léo của lời nói dân gian ẩn chứa một nguyên lý sâu xa, nỗi sợ "bụi chân" thực chất là sự thận trọng của tình yêu, và việc từ chối "tiền phà" là lý tưởng của dāsya vô dục. Trong mô tả Prayāga, sự vĩ đại bên ngoài của tīrtha chuyển hướng vào trong qua Rāma-darśana: quả của Chúa tể các tīrtha là "gặp gỡ Rāma". Tại āśrama của Bharadvāja, giá trị của tapas, japa và tyāga được chứng minh qua việc đạt được darśana, bước kāṇḍa này dẫn người tìm đạo thoát khỏi sự dựa vào hành động nghi lễ và ban sự vững chãi trong việc dựa vào Nāma và trong bhakti độc tôn.

In this prakarana

People

  • RamaRāma
  • SitaSītā
  • LakshmanaLakṣmaṇa
  • KaushalyaKauśalyā
  • DasharathaDaśaratha
  • KevatKevaṭ
  • GangaGaṅgā
  • BharadvajaBharadvāja Muni
  • Sumantra
  • Guha
  • TulsidasSpeaksTulsīdās

Places

  • PrayagaPrayāga

Verses

Chaupai 100.1-4

जासु बियोग बिकल पसु ऐसे।प्रजा मातु पितु जिइहहिं कैसें।।

बरबस राम सुमंत्रु पठाए।सुरसरि तीर आपु तब आए।।

मागी नाव न केवटु आना।कहइ तुम्हार मरमु मैं जाना।।

चरन कमल रज कहुँ सबु कहई।मानुष करनि मूरि कछु अहई।।

छुअत सिला भइ नारि सुहाई।पाहन तें न काठ कठिनाई।।

तरनिउ मुनि घरिनि होइ जाई।बाट परइ मोरि नाव उड़ाई।।

एहिं प्रतिपालउँ सबु परिवारू।नहिं जानउँ कछु अउर कबारू।।

जौ प्रभु पार अवसि गा चहहू।मोहि पद पदुम पखारन कहहू।।

jāsu biyoga bikala pasu aise |prajā mātu pitu jiihahiṁ kaiseṁ ||

barabasa rāma sumaṁtru paṭhāe |surasari tīra āpu taba āe ||

māgī nāva na kevaṭu ānā |kahai tumhāra maramu maiṁ jānā ||

carana kamala raja kahũ sabu kahaī |mānuṣa karani mūri kachu ahaī ||

chuata silā bhai nāri suhāī |pāhana teṁ na kāṭha kaṭhināī ||

taraniu muni gharini hoi jāī |bāṭa parai mori nāva uṛāī ||

ehiṁ pratipālaũ sabu parivārū |nahiṁ jānaũ kachu aura kabārū ||

jau prabhu pāra avasi gā cahahū |mohi pada paduma pakhārana kahahū ||

"Nếu loài vật còn đau đớn đến thế khi phải chia lìa ngài, thì thần dân, cùng mẹ và cha của ngài, sẽ sống sao được?" Rama sai Sumantra về, dù trái lòng y, rồi tự mình đến bờ sông thiên. Ngài xin một chiếc thuyền, nhưng người lái đò không chịu mang đến. Y nói, "Tôi biết bí mật của ngài. Mọi người đều nói rằng bụi hoa sen dưới chân ngài là một thứ rễ linh nghiệm đối với con người, một thứ bùa chú gì đó. Khi chạm vào, một hòn đá đã trở thành người phụ nữ xinh đẹp. Gỗ không cứng hơn đá. Thuyền của tôi cũng sẽ hóa thành vợ của một vị đạo sĩ, rồi bay đi, và tôi sẽ bị bỏ lại bên đường. Nhờ chiếc thuyền này tôi nuôi cả gia đình; tôi không biết nghề hay thương nghiệp nào khác. Nếu, thưa Ngài, ngài nhất định muốn qua sông, thì hãy truyền tôi rửa đôi chân sen của ngài."

Chhand 100

पद कमल धोइ चढ़ाइ नाव न नाथ उतराई चहौं।मोहि राम राउरि आन दसरथ सपथ सब साची कहौं।।

बरु तीर मारहुँ लखनु पै जब लगि न पाय पखारिहौं।तब लगि न तुलसीदास नाथ कृपाल पारु उतारिहौं।।

pada kamala dhoi caṛhāi nāva na nātha utarāī cahauṁ |mohi rāma rāuri āna dasaratha sapatha saba sācī kahauṁ ||

baru tīra mārahũ lakhanu pai jaba lagi na pāya pakhārihauṁ |taba lagi na tulasīdāsa nātha kṛpāla pāru utārihauṁ ||

Sau khi rửa đôi chân sen của ngài, con sẽ đưa ngài lên thuyền, và con không xin tiền qua sông, lạy Chúa. Ôi Rama, con thề bởi ngài và bởi Dasaratha, và con nói toàn bộ sự thật. Hãy để Lakshmana bắn con bằng mũi tên của hắn nếu hắn muốn, nhưng cho đến khi con rửa chân ngài, lạy Chúa nhân từ, con sẽ không chở ngài qua sông. Tulsidas nói như vậy.

Soratha 100

सुनि केबट के बैन प्रेम लपेटे अटपटे।बिहसे करुनाऐन चितइ जानकी लखन तन।।⁠100।।

suni kebaṭa ke baina prema lapeṭe aṭapaṭe |bihase karunāaina citai jānakī lakhana tana ||⁠100||

Nghe lời của người chài lưới chất phác và lúng túng, nhưng đượm tình yêu, Ngôi Nhà của Lòng Trắc Ẩn mỉm cười, rồi nhìn Janaki và Lakshmana.

Chaupai 101.1-4

कृपासिंधु बोले मुसुकाई।सोइ करु जेंहि तव नाव न जाई।।

वेगि आनु जल पाय पखारू।होत बिलंबु उतारहि पारू।।

जासु नाम सुमरत एक बारा।उतरहिं नर भवसिंधु अपारा।।

सोइ कृपालु केवटहि निहोरा।जेहिं जगु किय तिहु पगहु ते थोरा।।

पद नख निरखि देवसरि हरषी।सुनि प्रभु बचन मोहँ मति करषी।।

केवट राम रजायसु पावा।पानि कठवता भरि लेइ आवा।।

अति आनंद उमगि अनुरागा।चरन सरोज पखारन लागा।।

बरषि सुमन सुर सकल सिहाहीं।एहि सम पुन्यपुंज कोउ नाहीं।।

kṛpāsiṁdhu bole musukāī |soi karu jeṁhi tava nāva na jāī ||

vegi ānu jala pāya pakhārū |hota bilaṁbu utārahi pārū ||

jāsu nāma sumarata eka bārā |utarahiṁ nara bhavasiṁdhu apārā ||

soi kṛpālu kevaṭahi nihorā |jehiṁ jagu kiya tihu pagahu te thorā ||

pada nakha nirakhi devasari haraṣī |suni prabhu bacana mohã mati karaṣī ||

kevaṭa rāma rajāyasu pāvā |pāni kaṭhavatā bhari lei āvā ||

ati ānaṁda umagi anurāgā |carana saroja pakhārana lāgā ||

baraṣi sumana sura sakala sihāhīṁ |ehi sama punyapuṁja kou nāhīṁ ||

Biển cả Từ bi mỉm cười và nói, "Hãy làm điều đó để thuyền của ngươi không bị chìm mất." "Nhanh chóng mang nước đến và rửa chân ta. Ta đang lãng phí thời gian, hãy đưa ta qua bờ." Ngài mà chỉ cần nhớ tên một lần, con người vượt qua đại dương luân hồi vô tận, chính Ngài đầy lòng từ bi ấy nay đang nài nỉ một người lái đò, Đấng đã làm cho cả thế giới nhỏ hơn ba bước chân của Ngài. Nhìn thấy những móng chân của Ngài, dòng sông thiêng Ganga hân hoan; và nghe lời Chúa, tâm trí nàng say đắm trong ngây ngất. Người lái đò nhận lệnh của Rama và quay lại mang theo một thùng gỗ đầy nước. Tràn ngập niềm hoan hỷ và ái tình lớn lao, ông bắt đầu rửa đôi chân sen của Ngài. Tất cả chư thiên đổ xuống hoa như mưa và ngắm nhìn với sự khao khát, nói rằng, "Không ai sánh ngang với Ngài trong kho tàng công đức."

Doha 101

पद पखारि जलु पान करि आपु सहित परिवार।पितर पारु करि प्रभुहि पुनि मुदित गयउ लेइ पार।।⁠101।।

pada pakhāri jalu pāna kari āpu sahita parivāra |pitara pāru kari prabhuhi puni mudita gayau lei pāra ||⁠101||

Sau khi rửa chân Chúa và uống nước đó, ông cùng cả gia đình, và sau khi nhờ vậy mà đưa các tổ tiên qua bờ bên kia của đại dương tồn tại, người lái đò rồi vui vẻ đưa Chúa qua bờ sông bên kia.

Chaupai 102.1-4

उतरि ठाड़ भए सुरसरि रेता।सीयराम गुह लखन समेता।।

केवट उतरि दंडवत कीन्हा।प्रभुहि सकुच एहि नहिं कछु दीन्हा।।

पिय हिय की सिय जाननिहारी।मनि मुदरी मन मुदित उतारी।।

कहेउ कृपाल लेहि उतराई।केवट चरन गहे अकुलाई।।

नाथ आजु मैं काह न पावा।मिटे दोष दुख दारिद दावा।।

बहुत काल मैं कीन्हि मजूरी।आजु दीन्ह बिधि बनि भलि भूरी।।

अब कछु नाथ न चाहिअ मोरें।दीनदयाल अनुग्रह तोरें।।

फिरती बार मोहि जे देबा।सो प्रसादु मैं सिर धरि लेबा।।

utari ṭhāṛa bhae surasari retā |sīyarāma guha lakhana sametā ||

kevaṭa utari daṁḍavata kīnhā |prabhuhi sakuca ehi nahiṁ kachu dīnhā ||

piya hiya kī siya jānanihārī |mani mudarī mana mudita utārī ||

kaheu kṛpāla lehi utarāī |kevaṭa carana gahe akulāī ||

nātha āju maiṁ kāha na pāvā |miṭe doṣa dukha dārida dāvā ||

bahuta kāla maiṁ kīnhi majūrī |āju dīnha bidhi bani bhali bhūrī ||

aba kachu nātha na cāhia moreṁ |dīnadayāla anugraha toreṁ ||

phiratī bāra mohi je debā |so prasādu maiṁ sira dhari lebā ||

Sau khi lên bờ, họ đứng trên cát bờ sông Hằng, Sita và Rama cùng với Guha và Lakshmana. Người chèo thuyền cũng bước xuống và phủ phục trước Chúa. Chúa cảm thấy xấu hổ vì đã không cho ông điều gì. Sita, người hiểu thấu lòng người yêu, vui vẻ tháo chiếc nhẫn đính ngọc. Đấng Từ Bi nói, "Hãy nhận tiền qua sông của ngươi." Người chèo thuyền, trong sự khẩn cầu, ôm lấy chân Ngài. "Lạy Chúa, hôm nay con đã nhận được gì chưa? Ngọn lửa của lỗi lầm, nỗi buồn và sự nghèo khó của con đã tắt." "Lâu nay con đã làm thuê lao động. Hôm nay Trời Đất đã ban cho con một phần thưởng tốt lành và dồi dào." "Giờ đây, lạy Chúa, con không cần gì thêm. Ôi Bạn của kẻ hèn mọn, con đã có ân sủng của Ngài." "Khi Ngài trở lại, bất cứ điều gì Ngài ban cho con, con sẽ nhận lấy món quà đó với đầu cúi xuống."

Doha 102

बहुत कीन्ह प्रभु लखन सियँ नहिं कछु केवटु लेइ।बिदा कीन्ह करुनायतन भगति बिमल बरु देइ।।⁠102।।

bahuta kīnha prabhu lakhana siyã nahiṁ kachu kevaṭu lei |bidā kīnha karunāyatana bhagati bimala baru dei ||⁠102||

Đức Chúa, Lakshmana, và Sita đã nài nỉ rất nhiều, nhưng người lái đò không nhận bất cứ điều gì. Rồi Nguồn Từ Bi tiễn người ấy đi, ban cho ân phúc của lòng sùng kính thanh khiết.

Chaupai 103.1-4

तब मज्जनु करि रघुकुलनाथा।पूजि पारथिव नायउ माथा।।

सियँ सुरसरिहि कहेउ कर जोरी।मातु मनोरथ पुरउबि मोरी।।

पति देवर संग कुसल बहोरी।आइ करौं जेहिं पूजा तोरी।।

सुनि सिय बिनय प्रेम रस सानी।भइ तब बिमल बारि बर बानी।।

सुनु रघुबीर प्रिया बैदेही।तव प्रभाउ जग बिदित न केही।।

लोकप होहिं बिलोकत तोरें।तोहि सेवहिं सब सिधि कर जोरें।।

तुम्ह जो हमहि बड़ि बिनय सुनाई।कृपा कीन्हि मोहि दीन्हि बड़ाई।।

तदपि देबि मैं देबि असीसा।सफल होपन हित निज बागीसा।।

taba majjanu kari raghukulanāthā |pūji pārathiva nāyau māthā ||

siyã surasarihi kaheu kara jorī |mātu manoratha puraubi morī ||

pati devara saṁga kusala bahorī |āi karauṁ jehiṁ pūjā torī ||

suni siya binaya prema rasa sānī |bhai taba bimala bāri bara bānī ||

sunu raghubīra priyā baidehī |tava prabhāu jaga bidita na kehī ||

lokapa hohiṁ bilokata toreṁ |tohi sevahiṁ saba sidhi kara joreṁ ||

tumha jo hamahi baṛi binaya sunāī |kṛpā kīnhi mohi dīnhi baṛāī ||

tadapi debi maiṁ debi asīsā |saphala hopana hita nija bāgīsā ||

Bấy giờ Chúa tể dòng họ Raghu tắm rửa, thờ linga Shiva bằng đất, và cúi đầu. Sita chắp tay nói với dòng sông thiêng: "Mẹ, xin hãy thành toàn tâm nguyện của con. Hãy để con trở về bình an cùng chồng và em chồng, để con dâng lễ thờ Mẹ." Nghe lời cầu nguyện của Sita thấm đẫm ngọt ngào tình yêu, bấy giờ một tiếng nói trong trẻo vang lên từ dòng nước. "Hãy nghe, Sita, người yêu dấu của Rama, anh hùng dòng Raghu: ở thế gian này ai mà không biết đến uy quyền của nàng? Chỉ bởi ánh nhìn của nàng mà người ta trở thành bảo hộ thế gian, và mọi phép thần thông đều hầu hạ nàng với tay chắp lại. Nàng đã thương xót ta bằng cách dâng lên lời khẩn cầu khiêm nhường này, và ban cho ta sự tôn vinh. Dẫu vậy, hỡi nữ thần, ta ban cho nàng lời chúc phúc, để cho lời ta nói nên thành sự thật."

Doha 103

प्राननाथ देवर सहित कुसल कोसला आइ।पूजहि सब मनकामना सुजसु रहिहि जग छाइ।।⁠103।।

prānanātha devara sahita kusala kosalā āi |pūjahi saba manakāmanā sujasu rahihi jaga chāi ||⁠103||

Trở về an toàn đến Kosala cùng chồng ngươi, chúa tể sinh mệnh của ngươi, và người em của chàng, mọi ước nguyện trong lòng ngươi sẽ được đáp ứng, và danh thơm của ngươi sẽ còn lan khắp thế gian.

Chaupai 104.1-4

गंग बचन सुनि मंगल मूला।मुदित सीय सुरसरि अनुकुला।।

तब प्रभु गुहहि कहेउ घर जाहू।सुनत सूख मुखु भा उर दाहू।।

दीन बचन गुह कह कर जोरी।बिनय सुनहु रघुकुलमनि मोरी।।

नाथ साथ रहि पंथु देखाई।करि दिन चारि चरन सेवकाई।।

जेहिं बन जाइ रहब रघुराई।परनकुटी मैं करबि सुहाई।।

तब मोहि कहँ जसि देब रजाई।सोइ करिहउँ रघुबीर दोहाई।।

सहज सनेह राम लखि तासु।संग लीन्ह गुह हृदय हुलासू।।

पुनि गुहँ ग्याति बोलि सब लीन्हे।करि परितोषु बिदा तब कीन्हे।।

gaṁga bacana suni maṁgala mūlā |mudita sīya surasari anukulā ||

taba prabhu guhahi kaheu ghara jāhū |sunata sūkha mukhu bhā ura dāhū ||

dīna bacana guha kaha kara jorī |binaya sunahu raghukulamani morī ||

nātha sātha rahi paṁthu dekhāī |kari dina cāri carana sevakāī ||

jehiṁ bana jāi rahaba raghurāī |paranakuṭī maiṁ karabi suhāī ||

taba mohi kahã jasi deba rajāī |soi karihaũ raghubīra dohāī ||

sahaja saneha rāma lakhi tāsu |saṁga līnha guha hṛdaya hulāsū ||

puni guhã gyāti boli saba līnhe |kari paritoṣu bidā taba kīnhe ||

Nghe lời của sông Hằng, nguồn mọi phước lành, Sita vui mừng vì dòng sông thiên ấy rất thuận hòa. Bấy giờ Chúa bảo Guha, "Hãy về nhà." Nghe vậy, mặt Guha khô héo và lòng rực lửa. Chắp tay lại, Guha nói những lời khiêm nhường: "Xin nghe lời khẩn cầu của tôi, viên ngọc của dòng tộc Raghu." "Lạy Chúa, hãy cho tôi ở cùng Ngài và dẫn đường, và hầu hạ chân Ngài trong khoảng bốn ngày." "Dù Ngài vào rừng nào để ở, lạy Chúa tể dòng Raghu, tôi sẽ dựng cho Ngài một túp lều lá đẹp đẽ." "Sau đó, mệnh lệnh nào Ngài ban cho tôi, tôi sẽ thi hành, tôi thề nhân danh Raghubir." Thấy tình yêu chân thật tự nhiên của Guha, Rama cho ông đi theo, và lòng Guha tràn ngập hoan lạc. Rồi Guha gọi tất cả thân nhân lại, sau khi làm thỏa mãn họ bằng những lời trấn an ân cần, ông cho họ ra về.

Doha 104

तब गनपति सिव सुमिरि प्रभु नाइ सुरसरिहि माथ।सखा अनुज सिया सहित बन गवनु कीन्ह रधुनाथ।।⁠104।।

taba ganapati siva sumiri prabhu nāi surasarihi mātha |sakhā anuja siyā sahita bana gavanu kīnha radhunātha ||⁠104||

Bấy giờ Chúa tể dòng Raghu tưởng nhớ Ganapati và Shiva, cúi đầu trước sông Hằng, rồi lên đường vào rừng cùng với người bạn, người em trai và Sita.

Chaupai 105.1-4

तेहि दिन भयउ बिटप तर बासू।लखन सखाँ सब कीन्ह सुपासू।।

प्रात प्रातकृत करि रधुसाई।तीरथराजु दीख प्रभु जाई।।

सचिव सत्य श्रद्धा प्रिय नारी।माधव सरिस मीतु हितकारी।।

चारि पदारथ भरा भँडारु।पुन्य प्रदेस देस अति चारु।।

छेत्र अगम गढ़ु गाढ़ सुहावा।सपनेहुँ नहिं प्रतिपच्छिन्ह पावा।।

सेन सकल तीरथ बर बीरा।कलुष अनीक दलन रनधीरा।।

संगमु सिंहासनु सुठि सोहा।छत्रु अखयबटु मुनि मनु मोहा।।

चवँर जमुन अरु गंग तरंगा।देखि होहिं दुख दारिद भंगा।।

tehi dina bhayau biṭapa tara bāsū |lakhana sakhā̃ saba kīnha supāsū ||

prāta prātakṛta kari radhusāī |tīratharāju dīkha prabhu jāī ||

saciva satya śraddhā priya nārī |mādhava sarisa mītu hitakārī ||

cāri padāratha bharā bhãḍāru |punya pradesa desa ati cāru ||

chetra agama gaṛhu gāṛha suhāvā |sapanehũ nahiṁ pratipacchinha pāvā ||

sena sakala tīratha bara bīrā |kaluṣa anīka dalana ranadhīrā ||

saṁgamu siṁhāsanu suṭhi sohā |chatru akhayabaṭu muni manu mohā ||

cavãra jamuna aru gaṁga taraṁgā |dekhi hohiṁ dukha dārida bhaṁgā ||

Ngày hôm đó ngài nghỉ dưới một gốc cây, và Lakshmana cùng người bạn đã sắp đặt mọi sự tiện nghi. Lúc bình minh, sau khi thực hiện nghi lễ buổi sáng, Chúa tể Raghu đã đi và chiêm ngắm Prayaga, vua của mọi nơi thánh địa. Chân lý là đại thần của ngài và Đức tin là hoàng hậu được yêu dấu, và Madhava, ngang hàng với ngài, là bạn hữu và người mong muốn điều lành. Kho báu của ngài tràn đầy bốn mục đích lớn của đời sống, và vương quốc ngài là vùng đất thánh, một xứ sở vô cùng xinh đẹp. Vùng đất thánh của ngài không thể tới gần, một pháo đài vững chắc và tuyệt đẹp, mà kẻ thù chưa từng chạm tới dù trong giấc mơ. Mọi nơi thánh địa là đạo quân của ngài, những chiến binh xuất sắc, kiên định trong trận mạc, nghiền nát đội quân của tội lỗi. Nơi hợp lưu của các dòng sông là ngai vàng của ngài, vô cùng tráng lệ, và cây Đa bất tử là tán che của ngài, làm say đắm tâm trí các bậc hiền triết. Sóng của Yamuna và Ganga là chiếc quạt xua ruồi của ngài, và khi ngắm nhìn chúng, nỗi buồn và sự nghèo khó bị tiêu diệt.

Doha 105

सेवहिं सुकृति साधु सुचि पावहिं सब मनकाम।बंदी बेद पुरान गन कहहिं बिमल गुन ग्राम।।⁠105।।

sevahiṁ sukṛti sādhu suci pāvahiṁ saba manakāma |baṁdī beda purāna gana kahahiṁ bimala guna grāma ||⁠105||

Những bậc hiền đức và thanh sạch phụng sự Ngài, và họ đạt được mọi điều mong ước trong lòng. Các Veda và Purana, như những người hát ca, tôn xưng vô số đức hạnh trong sáng của Ngài.

Chaupai 106.1-4

को कहि सकइ प्रयाग प्रभाऊ।कलुष पुंज कुंजर मृगराऊ।।

अस तीरथपति देखि सुहावा।सुख सागर रघुबर सुखु पावा।।

कहि सिय लखनहि सखहि सुनाई।श्रीमुख तीरथराज बड़ाई।।

करि प्रनामु देखत बन बागा।कहत महातम अति अनुरागा।।

एहि बिधि आइ बिलोकी बेनी।सुमिरत सकल सुमंगल देनी।।

मुदित नहाइ कीन्हि सिव सेवा।पुजि जथाबिधि तीरथ देवा।।

तब प्रभु भरद्वाज पहिं आए।करत दंडवत मुनि उर लाए।।

मुनि मन मोद न कछु कहि जाइ।ब्रह्मानंद रासि जनु पाई।।

ko kahi sakai prayāga prabhāū |kaluṣa puṁja kuṁjara mṛgarāū ||

asa tīrathapati dekhi suhāvā |sukha sāgara raghubara sukhu pāvā ||

kahi siya lakhanahi sakhahi sunāī |śrīmukha tīratharāja baṛāī ||

kari pranāmu dekhata bana bāgā |kahata mahātama ati anurāgā ||

ehi bidhi āi bilokī benī |sumirata sakala sumaṁgala denī ||

mudita nahāi kīnhi siva sevā |puji jathābidhi tīratha devā ||

taba prabhu bharadvāja pahiṁ āe |karata daṁḍavata muni ura lāe ||

muni mana moda na kachu kahi jāi |brahmānaṁda rāsi janu pāī ||

Ai có thể diễn tả vinh quang của Prayaga, là sư tử đối với voi là đống tội lỗi? Nhìn thấy Chúa của các nơi hành hương xinh đẹp như vậy, Chúa của dòng Raghu là đại dương của niềm vui, đã đạt được hạnh phúc. Ngài nói với Sita và Lakshmana, kể lại cho các bạn đồng hành nghe về sự vĩ đại của Vua các nơi hành hương như được Chúa kể lại. Cúi lạy và ngắm nhìn những khu vườn xinh đẹp của rừng, Ngài nói về sự vĩ đại của nó với tình yêu sâu sắc. Theo cách đó Ngài đến và nhìn thấy nơi hợp lưu, ban phát mọi điều may mắn cho những ai nhớ đến nó. Vui mừng Ngài tắm và thực hiện lễ thờ Shiva, tôn kính thần linh của nơi hành hương theo nghi thức quy định. Sau đó Chúa đến Bharadvaja; cúi lạy với thân thể phủ phục, vị hiền triết ôm Ngài vào lòng. Niềm vui trong lòng vị hiền triết không thể diễn bằng lời; như thể ngài đã đạt được chính nơi ở của Brahmananda.

Doha 106

दीन्हि असीस मुनीस उर अति अनंदु अस जानि।लोचन गोचर सुकृत फल मनहुँ किए बिधि आनि।।⁠106।।

dīnhi asīsa munīsa ura ati anaṁdu asa jāni |locana gocara sukṛta phala manahũ kie bidhi āni ||⁠106||

Chúa của các hiền triết ban phước lành, lòng ngài tràn ngập niềm vui vô bờ, biết rằng quả phúc của công đức ngài đã được mang đến trước mắt, như thể do chính Brahma mang đến.

Chaupai 107.1-4

कुसल प्रस्न करि आसन दीन्हे।पूजि प्रेम परिपूरन कीन्हे।।

कंद मूल फल अंकुर नीके।दिए आनि मुनि मनहुँ अमी के।।

सीय लखन जन सहित सुहाए।अति रुचि राम मूल फल खाए।।

भए बिगतश्रम रामु सुखारे।भरव्दाज मृदु बचन उचारे।।

आजु सुफल तपु तीरथ त्यागू।आजु सुफल जप जोग बिरागू।।

सफल सकल सुभ साधन साजू।राम तुम्हहि अवलोकत आजू।।

लाभ अवधि सुख अवधि न दूजी।तुम्हारें दरस आस सब पूजी।।

अब करि कृपा देहु बर एहू।निज पद सरसिज सहज सनेहू।।

kusala prasna kari āsana dīnhe |pūji prema paripūrana kīnhe ||

kaṁda mūla phala aṁkura nīke |die āni muni manahũ amī ke ||

sīya lakhana jana sahita suhāe |ati ruci rāma mūla phala khāe ||

bhae bigataśrama rāmu sukhāre |bharavdāja mṛdu bacana ucāre ||

āju suphala tapu tīratha tyāgū |āju suphala japa joga birāgū ||

saphala sakala subha sādhana sājū |rāma tumhahi avalokata ājū ||

lābha avadhi sukha avadhi na dūjī |tumhāreṁ darasa āsa saba pūjī ||

aba kari kṛpā dehu bara ehū |nija pada sarasija sahaja sanehū ||

Vị đạo sĩ hỏi thăm sức khỏe của họ và cho họ chỗ ngồi; ngài tôn kính họ bằng sự thờ phượng và tràn đầy họ bằng tình yêu của ngài. Ngài mang đến và dâng lên củ, rễ, trái cây và chồi non tốt nhất, như thể như cam lồ đối với các đạo sĩ. Sita, Lakshmana và người hầu cùng với Rama trông thật đẹp đẽ, và Rama ăn rễ và trái cây với niềm vui lớn. Rama hết mệt mỏi và vui sướng; Bharadvaja nói những lời nhẹ nhàng. Hôm nay sự tu khổ, sự hành hương và sự từ bỏ của tôi đã trổ quả; hôm nay sự cầu nguyện, yoga và sự xả ly của tôi đã trổ quả. Tất cả những thực hành thánh thiện của tôi đã trổ quả, hỡi Rama, nay tôi ngắm nhìn ngài hôm nay. Đây là đỉnh điểm của mọi lợi ích, và không có đỉnh điểm hạnh phúc nào khác; trong việc nhìn ngài, mọi hy vọng của tôi đều được thỏa mãn. Nay, xin hãy thương xót và ban cho tôi ân sủng này: tình yêu tự nhiên và tự phát đối với đôi chân sen của ngài.

Doha 107

करम बचन मन छाड़ि छलु जब लगि जनु न तुम्हार।तब लगि सुखु सपनेहुँ नहीं किएँ कोटि उपचार।।⁠107।।

karama bacana mana chāṛi chalu jaba lagi janu na tumhāra |taba lagi sukhu sapanehũ nahīṁ kiẽ koṭi upacāra ||⁠107||

Cho đến khi một người từ bỏ mọi sự dối trá trong hành động, lời nói và tâm trí, và trở thành tôi tớ của Ngài, cho đến lúc đó người ấy không có hạnh phúc dù là trong giấc mơ, dù có thử hàng triệu phương cách.

Chaupai 108.1-4

सुनि मुनि बचन रामु सकुचाने।भाव भगति आनंद अघाने।।

तब रघुबर मुनि सुजसु सुहावा।कोटि भाँति कहि सबहि सुनावा।।

सो बड सो सब गुन गन गेहू।जेहि मुनीस तुम्ह आदर देहू।।

मुनि रघुबीर परसपर नवहीं।बचन अगोचर सुखु अनुभवहीं।।

यह सुधि पाइ प्रयाग निवासी।बटु तापस मुनि सिद्ध उदासी।।

भरद्वाज आश्रम सब आए।देखन दसरथ सुअन सुहाए।।

राम प्रनाम कीन्ह सब काहू।मुदित भए लहि लोयन लाहू।।

देहिं असीस परम सुखु पाई।फिरे सराहत सुंदरताई।।

suni muni bacana rāmu sakucāne |bhāva bhagati ānaṁda aghāne ||

taba raghubara muni sujasu suhāvā |koṭi bhā̃ti kahi sabahi sunāvā ||

so baḍa so saba guna gana gehū |jehi munīsa tumha ādara dehū ||

muni raghubīra parasapara navahīṁ |bacana agocara sukhu anubhavahīṁ ||

yaha sudhi pāi prayāga nivāsī |baṭu tāpasa muni siddha udāsī ||

bharadvāja āśrama saba āe |dekhana dasaratha suana suhāe ||

rāma pranāma kīnha saba kāhū |mudita bhae lahi loyana lāhū ||

dehiṁ asīsa parama sukhu pāī |phire sarāhata suṁdaratāī ||

Nghe lời của đạo sĩ, Rama cảm thấy ngượng ngùng, và tràn đầy cảm xúc, lòng sùng kính và niềm hoan hỉ. Rồi Rama, bậc xuất chúng nhất của dòng Raghu, kể cho mọi người nghe về danh tiếng xinh đẹp của đạo sĩ, khen ngợi theo muôn triệu cách. Người nói: "Vĩ đại thay, nơi trú ngụ của mọi đức hạnh, mà người, hỡi chúa tể các đạo sĩ, ban cho sự tôn kính." Đạo sĩ và Rama cúi chào lẫn nhau, và cảm nhận niềm hoan hỉ vượt ngoài tầm với của ngôn từ. Khi dân chúng sống ở Prayaga nghe tin này, các học trò, các tu sĩ khổ hạnh, các đạo sĩ, các siddha và các người ẩn tu, tất cả đều đến tu viện của Bharadwaja, để ngắm nhìn các con trai khôi ngô của Dasharatha. Rama cúi chào tất cả họ, và họ hân hoan, đã đạt được phần thưởng trọn vẹn của đôi mắt. Họ ban phước lành, sau khi đạt được niềm hoan hỉ tối cao, và trở về trong khi ca ngợi vẻ đẹp của Người.

Doha 108

राम कीन्ह बिश्राम निसि प्रात प्रयाग नहाइ।चले सहित सिय लखन जन मुददित मुनिहि सिरु नाइ।।⁠108।।

rāma kīnha biśrāma nisi prāta prayāga nahāi |cale sahita siya lakhana jana mudadita munihi siru nāi ||⁠108||

Rama nghỉ ngơi suốt đêm, và lúc bình minh, sau khi tắm tại Prayaga, ngài cúi đầu trước vị hiền triết và lên đường vui vẻ cùng Sita, Lakshmana, và người hầu của ngài.

Chaupai 109.1-4

राम सप्रेम कहेउ मुनि पाहीं।नाथ कहिअ हम केहि मग जाहीं।।

मुनि मन बिहसि राम सन कहहीं।सुगम सकल मग तुम्ह कहुँ अहहीं।।

साथ लागि मुनि सिष्य बोलाए।सुनि मन मुदित पचासक आए।।

सबन्हि राम पर प्रेम अपारा।सकल कहहि मगु दीख हमारा।।

मुनि बटु चारि संग तब दीन्हे।जिन्ह बहु जनम सुकृत सब कीन्हे।।

करि प्रनामु रिषि आयसु पाई।प्रमुदित हृदयँ चले रघुराई।।

ग्राम निकट जब निकसहि जाई।देखहि दरसु नारि नर धाई।।

होहि सनाथ जनम फलु पाई।फिरहि दुखित मनु संग पठाई।।

rāma saprema kaheu muni pāhīṁ |nātha kahia hama kehi maga jāhīṁ ||

muni mana bihasi rāma sana kahahīṁ |sugama sakala maga tumha kahũ ahahīṁ ||

sātha lāgi muni siṣya bolāe |suni mana mudita pacāsaka āe ||

sabanhi rāma para prema apārā |sakala kahahi magu dīkha hamārā ||

muni baṭu cāri saṁga taba dīnhe |jinha bahu janama sukṛta saba kīnhe ||

kari pranāmu riṣi āyasu pāī |pramudita hṛdayã cale raghurāī ||

grāma nikaṭa jaba nikasahi jāī |dekhahi darasu nāri nara dhāī ||

hohi sanātha janama phalu pāī |phirahi dukhita manu saṁga paṭhāī ||

Rama ân cần nói với đạo sĩ, "Chúa thượng, xin hãy chỉ cho chúng con con đường nào chúng con nên đi." Đạo sĩ mỉm cười trong lòng và nói với Rama, "Mọi con đường đều dễ dàng cho ngài." Đạo sĩ gọi các đệ tử đi theo cùng họ; nghe lời gọi, khoảng năm mươi người đã đến với tâm hồn hoan hỉ. Tất cả đều có tình yêu vô bờ bến đối với Rama; mỗi người đều nói, "Hãy nhìn xem, chúng tôi biết con đường này." Rồi đạo sĩ giao bốn học trò trẻ đi cùng với họ, những người đã làm mọi việc thiện qua nhiều kiếp sinh. Sau khi vái chào đạo sĩ và nhận được sự cho phép, Chúa tể dòng Raghu lên đường với tâm hồn hoan hỉ. Khi họ đi ngang qua gần một ngôi làng, nam thanh nữ tú chạy ra để chiêm ngưỡng dung nhan ngài. Họ cảm thấy được ban phước với người che chở, đã đạt được quả báo của kiếp sinh; rồi họ quay về với tâm buồn bã, gửi lòng mình theo ngài.

Doha 109

बिदा किए बटु बिनय करि फिरे पाइ मन काम।उतरि नहाए जमुन जल जो सरीर सम स्याम।।⁠109।।

bidā kie baṭu binaya kari phire pāi mana kāma |utari nahāe jamuna jala jo sarīra sama syāma ||⁠109||

Rama từ biệt các môn đồ trẻ một cách nhã nhặn và họ trở về với tâm nguyện được toại nguyện. Sau đó ngài xuống tắm trong nước sông Yamuna, nước sông đen như chính thân thể ngài.

Inside Prakarana 11

The dialogue

  • Listenerसामूहिक श्रोता-लोक (सत्संग/मन); अंतर्ध्वनि में ‘भक्त-हृदय’

Frequently Asked Questions

परम्परा में केवट-प्रसंग का पाठ ‘दास्य-भाव’ दृढ़ करता है और ‘भवसागर-तरण’ का स्मरण कराता है—विशेषतः नाम-स्मरण के साथ पढ़ने से शरणागति, निष्काम सेवा, और तीर्थ-भाव (अन्तःकरण-शुद्धि) की वृद्धि मानी जाती है।

सामान्य वैष्णव-परम्परा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-सम्पुट, अथवा ‘राम’ नाम का जप-सम्पुट (प्रत्येक दोहा/चौपाई के पूर्व/पश्चात) प्रचलित है; कुछ पाठ-परम्पराएँ ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-स्मरण को भी सम्पुट-रूप में रखती हैं।

Ask anything about Prakarana 11 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play