Ramayana — Bala Kanda, Sarga 60, Shloka 10

त्रिशङ्कुस्वर्गारोহণम्

Trishanku’s Bodily Ascent and the New Constellations

Devanagari script

तत: कालेन महता विश्वामित्रो महातपा:।।।।चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवता:।

Transliteration

tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ |

cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ ||1.60.10||

Translation

Rồi sau một thời gian rất lâu, đại khổ hạnh Viśvāmitra tại đó cử hành nghi thức thỉnh mời, triệu thỉnh hết thảy chư thiên đến nhận phần cúng dường xứng đáng của mình.

Word by Word

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• अभ्यागमन्: came
• अभ्यागमन्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: abhi-ā-gam (गम् धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• तदा: then
• तदा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tadā (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• आहूताः: invited
• आहूताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ā-hū (हू धातु) + kta (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम् (देवताः इत्यन्वयः)

• भागार्थम्: for their share
• भागार्थम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: bhāga + artha (प्रातिपदिक)
• Form: प्रयोजनार्थक-अव्ययवत्; तत्पुरुषः

• सर्वदेवताः: all the deities
• सर्वदेवताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva + devatā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• ततः: thereupon
• ततः: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tataḥ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (thereupon)

• क्रोधसमाविष्टः: seized by anger
• क्रोधसमाविष्टः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: krodha + sam-ā-viṣṭa (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (krodhena samāviṣṭaḥ = seized by anger)

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: viśvāmitra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• महामुनिः: great sage
• महामुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahā + muni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (mahān muniḥ)

• स्रुवम्: the ladle
• स्रुवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sruva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• उद्यम्य: having lifted
• उद्यम्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ud-yam (यम् धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तः (absolutive); ‘having lifted/raised’

• सक्रोधः: angry
• सक्रोधः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sa + krodha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; सहार्थक-तत्पुरुषः (krodhena saha)

• त्रिशङ्कुम्: Triśaṅku (to him)
• त्रिशङ्कुम्: Sambodhyā (सम्बोध्य)
• Type: Noun
• Root: triśaṅku (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; सम्बोधनार्थे कर्मरूप-प्रयोगः (addressing)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: brū (ब्रू धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Context

Long after, the mighty ascetic Viswamitra invoked all the gods to partake their share of offerings.

Characters & Entities

• Viśvāmitra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Ritual dharma: giving each deity their rightful share reflects order, reciprocity, and correctness (ṛta/dharma) in sacred action.

What is the narrative situation?

Viśvāmitra proceeds with ritual action, invoking the gods to partake of offerings—signaling a formal sacrificial context and its cosmic protocol.

Which character virtue is emphasized?

Mahātapas (great austerity) expressed through disciplined ritual performance and adherence to proper sacrificial procedure.