Adhyaya 38

Verse 1

भीष्म उवाच । कथं रामेण विप्रर्षे कान्यकुब्जे तु वामनः । स्थापितः क्व च लब्धोसौ विस्तरान्मम कीर्तय

Bhīṣma thưa: Bạch bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, Rāma đã an lập Vāmana tại Kānyakubja như thế nào, và Ngài được thỉnh đắc từ nơi đâu? Xin kể cho tôi tường tận.

Verse 2

तथा हि मधुरा चैषा या वाणी रामकीर्तने । कीर्तिता भगवन्मह्यं हृता कर्णसुखावह

Quả thật lời này ngọt lành—lời tán dương Rāma. Bạch Đấng Bhagavān, khi đã được thốt ra, nó quyến rũ lòng tôi và đem niềm hoan hỷ cho tai nghe.

Verse 3

अनुरागेण तं लोकाः स्नेहात्पश्यंति राघवम् । धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः

Vì lòng mến thương, dân chúng nhìn Rāghava ấy với tình ân cần; bởi Ngài am tường dharma, biết ơn điều thiện đã làm, và vững lập trong trí tuệ.

Verse 4

प्रशास्ति पृथिवीं सर्वां धर्मेण सुसमाहितः । तस्मिन्शासति वै राज्यं सर्वकामफलाद्रुमाः

Vững vàng, an định trong chính pháp, Ngài trị vì khắp cõi địa cầu. Khi Ngài cai trị như thế, vương quốc trở nên như cây như ý, ban mọi quả lành theo điều mong cầu.

Verse 5

रसवंतः प्रभूताश्च वासांसि विविधानि च । अकृष्टपच्या पृथिवी निःसपत्ना महात्मनः

Của ngon vật lạ thì dồi dào, y phục muôn loại cũng phong phú. Đất mẹ cho mùa màng không cần cày bừa, và đối với bậc đại hồn ấy, nàng không có đối thủ nào.

Verse 6

देवकार्यं कृतं तेन रावणो लोककंटकः । सपुत्रोमात्यसहितो लीलयैव निपातितः

Nhờ Ngài, công việc của chư thiên được viên thành: Rāvaṇa, tai họa của thế gian, bị đánh ngã một cách nhẹ nhàng—cùng với các con và quần thần của hắn.

Verse 7

तस्यबुद्धिस्समुत्पन्ना पूर्णे धर्मे द्विजोत्तम । तस्याहं चरितं सर्वं श्रोतुमिच्छामि वै मुने

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, khi trí tuệ của người ấy khởi lên trong sự viên mãn của dharma, bạch hiền triết, con nguyện được nghe trọn vẹn hành trạng và công hạnh của người.

Verse 8

पुलस्त्य उवाच । कस्यचित्त्वथ कालस्य रामो धर्मपथे स्थितः । यच्चकार महाबाहो शृणुष्वैकमना नृप

Pulastya nói: Sau một thời gian, Rāma—vững bền trên con đường chính pháp—đã thực hiện một việc. Hỡi đức vua tay mạnh, hãy nhất tâm mà lắng nghe.

Verse 9

सस्मार राक्षसेंद्रं तं कथं राजा विभीषणः । लंकायां संस्थितो राज्यं करिष्यति च राक्षसः

Rồi Ngài nhớ đến chúa tể loài Rākṣasa và nghĩ: “Vua Vibhīṣaṇa, an vị tại Laṅkā, sẽ trị vì vương quốc ra sao; và vị Rākṣasa ấy sẽ thi hành việc nước thế nào?”

Verse 10

गीर्वाणेषु प्रातिकूल्यं विनाशस्य तु लक्षणम् । मया तस्य तु तद्दत्तं राज्यं चंद्रार्ककालिकम्

Sự thù nghịch đối với chư thiên quả là dấu hiệu của diệt vong. Thế nhưng ta vẫn ban cho hắn vương quyền ấy—bền lâu cho đến khi trăng và mặt trời còn hiện hữu.

Verse 11

तस्याविनाशतः कीर्तिः स्थिरा मे शाश्वती भवेत् । रावणेन तपस्तप्तं विनाशायात्मनस्त्विह

Nhờ sự bất hoại của hắn, mong danh tiếng của ta được vững bền và trường cửu. Ở đây, Rāvaṇa đã tu khổ hạnh—nhưng chỉ để tự chuốc lấy diệt vong.

Verse 12

विध्वस्तः स च पापिष्ठो देवकार्ये मयाधुना । तदिदानीं मयान्वेष्यः स्वयं गत्वा विभीषणः

Kẻ tội lỗi nhất ấy nay đã bị ta tiêu diệt để phụng sự công việc của chư thiên. Vì vậy, hỡi Vibhīṣaṇa, nay ta phải tự thân đi và tìm kiếm hắn.

Verse 13

संदेष्टव्यं हितं तस्य येन तिष्ठेत्स शाश्वतम् । एवं चिंतयतस्तस्य रामस्यामिततेजसः

Nên truyền đạt cho người ấy lời lợi ích, nhờ đó người ấy có thể vững bền mãi mãi. Nghĩ vậy, Rāma—đấng rực sáng vô lượng—đã trầm tư.

Verse 14

आजगामाथ भरतो रामं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् । किं त्वं चिंतयसे देव न रहस्यं वदस्व मे

Rồi Bharata đến; thấy Rāma, chàng thưa: “Ôi đấng thiêng liêng, Người đang nghĩ gì? Xin đừng giữ kín—hãy nói cho con biết.”

Verse 15

देवकार्ये धरायां वा स्वकार्ये वा नरोत्तम । एवं ब्रुवंतं भरतं ध्यायमानमवस्थितम्

“Dù là phụng sự chư thiên trên cõi đất hay làm tròn bổn phận của mình, hỡi bậc nam tử tối thượng”—Bharata nói vậy, rồi đứng yên, chìm trong thiền định.

Verse 16

अब्रवीद्राघवो वाक्यं रहस्यं तु न वै तव । भवान्बहिश्चरः प्राणो लक्ष्मणश्च महायशाः

Rāghava nói lời kín nhiệm: “Bí mật này không dành cho ngươi. Ngươi là kẻ đi lại bên ngoài; còn Lakṣmaṇa, bậc lẫy lừng, chính là hơi thở sinh mệnh của ta.”

Verse 17

अवेद्यं भवतो नास्ति मम सत्यं विधारय । एषा मे महती चिंता कथं देवैर्विभीषणः

Với ngươi, chẳng có điều gì là không biết; hãy giữ lời ta như chân thật. Đây là nỗi lo lớn của ta: chư thiên sẽ đối đãi Vibhīṣaṇa ra sao?

Verse 18

वर्तते यद्धितार्थं वै दशग्रीवो निपातितः । गमिष्ये तदहं लंकां यत्र चासौ विभीषणः

Vì Daśagrīva Rāvaṇa đã bị quật ngã vì lợi ích của thế gian, nay ta sẽ đến Laṅkā—nơi Vibhīṣaṇa đang ở.

Verse 19

तं च दृष्ट्वा पुरीं तां तु कार्यमुक्त्वा च राक्षसम् । आलोक्य सर्ववसुधां सुग्रीवं वानरेश्वरम्

Sau khi thấy thành ấy, và sau khi giao phó công việc rồi cho rākṣasa lui đi, Ngài phóng tầm mắt khắp cõi đất, rồi gọi Sugrīva, chúa tể loài vānara.

Verse 20

महाराजं च शत्रुघ्नं भातृपुत्रांश्च सर्वशः । एवं वदति काकुत्स्थे भरतः पुरतः स्थितः

Đứng trước Kakutstha (Đức Rāma), Bharata thưa như vầy—kính gọi Đại vương, Śatrughna và hết thảy các con trai của các huynh đệ, theo mọi bề.

Verse 21

उवाच राघवं वाक्यं गमिष्ये भवता सह । एवं कुरु महाबाहो सौमित्रिरिह तिष्ठतु

Ngài thưa với Rāghava những lời này: “Con sẽ đi cùng Người. Hỡi bậc đại dũng tay mạnh, xin hãy làm vậy—hãy để Saumitri ở lại nơi đây.”

Verse 22

इत्युक्त्वा भरतं रामः सौमित्रं चाह वै पुरे । रक्षाकार्या त्वया वीर यावदागमनं हि नौ

Nói vậy với Bharata xong, Rāma lại bảo Saumitri (Lakṣmaṇa) trong thành: “Hỡi dũng sĩ, ngươi hãy canh giữ và làm việc hộ vệ cho đến khi chúng ta trở về.”

Verse 23

एवं लक्ष्मणमादिश्य ध्यात्वा वै पुष्पकं नृप । आरुरोह स वै यानं कौसल्यानंदवर्धनः

Sau khi căn dặn Lakṣmaṇa như thế, hỡi bậc quân vương, Ngài quán niệm về Puṣpaka rồi bước lên cỗ xe ấy—Đấng làm tăng niềm hoan hỷ của Kausalyā.

Verse 24

पुष्पकं तु ततः प्राप्तं गांधारविषयो यतः । भरतस्य सुतौ दृष्ट्वा जगन्नीतिं निरीक्ष्य च

Rồi Ngài được Puṣpaka, vốn đến từ xứ Gandhāra; và sau khi thấy hai người con của Bharata, lại quan sát phép tắc và nề nếp của thế gian, Ngài tiếp tục tiến bước.

Verse 25

पूर्वां दिशं ततो गत्वा लक्ष्मणस्य सुतौ यतः । पुरेषु तेषु षड्रात्रमुषित्वा रघुनंदनौ

Rồi họ đi về phương Đông, nơi có hai người con của Lakṣmaṇa; hai bậc hậu duệ dòng Raghu ấy lưu lại trong các thành ấy suốt sáu đêm.

Verse 26

गतौ तेन विमानेन दक्षिणामभितो दिशम् । गंगायामुनसंभेदं प्रयागमृषिसेवितम्

Rồi, ngồi trên cỗ thiên xa ấy, họ tiến về phương Nam và đến Prayāga—nơi hợp lưu thiêng liêng của sông Gaṅgā và Yamunā—được các bậc ṛṣi tôn kính và thường lui tới.

Verse 27

अभिवाद्य भरद्वाजमत्रेराश्रममीयतुः । संभाष्य च मुनींस्तत्र जनस्थानमुपागतौ

Sau khi đảnh lễ Bharadvāja, họ đến đạo tràng của Atri; rồi trò chuyện cùng các bậc muni nơi ấy, họ tiếp tục tiến về Janasthāna.

Verse 28

राम उवाच । अत्र पूर्वं हृता सीता रावणेन दुरात्मना । हत्वा जटायुषं गृध्रं योसौ पितृसखो हि नौ

Rāma nói: “Chính nơi đây, trước kia Sītā đã bị Rāvaṇa tâm địa ác độc bắt cóc, sau khi hắn giết chim kền kền Jaṭāyus—bạn của phụ vương ta.”

Verse 29

अत्रास्माकं महद्युद्धं कबंधेन कुबुद्धिना । हतेन तेन दग्धेन सीतास्ते रावणालये

Chính tại đây, chúng ta đã có một trận chiến lớn với Kabandha kẻ tà trí. Khi hắn bị giết và thiêu đốt, hắn đã nói với ngươi: ‘Sītā ở trong nơi cư ngụ của Rāvaṇa.’

Verse 30

ॠष्यमूके गिरिवरे सुग्रीवो नाम वानरः । स ते करिष्यते साह्यं पंपां व्रज सहानुजः

Trên núi thượng diệu Ṛṣyamūka có một vượn tên Sugrīva. Người ấy sẽ trợ giúp ngươi; hãy đến Pampā cùng với em trai ngươi.

Verse 31

पंपासरः समासाद्य शबरीं गच्छ तापसीम् । इत्युक्तो दुःखितो वीर निराशो जीविते स्थितः

“Đến hồ Pampā rồi, hãy đi gặp Śabarī, nữ tu khổ hạnh.” Nghe lời ấy, vị anh hùng sầu muộn, tuyệt vọng, nhưng vẫn gắng bám lấy sự sống.

Verse 32

इयं सा नलिनी वीर यस्यां वै लक्ष्मणोवदत् । मा कृथाः पुरुषव्याघ्र शोकं शत्रुविनाशन

Hỡi dũng sĩ, đây chính là hồ sen ấy, nơi Lakṣmaṇa quả thật đã nói những lời kia. Đừng sầu muộn, hỡi hổ giữa loài người, đấng diệt kẻ thù.

Verse 33

आज्ञाकारिणि भृत्ये च मयि प्राप्स्यसि मैथिलीम् । अत्र मे वार्षिका मासा गता वर्षशतोपमाः

Hỡi tỳ nữ vâng lời, nhờ ta mà ngươi sẽ đạt đến Maithilī (Sītā). Nơi đây, những tháng mùa mưa của ta đã trôi qua như thể trăm năm.

Verse 34

अत्रैव निहतो वाली सुग्रीवार्थे परंतप । एषा सा दृश्यते नूनं किष्किंधा वालिपालिता

Chính tại đây, hỡi đấng thiêu đốt kẻ thù, Vālī đã bị hạ vì Sugrīva. Quả thật, đây là Kiṣkindhā mà Vālī từng che chở.

Verse 35

यस्यां वै स हि धर्मात्मा सुग्रीवो वानरेश्वरः । वानरैः सहितो वीर तावदास्ते समाः शतम्

Chính tại nơi ấy, Sugrīva bậc dharmātmā, chúa tể loài vānara, cùng các vānara cư trú trọn một trăm năm, hỡi dũng sĩ.

Verse 36

वानरैस्सह सुग्रीवो यावदास्ते सभां गतः । तावत्तत्रागतौ वीरौ पुर्यां भरतराघवौ

Khi Sugrīva cùng các vānara còn ở trong đại sảnh hội nghị, đúng lúc ấy tại thành ấy hai vị anh hùng—Bharata và Rāghava—đã đến nơi.

Verse 37

दृष्ट्वा स भ्रातरौ प्राप्तौ प्रणिपत्याब्रवीदिदम् । क्व युवां प्रस्थितौ वीरौ कार्यं किं नु करिष्यथः

Thấy hai huynh đệ đến, ông cúi mình đảnh lễ rồi thưa: “Hỡi các dũng sĩ, hai ngài định lên đường về đâu, và sẽ thực hiện công việc gì?”

Verse 38

विनिवेश्यासने तौ च ददावर्घ्ये स्वयं तदा । एवं सभास्थिते तत्र धर्मिष्टे रघुनंदने

Sau khi an vị cả hai trên chỗ ngồi, chính ông bấy giờ dâng arghya (nước cúng nghinh tiếp). Như vậy, trong đại sảnh, Raghunandana bậc chính trực đã ngồi tại đó.

Verse 39

अंगदोथ हनूमांश्च नलो नीलश्च पाटलः । गजो गवाक्षो गवयः पनसश्च महायशाः

Rồi đến Aṅgada và Hanūmān, Nala và Nīla, cùng Pāṭala; lại có Gaja, Gavākṣa, Gavaya và Panasa lẫy lừng—những bậc danh tiếng lớn lao.

Verse 40

पुरोधसो मंत्रिणश्च दैवज्ञो दधिवक्रकः । नीलश्शतबलिर्मैन्दो द्विविदो गंधमादनः

Ở đó có các vị tế sư hoàng gia và các đại thần; có cả vị daivajña—nhà chiêm tinh; cùng Dadhivakraka, Nīla, Śatabali, Mainda, Dvivida và Gandhamādana.

Verse 41

वीरबाहुस्सुबाहुश्च वीरसेनो विनायकः । सूर्याभः कुमुदश्चैव सुषेणो हरियूथपः

Vīrabāhu và Subāhu; Vīrasena và Vināyaka; Sūryābha và Kumuda; và cả Suṣeṇa nữa—vị thống lĩnh đoàn quân của Hari—đều hiện diện.

Verse 42

ॠषभो विनतश्चैव गवाख्यो भीमविक्रमः । ॠक्षराजश्च धूम्रश्च सहसैन्यैरुपागताः

Ṛṣabha, Vinata, Gavākhya với dũng lực đáng sợ; và cả Ṛkṣarāja cùng Dhūmra—đều đến nơi, mỗi vị có hàng ngàn quân hộ tống.

Verse 43

अंतःपुराणि सर्वाणि रुमा तारा तथैव च । अवरोधोंगदस्यापि तथान्याः परिचारिकाः

Tất cả nữ nhân nơi nội cung—kể cả Rumā và Tārā—cùng các phụ nữ khuê cấm của Aṅgada, và những thị nữ hầu cận khác (đều được nhắc đến/đều hiện diện).

Verse 44

प्रहर्षमतुलं प्राप्य साधुसाध्विति चाब्रुवन् । वानराश्च महात्मानः सुग्रीवसहितास्तदा

Tràn đầy hoan hỷ vô lượng, các thủ lĩnh Vānara đại tâm—cùng với Sugrīva—bấy giờ đồng thanh thốt lên: “Sādhu! Sādhu!”

Verse 45

वानर्यश्च महाभागास्ताराद्यास्तत्र राघवम् । अभिप्रेक्ष्याश्रुकंठ्यश्च प्रणिपत्येदमब्रुवन्

Tại đó, các nữ vượn cao quý—Tārā và những người khác—trông thấy Rāghava, cổ nghẹn vì lệ, liền cúi lạy và thưa những lời này.

Verse 46

क्व सा देवी त्वया देव या विनिर्जित्यरावणम् । शुद्धिं कृत्वा हि ते वह्नौ पितुरग्र उमापतेः

Lạy Chúa, Nữ Thần ấy ở đâu—người mà Ngài đã cho thanh tịnh trong lửa sau khi thắng Rāvaṇa—trước mặt phụ thân nàng, ô Đấng phối ngẫu của Umā?

Verse 47

त्वयानीता पुरीं राम न तां पश्यामि तेग्रतः । न विना त्वं तया देव शोभसे रघुनंदन

Lạy Rāma, Ngài đã đưa nàng về thành, nhưng con chẳng thấy nàng trước mặt Ngài. Không có nàng, ô Đấng thiêng—ô Raghunandana—Ngài chẳng còn rạng ngời.

Verse 48

त्वया विनापि साध्वी सा क्व नु तिष्ठति जानकी । अन्यां भार्यां न ते वेद्मि भार्याहीनो न शोभसे

Không có Ngài, bậc hiền trinh Jānakī nay ở đâu? Con chẳng biết Ngài có người phối ngẫu nào khác; thiếu hiền thê, Ngài chẳng còn xứng vẻ uy nghi.

Verse 49

क्रौंचयुग्मं मिथो यद्वच्चक्रवाकयुगं यथा । एवं वदंतीं तां तारां ताराधिपसमाननाम्

Như đôi chim krauñca gọi nhau, hay như đôi chim cakravāka than khóc trong nỗi nhớ, Tārā cũng thốt lời như vậy—Tārā, dung nhan sánh với Chandra (Trăng), chúa tể muôn vì sao.

Verse 50

प्राह प्रवचसां श्रेष्ठो रामो राजीवलोचनः । चारुदंष्ट्रे विशालाक्षि कालो हि दुरतिक्रमः

Rāma mắt như hoa sen, bậc tối thắng trong lời biện thuyết, nói: “Hỡi nàng răng ngà xinh đẹp, hỡi phu nhân mắt rộng—thời gian (Kāla) quả thật khó vượt qua.”

Verse 51

सर्वं कालकृतं विद्धि जगदेतच्चराचरम् । विसृज्यताः स्त्रियः सर्वाः सुग्रीवोभिमुखः स्थितः

Hãy biết rằng toàn thể vũ trụ này—hữu động và vô động—đều do Kāla tạo tác. Hãy cho mọi phụ nữ lui ra; rồi ông đứng đối diện Sugrīva.

Verse 52

सुग्रीव उवाच । भवंतौ येन कार्येण इहायातौ नरेश्वरौ । तच्चापि कथ्यतां शीघ्रं कृत्यकालो हि वर्तते

Sugrīva nói: “Hỡi hai bậc quân vương, vì việc gì mà hai ngài đến đây? Xin nói mau, bởi thời khắc hành động đang hiện tiền.”

Verse 53

ब्रुवाणमेवं सुग्रीवं भरतो रामचोदितः । आचचक्षे च गमनं लंकायां राघवस्य तु । तौ चाब्रवीच्च सुग्रीवो भवद्भ्यां सहितः पुरीम्

Khi Sugrīva nói như vậy, Bharata theo lời thúc giục của Rāma đã trình bày, lại thuật rõ cuộc hành trình của Rāghava đến Laṅkā. Bấy giờ Sugrīva nói với hai vị: “Hãy cùng ta vào thành.”

Verse 54

गमिष्ये राक्षसं देव द्रष्टुं तत्र विभीषणम् । सुग्रीवेणैवमुक्ते तु गच्छस्वेत्याह राघवः

Sugrīva thưa: “Bạch Đấng Tôn Chủ, con sẽ đến đó để yết kiến rākṣasa Vibhīṣaṇa.” Nghe Sugrīva nói vậy, Rāghava đáp: “Hãy đi.”

Verse 55

सुग्रीवो राघवौ तौ च पुष्पके तु स्थितास्त्रयः । तावत्प्राप्तं विमानं तु समुद्रस्योत्तरं तटम्

Sugrīva và hai vị Rāghava—cả ba an tọa trên Puṣpaka vimāna. Trong chốc lát, cỗ thiên xa ấy đã đến bờ phía bắc của đại dương.

Verse 56

अब्रवीद्भरतं रामो ह्यत्र मे राक्षसेश्वरः । चतुर्भिः सचिवैः सार्धं जीवितार्थे विभीषणः

Rāma nói với Bharata: “Đây là Vibhīṣaṇa, chúa tể Rākṣasa của ta; ngài cùng bốn vị đại thần đến cầu nương tựa để bảo toàn sinh mệnh.”

Verse 57

प्राप्तस्ततो लक्ष्मणेन लंकाराज्येभिषेचितः । अत्र चाहं समुद्रस्य परेपारे स्थितस्त्र्यहम्

Rồi được Lakṣmaṇa đưa về, ta được cử hành lễ quán đảnh để lên ngôi vương Laṅkā. Và tại đây, nơi bờ bên kia đại dương, ta lưu lại trọn ba ngày.

Verse 58

दर्शनं दास्यते मेऽसौ ज्ञातिकार्यं भविष्यति । तावन्न दर्शनं मह्यं दत्तमेतेन शत्रुहन्

“Ngài ấy sẽ ban cho ta được yết kiến; việc nghĩa trong tộc họ sẽ viên thành. Nhưng cho đến nay, hỡi bậc diệt thù, ta vẫn chưa được ngài ấy cho yết kiến.”

Verse 59

ततः कोपः सुमद्भूतश्चतुर्थेहनि राघव । धनुरायम्य वेगेन दिव्यमस्त्रं करे धृतम्

Bấy giờ, hỡi Rāghava, đến ngày thứ tư, cơn thịnh nộ dữ dội bừng dậy; và ngài mau chóng giương cung, tay nắm giữ thần khí thiêng liêng.

Verse 60

दृष्ट्वा मां शरणान्वेषी भीतो लक्ष्मणमाश्रितः । सुग्रीवेणानुनीतोऽस्मि क्षम्यतां राघव त्वया

Thấy ta, kẻ run sợ và đi tìm chỗ nương tựa, ta đã quy y nơi Lakṣmaṇa. Được Sugrīva đưa đến đây, con kính thưa Rāghava—xin Ngài rộng lòng tha thứ cho con.

Verse 61

ततो मयोत्क्षिप्तशरो मरुदेशे ह्यपाकृतः । ततस्समुद्रराजेन भृशं विनयशालिना

Rồi mũi tên ta đã phóng ra bị gạt đi ngay nơi miền sa mạc. Sau đó, bởi Vua Biển—vô cùng khiêm cung và lễ độ—mũi tên ấy lại được chuyển hướng.

Verse 62

उक्तोहं सेतुबंधेन लंकां त्वं व्रज राघव । लंघयित्वा नरव्याघ्र वारिपूर्णं महोदधिम्

“Ta đã nói với ngươi về việc kết dựng cây cầu. Nay hãy đến Laṅkā, hỡi Rāghava; hỡi bậc hổ giữa loài người, hãy vượt qua đại dương mênh mông đầy nước ấy.”

Verse 63

एष सेतुर्मया बद्धः समुद्रे वरुणालये । त्रिभिर्दिनैः समाप्तिं वै नीतो वानरसत्तमैः

“Cây cầu này do ta kết dựng giữa biển cả, nơi ngự của Varuṇa; và chỉ trong ba ngày, các bậc Vānara ưu tú đã thật sự hoàn thành.”

Verse 64

प्रथमे दिवसे बद्धो योजनानि चतुर्दश । द्वितीयेहनि षट्त्रिंशत्तृतीयेर्धशतं तथा

Ngày thứ nhất, cầu được kết dựng dài mười bốn do-tuần; ngày thứ hai, ba mươi sáu; và ngày thứ ba, cũng vậy, năm mươi do-tuần.

Verse 65

इयं सा दृश्यते लंका स्वर्णप्राकारतोरणा । अवरोधो महानत्र कृतो वानरसत्तमैः

Kia chính là Laṅkā hiện ra trước mắt, với tường thành và cổng vàng rực rỡ. Tại đây, các bậc vānara ưu tú đã lập nên một vòng phong tỏa lớn lao.

Verse 66

अत्र युद्धं महद्वृत्तं चैत्राशुक्लचतुर्दशि । अष्टचत्वारिंशद्दिनं यत्रासौ रावणो हतः

Chính tại đây đã diễn ra trận chiến lớn lao lừng danh—vào ngày mười bốn của nửa tháng sáng tháng Caitra—kéo dài bốn mươi tám ngày, trong đó Rāvaṇa đã bị hạ sát.

Verse 67

अत्र प्रहस्तो नीलेन हतो राक्षसपुंगवः । हनूमता च धूम्राक्षो ह्यत्रैव विनिपातितः

Chính tại đây, Prahasta—bậc kiệt xuất trong hàng rākṣasa—đã bị Nīla giết; và cũng tại đây, Dhūmrākṣa bị Hanūmān đánh ngã.

Verse 68

महोदरातिकायौ च सुग्रीवेण महात्मना । अत्रैव मे कुंभकर्णो लक्ष्मणेनेंद्रजित्तथा

Sugrīva bậc đại hồn đã giết Mahodara và Atikāya; cũng tại đây, Kumbhakarṇa của ta bị Lakṣmaṇa hạ sát, và Indrajit cũng vậy.

Verse 69

मया चात्र दशग्रीवो हतो राक्षसपुंगवः । अत्र संभाषितुं प्राप्तो ब्रह्मा लोकपितामहः

Chính tại đây, bởi ta, Daśagrīva—bậc đứng đầu trong hàng rākṣasa—đã bị giết; và cũng tại đây, Brahmā, bậc Pitāmaha, cha của muôn cõi, đã đến để đối thoại.

Verse 70

पार्वत्या सहितो देवः शूलपाणिर्वृषध्वजः । महेंद्राद्याः सुरगणाः सगंधर्वास्स किंनराः

Thần Śiva—tay cầm tam xoa, mang cờ hiệu bò—ngự cùng Pārvatī; và theo Ngài là đoàn chư thiên do Mahendra (Indra) dẫn đầu, cùng các Gandharva và Kinnara.

Verse 71

पिता मे च समायातो महाराजस्त्रिविष्टपात् । वृतश्चाप्सरसां संघैर्विद्याधरगणैस्तथा

Phụ vương ta cũng đến—đại vương từ Triviṣṭapa (Svarga)—được vây quanh bởi đoàn Apsarā và các toán Vidyādhara.

Verse 72

तेषां समक्षं सर्वेषां जानकी शुद्धिमिच्छता । उक्ता सीता हव्यवाहं प्रविष्टा शुद्धिमागता

Trước mặt tất cả, Jānakī—muốn chứng tỏ sự thanh khiết—được nhắc đến; Sītā bước vào Havyavāhana (thần Lửa Agni) và đạt sự trong sạch được minh chứng.

Verse 73

लंकाधिपैः सुरैर्दृष्टा गृहीता पितृशासनात् । अथाप्युक्तोथ राज्ञाहमयोध्यां गच्छ पुत्रकम्

Được các vị thần như những bậc chúa tể Laṅkā trông thấy, nàng bị đưa đi theo mệnh lệnh của phụ thân. Rồi nhà vua cũng bảo ta: “Con ơi, hãy đến Ayodhyā.”

Verse 74

न मे स्वर्गो बहुमतस्त्वया हीनस्य राघव । तारितोहं त्वया पुत्र प्राप्तोऽस्मीन्द्रसलोकताम्

Hỡi Rāghava, khi vắng con, ngay cả cõi trời cũng chẳng đáng quý với ta. Nhưng con ơi, con đã cứu độ ta, và ta đã đạt đến Indraloka—cõi của Indra.

Verse 75

लक्ष्मणं चाब्रवीद्राजा पुत्र पुण्यं त्वयार्जितम् । भ्रात्रासममथो दिव्यांल्लोकान्प्राप्स्यसि चोत्तमान्

Bấy giờ nhà vua nói với Lakṣmaṇa: “Hỡi con, con đã tích lũy đại phúc đức; vì thế cùng với huynh trưởng, con sẽ đạt đến các cõi trời tối thượng.”

Verse 76

आहूय जानकीं राजा वाक्यं चेदमुवाच ह । न च मन्युस्त्वया कार्यो भर्तारं प्रति सुव्रते

Triệu Jānakī đến, nhà vua nói lời này: “Hỡi người giữ hạnh nguyện thanh tịnh, chớ ôm lòng giận dữ đối với phu quân.”

Verse 77

ख्यातिर्भविष्यत्येवाग्र्या भर्तुस्ते शुभलोचने । एवं वदति रामे तु पुष्पके च व्यवस्थिते

“Hỡi người có đôi mắt cát tường, danh tiếng tối thượng của phu quân nàng ắt sẽ hiển lộ.” Khi Rāma nói như vậy, Ngài đang ngự trên Puṣpaka (phi xa).

Verse 78

तत्र ये राक्षसवरास्ते गत्वाशु विभीषणं । प्राप्तो रामः ससुग्रीवश्चारा इत्थं तदाऽवदन्

Bấy giờ những Rākṣasa ưu tú ấy vội đến gặp Vibhīṣaṇa và, với vai trò thám báo, tâu báo khi ấy: “Rāma đã đến, cùng với Sugrīva.”

Verse 79

विभीषणस्तु तच्छ्रुत्वा रामागमनमंतिके । चारांस्तान्पूजयामास सर्वकामधनादिभिः

Nghe tin Rāma đang tiến đến gần, Vibhīṣaṇa liền trọng đãi các thám báo ấy, ban tặng tài vật và những lễ phẩm khác có thể thỏa mãn mọi ước nguyện.

Verse 80

अलंकृत्य पुरीं तां तु निष्क्रान्तः सचिवैः सह । दृष्ट्वा रामं विमानस्थं मेराविव दिवाकरं

Sau khi trang hoàng kinh thành ấy, ông cùng các đại thần ra ngoài; và khi thấy Rāma ngự trên cỗ vimāna giữa hư không—rực rỡ như mặt trời trên núi Meru—ông bàng hoàng chiêm ngưỡng.

Verse 81

अष्टांगप्रणिपातेन नत्वा राघवमब्रवीत् । अद्य मे सफलं जन्म प्राप्ताः सर्वे मनोरथाः

Sau khi phủ phục bái lạy Rāghava theo nghi thức bát chi, ông thưa: “Hôm nay đời sinh của con đã viên mãn; mọi ước nguyện đều thành tựu.”

Verse 82

यद्दृष्टौ देवचरणौ जगद्वंद्यावनिंदितौ । कृतः श्लाघ्योस्म्यहं देव शक्रादीनां दिवौकसां

Vì con đã được chiêm bái đôi chân của Đấng Chúa—được cả thế gian tôn kính và vượt ngoài mọi lời chê trách—bạch Deva, con nay trở nên đáng được tán thán ngay giữa chư thiên, khởi từ Śakra (Indra).

Verse 83

आत्मानमधिकं मन्ये त्रिदशेशात्पुरंदरात् । रावणस्य गृहे दीप्ते सर्वरत्नोपशोभिते

Con tự cho mình còn hơn cả Purandara (Indra), chúa tể chư thiên, ngay tại đây—trong dinh thự rực sáng của Rāvaṇa, được trang sức bằng mọi loại bảo châu.

Verse 84

उपविष्टे तु काकुत्स्थे अर्घं दत्वा विभीषणः । उवाच प्रांजलिर्भूत्वा सुग्रीवं भरतं तथा

Khi Kakutstha (Rāma) đã an tọa, Vibhīṣaṇa dâng arghya (nước cúng kính) lên Ngài; rồi chắp tay cung kính thưa cùng Sugrīva và Bharata nữa.

Verse 85

इहागतस्य रामस्य यद्दास्ये न तदस्ति मे । इयं च लंका रामेण रिपुं त्रैलोक्यकंटकम्

Đối với Rāma đã đến nơi đây, ta không có sự phụng sự nào xứng đáng với Ngài. Còn Laṅkā này—Rāma sẽ diệt kẻ thù, cái gai nơi cổ họng của ba cõi.

Verse 86

हत्वा तु पापकर्माणं दत्ता पूर्वं पुरी मम । इयं पुरी इमे दारा अमी पुत्रास्तथा ह्यहं

Sau khi kẻ làm điều tội lỗi bị giết, thành trì của ta trước kia đã được ban trả lại cho ta. Đây là thành ấy; đây là các thê tử của ta; kia là các con trai của ta—và đây quả thật là ta.

Verse 87

सर्वमेतन्मया दत्तं सर्वमक्षयमस्तु ते । ततः प्रकृतयः सर्वा लंकावासिजनाश्च ये

Tất cả điều này do ta ban tặng; nguyện cho hết thảy đều bền lâu, không suy hoại đối với ngươi. Bấy giờ, toàn thể quyến thuộc tùy tùng và cả dân cư đang ở Laṅkā cũng…

Verse 88

आजग्मू राघवं द्रष्टुं कौतूहलसमन्विताः । उक्तो विभीषणस्तैस्तु रामं दर्शय नः प्रभो

Đầy lòng hiếu kỳ, họ đến để được thấy Rāghava. Rồi họ thưa với Vibhīṣaṇa: “Bạch chúa công, xin cho chúng tôi được chiêm bái Rāma.”

Verse 89

विभीषणेन कथिता राघवाय महात्मने । तेषामुपायनं सर्वं भरतो रामचोदितः

Vibhīṣaṇa đã thuật lại điều ấy cho Rāghava bậc đại tâm; và theo lời thúc giục của Rāma, Bharata đã sắp đặt trọn vẹn các lễ vật và tặng phẩm của họ.

Verse 90

जग्राह वानरेन्द्रश्च धनरत्नौघसंचयं । एवं तत्र त्र्यहं रामो ह्यवसद्राक्षसालये

Chúa tể loài khỉ đã thu lấy những đống của cải và châu báu chất chứa. Như vậy, Rāma lưu lại nơi ấy ba ngày trong chỗ ở của loài rākṣasa.

Verse 91

चतुर्थेहनि संप्राप्ते रामे चापि सभास्थिते । केकसी पुत्रमाहेदं रामं द्रक्ष्यामि पुत्रक

Khi ngày thứ tư đến, và Rāma cũng ngồi trong hội đường, Kekasī nói với con trai: “Con ơi, mẹ muốn được thấy Rāma này.”

Verse 92

दृष्टे तस्मिन्महत्पुण्यं प्राप्यते मुनिसत्तमैः । विष्णुरेष महाभागश्चतुर्मूर्तिस्सनातनः

Chỉ cần được chiêm bái Ngài, các bậc hiền thánh tối thượng cũng đạt công đức lớn lao. Ngài chính là Viṣṇu—đấng đại phúc, thường hằng, hiển lộ trong bốn hình tướng.

Verse 93

सीता लक्ष्मीर्महाभाग न बुद्धा साग्रजेन ते । पित्रा ते पूर्वमाख्यातं देवानां दिविसंगमे

Hỡi bậc hữu phúc, Sītā chính là Lakṣmī; vậy mà ngươi và người anh cả vẫn không nhận ra. Trước kia, phụ vương ngươi đã nói điều ấy trong hội nghị chư thiên nơi thiên giới.

Verse 94

कुले रघूणां वै विष्णुः पुत्रो दशरथस्य तु । भविष्यति विनाशाय दशग्रीवस्य रक्षसः

Quả thật, trong dòng dõi Raghu, Viṣṇu sẽ giáng sinh làm con của Daśaratha, để diệt trừ rākṣasa Daśagrīva (Rāvaṇa).

Verse 95

विभीषण उवाच । एवं कुरुष्व वै मातर्गृहाण नवमं वरम् । पात्रं चंदनसंयुक्तं दधिक्षौद्राक्षतैः सह

Vibhīṣaṇa thưa: “Bạch Mẫu thân, xin hãy làm đúng như vậy; xin Mẫu thân nhận ân ban thứ chín—một bình lễ được chuẩn bị với gỗ đàn hương, cùng sữa chua, mật ong và gạo akṣata (hạt nguyên vẹn).”

Verse 96

दूर्वयार्घं सह कुरु राजपुत्रस्य दर्शनम् । सरमामग्रतः कृत्वा याश्चान्या देवकन्यकाः

Cùng với lễ arghya dâng cỏ dūrvā, hãy đi yết kiến hoàng tử; đặt Saramā ở phía trước, và các thiên nữ khác cũng cùng đi.

Verse 97

व्रजस्व राघवाभ्याशं तस्मादग्रे व्रजाम्यहम् । एवमुक्त्वा गतं रक्षो यत्र रामो व्यवस्थितः

“Hãy đến ngay bên Rāghava (Rāma); vì thế ta sẽ đi trước.” Nói xong, vị rākṣasa ấy đi đến nơi Rāma đang an trú.

Verse 98

उत्सार्य दानवान्सर्वान्रामं द्रष्टुं समागतान् । सभां तां विमलां कृत्वा रामं स्वाभिमुखे स्थितम्

Xua đuổi hết thảy các Dānava tụ hội để nhìn thấy Rāma, ông làm thanh tịnh hội đường ấy và đứng đối diện trước Rāma.

Verse 99

विभीषण उवाच । विज्ञाप्यं शृणु मे देव वदतश्च विशांपते । दशग्रीवं कुंभकर्णं या च मां चाप्यजीजनत्

Vibhīṣaṇa thưa: “Bạch Thần, bậc Chúa tể của muôn dân, xin lắng nghe điều con kính trình: (người mẹ) đã sinh ra Daśagrīva (Rāvaṇa), Kumbhakarṇa, và cả con nữa.”

Verse 100

इयं सा देवमाता नः पादौ ते द्रष्टुमिच्छति । तस्यास्तु त्वं कृपां कृत्वा दर्शनं दातु मर्हसि

Đây là người mẹ thiêng liêng của chúng tôi; bà mong muốn được chiêm ngưỡng đôi chân của ngài. Vì vậy, xin hãy tỏ lòng từ bi và ban cho bà cơ hội được diện kiến.

Verse 101

राम उवाच । अहं तस्याः समीपं तु मातृदर्शनकांक्षया । गमिष्ये राक्षसेंद्र त्वं शीघ्रं याहि ममाग्रतः

Rama nói: "Vì mong muốn được gặp mẹ, ta sẽ đến chỗ bà ngay lập tức. Hỡi chúa tể của loài Rakshasa, hãy đi nhanh trước ta."

Verse 102

प्रतिज्ञाय तु तं वाक्यमुत्तस्थौ च वरासनात् । मूर्ध्नि चांजलिमाधाय प्रणाममकरोद्विभुः

Sau khi cam kết với những lời đó, đấng quyền năng đứng dậy khỏi chỗ ngồi tuyệt vời của mình; chắp tay đặt lên đầu, ngài cúi chào với lòng tôn kính.

Verse 103

अभिवादयेहं भवतीं माता भवसि धर्मतः । महता तपसा चापि पुण्येन विविधेन च

Con xin cúi đầu trước người. Theo luật của đạo pháp, người là mẹ của con—nhờ sự khổ hạnh to lớn và vô số công đức.

Verse 104

इमौ ते चरणौ देवि मानवो यदि पश्यति । पूर्णस्स्यात्तदहं प्रीतो दृष्ट्वेमौ पुत्रवत्सले

Hỡi Nữ thần, nếu một con người được chiêm ngưỡng đôi chân này của người, người đó sẽ trở nên viên mãn. Nhìn thấy chúng, con cũng vô cùng hân hoan, hỡi người giàu lòng yêu thương như mẹ hiền.

Verse 105

कौसल्या मे यथा माता भवती च तथा मम । केकसी चाब्रवीद्रामं चिरं जीव सुखी भव

“Như Kausalyā là mẹ của ta, thì người cũng như mẹ đối với ta vậy.” Rồi Kekasī thưa với Rāma: “Xin Ngài sống lâu và được an lạc.”

Verse 106

भर्त्रा मे कथितं वीर विष्णुर्मानुषरूपधृत् । अवतीर्णो रघुकुले हितार्थेत्र दिवौकसाम्

Hỡi bậc anh hùng, phu quân ta đã nói rằng: Viṣṇu mang hình người đã giáng sinh vào dòng Raghu nơi đây, vì lợi ích của chư thiên.

Verse 107

दशग्रीव विनाशाय भूतिं दातुं विभीषणे । वालिनो निधनं चैव सेतुबंधं च सागरे

Để diệt Daśagrīva (Rāvaṇa), để ban phúc thịnh vượng cho Vibhīṣaṇa, để hạ Vāli, và cũng để dựng cây cầu bắc qua đại dương.

Verse 108

पुत्रो दशरथस्यैव सर्वं स च करिष्यति । इदानीं त्वं मया ज्ञातः स्मृत्वा तद्भर्तृभाषितम्

Chỉ có người con của Daśaratha mới làm trọn mọi việc. Nay ta đã nhận ra Ngài, khi nhớ lại lời phu quân đã nói.

Verse 109

सीता लक्ष्मीर्भवान्विष्णुर्देवा वै वानरास्तथा । गृहं पुत्र गमिष्यामि स्थिरकीर्तिमवाप्नुहि

Sītā là Lakṣmī, còn Ngài là Viṣṇu; bầy khỉ kia quả thật là chư thiên. Con ơi, ta sẽ trở về nhà—hãy đạt lấy danh thơm bền vững.

Verse 110

सरमोवाच । इहैव वत्सरं पूर्णमशोकवनिकास्थिता । सेविता जानकी देव सुखं तिष्ठति ते प्रिया

Sarama nói: “Ngay tại đây, trọn một năm, nàng Jānakī ở trong vườn Aśoka. Bạch chúa công, được hầu hạ chu đáo, người yêu dấu của ngài an trú nơi này trong an lạc.”

Verse 111

नित्यं स्मरामि वै पादौ सीतायास्तु परंतप । कदा द्रक्ष्यामि तां देवीं चिंतयाना त्वहर्निशम्

Hỡi bậc thiêu đốt quân thù, ta hằng tưởng niệm đôi chân của Sītā. Ngày đêm ôm niềm nhớ nghĩ, bao giờ ta được chiêm bái vị Nữ Thần ấy?

Verse 112

किमर्थं देवदेवेन नानीता जानकी त्विह । एकाकी नैव शोभेथा योषिता च तया विना

Vì cớ gì Đấng Thần của chư thần chưa đưa Jānakī đến đây? Người nữ ở một mình chẳng hợp vẻ đoan trang; thiếu nàng, chính ngài cũng chẳng rạng ngời.

Verse 113

समीपे शोभते सीता त्वं च तस्याः परंतप । एवं ब्रुवन्त्यां भरतः केयमित्यब्रवीद्वचः

Ở gần nhau, Sītā rạng ngời, và ngài cũng rực sáng bên nàng, hỡi bậc thiêu đốt quân thù. Khi nàng nói như vậy, Bharata cất lời: “Nàng ấy là ai?”

Verse 114

ततश्चेंगितविद्रामो भरतं प्राह सत्वरम् । विभीषणस्य भार्या वै सरमा नाम नामतः

Bấy giờ Ceṅgitavidrāma vội nói với Bharata: “Quả thật, hiền thê của Vibhīṣaṇa có danh là Sarama.”

Verse 115

प्रिया सखी महाभागा सीतायास्सुदृढं मता । सर्वंकालकृतं पश्य न जाने किं करिष्यति

Hỡi bạn hiền yêu dấu, bậc hữu phúc—ý chí của nàng Sītā đã vững bền. Hãy xem, mọi sự đều do Thời (Kāla) an bài; ta chẳng biết nàng sẽ làm gì.

Verse 116

गच्छ त्वं सुभगे भर्तृगेहं पालय शोभने । मां त्यक्त्वा हि गता देवी भाग्यहीनं गतिर्यथा

Hãy đi đi, hỡi người hữu phúc và xinh đẹp, về nhà của phu quân và an trú nơi ấy cho tốt. Vì Thánh Nữ đã rời bỏ ta mà đi—như phúc lành rời kẻ vô phận.

Verse 117

तया विरहितः सुभ्रु रतिं विंदे न कर्हिचित् । शून्या एव दिशः सर्वाः पश्यामीह पुनर्भ्रमन्

Hỡi người mày ngài, lìa xa nàng, ta chẳng bao giờ tìm được niềm vui. Lang thang nơi đây hết lần này đến lần khác, ta thấy mọi phương đều trống vắng hoàn toàn.

Verse 118

विसृज्यतां च सरमां सीतायास्तु प्रियां सखीम् । गतायामथ केकस्यां रामः प्राह विभीषणम्

“Hãy cho Saramā—người bạn thân yêu của Sītā—được trở về.” Rồi khi Kekasī đã đi, Rāma liền nói với Vibhīṣaṇa.

Verse 119

दैवतेभ्यः प्रियं कार्यं नापराध्यास्त्वया सुराः । आज्ञया राजराजस्य वर्तितव्यं त्वयानघ

Hãy làm điều khiến chư Thiên hoan hỷ; chớ xúc phạm các vị thần. Theo mệnh lệnh của Đấng Vua trên các vua, hỡi người vô tội, hãy hành xử đúng như vậy.

Verse 120

लंकायां मानुषो यो वै समागच्छेत्कथंचन । राक्षसैर्न च हंतव्यो द्रष्टव्योसौ यथा त्वहम्

Bất cứ người phàm nào, bằng bất kỳ cách nào, đến được Laṅkā, thì chớ để bọn rākṣasa sát hại; trái lại hãy dẫn đến cho ta được diện kiến, đúng như ta muốn thấy người ấy.

Verse 121

विभीषण उवाच । आज्ञयाहं नरव्याघ्र करिष्ये सर्वमेव तु । विभीषणे हि वदति वायू राममुवाच ह

Vibhīṣaṇa thưa: “Theo mệnh lệnh của ngài, hỡi bậc hổ giữa loài người, ta nhất định sẽ làm trọn mọi việc.” Khi Vibhīṣaṇa đang nói như vậy, thần Vāyu liền thưa với Rāma:

Verse 122

इहास्तिवैष्णवी मूर्तिः पूर्वं बद्धो बलिर्यया । तां नयस्व महाभाग कान्यकुब्जे प्रतिष्ठय

Nơi đây có một thánh tượng Vaiṣṇava, nhờ đó thuở trước Bali đã bị trói buộc. Hỡi bậc hữu phúc, hãy đem thánh tượng ấy đi và an vị (pratiṣṭhā) tại Kānyakubja.

Verse 123

विदित्वा तदभिप्रायं वायुना समुदाहृतम् । विभीषणस्त्वलंकृत्य रत्नैः सर्वैश्च वामनम्

Hiểu rõ ý chỉ do thần Vāyu truyền đạt, Vibhīṣaṇa liền trang nghiêm Vāmana bằng đủ mọi loại châu báu.

Verse 124

आनीय चार्पयद्रामे वाक्यं चेदमुवाच ह । यदा वै निर्जितः शक्रो मेघनादेन राघव

Đem đến dâng lên Rāma, Vibhīṣaṇa lại thưa những lời này: “Hỡi Rāghava, khi Meghanāda quả thật đã đánh bại Śakra (Indra)…”

Verse 125

तदा वै वामनस्त्वेष आनीतो जलजेक्षण । नयस्व तमिमं देव देवदेवं प्रतिष्ठय

Bấy giờ quả thật, hỡi đấng mắt như hoa sen, Vāmana này đã được thỉnh đến. Hỡi Thiên thần, hãy dẫn Ngài đến đây và cử hành nghi lễ an vị (hiến thánh) cho Đấng Thần của các thần.

Verse 126

तथेति राघवः कृत्वा पुष्पकं च समारुहत् । धनं रत्नमसंख्येयं वामनं च सुरोत्तमम्

Nói: “Đúng vậy,” Rāghava liền lên Puṣpaka (phi xa). Ngài mang theo vô số của cải, châu báu, và cả Vāmana—bậc tối thượng trong hàng chư thiên.

Verse 127

गृह्य सुग्रीवभरतावारूढौ वामनादनु । व्रजन्नेवांबरे रामस्तिष्ठेत्याह विभीषणम्

Đưa Sugrīva và Bharata—cả hai đã an tọa—cùng theo sau Vāmana, Rāma tiến đi giữa hư không; và ngay khi đang đi, Ngài bảo Vibhīṣaṇa: “Hãy ở lại đây.”

Verse 128

राघवस्य वचः श्रुत्वा भूयोप्याह स राघवम् । करिष्ये सर्वमेतद्धि यदाज्ञप्तं विभो त्वया

Nghe lời Rāghava, ông lại thưa với Rāghava: “Quả thật, bạch Đấng Tối Thượng, con sẽ làm trọn mọi điều—bất cứ điều gì Ngài đã truyền dạy.”

Verse 129

सेतुनानेन राजेंद्र पृथिव्यां सर्वमानवाः । आगत्य प्रतिबाधेरन्नाज्ञाभंगो भवेत्तव

Hỡi bậc vương giả, do cây cầu (setu) này, người đời khắp cõi đất sẽ kéo đến mà ngăn trở; như vậy mệnh lệnh của ngài sẽ bị vi phạm.

Verse 130

कोत्र मे नियमो देव किन्नु कार्यं मया विभो । श्रुत्वैतद्राघवो वाक्यं राक्षसोत्तमभाषितम्

“Ôi Thần linh, nơi đâu có sự kiềm chế đối với ta? Và ôi Đấng Tối Thượng, ta còn bổn phận gì nữa?” Nghe lời ấy từ bậc tối thượng trong loài Rākṣasa, Rāghava (Rāma) chăm chú lắng nghe.

Verse 131

कार्मुकं गृह्य हस्तेन रामः सेतुं द्विधाच्छिनत् । त्रिर्विभज्य च वेगेन मध्ये वै दशयोजनम्

Cầm cung trong tay, Rāma chém cây cầu làm đôi; rồi mau lẹ chia thành ba phần và bổ ngang ở giữa, rạn ra đến mười do-tuần (yojana).

Verse 132

छित्वा तु योजनं चैकमेकं खंडत्रयं कृतम् । वेलावनं समासाद्य रामः पूजां रमापतेः

Chém xuyên một do-tuần và làm thành ba đoạn, Rāma đến Velāvana rồi cử hành lễ thờ phụng Ramāpati (Viṣṇu), Đấng là phu quân của Lakṣmī.

Verse 133

कृत्वा रामेश्वरं नाम्ना देवदेवं जनार्दनं । अभिषिच्याथ संगृह्य वामनं रघुनंदनः

Dựng (thánh tượng) mang danh “Rāmeśvara” và cử hành lễ quán đảnh (abhiṣeka) cho Janārdana, Thần của các thần, rồi Raghunandana (Rāma) thu xếp hành trang và đem Vāmana theo cùng.

Verse 134

दक्षिणादुदधेश्चैव निर्जगाम त्वरान्वितः । अंतरिक्षादभूद्वाणी मेघगंभीरनिःस्वना

Bấy giờ Ngài vội vã rời khỏi biển phương Nam; và từ hư không vang lên một tiếng nói trầm hùng, ngân xa như tiếng mây sấm.

Verse 135

रुद्र उवाच । भो भो रामास्तु भद्रं ते स्थितोऽहमिह सांप्रतम् । यावज्जगदिदं राम यावदेषा धरा स्थिता

Rudra nói: “Hỡi Rāma, hỡi Rāma—nguyện điều cát tường đến với ngài. Nay ta đứng tại đây, và sẽ còn ở đây chừng nào thế gian này còn tồn tại, chừng nào đất mẹ này còn vững lập.”

Verse 136

तावदेव च ते सेतु तीर्थं स्थास्यति राघव । श्रुत्वैवं देवदेवस्य गिरं ताममृतोपमाम्

“Hỡi Rāghava, thánh địa Setu của ngài cũng sẽ được an lập chỉ bấy lâu ấy.” Nghe lời của Đấng Thần trên các thần, ngọt như cam lộ,

Verse 137

राम उवाच । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयंकर । गौरीकांत नमस्तुभ्यं दक्षयज्ञविनाशन

Rāma thưa: “Kính lễ Ngài, Đấng Thần trên các thần, bậc ban sự vô úy cho hàng tín đồ. Kính lễ Ngài, phu quân của Gaurī, đấng hủy diệt lễ tế của Dakṣa.”

Verse 138

नमो भवाय शर्वाय रुद्राय वरदाय च । पशूनांपतये नित्यं चोग्राय च कपर्दिने

Kính lễ Bhava, kính lễ Śarva, kính lễ Rudra và bậc ban ân huệ. Nguyện thường kính lễ Paśupati, cùng Ugra và Kapardin.

Verse 139

महादेवाय भीमाय त्र्यंबकाय दिशांपते । ईशानाय भगघ्नाय नमोस्त्वंधकघातिने

Kính lễ Mahādeva—bậc đáng kinh sợ, Triyambaka, Chúa tể ba mắt, đấng hộ trì các phương. Kính lễ Īśāna, đấng diệt Bhaga; kính lễ bậc sát phạt Andhaka.

Verse 140

नीलग्रीवाय घोराय वेधसे वेधसा स्तुत । कुमारशत्रुनिघ्नाय कुमारजननाय च

Kính lễ Đấng Cổ Xanh, Đấng uy mãnh, Đấng Tạo Hóa (Vedhasa) được chính Vedhasa tán thán; kính lễ Đấng diệt kẻ thù của Kumāra, và cũng là Đấng sinh thành Kumāra.

Verse 141

विलोहिताय धूम्राय शिवाय क्रथनाय च । नमो नीलशिखंडाय शूलिने दैत्यनाशिने

Kính lễ Đấng sắc đỏ, Đấng màu khói, kính lễ Śiva và Đấng hủy diệt. Cúi lạy Chúa có đỉnh tóc xanh, Đấng cầm tam xoa, Đấng diệt loài Daitya.

Verse 142

उग्राय च त्रिनेत्राय हिरण्यवसुरेतसे । अनिंद्यायांबिकाभर्त्रे सर्वदेवस्तुताय च

Kính lễ Đấng dữ dội, Chúa Ba Mắt, Đấng có tinh lực vàng rực; kính lễ Đấng vô tỳ vết, phu quân của Ambikā, Đấng được chư thiên đồng tán thán.

Verse 143

अभिगम्याय काम्याय सद्योजाताय वै नमः । वृषध्वजाय मुंडाय जटिने ब्रह्मचारिणे

Thành kính đảnh lễ Đấng dễ gần, Đấng viên mãn ước nguyện, và Sadyojāta; kính lễ Chúa mang cờ bò, vị khổ hạnh cạo đầu, Đấng tóc bện, và bậc giữ hạnh brahmacārin.

Verse 144

तप्यमानाय तप्याय ब्रह्मण्याय जयाय च । विश्वात्मने विश्वसृजे विश्वमावृत्य तिष्ठते

Kính lễ Đấng đang rực cháy trong khổ hạnh và chính là năng lực của khổ hạnh; Đấng hộ trì các brāhmaṇa và là hiện thân của Chiến Thắng; Ātman của vũ trụ, Đấng tạo dựng vũ trụ—Ngài đứng đó, thấm nhuần và bao trùm trọn thế gian.

Verse 145

नमो नमोस्तु दिव्याय प्रपन्नार्तिहराय च । भक्तानुकंपिने देव विश्वतेजो मनोगते

Kính lễ, kính lễ Đấng Thiêng Liêng, bậc trừ khổ cho người quy phục. Ôi Thần linh, đấng thương xót các tín đồ, ôi hào quang vũ trụ, đấng vận hành trong tâm ý.

Verse 146

पुलस्त्य उवाच । एवं संस्तूयमानस्तु देवदेवो हरो नृप । उवाच राघवं वाक्यं भक्तिनम्रं पुरास्थितम्

Pulastya nói: Tâu đại vương, được tán dương như thế, Hara—Thần của chư thần—đã nói với Rāghava đang đứng trước mặt, bằng lời lẽ khiêm cung thấm đượm bhakti.

Verse 147

रुद्र उवाच । भो भो राघव भद्रं ते ब्रूहि यत्ते मनोगतम् । भवान्नारायणो नूनं गूढो मानुषयोनिषु

Rudra phán: “Hỡi Rāghava, hỡi Rāghava, nguyện điều lành đến với ngươi. Hãy nói điều đang ở trong tâm. Quả thật ngươi chính là Nārāyaṇa, ẩn mình trong kiếp người.”

Verse 148

अवतीर्णो देवकार्यं कृतं तच्चानघ त्वया । इदानीं स्वं व्रजस्थानं कृतकार्योसि शत्रुहन्

Ngài đã giáng thế, và ôi bậc vô nhiễm, công việc của chư thiên quả đã do Ngài hoàn thành. Nay xin trở về Vraja, nơi cư ngụ của Ngài; hỡi đấng diệt thù, sứ mệnh đã viên mãn.

Verse 149

त्वया कृतं परं तीर्थं सेत्वाख्यं रघुनंदन । आगत्य मानवा राजन्पश्येयुरिह सागरे

Hỡi Raghunandana, Ngài đã tạo lập thánh địa tối thượng mang danh Setu. Tâu đại vương, nguyện cho muôn người đến đây và chiêm bái nơi ấy giữa biển cả này.

Verse 150

महापातकयुक्ता ये तेषां पापं विलीयते । ब्रह्मवध्यादिपापानि यानि कष्टानि कानिचित्

Ngay cả những ai mang gánh mahāpātaka (đại tội), tội ấy cũng được tiêu tan; cả những trọng tội như sát hại Bà-la-môn và mọi thứ tội khốc liệt khác nữa.

Verse 151

दर्शनादेव नश्यंति नात्र कार्या विचारणा । गच्छ त्वं वामनं स्थाप्य गंगातीरे रघूत्तम

Chỉ cần được chiêm kiến là chúng tiêu tan; ở đây không cần bàn luận. Hãy đi, hỡi bậc tối thượng dòng Raghu, và an vị Vāmana bên bờ sông Gaṅgā.

Verse 152

पृथिव्यां सर्वशः कृत्वा भागानष्टौ परंतप । श्वेतद्वीपं स्वकं स्थानं व्रज देव नमोस्तु ते

Sau khi phân chia cõi đất khắp nơi thành tám phần, hỡi bậc thiêu đốt quân thù, nay xin Ngài, bậc Thiên Chủ, trở về Śvetadvīpa—chốn tự tại của Ngài. Kính lễ Ngài.

Verse 153

प्रणिपत्य ततो रामस्तीर्थं प्राप्तश्च पुष्करम् । विमानं तु न यात्यूर्ध्वं वेष्टितं तत्तु राघवः

Bấy giờ Rāma cúi mình đảnh lễ rồi đến thánh địa Puṣkara. Nhưng chiếc vimāna không bay lên cao; nó bị quấn giữ, mắc lại—đối với Rāghava là như thế.

Verse 154

किमिदं वेष्टितं यानं निरालंबेऽम्बरे स्थितम् । भवितव्यं कारणेन पश्येत्याह स्म वानरम्

“Cỗ xe này sao lại bị quấn giữ, đứng giữa hư không không chỗ tựa? Ắt hẳn do một duyên số đã định—hãy xem!”—nói vậy rồi Người bảo con khỉ.

Verse 155

सुग्रीवो रामवचनादवतीर्य धरातले । स च पश्यति ब्रह्माणं सुरसिद्धसमन्वितम्

Theo lời truyền của Rāma, Sugrīva giáng xuống mặt đất; tại đó chàng chiêm bái Phạm Thiên (Brahmā), được chư thiên và các bậc Siddha viên mãn hộ tùng.

Verse 156

ब्रह्मर्षिसङ्घसहितं चतुर्वेदसमन्वितम् । दृष्ट्वाऽऽगत्याब्रवीद्रामं सर्वलोकपितामहः

Thấy Rāma được đoàn Brahmarṣi tháp tùng và đầy đủ uy đức của bốn bộ Veda, Đấng Tổ Phụ của muôn cõi—Phạm Thiên (Brahmā)—tiến đến và cất lời với Rāma.

Verse 157

सहितो लोकपालैश्च वस्वादित्यमरुद्गणैः । तं देवं पुष्पकं नैव लंघयेद्धि पितामहम्

Cùng các Hộ Thế (Lokapāla), lại có các Vasu, Āditya và đoàn Marut hộ tùng, ngay cả Pitāmaha (Phạm Thiên) cũng chẳng dám vượt qua cỗ Puṣpaka thần diệu ấy.

Verse 158

अवतीर्य ततो रामः पुष्पकाद्धेमभूषितात् । नत्वा विरिंचनं देवं गायत्र्या सह संस्थितम्

Bấy giờ Rāma bước xuống khỏi cỗ Puṣpaka trang sức vàng ròng. Ngài cúi lạy thần Viriñca (Phạm Thiên), đấng đang đứng cùng Gāyatrī, rồi an trụ tại đó.

Verse 159

अष्टांगप्रणिपातेन पंचांगालिंगितावनिः । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा देवदेवं विरिंचनम्

Với lễ bái aṣṭāṅga—thân mình ôm sát đất bằng năm điểm—Ngài cúi phục và tán thán Viriñca (Phạm Thiên), Đấng Thần của chư thần.

Verse 160

राम उवाच । नमामि लोककर्तारं प्रजापतिसुरार्चितम् । देवनाथं लोकनाथं प्रजानाथं जगत्पतिम्

Rāma thưa: Con cúi lạy Đấng Tạo Hóa của muôn cõi, được các Prajāpati và chư thiên tôn thờ—Chúa tể của chư thiên, Chúa tể của thế gian, Chúa tể của muôn loài, Chủ tể của vũ trụ.

Verse 161

नमस्ते देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत । भूतभव्यभवन्नाथ हरिपिंगललोचन

Kính lễ Ngài, ôi Devadeveśa, được cả chư thiên lẫn asura đồng kính bái; ôi Đấng làm Chủ của quá khứ, vị lai và hiện tại—Hỡi Hari, bậc có đôi mắt ánh vàng nâu (piṅgala).

Verse 162

बालस्त्वं वृद्धरूपी च मृगचर्मासनांबरः । तारणश्चासि देवस्त्वं त्रैलोक्यप्रभुरीश्वरः

Ngài vừa như trẻ thơ, lại mang dáng hình bậc lão niên; lấy da nai làm tọa cụ và y phục. Ngài là Đấng cứu độ đưa qua bờ; chính Ngài là Thần—Chúa tể của tam giới, Īśvara.

Verse 163

हिरण्यगर्भः पद्मगर्भः वेदगर्भः स्मृतिप्रदः । महासिद्धो महापद्मी महादंडी च मेखली

Ngài là Hiraṇyagarbha (Thai vàng), Padmagarbha (thai sen), Vedagarbha (nguồn của Veda), Đấng ban smṛti thiêng; bậc Đại Thành Tựu, Đại Liên Hoa, Đại Trượng Giả, và Mekhalī—người mang đai thắt lưng.

Verse 164

कालश्च कालरूपी च नीलग्रीवो विदांवरः । वेदकर्तार्भको नित्यः पशूनां पतिरव्ययः

Ngài chính là Thời Gian và cũng là hình tướng của Thời Gian; Nīlagrīva—bậc cổ xanh, tối thượng giữa hàng hiền trí. Ngài mãi trẻ trung, là Đấng tạo lập Veda, Chúa tể muôn loài, vĩnh hằng bất hoại.

Verse 165

दर्भपाणिर्हंसकेतुः कर्ता हर्ता हरो हरिः । जटी मुंडी शिखी दंडी लगुडी च महायशाः

Ngài cầm cỏ darbha (kuśa) trong tay, lấy thiên nga làm biểu tượng; Ngài là Đấng tác tạo và cũng là Đấng thu hồi; Ngài là Hara và Hari. Ngài là vị khổ hạnh tóc bện, kẻ cạo đầu, người búi tóc đỉnh; kẻ mang gậy và mang chùy—danh tiếng lẫy lừng.

Verse 166

भूतेश्वरः सुराध्यक्षः सर्वात्मा सर्वभावनः । सर्वगः सर्वहारी च स्रष्टा च गुरुरव्ययः

Ngài là Chúa tể của muôn loài, bậc giám hộ chư thiên, là Tự Ngã của tất cả và là Đấng nuôi dưỡng mọi trạng thái hiện hữu. Ngài trùm khắp, thu nhiếp vạn hữu; Ngài cũng là Đấng Sáng Tạo—vị Guru bất hoại.

Verse 167

कमंडलुधरो देवः स्रुक्स्रुवादिधरस्तथा । हवनीयोऽर्चनीयश्च ओंकारो ज्येष्ठसामगः

Ngài là vị Thần mang kamaṇḍalu (bình nước), lại cầm cả muỗng tế lễ sruk và sruva. Ngài xứng đáng nhận lễ hiến và đáng được tôn thờ; Ngài chính là Oṃkāra, và là bậc tối thượng trong việc xướng tụng các thánh ca Sāman.

Verse 168

मृत्युश्चैवामृतश्चैव पारियात्रश्च सुव्रतः । ब्रह्मचारी व्रतधरो गुहावासी सुपङ्कजः

Ngài là cả ‘Tử’ lẫn ‘Bất tử’; Ngài cũng là Pāriyātra và Suvrata. Ngài là bậc brahmacārī thanh tịnh, người mang giới nguyện, kẻ trú trong hang động, và Supaṅkaja.

Verse 169

अमरो दर्शनीयश्च बालसूर्यनिभस्तथा । दक्षिणे वामतश्चापि पत्नीभ्यामुपसेवितः

Amara đẹp đẽ đáng chiêm ngưỡng, rực sáng như mặt trời vừa mọc; và được hai người vợ hầu cận—một ở bên phải, một ở bên trái.

Verse 170

भिक्षुश्च भिक्षुरूपश्च त्रिजटी लब्धनिश्चयः । चित्तवृत्तिकरः कामो मधुर्मधुकरस्तथा

Ngài hiện làm vị khất sĩ và cũng hiện trong dáng khất sĩ; là Trijaṭī kiên định quyết tâm; là Kāma khuấy động mọi biến chuyển của tâm; và cũng chính là Madhu cùng Madhukara.

Verse 171

वानप्रस्थो वनगत आश्रमी पूजितस्तथा । जगद्धाता च कर्त्ता च पुरुषः शाश्वतो ध्रुवः

Ngài là vị vānaprastha cư ngụ nơi rừng sâu, bậc ẩn tu được tôn kính; và Ngài cũng là Đấng nâng đỡ vũ trụ và là Đấng tác tạo—Puruṣa vĩnh cửu, kiên định, bất biến.

Verse 172

धर्माध्यक्षो विरूपाक्षस्त्रिधर्मो भूतभावनः । त्रिवेदो बहुरूपश्च सूर्यायुतसमप्रभः

Ngài là bậc chủ trì của Dharma, Đấng mắt rộng; hiện thân của tam-dharma, đấng nuôi dưỡng muôn loài; chính là hình thể của Tam Veda, muôn hình vạn trạng, rực sáng như mười nghìn mặt trời.

Verse 173

मोहकोवंधकश्चैवदानवानांविशेषतः । देवदेवश्च पद्माङ्कस्त्रिनेत्रोऽब्जजटस्तथा

Ngài quả là Đấng xua tan mê vọng, đặc biệt là bậc chế ngự các Dānava; Thần của chư thần, mang dấu ấn hoa sen; bậc Tam Nhãn, và cũng là Đấng có búi tóc kết được điểm trang bằng sen.

Verse 174

हरिश्मश्रुर्धनुर्धारी भीमो धर्मपराक्रमः । एवं स्तुतस्तु रामेण ब्रह्मा ब्रह्मविदांवरः

Như vậy, Rāma đã tán dương Brahmā—bậc tối thượng trong hàng người biết Brahman—rằng: “Đấng râu ánh vàng, tay cầm cung, uy nghi đáng sợ, và hùng dũng trong dũng lực của chính pháp.”

Verse 175

उवाच प्रणतं रामं करे गृह्य पितामहः । विष्णुस्त्वं मानुषे देहेऽवतीर्णो वसुधातले

Đức Pitāmaha (Phạm Thiên) nắm lấy tay Rāma đang cúi lạy mà phán: “Ngài chính là Viṣṇu, giáng thế trong thân người trên mặt đất này.”

Verse 176

कृतं तद्भवता सर्वं देवकार्यं महाविभो । संस्थाप्य वामनं देवं जाह्नव्या दक्षिणे तटे

Hỡi bậc Đại Uy Linh, Ngài đã hoàn thành mọi Phật sự của chư thiên—khi an vị Thần Vāmana nơi bờ nam sông Jāhnavī (Gaṅgā).

Verse 177

अयोध्यां स्वपुरीं गत्वा सुरलोकं व्रजस्व च । विसृष्टो ब्रह्मणा रामः प्रणिपत्य पितामहं

“Hãy về Ayodhyā, thành đô của chính Ngài, rồi tiến đến cõi trời.” Được Phạm Thiên cho lui, Rāma liền phủ phục đảnh lễ Pitāmaha.

Verse 178

आरूढः पुष्पकं यानं संप्राप्तो मधुरां पुरीम् । समीक्ष्य पुत्रसहितं शत्रुघ्नं शत्रुघातिनं

Ngự lên phi xa Puṣpaka, Ngài đến thành Mathurā; thấy Śatrughna—bậc diệt thù—cùng con trai, Ngài liền tiến đến.

Verse 179

तुतोष राघवः श्रीमान्भरतः स हरीश्वरः । शत्रुघ्नो भ्रातरौ प्राप्तौ शक्रोपेन्द्राविवागतौ

Đức Rāghava rạng ngời hoan hỷ; Bharata, bậc chủ tâm quy kính Hari, cũng vui mừng. Và Śatrughna đến cùng hai huynh đệ—tựa Śakra và Upendra đồng lai.

Verse 180

प्रणिपत्य ततो मूर्ध्ना पंचांगालिंगितावनिः । उत्थाप्य चांकमारोप्य रामो भ्रातरमंजसा

Bấy giờ, người ấy cúi đầu đảnh lễ—năm chi ôm sát mặt đất—làm lễ sाष्टांग (ngũ thể) quy phục. Rāma liền nâng người em lên và âu yếm đặt ngồi trên lòng mình.

Verse 181

भरतश्च ततः पश्चात्सुग्रीवस्तदनंतरं । उपविष्टोऽथ रामाय सोऽर्घमादाय सत्वरं

Rồi Bharata, và ngay sau đó Sugrīva, đều ngồi xuống. Người ấy vội lấy lễ vật arghya (nước cúng) và dâng lên Rāma.

Verse 182

राज्यं निवेदयामास चाष्टांगं राघवे तदा । श्रुत्वा प्राप्तं ततो रामं सर्वो वै माथुरो जनः

Bấy giờ, người ấy trang trọng dâng hiến vương quốc—cùng tám bộ phận cấu thành—lên Rāghava (Rāma). Nghe tin Rāma đã đến, toàn thể dân chúng Mathurā đều tụ hội về đó.

Verse 183

वर्णा ब्राह्मणभूयिष्ठा द्रष्टुमेनं समागताः । संभाष्य प्रकृतीः सर्वा नैगमान्ब्राह्मणैः सह

Các giai tầng xã hội—phần nhiều là các brāhmaṇa—đều tụ hội để chiêm bái Ngài. Sau khi đàm đạo với mọi bậc hào trưởng, Ngài cũng trò chuyện cùng các brāhmaṇa thông hiểu Veda.

Verse 184

दिनानि पंचोषित्वाऽत्र रामो गंतुं मनो दधे । शत्रुघ्नश्च ततो रामे वाजिनोथ गजांस्तथा

Sau khi lưu lại nơi đây năm ngày, Rāma quyết định trong lòng sẽ lên đường. Khi ấy Śatrughna sắp đặt cho Rāma ngựa và cả voi nữa.

Verse 185

कृताकृतं च कनकं तत्रोपायनमाहरत् । रामस्त्वाह ततः प्रीतः सर्वमेतन्मया तव

Tại đó, ông đem làm lễ vật cả vàng đã chế tác và vàng chưa chế tác. Bấy giờ, Đức Rāma hoan hỷ nói: “Tất cả những điều này là dành cho ngươi—từ nơi ta.”

Verse 186

दत्तं पुत्रौ तेऽभिषिञ्च राजानौ माथुरे जने । एवमुक्त्वा ततो रामः प्राप्तो मध्यंदिने रवौ

“Sau khi nhận hai người con trai của ngươi, hãy làm lễ abhiṣeka và tấn phong họ làm vua giữa dân chúng Mathurā.” Nói xong, Đức Rāma đến nơi đúng lúc mặt trời ở giữa trưa.

Verse 187

महोदयं समासाद्य गंगातीरे स वामनं । प्रतिष्ठाप्य द्विजानाह भाविनः पार्थिवांस्तथा

Đến dịp Mahodaya cát tường bên bờ sông Gaṅgā, ngài thiết lập (pratiṣṭhā) tượng Vāmana; rồi ngài ngỏ lời với các brāhmaṇa, cùng các bậc quân vương về sau.

Verse 188

मया कृतोऽयं धर्मस्य सेतुर्भूतिविवर्धनः । प्राप्ते काले पालनीयो न च लोप्यः कथंचन

Cây cầu của Dharma này do ta thiết lập, làm tăng trưởng phúc thịnh. Khi đến thời thích hợp, phải gìn giữ bảo hộ, và tuyệt đối chớ hủy hoại bằng bất cứ cách nào.

Verse 189

प्रसारितकरेणैवं प्रार्थनैषा मया कृता । नृपाः कृते मयार्थित्वे यत्क्षेमं क्रियतामिह

Như vậy, với tay dang ra, ta đã dâng lời thỉnh cầu này. Hỡi các bậc quân vương, vì ta đến trước các ngài như kẻ cầu xin, xin hãy làm tại đây điều gì bảo đảm an ổn cho ta.

Verse 190

नित्यं दैनंदिनीपूजा कार्या सर्वैरतंद्रितैः । ग्रामान्दत्वा धनं तच्च लंकाया आहृतं च यत्

Mọi người phải luôn siêng năng cử hành lễ pūjā hằng ngày, không được lơ là; và cũng nên bố thí các làng mạc, cùng với của cải đã mang về từ Laṅkā.

Verse 191

प्रेषयित्वा च किष्किंधां सुग्रीवं वानरेश्वरं । अयोध्यामागतो रामः पुष्पकं तमथाब्रवीत्

Sau khi sai Sugrīva, chúa tể loài Vānara, trở về Kiṣkindhā, Rāma trở lại Ayodhyā; rồi Ngài cất lời với chiếc Puṣpaka (phi xa) ấy.

Verse 192

नागंतव्यं त्वया भूयस्तिष्ठ यत्र धनेश्वरः । कृतकृत्यस्ततो रामः कर्तव्यं नाप्यमन्यत

“Ngươi chớ đi nữa; hãy ở nơi Dhanēśvara (Kubera) ngự.” Khi ấy Rāma thấy mình đã viên mãn việc cần làm, và nghĩ rằng không còn bổn phận nào khác.

Verse 193

पुलस्त्य उवाच । एवन्ते भीष्म रामस्य कथायोगेन पार्थिव । उत्पत्तिर्वामनस्योक्ता किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

Pulastya nói: Như vậy, hỡi Bhīṣma, hỡi bậc quân vương, nhờ mạch kể liên hoàn của chuyện Rāma, ta đã giảng cho ngài về sự đản sinh của Vāmana. Ngài còn muốn nghe điều gì nữa?

Verse 194

कथयामि तु तत्सर्वं यत्र कौतूहलं नृप । सर्वं ते कीर्त्तयिष्यामि येनार्थी नृपनंदन

Hỡi đức vua, mọi điều khiến ngài khởi lòng hiếu kỳ, ta sẽ nói trọn; hỡi hoàng tử, ta sẽ thuật lại tất cả cho ngài, để mục đích của ngài được viên thành.