Gṛhastha-praveśa: Vivāha-bheda, Ācāra-śauca, Śrāddha-kāla, and Vaiṣṇava-lakṣaṇa

Verse 1

सनक उवाच । वेदग्रहणपर्यंतं शुश्रूषानियतो गुरोः । अनुज्ञातस्ततस्तेन कुर्यादग्निपरिग्रहम् ॥ १ ॥

Sanaka nói: Cho đến khi hoàn tất việc thọ học Veda, người học phải giữ kỷ luật và chuyên cần phụng sự thầy. Rồi, khi được thầy cho phép, hãy tiếp nhận và thiết lập các ngọn lửa tế tự thiêng (Agni).

Verse 2

वेदाश्च धर्मशास्त्राणि वेदाङ्गान्यपि च द्विजः । अधीत्य गुरवे दत्त्वा दक्षिणां संविशेद्वृहम् ॥ २ ॥

Sau khi học các Veda, các Dharmaśāstra và cả Vedāṅga, người “hai lần sinh” nên dâng dakṣiṇā theo nghi lễ cho thầy, rồi bước vào đời sống gia chủ (gṛhastha).

Verse 3

रुपलावण्यसंपन्नां सगुणां सुकुलोद्भवाम् । द्विजः समुद्वहेत्कन्यां सुशीलां धर्म चारिणीम् ॥ ३ ॥

Người “hai lần sinh” nên cưới một thiếu nữ có dung nhan và vẻ duyên dáng, đủ đức hạnh, xuất thân từ gia tộc đáng kính, nết na hiền thục và hành trì dharma.

Verse 4

मातृतः पंचमीं धीमान्पितृतः सप्तमीं तथा । द्विजः समुद्वहेत्कन्यथा गुरुतल्पराः ॥ ४ ॥

Người tái sinh (Dvija) khôn ngoan nên kết hôn với trinh nữ ngoài năm đời bên họ mẹ và ngoài bảy đời bên họ cha; nếu không, người ấy sẽ mang tội nặng như kẻ xâm phạm giường chiếu của Đạo sư (Guru).

Verse 5

रोगिणीं चैव वृत्ताक्षीं सरोगकुलसंभवाम् । अतिकेशाममकेशां च वाचालां नोद्वहेद्वुधः ॥ ५ ॥

Người khôn ngoan không nên cưới người phụ nữ bệnh tật, mắt lồi tròn, sinh ra trong gia đình có di truyền bệnh tật, tóc quá nhiều hoặc không có tóc, hay người quá lắm lời.

Verse 6

कोपानां वामनां चैव दीर्घदेहां विरुपिणीम् । न्यानाधिकाङ्गीमुन्मत्तां पिशुनां नोद्वहेद् बुधः ॥ ६ ॥

Người khôn ngoan không nên lấy người hay giận dữ, quá thấp hoặc quá cao, dị dạng, thiếu hoặc thừa chi, tâm thần bất ổn, hoặc kẻ hay vu khống làm bạn đời.

Verse 7

स्थूलगुल्फां दीर्घजंघां तथैव पुरुषाकृतिम् । श्मश्रुव्यंजनसंयुक्तां कुब्जां चैवाद्वहेन्न च ॥ ७ ॥

Không nên kết hôn với người phụ nữ có mắt cá chân to, cẳng chân dài, dáng vóc nam tính, có ria mép hoặc các dấu hiệu tương tự, hay người bị gù lưng.

Verse 8

वृथाहास्यमुखीं चैव सदान्यगृह वासिनीम् । विवादशीलां भ्रमितां निष्ठुरां नोद्वहेद्रुधः ॥ ८ ॥

Người khôn ngoan không nên cưới người phụ nữ hay cười cợt vô cớ, thường xuyên ở nhà người khác, hay gây gổ, tâm trí lăng xăng dao động, và thô lỗ trong lời nói cũng như hành vi.

Verse 9

बह्वशिनीं स्थीलदंतां स्थूलोष्ठीं घुर्घुरस्वनाम् । अतिकृष्णां रक्तवर्णां धूर्तां नैवोद्वहे द्वुधः ॥ ९ ॥

Một người đàn ông sáng suốt không bao giờ nên kết hôn với một người phụ nữ ăn uống quá độ, răng thô và môi dày, giọng nói khàn đục, nước da quá đen hoặc đỏ rực, và có tính gian dối.

Verse 10

सदा रोदनशीलां च पांडुराभां च कुत्सिताम् । तासश्वासादिसंयुक्तां निद्राशीलां च नोद्वहेत् ॥ १० ॥

Người ta không nên kết hôn với một người phụ nữ luôn khóc lóc, sắc mặt nhợt nhạt, hành kiểm đáng trách, mắc bệnh ho hay khó thở, và có thói quen ngủ nhiều.

Verse 11

अनर्थभाषिणीं चैव लोकद्वेष परायणाम् । परापवादनिरतां तस्कारां नोद्वहेद्वुधः ॥ ११ ॥

Người khôn ngoan không nên kết giao với người phụ nữ nói lời vô nghĩa và gây hại, kẻ chuyên ghét bỏ mọi người, mải mê vu khống người khác, và có tính cách như kẻ trộm.

Verse 12

दीर्घनासां च कितवां तनूरुहविभूषिगताम् । गर्वितां बकवृत्तिं च सर्वथा नोद्वहेद्वुधः ॥ १२ ॥

Người khôn ngoan tuyệt đối không nên chấp nhận một kẻ lừa dối mũi dài, kẻ chỉ lo trang điểm lông tóc, kẻ kiêu ngạo, hay kẻ có hành vi như con cò (bề ngoài điềm tĩnh nhưng bên trong hiểm độc).

Verse 13

बालभावादविज्ञातस्वभावामुद्वहेद्यदि । प्रगल्भां वाऽगुणां ज्ञात्वा सर्वथा तां परित्यजेत् ॥ १३ ॥

Nếu vì sự non nớt của tuổi trẻ mà kết hôn với người phụ nữ chưa rõ tính khí, sau này phát hiện cô ta trơ trẽn hoặc phẩm chất tồi tệ, thì nên dứt khoát từ bỏ cô ta.

Verse 14

भर्त्तृपुत्रेषु या नारी सर्वदा निष्ठुरा भवेत् । परानुकूलिनी या च सर्वथा तां परित्यजेत् ॥ १४ ॥

Người nữ nào luôn khắc nghiệt với các con trai của chồng, và người nữ nào hoàn toàn ngả theo kẻ khác ngoài gia đình, thì phải dứt bỏ nàng bằng mọi cách.

Verse 15

विवाहाश्चाष्टधा ज्ञेया ब्राह्माद्या मुनिसत्तम । पूर्वः पूर्वो वरो ज्ञेयः पूर्वाभावे परः परः ॥ १५ ॥

Bạch bậc thánh hiền tối thượng, hôn phối được biết là có tám loại, khởi từ hôn lễ Brāhma. Mỗi loại trước được xem là cao quý hơn; khi không thể thực hiện loại trước, thì theo thứ tự mà chọn loại kế tiếp.

Verse 16

ब्राह्नो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः । गांधर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमो मतः ॥ १६ ॥

Các hình thức hôn phối được nêu là: Brāhma, Daiva, Ārṣa, Prājāpatya và Āsura; lại có Gāndharva, Rākṣasa và Paiśāca—đó được xem là tám loại (được thừa nhận).

Verse 17

ब्राह्मेण च विवाहेन वैवाह्यो वै द्विजोत्तमः । दैवेनाप्यथवा विप्र केचिदार्षं प्रचक्षते ॥ १७ ॥

Theo hôn lễ Brāhma, bạch bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, chú rể được thọ nhận quyền kết hôn đúng pháp; và theo hôn lễ Daiva cũng vậy, bạch brāhmaṇa. Tuy nhiên, có người lại gọi đó là hôn lễ Ārṣa.

Verse 18

प्राजापत्यादयो विप्र विवाहाः पंचज गर्हिताः । अभावेषु तु पूर्वेषां कुर्यादेव परान्बुधः ॥ १८ ॥

Bạch brāhmaṇa, năm hình thức hôn phối bắt đầu từ Prājāpatya bị chê trách. Tuy vậy, khi các hình thức trước (được ưa chuộng) không thể thực hiện, người trí vẫn nên theo đó mà chọn các phương án về sau.

Verse 19

यज्ञोपवीतद्वितयं सोत्तरीयं च धारयेत् । सुवर्णकुंडले चैव धौतवस्त्रद्वयं तथा ॥ १९ ॥

Người ấy nên đeo hai sợi dây thiêng (yajñopavīta) và khoác y phục ngoài; lại đeo hoa tai vàng, và mặc đôi y phục vừa được giặt sạch tinh khiết.

Verse 20

अनुलेपनलित्पांगः कृत्तकेशनखः शुचिः । धारयेद्वैणवं दंडं सोदकं च कमंडलुम् ॥ २० ॥

Thân thể được xoa hương giữ gìn, tóc và móng được cắt gọn, an trú trong sự thanh tịnh; người ấy nên mang gậy Vaiṣṇava và bình kamaṇḍalu chứa đầy nước.

Verse 21

उष्णीषममलं छत्रं पादुके चाप्युपानहौ । धारयेत्पुष्पमाल्ये च सुगंधं प्रियदर्शनः ॥ २१ ॥

Người sùng kính có dung mạo khả ái nên đội khăn xếp tinh sạch và cầm lọng; cũng nên dùng dép và giày, lại đeo vòng hoa cùng hương thơm dịu ngọt.

Verse 22

नित्यं स्वाध्यायशीलः स्याद्यथाचारं समाचरेत् । परान्नं नैव भुञ्जीत परवादं च वर्जयेत् ॥ २२ ॥

Hằng ngày nên chuyên cần svādhyāya (tự học tụng niệm) và hành xử đúng theo phép tắc đã được thiết lập. Không nên ăn thức ăn do người khác ban cho, và phải tránh lời nói xấu về người khác.

Verse 23

पादेन नाक्रमेत्पादमुच्छिष्टं नैव लंघयेत् । न संहताभ्यां हस्ताभ्यां कंडूयेदात्मनः शिरः ॥ २३ ॥

Không nên dùng chân mình giẫm lên chân người khác; cũng không nên bước qua vật ô uế hay đồ thừa (ucchiṣṭa). Lại không nên gãi đầu mình khi hai tay chắp dính vào nhau.

Verse 24

पूज्यं देवालयं चैव नापसव्यं व्रजेद्दिजः । देवार्चाचमनस्नानव्रतश्राद्धक्रियादिषु ॥ २४ ॥

Người hai lần sinh (dvija) không nên đi vòng quanh bậc đáng tôn kính hay đền thờ theo chiều trái (bất tường). Quy tắc này áp dụng trong các việc như thờ phụng chư thiên, ācamana (uống nước tịnh), tắm gội, giữ giới nguyện, nghi lễ śrāddha và các hành trì tương tự.

Verse 25

न भवेन्मुक्तकेशश्च नैकवस्त्रधरस्तथा । नारोहेदुष्ट्रयानं च शुष्कवादं च वर्जयेत् ॥ २५ ॥

Không nên để tóc xõa, cũng không nên chỉ mặc một y phục. Không nên cưỡi lạc đà, và phải tránh lời nói khô khan, vô ích.

Verse 26

अन्य स्त्रियं न गच्छेच्च पैशुन्यं परिवर्जयेत् । नापसव्यं व्रजेद्विप्र गोश्चत्थानलपर्वतान् ॥ २६ ॥

Không được lui tới vợ của người khác, và phải tránh lời gièm pha. Hỡi brāhmaṇa, chớ đi qua hay đi vòng quanh bò, cây aśvattha (bồ-đề), lửa, hoặc núi theo chiều trái bất tường (apāsavya).

Verse 27

चतुष्पथं चैत्यवृक्षं र्देवखातं नृपं तथा । असूयां मत्सरत्वं च दिवास्वापं च वर्जयेत् ॥ २७ ॥

Nên tránh hành vi bất kính ở ngã tư đường, nơi có cây thờ (caitya-vṛkṣa), hồ/giếng của đền (deva-khāta), và cả trước mặt nhà vua. Cũng vậy, hãy tránh thói bắt lỗi, lòng đố kỵ, và ngủ ban ngày.

Verse 28

न वदेत्परपापानि स्वपुण्यं न प्रकाशयेत् । स्वकं नाम स्वनक्षत्रं मानं चैवातिगोपयेत् ॥ २८ ॥

Chớ nói về tội lỗi của người khác, cũng đừng phô bày công đức của mình. Hãy khéo giữ kín tên mình, sao sinh (nakṣatra) và danh dự/địa vị của mình.

Verse 29

न दुर्जनैः सह वसे न्नाशास्त्रं श्रृणुयात्तथा । आसवद्यूतगीतेषु द्विजस्तु न रर्तिं चरेत् ॥ २९ ॥

Người hai lần sinh không nên sống chung với kẻ ác, cũng không nên nghe những giáo pháp sai trái; lại nữa, chớ đắm nhiễm rượu, cờ bạc và những khúc hát dâm tục.

Verse 30

आर्द्रास्थि च तथोच्छिष्टं शूद्रं च पतितं तथा । सर्पं च भषणं स्पृष्ट्वा सचैलं स्नानमाचरेत् ॥ ३० ॥

Sau khi chạm vào xương ướt, đồ ăn thừa, người Śūdra, kẻ sa ngã (ngoại giai cấp), rắn, hay đồ trang sức, nên tắm thanh tịnh ngay khi vẫn mặc y phục (tắm có áo) để phục hồi sự trong sạch nghi lễ.

Verse 31

चितिं च चितिकाष्टं च यूपं चांडालमेव च । स्पृष्ट्वा देवलकं चैव सवासा जलमाविशेत् ॥ ३१ ॥

Sau khi chạm vào giàn hỏa táng, củi dành cho giàn hỏa, cột tế (yūpa), người Caṇḍāla, hay cả người phục dịch đền (devalaka), phải lập tức xuống nước tắm khi vẫn mặc y phục để tẩy uế.

Verse 32

दीपखट्वातनुच्छायाकेशवस्रकटोदकम् । अजामार्जंनिमार्जाररेणुर्द्दैवं शुभं हरेत् ॥ ३२ ॥

Đèn, giường, bóng mảnh, tóc, y phục, nước từ vò, dê, mèo, dụng cụ quét dọn, bụi do mèo làm tung lên, và cả điềm lành do thần linh ban—đều nên được tiếp nhận như những dấu hiệu cát tường.

Verse 33

शूर्प्पवातं प्रेतधूमं तथा शूद्रान्नभोजनम् । वृषलीपतिसङ्गं च दूरतः परिवर्जयेत् ॥ ३३ ॥

Nên tránh xa: luồng gió từ nia sảy, khói của nghi lễ tang, việc ăn thức ăn thuộc về người Śūdra, và sự giao du với chồng của vṛṣalī (người nữ hạnh kiểm suy đồi).

Verse 34

असच्छास्त्र्रार्थमननं खादनं नखकेशयोः । तथैव नग्नशयनं सर्वदा परिवर्जयेत् ॥ ३४ ॥

Luôn phải tránh việc suy ngẫm ý nghĩa của tà kinh, thói cắn móng tay và tóc; cũng vậy, không nên ngủ khỏa thân.

Verse 35

शिरोभ्यंगावशिष्टेन तैलेनांगं न लेपयेत् । तांबूलमशुचिं नाद्यात्तथा सुप्तं न बोधयेत् ॥ ३५ ॥

Không nên bôi lên thân thể thứ dầu còn dư sau khi xoa dầu lên đầu. Khi bất tịnh, không nên ăn trầu; và cũng không nên đánh thức người đang ngủ.

Verse 36

नाशुद्धोऽग्निं परिचरेत्पूजयेद्गुरुदेवताः । न वामहस्तेनैकेन पिबेद्वक्रेण वा जलम् ॥ ३६ ॥

Khi bất tịnh, không nên chăm sóc hỏa tế thiêng liêng, cũng không nên lễ bái Guru và các thần linh. Không nên uống nước chỉ bằng tay trái, cũng không nên uống với miệng lệch sang bên một cách bất kính.

Verse 37

न चाक्रमेद्गुरोश्छायां तदाज्ञां च मुनीश्वर । न निंदेद्योगिनो विप्रान्व्रतिनोऽपि यतींस्तथा ॥ ३७ ॥

Ô bậc chúa tể của các hiền triết, không nên bước qua bóng của Guru, cũng không được trái lệnh Ngài. Lại nữa, không nên phỉ báng các yogin, các hiền sĩ Bà-la-môn, những người giữ giới nguyện, và các vị xuất gia (yati).

Verse 38

परस्परस्य मर्माणि न कदापि वदेद्द्विजः । दर्शे च पौर्णमास्यां च यागं कुर्याद्यथाविधि ॥ ३८ ॥

Người dvija (tái sinh) không bao giờ nên nói ra những chỗ yếu hay lỗi kín của nhau. Và vào ngày Darśa (trăng non) cùng Paurṇamāsī (trăng tròn), hãy cử hành lễ tế theo đúng nghi thức đã định.

Verse 39

उपसनं च होतव्यं सायं प्रातर्द्विजातिभिः । उपासनपरित्यागी सुरापीत्युच्यते बुधैः ॥ ३९ ॥

Hàng dvija (người “hai lần sinh”) nhất định phải hành sandhyā-upāsanā vào buổi sáng và buổi chiều. Kẻ từ bỏ sự thờ phụng hằng ngày ấy, theo bậc hiền trí, bị xem như kẻ uống rượu.

Verse 40

अयने विषुवे चैव युगादिषु चतुर्ष्वपि । दर्शे च प्रेतपक्षे च श्राद्धं कुर्याद्गृही द्विजः ॥ ४० ॥

Vào các kỳ ayana (chí), vào viṣuva (phân), vào bốn thời điểm yugādi khởi đầu, vào ngày darśa (ngày sóc), và trong pretapakṣa (nửa tháng dành cho người đã khuất), người dvija sống gia thất nên cử hành lễ Śrāddha.

Verse 41

मन्वादिषु मृदाहे च अष्टकासु च नारद । नावधान्ये समायाते गृही श्राद्धं समाचरेत् ॥ ४१ ॥

Hỡi Nārada, vào các ngày Manvādi, vào ngày nghi lễ mṛdāha, trong các ngày Aṣṭakā, và khi mùa Navā-dhānya (ngũ cốc mới) đến, người gia chủ nên đúng pháp cử hành Śrāddha.

Verse 42

श्रोत्रिये गृहमायाते ग्रहणे चंद्रसूर्योः । पुण्यक्षेत्रेषु तीर्थेषु गृही श्राद्धं समाचरेत् ॥ ४२ ॥

Khi một śrotriya (Bà-la-môn thông Veda) đến nhà, vào lúc nguyệt thực hay nhật thực, và khi lưu trú tại các vùng thánh địa, các tīrtha (bến hành hương), người gia chủ nên đúng pháp cử hành Śrāddha.

Verse 43

यज्ञो दानं तपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् । वृथा भवति तत्सर्वमूर्द्धपुंड्रं विना कृतम् ॥ ४३ ॥

Tế lễ, bố thí, khổ hạnh, hỏa cúng, tự học Veda, và lễ dâng nước cho tổ tiên—nếu làm mà không mang ūrdhva-puṇḍra (dấu trán Vaiṣṇava thẳng đứng), thì tất cả đều trở nên vô ích.

Verse 44

उर्द्धपुंड्रं च तुलसीं श्राद्धे नेच्छंति केचन । वृथाचारः परित्याज्यस्तस्माच्छ्रेयोऽर्थिभिर्द्विजैः ॥ ४४ ॥

Có kẻ không tán thành việc mang ūrdhva-puṇḍra (dấu trán của người Vaiṣṇava) và dùng lá tulasī trong nghi lễ śrāddha. Vì vậy, các Bà-la-môn cầu thiện tối thượng nên từ bỏ những tập tục hão huyền, vô căn cứ ấy.

Verse 45

इत्येवमादयो धर्माः स्मृतिमार्गप्रचोदिताः । कार्याद्विजातिभिः सम्यक्सर्वकर्मफलप्रदाः ॥ ४५ ॥

Như vậy, những bổn phận này và các điều tương tự—được con đường Smṛti khuyến dụ—các bậc nhị sinh phải thực hành cho đúng đắn; chúng ban cho quả báo của mọi thiện hạnh.

Verse 46

सदा चारपरा ये तु तेषां विष्णुः प्रसीदति । विष्णौ प्रसन्नतां याते किमसाध्यं द्विजोत्तम ॥ ४६ ॥

Nhưng những ai luôn chuyên tâm nơi chánh hạnh, thì Đức Viṣṇu sẽ hoan hỷ với họ. Khi Viṣṇu đã hài lòng, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, còn điều gì là không thể thành tựu?