Śrāddha-prayoga: Niyama, Brāhmaṇa-parīkṣā, Kutapa-kāla, Tithi-nyāya, and Vaiṣṇava-phala

Verse 1

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल श्राद्धस्य विधिमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १ ॥

Sanaka nói: “Hỡi bậc hiền triết như hổ giữa các muni, hãy lắng nghe nghi thức Śrāddha tối thượng; chỉ cần nghe thôi cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi—không hề nghi ngờ.”

Verse 2

क्षयाहपूर्वदिवसे स्नात्वा चैकाशनो भवेत् । अधः शायी ब्रह्मचारी निशि विप्रान्निमंत्रयेत् ॥ २ ॥

Vào ngày trước lễ kṣayāha, sau khi tắm gội, nên chỉ dùng bữa một lần; nên nằm ngủ trên đất, giữ phạm hạnh, và ban đêm thỉnh các Bà-la-môn đến dự để được cúng dường trong nghi lễ.

Verse 3

दन्तधावनतांबूले तैलाभ्यंगं तथैव च । रत्योषधिपरान्नानि श्राद्धकर्त्ताविवर्जयेत् ॥ ३ ॥

Người làm lễ Śrāddha nên kiêng chải răng và nhai tāmbūla (trầu cau), cũng như xoa dầu mát-xa; lại nên tránh hưởng dục, dùng các chế phẩm thuốc men, và các món ăn quá thịnh soạn, nuông chiều vị giác.

Verse 4

अध्वानं कलहं क्रोधं व्यवायं च धुरं तथा । श्राद्धकर्त्ता च भोक्ता च दिवास्वापं च वर्जयेत् ॥ ४ ॥

Nên tránh đi đường xa, cãi vã, nổi giận, giao hợp và mang vác nặng; và cả người chủ lễ Śrāddha lẫn người thọ thực trong lễ cũng nên kiêng ngủ ban ngày.

Verse 5

श्राद्धे निमंत्रितो यस्तु व्यवायं कुरुते यदि । ब्रह्महत्यामवाप्नोति नरकं चापि गच्छति ॥ ५ ॥

Nếu người đã được thỉnh đến dự lễ Śrāddha mà lại giao hợp, người ấy mắc tội ngang với brahmahatyā (giết Bà-la-môn) và cũng phải sa vào địa ngục.

Verse 6

श्राद्धे नियोजयेद्विप्रं श्रोत्रिय विष्णुतत्परम् । यथास्वाचारनिरतं प्रशांतं सत्कुलोद्भवम् ॥ ६ ॥

Trong nghi lễ Śrāddha, nên thỉnh một vị Bà-la-môn là bậc śrotriya uyên thâm Veda, chí thành hướng về Viṣṇu, chuyên cần giữ đúng hạnh nghi theo truyền thống của mình, tâm tính an hòa, và xuất thân từ gia tộc đáng kính.

Verse 7

रागद्वेषविहीनं च पुराणार्थविशारदम् । त्रिमधुत्रिसुपर्णज्ञं सर्वभूतदयापरम् ॥ ७ ॥

Không vướng ái luyến cũng chẳng ôm ghét bỏ, am tường ý nghĩa chân thật của các Purāṇa; thông hiểu giáo nghĩa về “ba Madhu” và “ba Suparṇa”; luôn lấy lòng từ bi đối với mọi loài làm chí hướng.

Verse 8

देवपूजारतं चैव स्मृतितत्त्वविशारदम् । वेदांततत्त्वसंपन्नं सर्वलोकहिते रतम् ॥ ८ ॥

Chuyên tâm thờ phụng chư thiên, tinh thông các nguyên lý của Smṛti; đầy đủ chân lý Vedānta; và luôn dốc lòng vì lợi ích của mọi thế giới.

Verse 9

कृतज्ञं गुणसंपन्नं गुरुशुश्रूषणे रतम् । परोपदेशनिरतं सच्छास्त्रकथनैस्तथा ॥ ९ ॥

Nên là người biết ơn, đầy đủ đức hạnh, chuyên cần phụng sự bậc guru; tận tâm chỉ dạy người khác, và cũng siêng năng diễn giảng các kinh điển chân chính, cao quý.

Verse 10

एते नियोजितव्या वै श्राद्धे विप्रा मुनीश्वर । श्राद्धे वर्ज्याप्रवक्ष्यामि श्रृणु तान्मुसमाहितः ॥ १० ॥

“Hỡi bậc Muni tối thượng, những vị Bà-la-môn này quả nên được thỉnh làm chủ lễ trong nghi thức Śrāddha. Nay ta sẽ nói về những người phải tránh trong Śrāddha—hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất.”

Verse 11

न्पूनांगश्चाधिकांगश्च कदर्यो रोगितस्तथा । कुष्टी च कुनखी चैव लंबकर्णः क्षतव्रतः ॥ ११ ॥

Người thiếu một chi thể hoặc có thừa chi thể; kẻ keo kiệt; người mang bệnh; người mắc bệnh phong; người có móng tay dị dạng; người tai dài rủ xuống; và người đã phá vỡ giới hạnh, hạnh nguyện—(trong nghi thức này đều bị xem là không thích hợp).

Verse 12

नक्षत्रपाठजीवी च तथा च शवदाहकः । कुवादी परिर्वत्ता च तथा देवलकः खलः ॥ १२ ॥

Kẻ sống bằng việc đọc sao (nakṣatra), kẻ thiêu xác, kẻ tranh biện tà vạy, kẻ trở mặt đổi phe luôn luôn, và kẻ devalaka phụng sự thần linh vì tiền—hạng người ấy là kẻ ác.

Verse 13

निंदकोऽमर्षणो धूर्तस्तथैव ग्रामयाजकः । असच्छास्त्राभिनिरतः परान्ननिगतस्तथा ॥ १३ ॥

Kẻ nói xấu, kẻ không khoan dung, kẻ gian trá; cũng như thầy tế làng làm lễ vì tiền; kẻ mê đắm tà thư, và kẻ sống lệ thuộc vào cơm ăn của người khác—đều là hạng đáng chê, không thích hợp trong việc dharma.

Verse 14

वृषलीसूति पोष्टा च वृषलीपतिरेव च । कुंडश्च गोलकश्चैव ह्ययाज्यानां च याजकः ॥ १४ ॥

Cũng bị loại trừ: người con sinh từ phụ nữ Śūdra (vṛṣalī), kẻ nuôi dưỡng những kết hợp bất chính ấy, chồng của phụ nữ Śūdra; lại có hạng kuṇḍa và golaka; và cả thầy tế làm tế lễ cho những kẻ không xứng đáng được tế—đều là không thích hợp.

Verse 15

दंभाचारो वृथामुंडी ह्यन्यस्त्रीधनतत्परः । विष्णुभक्तिविहीनश्च शिवभक्तिपराड्मुखः ॥ १५ ॥

Hắn cư xử giả hình; cạo đầu vô ích chỉ để phô trương; ham muốn đàn bà và của cải của người khác; không có bhakti đối với Viṣṇu, và đã quay lưng với bhakti đối với Śiva.

Verse 16

वेदविक्रयिणश्चैव व्रतविक्रयिणस्तथा । स्मृतिविक्रयिणश्चैव मंत्रविक्रयिणस्तथा ॥ १६ ॥

Cũng vậy, kẻ đem Veda ra mua bán, kẻ bán các vrata (giới nguyện), kẻ bán Smṛti, và kẻ bán mantra (chân ngôn thánh)—đều bị lên án.

Verse 17

गायकाः काव्यकर्त्तारो भिषक्छास्त्रोपजीविनः । वेदनिंदापरश्चैव ग्रामापण्यप्रदाहकः ॥ १७ ॥

Những kẻ ca hát, làm thơ, mưu sinh bằng y học, chuyên phỉ báng Veda, và kẻ đốt chợ làng—đều bị kể vào hạng người đáng bị lên án.

Verse 18

तथातिकामुकश्चैव रसविक्रयकारकः । कूटयुक्तिरतश्चैव श्राद्धे वर्ज्याः प्रयत्नतः ॥ १८ ॥

Cũng vậy, kẻ quá đắm dục, kẻ buôn bán rượu men say, và kẻ ưa thích mưu mẹo gian trá—những người ấy phải được tránh xa cẩn trọng trong nghi lễ Śrāddha.

Verse 19

निंमत्रयीत पूर्वेद्युस्तस्मिन्नेव दिनेऽथवा । निमंत्रितो भवेद्विप्रो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः ॥ १९ ॥

Nên mời hoặc từ ngày hôm trước, hoặc ngay trong ngày ấy. Vị brāhmaṇa được mời phải là brahmacārī, tự chế và làm chủ các căn.

Verse 20

श्राद्धे क्षणस्तु कर्त्तव्यः प्रसादश्चेति सत्तम । निमंत्रयेद्द्विजं प्राज्ञं दर्भपाणिर्जितेंद्रियः ॥ २० ॥

Hỡi bậc hiền đức tối thượng, trong lễ Śrāddha phải giữ đúng thời khắc nghi lễ và nuôi dưỡng tâm thái an hòa, từ ái. Với các căn được chế ngự, tay cầm cỏ darbha, hãy thỉnh mời vị brāhmaṇa trí tuệ.

Verse 21

ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । श्राद्धं समाचरेद्विद्वान्काले कुतपसंज्ञिते ॥ २१ ॥

Rồi, thức dậy sớm ban mai và hoàn tất các bổn phận buổi sáng theo pháp, bậc học giả nên cử hành lễ Śrāddha vào thời khắc gọi là Kutapa.

Verse 22

दिवसस्याष्टमे काले यदा मंदायते रविः । स कालः कुतपस्तत्र पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ २२ ॥

Vào phần thứ tám của ngày, khi sức nóng và uy lực của Mặt Trời bắt đầu dịu xuống, thời khắc ấy gọi là Kutapa; lễ vật dâng lên Pitṛ (tổ tiên) vào lúc ấy cho quả báo bất hoại.

Verse 23

अपराह्णः पितॄणां तु दत्तः कालः स्वयंभुवा । तत्काल एव दातव्यं कव्यं तस्माद्द्विजोत्तमैः ॥ २३ ॥

Buổi chiều (aparāhṇa) đã được Svayambhū (Phạm Thiên) ấn định làm thời khắc dành cho Pitṛ. Vì vậy, các bậc nhị sinh tối thượng phải dâng kavya—lễ vật cho tổ tiên—đúng ngay vào lúc ấy.

Verse 24

यत्काव्यं दीयते द्वव्यैरकाले मुनिसत्तम । राक्षसं तद्धि विज्ञेयं पितॄणां नोपतिष्टति ॥ २४ ॥

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, kavya (lễ śrāddha) do các nhị sinh dâng cho hai người vào thời điểm không đúng pháp, phải biết là thuộc loại “Rākṣasa”; nó không đến được với Pitṛ.

Verse 25

काव्यं प्रत्तं तु सायाह्ने राक्षसं तद्भवेदपि । दाता नरकमाप्नोति भोक्ता च नरकं व्रजेत् ॥ २५ ॥

Nếu kavya được dâng vào buổi tối, nó cũng trở thành loại “Rākṣasa”. Người bố thí rơi vào địa ngục, và kẻ thọ thực cũng đi vào địa ngục.

Verse 26

क्षयाहस्य तिथैर्विप्र यदि दंडमितिर्भवेत् । विद्धापराह्णि कायां तु श्राद्धं कार्यं विजानता ॥ २६ ॥

Hỡi brāhmaṇa, nếu vào ngày kṣayāha (ngày mất tithi) mà các tithi chỉ còn kéo dài bằng một daṇḍa, thì người hiểu luật phải cử hành śrāddha vào buổi chiều, trong phần viddhā (bị chồng lấn).

Verse 27

क्षयाहस्य तिथिर्या तु ह्यपराह्णद्वये यदि । पूर्वा क्षये तु कर्त्तव्या वृद्वौ कार्या तथोत्तरा ॥ २७ ॥

Nếu vào ngày tithi bị khuyết (kṣaya) mà tithi liên hệ kéo dài qua cả hai thời kỳ buổi chiều, thì khi khuyết phải cử hành theo tithi sớm hơn; còn khi tithi tăng (vṛddhi) thì phải cử hành theo tithi muộn hơn.

Verse 28

मुहूर्त्त द्वितये पूर्वदिने स्यादपरेऽहनि । तिथिः सायाह्नगा यत्र परा काव्यस्य विश्रुता ॥ २८ ॥

Khi vào ngày trước, tithi (liên hệ) khởi trong muhūrta thứ hai, và sang ngày sau tithi ấy còn kéo dài đến cuối buổi chiều—xế tối, thì theo truyền thống, tithi ấy được tôn xưng là “parā” (tối thượng) cho nghi lễ.

Verse 29

किंचित्पूर्वदिने प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितये सति । नैतन्मतं हि सर्वेषां काव्यदाने मुनीश्वर ॥ २९ ॥

Có người nói nên làm sớm hơn một chút—ngay ngày trước, khi muhūrta thứ hai đã đến. Nhưng, ô bậc thánh hiền tối thượng, quan điểm này không được tất cả chấp nhận trong việc bố thí kāvya (tác phẩm văn chương).

Verse 30

निमंत्रितेषु विप्रेषु मिलितेषु द्विजोत्तम । प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ३० ॥

Khi các brāhmaṇa được thỉnh mời đã tụ hội, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, người hành lễ—tâm đã thanh tịnh nhờ nghi thức sám hối (prāyaścitta)—nên xin sự chuẩn thuận của họ để kết thúc việc hành trì.

Verse 31

श्राद्धार्थं समनुज्ञातो विप्रान्भूयो निमंत्रयेत् । उभौ च विश्वेदेवार्थं पित्रर्थं त्रीन्यथाविधि ॥ ३१ ॥

Sau khi được chuẩn thuận để cử hành Śrāddha, người ta nên lại thỉnh các brāhmaṇa: hai vị cho Viśvedevas và ba vị, đúng theo nghi thức, cho Pitṛs (tổ tiên).

Verse 32

देवतार्थं च पित्रर्थमेकैकं वा निमंत्रयेत् । श्राद्धार्थं समनुज्ञातः कारयेन्मंडलद्वयम् ॥ ३२ ॥

Vì mục đích cúng dường chư Thiên và vì mục đích phụng thờ tổ tiên (Pitṛ), nên thỉnh mời cả hai, hoặc thỉnh từng bên riêng. Khi đã được cho phép tiến hành nghi lễ Śrāddha, hãy chuẩn bị hai maṇḍala (vòng/đàn tràng) nghi lễ.

Verse 33

चतुरस्त्रं ब्राह्मणस्य त्रिकोणं क्षत्रियस्य वै । वैश्यस्य वर्तुलं ज्ञेयं शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणं भवेत् ॥ ३३ ॥

Đàn tràng của Bà-la-môn nên là hình tứ giác; của Sát-đế-lỵ là hình tam giác. Của Phệ-xá nên biết là hình tròn; còn đối với Thủ-đà-la, nghi thức được thực hiện bằng việc rảy nước tịnh hóa.

Verse 34

ब्राह्मणानामभावे तु भ्रातरं पुत्रमेव च । आत्मानं वा नियुंजीत न विप्रं वेदवर्जितम् ॥ ३४ ॥

Nếu không có các Bà-la-môn đủ tư cách, có thể cử anh/em trai, hoặc chính con trai mình, hay tự mình đảm nhiệm. Tuy nhiên, chớ cử kẻ chỉ mang danh Bà-la-môn mà lìa xa Veda.

Verse 35

प्रक्षाल्य विप्रपादांश्च ह्याचांनानुपवेश्य च । यथावदर्चनं कुर्यात्स्मरन्नारायणं प्रभुम् ॥ ३५ ॥

Sau khi rửa chân các Bà-la-môn, rồi dâng nước ācamana và an tọa các vị, hãy cử hành việc thờ phụng đúng pháp—trong khi tưởng niệm Nārāyaṇa, Đấng Tối Thượng.

Verse 36

ब्राह्मणानां तु मध्ये च द्वारदेशे तथैव च । अपहता इत्यृचा वै कर्त्ता तु विकिरेत्तिलान् ॥ ३६ ॥

Giữa hội chúng Bà-la-môn, và cũng tại ngưỡng cửa, người chủ lễ nên rải hạt mè trong khi tụng câu Ṛgveda mở đầu bằng “apahatā…”.

Verse 37

यवैर्दर्भघैश्च विश्वेषां देवानामिदमासनम् । दत्त्वेति भूयो दद्यच्च दैवे क्षणप्रतीक्षणम् ॥ ३७ ॥

Với hạt lúa mạch và bó cỏ darbha, hãy dâng “tòa ngồi” này lên tất cả chư Thiên, miệng xưng: “Tòa này đã được hiến dâng.” Rồi trong lễ cúng dường thần linh, hãy tiếp tục bố thí dâng hiến mãi, từng sát-na một.

Verse 38

अक्षय्यासनयोः षष्टी द्वितीयावाहने स्मृता । अन्नदाने चतुर्थी स्याच्छेषाः संपुद्धयः स्मृताः ॥ ३८ ॥

Đối với bố thí “bất hoại” (akṣayya) và bố thí tòa ngồi (āsana), ngày mồng Sáu (Ṣaṣṭhī) được quy định. Đối với việc dâng “cỗ xe/lần vận chuyển thứ hai” (dvitīya-vāhana), ghi nhớ ngày mồng Hai (Dvitīyā). Đối với bố thí thực phẩm (anna-dāna), nên chọn ngày mồng Bốn (Caturthī). Các trường hợp còn lại được hiểu là “saṃpuddhayaḥ” — sự thanh tịnh viên mãn, cát tường như lời dạy.

Verse 39

आसाद्य पात्रद्वितयं दर्भशाखासमन्वितम् । तत्पात्रे सेचयेत्तोयं शन्नोदेवीत्यृचा ततः ॥ ३९ ॥

Sau khi đưa ra hai bình khí có kèm nhánh cỏ darbha, hãy rót nước vào bình ấy, đồng thời tụng câu Ṛg-veda mở đầu: “śaṃ no devī…”.

Verse 40

यवोसीति ति यवान् क्षित्प्वा गंधपुष्पे च वाग्यतः । आवाहयेत्ततो देवान्विश्वे देवास्स इत्यृचा ॥ ४० ॥

Tụng “yavosi”, hãy rải hạt lúa mạch; rồi—giữ lời nói thanh tịnh—dâng hương liệu và hoa. Sau đó, hãy thỉnh mời chư Thiên bằng câu Ṛg-veda mở đầu “viśve devāsaḥ”.

Verse 41

या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं समाहितः । गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैर्यजेत्ततः ॥ ४१ ॥

Với tâm chuyên nhất, hãy dâng arghya (nước cúng kính) bằng thần chú mở đầu “yā divyā”. Sau đó, hãy thờ phụng bằng hương thơm, lá và hoa, trầm hương, cùng đèn sáng.

Verse 42

देवैश्च समनुज्ञातो यजेत्पितृगणांस्तथा । तिलसंयुक्तदर्भैश्च दद्यात्तेषां सदासनम् ॥ ४२ ॥

Sau khi được chư thiên chuẩn thuận, người ấy nên đúng pháp thờ cúng các bậc Tổ tiên (Pitṛ). Với cỏ darbha trộn cùng hạt mè, hãy dâng cho các Ngài một chỗ ngồi trang nghiêm, thích đáng.

Verse 43

पात्राण्यासादयेत्त्रीणि ह्यर्घाथ पूर्ववद्द्विजः । शन्नोदेव्या जलं क्षिप्त्वा तिलोसीति तिलाक्षिपेत् ॥ ४३ ॥

Để dâng arghya, vị dvija (người hai lần sinh) nên bày ra ba bình như trước. Tụng “śaṃ no devyā…”, rồi rót nước vào; kế đó, xướng “tilo ’si” và thả hạt mè vào trong.

Verse 44

उशन्त इत्यृचावाह्य पितॄन्विप्रः समाहितः । या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं च पूर्ववत् ॥ ४४ ॥

Vị brāhmaṇa (vipra) chuyên nhất tâm ý, hãy thỉnh mời các Pitṛ bằng bài Ṛk mở đầu “uśanta…”. Rồi với thần chú “yā divyā…”, hãy dâng arghya đúng như nghi thức đã dạy trước.

Verse 45

गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैश्च सत्तम । वासोर्भिभूषणैश्वैव यथाविभवमर्चयेत् ॥ ४५ ॥

Hỡi bậc hiền thiện tối thượng, hãy thờ phụng (arcana) tùy theo khả năng: dâng hương thơm, lá và hoa, trầm hương và đèn sáng, cùng y phục và đồ trang sức.

Verse 46

ततोऽन्नाग्रं समादाय घृतयुक्तं विचक्षणः । अग्नौ करिष्य इत्युक्त्वा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ४६ ॥

Rồi người trí, lấy phần tinh túy nhất của thức ăn đã trộn bơ ghee, nói: “Ta sẽ dâng phần này vào lửa.” Nói xong, hãy thỉnh cầu và nhận sự cho phép của các Ngài.

Verse 47

करवै करवाणीति चापृष्टा ब्राह्मणा मुने । कुरुष्व क्रियतां वेति कुर्विति ब्रूयुरेव च ॥ ४७ ॥

Bạch hiền giả, khi được hỏi: “Con nên làm chăng?” hay “Con có thể khiến người khác làm chăng?”, các Bà-la-môn quả quyết đáp: “Hãy làm”, “Hãy cho làm”, hoặc chỉ nói: “Làm đi.”

Verse 48

उपासनाग्निमाधाय स्वगृह्योक्तविधानतः । सामाय च पितृमते स्वधा नम इतीरयेत् ॥ ४८ ॥

Sau khi nhóm lửa upāsanā theo nghi thức được nêu trong Gṛhya-sūtra của chính mình, trong lễ dành cho các Pitṛ, nên xướng thần chú: “svadhā, namaḥ.”

Verse 49

अग्नये कव्यवाहनाय स्वधा नम इतीह वा । स्वाहांतेनापि वा प्राज्ञो जुहुयात्पितृयज्ञवत् ॥ ४९ ॥

Tại đây, người trí nên dâng cúng như trong pitṛyajña, xướng: “svadhā, namaḥ kính dâng Agni, đấng chuyên chở lễ vật đến các Pitṛ,” hoặc cũng có thể dâng cúng với câu kết “svāhā.”

Verse 50

आभ्यामेवाहुतिभ्यां तु पितॄणां तृप्तिरक्षया । अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ होमो विधीयते ॥ ५० ॥

Quả thật, chỉ với hai lần dâng cúng ấy, các Pitṛ được thỏa mãn không cùng. Và khi không có lửa, đối với Bà-la-môn, nghi thức homa được quy định thực hiện vào lòng bàn tay.

Verse 51

यथाचारं प्रकुर्वीत पाणावग्नौ च वा द्विज । नह्यग्निर्दूरगः कार्यः पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५१ ॥

Hỡi bậc nhị sinh, hãy cử hành đúng theo truyền thống—hoặc làm với lửa trong lòng bàn tay, hoặc với thánh hỏa. Khi nghi lễ parvaṇa đã đến, chớ để lửa ở xa hay phải đi lấy từ nơi xa.

Verse 52

संधायाग्निं ततः कार्यं कृत्वा तं विसृजेत्कृती । यद्याग्निर्दूरगो विप्र पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५२ ॥

Sau khi nhóm lên ngọn lửa thiêng, bậc trí giả nên cử hành nghi lễ cần thiết, rồi kính cẩn tiễn lửa. Hỡi bà-la-môn, nếu vào lúc nghi lễ Parvaṇa mà lửa ở xa, không sẵn có, thì cũng phải theo đúng phép này.

Verse 53

भ्रातृभिः कारयेच्छ्राद्धं साग्निकैर्विधिवद्द्विजैः । क्षयाहे चैव संप्रात्पे स्वस्याग्निर्दूरगो यदि ॥ ५३ ॥

Nếu khi đến ngày kṣaya-aha—ngày cử hành Śrāddha cho tổ tiên—mà ngọn lửa thiêng của chính mình ở xa, thì nên nhờ các anh em tổ chức Śrāddha, do các vị nhị sinh giữ lửa (sāgnika) thực hiện đúng nghi thức.

Verse 54

तथैव भ्रातरस्तत्र लौकिकाग्नावपि स्थिताः । उपासनान्गौ दूरस्थे समीपेभ्रातरि स्थइते ॥ ५४ ॥

Cũng như thế, các anh em ở đó vẫn đứng trụ ngay cả bên ngọn lửa thường (lửa gia dụng). Các phần phụ trợ của việc thờ phụng (upāsanā) được sắp đặt—một số ở xa, còn người anh em ở gần thì ở nguyên vị trí.

Verse 55

यद्यग्नौ जुहुयाद्वापि पाणौ वा स हि पातकी । उपासनाग्ना दूरस्थे केचिदिच्छंति वै द्विजाः ॥ ५५ ॥

Dẫu có dâng cúng vào lửa, hay thậm chí dâng vào chính bàn tay mình, người ấy thật là kẻ mang tội. Khi ngọn lửa thờ phụng hằng ngày (upāsanā-agni) bị để ở xa, vẫn có vài người nhị sinh còn muốn tiến hành nghi lễ theo cách bất chính ấy.

Verse 56

तच्छेष विप्रपात्रेषु विकिरेत्संस्मरन्हरिम् । भक्ष्यैर्भोज्यैश्च लेह्यैश्च स्वाद्यैर्विप्रान्प्रपूजयत् ॥ ५६ ॥

Nhớ tưởng Hari, hãy phân phát phần lễ vật còn lại vào các vật dụng của các bà-la-môn, và cũng hãy tôn kính các bà-la-môn bằng các món ăn để nhai, để ăn, để liếm, và để nhấp uống.

Verse 57

अन्नत्यागं ततः कुर्य्यादुभयत्र समाहितः । आगच्छंतु महाभागाविश्वेदेवा महाबलाः ॥ ५७ ॥

Bấy giờ, với tâm thu nhiếp và chú niệm đầy đủ ở cả hai phương diện, người ấy nên làm nghi thức dâng/để riêng phần thực phẩm, khấn mời: “Nguyện các Viśvedevā đại phúc, đại lực hãy đến đây.”

Verse 58

ये यत्र विहिताः श्राद्धे सावधानां भवंतु ते । इति संप्रार्थयेद्देवान्ये देवास ऋचा नु वै ॥ ५८ ॥

Trong lễ Śrāddha, người ta nên cung kính cầu nguyện: “Nguyện các vị thần được quy định cho từng nơi chốn và nghi thức, hãy hiện diện tại đây với sự chú tâm trọn vẹn.” Như vậy, quả thật phải khẩn thỉnh chư thiên bằng một ṛc (thánh tụng Veda).

Verse 59

तथासंप्रार्थयद्विप्रान्ये च हेति ऋचा पितॄन् । अमूर्तानां मूर्तानां च पितॄणां दीप्ततेजसाम् ॥ ५९ ॥

Như vậy, người ấy đã cung thỉnh các bậc brāhmaṇa hiền triết đúng phép, và cũng khấn mời các Pitṛs bằng công thức Ṛg-veda “heti”—những tổ tiên rực sáng, cả vô hình lẫn hữu hình.

Verse 60

नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचजक्षुषाम् । एवं पितॄन्नमस्कृत्य नारायण परायणः ॥ ६० ॥

Con hằng đảnh lễ các bậc thiền giả có “mắt yogic”. Như vậy, sau khi kính lễ các Pitṛs, người một lòng nương tựa Nārāyaṇa tiến bước với tâm quy nhất nơi Ngài.

Verse 61

दत्तं हविश्च तत्कर्ण विष्णवे विनिवेदयेत् । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे भुञ्जीरन्वाग्यता द्विजाः ॥ ६१ ॥

Sau khi dâng havis, người ấy nên chính thức hiến phần thiêng ấy lên Đức Viṣṇu. Rồi sau đó, tất cả các brāhmaṇa—tự chế và giữ lời nói đúng mực—nên thọ thực.

Verse 62

हसतो वदते कोऽपि राक्षघसं तद्भवेद्धविः । यथाचार प्रदेयं च मधुमांसादिकं तथा ॥ ६२ ॥

Nếu ai nói trong lúc cười đùa, lời ấy trở thành lễ vật (havis) thích hợp cho loài Rākṣasa. Vì vậy, phải dâng cúng theo đúng ācāra—phép tắc đã được thiết lập; cũng vậy, nơi có quy định thì dâng cả mật ong, thịt và các vật tương tự.

Verse 63

पाकादिं च प्रशंसेरन् वाग्यता धृतभाजनाः । यदि पात्रं त्यजेत्कोऽपि ब्राह्मणः श्राद्धयोजितः ॥ ६३ ॥

Tay cầm bát của mình và giữ gìn sự tiết chế lời nói, họ nên tán thán các món đã nấu chín và những lễ vật khác. Nếu có vị Bà-la-môn đã được chỉ định cho lễ Śrāddha mà lại bỏ lại (rời đi) chiếc bát ấy, thì…

Verse 64

श्राद्धहंता स विज्ञेयो नरकायोपपद्यते । भुंजानेषु च विप्रेषु ह्यन्योन्यं संस्पुशेद्यदि ॥ ६४ ॥

Người ấy phải được biết là kẻ phá hoại lễ Śrāddha và sẽ rơi vào địa ngục. Lại nữa, khi các vị Bà-la-môn đang thọ thực, nếu họ chạm vào nhau, điều ấy cũng là lỗi làm hỏng nghi lễ.

Verse 65

तदन्नमत्यजन्भुक्त्वा गायत्र्यष्टशतं जपेत् । भुज्यमानेषु विप्रेषु कर्त्ता श्रद्धापरायणः ॥ ६५ ॥

Sau khi thọ thực mà không khước từ chính món ăn ấy, người chủ lễ nên trì tụng thần chú Gāyatrī tám trăm lần, một lòng nương nơi śraddhā, trong khi các vị Bà-la-môn đang được thọ trai.

Verse 66

स्मरेन्नारायणं देवमनंतमपराजितम् । रक्षोघ्नान्वैष्णवांश्चैव पैतृकांश्चविशेषतः ॥ ६६ ॥

Hãy tưởng niệm Đức Nārāyaṇa—Đấng Thiêng Liêng, Vô Lượng và Bất Khả Chiến Bại. Đặc biệt, khi hành các nghi thức trừ diệt quỷ thần (hộ trì), các pháp hành Vaiṣṇava, và các nghi lễ paitṛka dành cho tổ tiên, càng phải nhớ đến Ngài.

Verse 67

जपेच्च पौरुषं सूक्तं नाचिकेतत्रयं तथा । त्रिमधु त्रिसुपर्णं च पावमानं यजूंषि च ॥ ६७ ॥

Cũng nên tụng Pauruṣa Sūkta; lại tụng ba công thức Nāciketa, các đoạn Tri-madhu và Tri-suparṇa, cùng các thánh ca Pāvamāna và các Yajus-mantra.

Verse 68

सामान्यपितथोक्तानि वदेत्पुण्यप्रदां स्तथा । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि चैव हि ॥ ६८ ॥

Nên giảng nói những lời chỉ dạy chung mà các bậc tiền nhân đã tuyên dạy, vì ban phước công đức; và cũng nên diễn giải các Itihāsa, các Purāṇa, cùng các Dharmaśāstra nữa.

Verse 69

भुंजीरन्ब्रह्मणा यावत्तावदेताञ्जपेद्द्विज । ब्राह्मणेषु च भुक्तेषु विकिरं विक्षिपेत्तथा ॥ ६९ ॥

Hỡi bậc nhị sinh, trong suốt thời gian các brāhmaṇa đang thọ thực, hãy tụng niệm những thần chú này. Khi các brāhmaṇa đã dùng xong, cũng hãy rải lễ vật nghi thức (vikira) đúng theo phép.

Verse 70

शेषमन्नं वदेच्चैव मधुसूक्तं च वै जपेत् । स्वयं च पादौ प्रक्ाल्य सम्यगाचम्य नारद ॥ ७० ॥

Cũng nên đọc thần chú trên phần cơm còn lại và tụng Madhu-sūkta. Rồi, hỡi Nārada, tự mình rửa chân và thực hành ācamana cho đúng phép.

Verse 71

आचांतेषु च विप्रेषु पिंडं निर्वापयेत्ततः । स्वस्तिवा चनकं कुर्यादक्षय्योदकमेव च ॥ ७१ ॥

Khi các brāhmaṇa đã làm ācamana, bấy giờ hãy đặt lễ piṇḍa để dâng. Sau đó, hãy cho tụng lời chúc lành (svasti-vācana) và cũng cử hành nghi thức dâng nước bất tận (akṣayya-udaka).

Verse 72

दत्त्वा समाहितः कुर्यात्तथा विप्राभिवादनम् । अचालयित्वा पात्रं तु स्वस्ति कुर्वंति ये द्विजाः ॥ ७२ ॥

Sau khi đã bố thí, hành giả nên giữ tâm định tĩnh rồi kính lễ các Bà-la-môn. Không làm xê dịch bình bát cúng dường, những người hai lần sinh (dvija) tụng lời chúc phúc “svasti”.

Verse 73

वत्सरं पितरस्तेषां भवंत्युच्छिष्टभोजिनः । दातारो नोऽभिवर्द्धंतामित्याद्यैः स्मृतिभाषितैः ॥ ७३ ॥

Suốt trọn một năm, các Pitṛ (tổ linh) của những người ấy phải nương vào phần cơm thừa (bất tịnh), đúng như các lời trong Smṛti mở đầu rằng: “Nguyện các thí chủ của chúng con được tăng trưởng thịnh vượng.”

Verse 74

आशीर्वचो लभेत्तेभ्यो नमस्कारं चरेत्ततः । दद्याच्च दक्षिणां शक्त्या तांबूलं गंधसंयुतम् ॥ ७४ ॥

Nên thọ nhận lời chúc phúc từ các vị ấy rồi kính lễ. Sau đó, tùy theo khả năng, hãy dâng dakṣiṇā (lễ tạ) và dâng tāmbūla (trầu cau) kèm các hương liệu thơm.

Verse 75

न्युब्जपात्रमथानीय स्वधाकारमुदीरयेत् । वाजेवाजे इति ऋचा पितॄन्देवान्विसर्जयेत् ॥ ७५ ॥

Rồi đem chiếc bình úp ngược đến, xướng công thức Svadhā; và với câu Ṛg-veda mở đầu “vāje-vāje”, hãy cung kính tiễn đưa các Pitṛ và chư Thiên trở về đúng nghi lễ.

Verse 76

भोक्ता च श्राद्धकृत्तस्यां रजन्यां मैथुनं त्यजेत् । तथा स्वाध्यायमध्वानं प्रयत्नेन परित्यजेत् ॥ ७६ ॥

Trong đêm ấy, cả người thọ thực phần śrāddha lẫn người cử hành śrāddha đều phải kiêng giao hợp; cũng vậy, cần cẩn trọng tránh việc tự tụng học Veda (svādhyāya) và tránh đi đường xa.

Verse 77

अध्वगश्चातुरश्चैव विहीनश्च धनैस्तथा । आमश्राद्धं प्रकुर्वीत हेम्ना वास्पृश्यभार्यकः ॥ ७७ ॥

Người lữ hành, người có năng lực, và cả người thiếu của cải cũng nên làm lễ śrāddha khẩn cấp; nếu cần, có thể dùng vàng, hoặc ít nhất chạm vào người vợ như một nghi thức thay thế.

Verse 78

द्रव्याभावे द्विजाभावे ह्यन्नमात्रं च पाचयेत् । पैतृकेन तु सूक्तेन होमं कुर्याद्विचक्षणः ॥ ७८ ॥

Khi thiếu vật phẩm nghi lễ, và ngay cả khi không có vị brāhmaṇa (dvija) đủ tư cách, thì ít nhất hãy nấu một món ăn đơn sơ; người sáng suốt nên làm lễ hỏa cúng (homa) bằng thánh tụng Veda thuộc phần tổ tiên (paitṛka).

Verse 79

अत्यंत हव्यशून्यश्चैत्स्वशक्त्या तु तृणं गवाम् । स्नात्वा च विधिवद्विप्र कुर्याद्वा तिलतपर्णम् ॥ ७९ ॥

Nếu hoàn toàn không có vật phẩm thích hợp để dâng cúng (havyā), thì tùy theo khả năng—sau khi tắm gội đúng pháp—hỡi brāhmaṇa, có thể thay bằng việc dâng cỏ cho bò, hoặc làm lễ tarpaṇa với mè và nước.

Verse 80

अथवा रोदनं कुर्यादत्युच्चैर्विजने वने । दरिद्रोऽहं महापापी वदन्निति विचक्षणः ॥ ८० ॥

Hoặc nữa, người sáng suốt hãy khóc thật lớn nơi rừng vắng, và luôn miệng thưa rằng: “Ta nghèo khổ; ta là kẻ đại tội.”

Verse 81

परेद्युः श्राद्धकृन्मर्त्यो यो न तर्पयते पितॄन् । तत्कुलं नाशमायाति ब्रह्महत्यां च विंदति ॥ ८१ ॥

Kẻ phàm nhân làm lễ śrāddha vào ngày hôm trước mà không dâng tarpaṇa cho các Pitṛs, thì dòng tộc ấy đi đến suy vong, và mắc tội tương đương brahmahatyā (sát hại brāhmaṇa).

Verse 82

श्राद्धं कुर्वंति ये मर्त्याः श्रद्धावंतो मुनीश्वर । न तेषां संततिच्छेदः संपन्नास्ते भवंति च ॥ ८२ ॥

Bạch bậc chủ tể các hiền triết, những người phàm nào cử hành lễ Śrāddha với lòng tín thành thì dòng dõi không bị đứt đoạn; lại còn được phú quý, thịnh vượng.

Verse 83

पितॄन्यंजति यें श्राद्धे तैस्तु विष्णुः प्रपूजितः । तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथे सर्वास्तुष्यंति देवताः ॥ ८३ ॥

Những ai trong lễ Śrāddha làm cho các Pitṛ (tổ tiên) được thỏa lòng, thì nhờ đó đã tôn thờ Viṣṇu một cách tối thượng. Khi Jagannātha—Chúa Tể muôn loài—hoan hỷ, thì mọi chư thiên đều hoan hỷ.

Verse 84

पितरो देवताश्चैव गंधर्वाप्सरसस्तथा । यक्षाश्च सिद्धा मनुजा हरिरेव सनातनः ॥ ८४ ॥

Các Pitṛ (tổ tiên), chư thiên, Gandharva và Apsaras, Yakṣa, Siddha cùng loài người—thật ra tất thảy đều chẳng khác gì Hari, Đấng Vĩnh Hằng.

Verse 85

येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजंगमम् । तस्माद्दाता च भोक्ता च सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८५ ॥

Từ Đấng ấy mà toàn thể vũ trụ—cả bất động lẫn hữu động—đã sinh khởi; vì thế chỉ Viṣṇu Vĩnh Hằng là tất cả: vừa là Đấng ban phát, vừa là Đấng thọ hưởng mọi sự.

Verse 86

यदस्ति विप्र यन्नास्ति दृश्यं चादृश्यमेव च । सर्वं विष्णुमयं ज्ञेयं तस्मादन्यन्न विद्यते ॥ ८६ ॥

Bạch brāhmaṇa, điều gì hiện hữu và điều gì không hiện hữu, điều thấy được và điều không thấy được—hãy biết tất cả đều thấm nhuần Viṣṇu; bởi vậy, chẳng có gì tồn tại ngoài Ngài.

Verse 87

आधारभूतो विश्वस्य सर्वभूतात्मकोऽव्ययः । अनौपम्यस्वभावश्च भगवान्हव्यकव्यभुक् ॥ ८७ ॥

Ngài là nền tảng của vũ trụ, là Tự Ngã nội tại bất hoại của mọi loài; Đức Thế Tôn có bản tính vô song, là Đấng thọ hưởng lễ vật dâng vào lửa thiêng và các phẩm cúng tổ tiên.

Verse 88

परब्रह्माभिधेयो य एक एव जनार्दनः । कर्त्ता कारयिता चैव सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८८ ॥

Đấng được gọi là Phạm Thiên Tối Thượng (Parabrahman) chính là chỉ một mình Janārdana. Chỉ Ngài—Viṣṇu vĩnh cửu—vừa là người hành động vừa là Đấng khiến hành động xảy ra; muôn sự đều là Viṣṇu.

Verse 89

इत्येवं ते मुनिश्रेष्ठ श्राद्धास्य विधिरुत्तमः । कथितः कुर्वतामेवं पापं सद्यो विलीयते ॥ ८९ ॥

Như vậy, hỡi bậc hiền thánh tối thắng, nghi thức Śrāddha tối thượng này đã được nói cho ngài. Ai thực hành đúng như thế, tội lỗi liền tan biến ngay tức khắc.

Verse 90

य इदं पठते भक्त्या श्राद्धकाले द्विजोत्तमः । पितरस्तस्य तुष्यंति संततिश्चैव वर्द्धते ॥ ९० ॥

Hỡi bậc nhị sinh tối thắng, ai tụng đọc điều này với lòng sùng kính vào lúc cử hành Śrāddha, thì tổ tiên của người ấy được hoan hỷ, và dòng dõi cũng chắc chắn hưng thịnh.