Sarga 60

Verse 1

तपोबलहतान् कृत्वा वासिष्ठान् समहोदयान्।ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत।।।।

Dùng uy lực khổ hạnh, bậc đại quang minh Viśvāmitra đã đánh bại các con của Vasiṣṭha cùng Mahodaya; rồi giữa hội các hiền sĩ, Ngài cất lời.

Verse 2

अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशंकुरिति विश्रुत:।धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गत:।।।।तेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया।

Triśaṅku này, nổi danh là hậu duệ Ikṣvāku, đức hạnh và rộng lòng bố thí, đã đến nương tựa nơi ta; người ấy mong đạt đến cõi chư thiên với chính thân xác này.

Verse 3

यथाऽयं स्वशरीरेण स्वर्गलोकं गमिष्यति।।।।तथा प्रवर्त्यतां यज्ञे भवद्भिश्च मया सह।

“Hãy cùng ta thúc đẩy nghi lễ tế tự này vận hành, để người ấy có thể bằng chính thân mình mà đến cõi trời.”

Verse 4

विश्वामित्रवच श्श्रुत्वा सर्व एव महर्षय:।।।।ऊचुस्समेत्य सहिता धर्मज्ञा धर्मसंहितम्।

Nghe lời của Viśvāmitra, hết thảy các đại hiền thánh—những bậc thông đạt Chánh pháp và kiên trú trong đạo—đồng lòng tụ hội, rồi cùng nhau thưa lời thuận hợp với lẽ phải.

Verse 5

अयं कुशिकदायादो मुनि: परमकोपन:।।।।यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशय:।अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषित:।।।।

“Vị ẩn sĩ này—dòng dõi Kuśika—tính nóng dữ dội. Lời ngài đã phán, phải thi hành đúng đắn; không còn nghi ngờ. Bậc tôn kính ấy tựa như lửa, nếu bị xúc phạm, tất sẽ thốt ra lời nguyền rủa.”

Verse 6

अयं कुशिकदायादो मुनि: परमकोपन:।।1.60.5।।यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशय:।अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषित:।।1.60.6।।

Lời răn ấy lại được nhắc lại: Viśvāmitra, vị thánh hiền dòng Kuśika, nóng giận dữ dội; lời ngài phải được thi hành chuẩn xác, vì bậc tôn kính tựa lửa, hễ nổi giận ắt sẽ thốt lời nguyền.

Verse 7

तस्मात्प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सशरीरो यथा दिवम्।गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा।।।।तथा प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सर्वे समधितिष्ठत।

“Vì vậy, hãy khởi động nghi lễ tế tự, sao cho vị vua dòng Ikṣvāku nhờ oai quang tu lực của Viśvāmitra mà được lên cõi trời với chính thân này. Vậy hãy tiến hành tế lễ—tất cả hãy vào vị trí và bắt đầu.”

Verse 8

एवमुक्त्वा महर्षयः चक्रुस्तास्ता:क्रियास्तदा।।।।याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत्क्रतौ।

Đồng thuận như vậy, các đại hiền sĩ bấy giờ thực hiện từng nghi lễ phần việc của mình; và trong tế lễ ấy, bậc đại quang minh Viśvāmitra làm vị chủ tế.

Verse 9

ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदा:।।।।चक्रु: कर्माणि सर्वाणि यथाकल्पं यथाविधि।

Các tế sư, tinh thông thần chú, theo thứ tự tuần tự mà cử hành mọi nghi thức; hết thảy đều đúng như nghi quỹ đã định, đúng theo phép tắc được truyền dạy.

Verse 10

तत: कालेन महता विश्वामित्रो महातपा:।।।।चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवता:।

Rồi sau một thời gian rất lâu, đại khổ hạnh Viśvāmitra tại đó cử hành nghi thức thỉnh mời, triệu thỉnh hết thảy chư thiên đến nhận phần cúng dường xứng đáng của mình.

Verse 11

नाभ्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवता:।।।।तत: क्रोधसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनि:।स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत्।।।।

Nhưng chư thiên, tuy đã được thỉnh mời đến nhận phần cúng tế, vẫn không đến. Bấy giờ đại thánh Viśvāmitra nổi giận, cầm nâng muôi tế lễ, phẫn nộ nói với Triśaṅku những lời này.

Verse 12

नाभ्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवता:।।1.60.11।।तत: क्रोधसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनि:।स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत्।।1.60.12।।

Các thần linh, tuy đã được thỉnh mời đến nhận phần lễ, vẫn chẳng đến. Bấy giờ đại thánh Viśvāmitra, lòng bừng phẫn nộ, giơ muôi tế lên và trong cơn giận dữ nói với Triśaṅku rằng:

Verse 13

पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर ।एष त्वां सशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा।।।।दुष्प्रापं सशरीरेण दिवं गच्छ नराधिप।

“Hỡi Đại vương, hãy xem uy lực của khổ hạnh do chính ta tự chứng đắc. Bằng oai lực ấy, ta sẽ đưa ngài, với cả thân này, lên cõi trời. Hãy đi, hỡi bậc chúa loài người, đến thiên giới—một cuộc thăng thiên còn nguyên thân xác, vốn cực khó đạt được.”

Verse 14

स्वार्जितं किञ्चिदप्यस्ति मया हि तपस:फलम्।।।।राजन् स्वतेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज।

“Tâu Đại vương, nơi ta vẫn còn sót lại chút quả báo của khổ hạnh tự mình tích tụ; nhờ oai lực công đức ấy, xin ngài hãy với chính thân này mà lên cõi trời.”

Verse 15

उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् सशरीरो नरेश्वर:।।।।दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा।

Khi vị hiền thánh ấy đã nói lời như vậy, bậc quân vương liền mang nguyên thân xác bay lên cõi trời, trong lúc các bậc ẩn sĩ đều đứng nhìn; hỡi Rāma, dòng Kakutstha.

Verse 16

देवलोकगतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासन:।।।।सह सर्वैस्सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत्।

Thấy Triśaṅku đã bước vào cõi trời của chư thiên, Indra—đấng hàng phục Pāka—cùng toàn thể thiên chúng vây quanh, liền cất lời như sau:

Verse 17

त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालय:।।।।गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्छिरा:।

“Hỡi Triśaṅku, hãy trở lui; ngươi không xứng cư ngụ cõi trời. Bị lời nguyền của bậc đạo sư giáng xuống, kẻ mê muội kia, hãy rơi xuống đất, đầu chúi!”

Verse 18

एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत्पुन:।।।।विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम्।

Được Đại Đế Indra phán như vậy, Triśaṅku lại rơi xuống, vừa rơi vừa kêu gào: “Cứu con!” hướng về Viśvāmitra—bậc hiền thánh lấy khổ hạnh làm gia tài.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिक:।।।।रोषमाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्।

Nghe tiếng kêu gào ấy, Kauśika (Viśvāmitra) bừng dậy cơn phẫn nộ dữ dội và nói: “Đứng lại! Đứng lại!”

Verse 20

ऋषिमध्ये स तेजस्स्वी प्रजापतिरिवापर:।।।।सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुन:।नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्च्छित:।।।।दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशा:।

Giữa hội các hiền thánh, vị khổ hạnh rực sáng ấy—như một Prajāpati thứ hai—đã tạo dựng lại bảy Ṛṣi khác theo con đường phương Nam; và trong cơn giận bốc cháy, bậc đại danh ấy còn lập nên một dải sao khác, quay về phương Nam giữa chư muni.

Verse 21

ऋषिमध्ये स तेजस्स्वी प्रजापतिरिवापर:।।1.60.20।।सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुन:।नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्च्छित:।।1.60.21।।दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशा:।

Giữa hội các bậc hiền thánh, Ngài rực sáng như một Đấng Tạo Hóa thứ hai; trong cơn phẫn nộ cuộn trào, Ngài lại tạo ra bảy Thất Tiên mới theo lộ trình phương Nam, và dựng nên một dải tinh tú khác; bậc đại danh ấy hướng về phương Nam giữa chư Muni.

Verse 22

सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृत:।।।।अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रक:।दैवतान्यपि स क्रोधा त्स्रष्टुं समुपचक्रमे।।।।

Tạo xong một dòng dõi tinh tú, tâm Ngài bị cơn giận làm vẩn đục; Ngài thốt rằng: “Ta sẽ lập một Indra khác—bằng không, thế gian hãy không còn Indra!” Rồi vì phẫn nộ, Ngài còn bắt đầu tạo dựng cả những chư thiên mới.

Verse 23

सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृत:।।1.60.22।।अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रक:।दैवतान्यपि स क्रोधा त्स्रष्टुं समुपचक्रमे।।1.60.23।।

Bị cơn giận che lấp, Ngài tuyên bố: “Ta sẽ tạo một Indra khác—bằng không, thế gian này hãy không còn Indra”; và trong phẫn nộ, Ngài còn khởi sự tạo dựng những chư thiên mới.

Verse 24

तत: परमसम्भ्रान्तास्सर्षिसङ्घास्सुरासुरा:।विश्वामित्रं महात्मानमूचु: सानुनयं वच:।।।।

Bấy giờ, các hội chúng rishi cùng chư thiên và a-tu-la đều kinh hoàng tột độ; họ dùng lời lẽ hòa nhã, khẩn cầu mà thưa với Đại Hồn Viśvāmitra.

Verse 25

अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षत: ।सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन ।।।।

“Ôi bậc rực rỡ! Vị vua này, bị lời nguyền của bậc thầy đánh trúng, tuyệt chẳng xứng đáng mang nguyên thân xác mà lên cõi trời, hỡi kho báu của khổ hạnh.”

Verse 26

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुङ्गव: ।अब्रवीत्सुमहद्वाक्यं कौशिक: सर्वदेवता:।।।।

Nghe lời chư Thiên phán dạy, Kauśika—bậc thượng thủ trong hàng hiền thánh—liền thốt lời trọng đại, đáp lại hết thảy các thần linh.

Verse 27

सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपते:।आरोहणं प्रतिज्ञाय नानृतं कर्तुमुत्सहे।।।।

“Nguyện các ngài được cát tường. Ta đã hứa cho vua Triśaṅku được lên cõi trời ngay trong thân xác này; ta không nỡ khiến lời mình thành hư vọng.”

Verse 28

स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वत:।नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ।।।।यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ।।।।

“Nguyện cho Triśaṅku được một cõi trời vĩnh cửu, ngay trong thân xác. Và mọi vì sao do ta tạo lập, hãy kiên cố bất động; chừng nào các thế giới còn tồn tại, hãy đứng vững khắp nơi. Hỡi chư Thiên, xin hãy chuẩn thuận những điều ta đã tạo thành.”

Verse 29

स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वत:।नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ।।1.60.28।।यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ।।1.60.29।।

“Hãy cùng ta thúc đẩy nghi lễ tế tự này vận hành, để người ấy có thể bằng chính thân mình mà đến cõi trời.”

Verse 30

एवमुक्ता: सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुङ्गवम्।एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।।।।गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहि:।नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिष्षु जाज्वलन्।।।।अवाक्छिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसन्निभ:।

Được nói như vậy, hết thảy chư Thiên đáp lời bậc đại hiền: “Đúng như thế; chúc phúc cho ngài—nguyện những điều ấy tồn tại khắp nơi. Trên hư không, vô số tinh tú sẽ an trụ ngoài con đường của Vaiśvānara. Hỡi bậc tối thượng trong hàng ẩn sĩ, giữa những ánh quang ấy, Triśaṅku cũng sẽ đứng lại—rực sáng như bậc bất tử—nhưng đầu hướng xuống.”

Verse 31

एवमुक्ता: सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुङ्गवम्।एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।।1.60.30।। गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहि:।नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिष्षु जाज्वलन्।।1.60.31।।अवाक्छिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसन्निभ:।

Trên hư không, vô số tinh tú sẽ an trụ khắp bốn phía, ở ngoài lộ đạo của Vaiśvānara, hỡi bậc hiền thánh tối thượng. Và giữa những quang thể ấy, Triśaṅku cũng sẽ ở lại, rực sáng như bậc bất tử, với đầu hướng xuống.

Verse 32

अनुयास्यन्ति चैतानि ज्योतींषि नृपसत्तमम्।।।।कृतार्थं कीर्तिमन्तं च स्वर्गलोकगतं यथा।

Chính những vì sao ấy sẽ theo vị vua tối thượng—đã toại nguyện, danh tiếng rạng ngời—như thể ngài thật sự đã đến cõi trời.

Verse 33

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुत:।।।।ऋषिभिश्च महातेजा बाढमित्याह देवता:।

Bấy giờ, Visvāmitra, bậc hộ trì chánh pháp, được hết thảy chư Thiên cùng các hiền rishi tán thán, vị đại quang minh ấy thưa với các thần: “Bāḍham—đúng vậy, xin được như thế.”

Verse 34

ततो देवा महात्मानो मुनयश्च तपोधना:।जग्मुर्यथाऽऽगतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम।।।।

Rồi, hỡi bậc tối thượng trong loài người, khi tế lễ đã mãn, tất cả chư Thiên đại tâm và các hiền giả—lấy khổ hạnh làm gia tài—đều ra đi, trở về đúng theo con đường họ đã đến.