Adhyaya 71: The King’s Remorse and the Sage’s Counsel on the Necessity of a Wife

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे सप्ततितमोऽध्यायः । एकसप्ततितमोऽध्यायः- ७१ मार्कण्डेय उवाच तां प्रेषयित्वा राजापि स्वभर्तृगृहमङ्गनाम् । चिन्तयामास निःश्वस्य किमत्र सुकतं भवेत् ॥

Như vậy, trong Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, thuộc Auttama Manvantara, chương thứ bảy mươi kết thúc. Chương bảy mươi mốt: Mārkaṇḍeya nói: Sau khi cho đưa người phụ nữ về nhà chồng, nhà vua cũng thở dài và tự nhủ: “Ở đây thì có thể có thiện hạnh (hay con đường đúng đắn) nào chăng?”

Verse 2

अनर्घयोग्यता कष्टं स मामाह महामनाः । वैकल्यं विप्रमुद्दिश्य तथाहायं निशाचरः ॥

“Thật là một sự bất xứng đau đớn đối với người đáng kính như thế!”—người đại tâm ấy nói với ta, chỉ rõ sự khiếm khuyết của vị Bà-la-môn; và kẻ du hành trong đêm (rākṣasa) kia cũng nói như vậy.

Verse 3

सोऽहं कथं करिष्यामि त्यक्ता पत्नी मया हि सा । अथवा ज्ञानदृष्टिं तं पृच्छामि मुनिसत्तमम् ॥

“Ta phải hành xử thế nào, khi quả thật ta đã ruồng bỏ nàng như một người vợ? Hay là—ta sẽ đến hỏi bậc hiền triết tối thượng, vị có nhãn quan của tri thức.”

Verse 4

सञ्चिन्त्येत्थं स भूपालः समारुह्य च तं रथम् । ययौ यत्र स धर्मात्मा त्रिकालज्ञो महामुनिः ॥

Suy nghĩ như vậy, nhà vua lên xe và đi đến nơi vị đại hiền thánh chân chính—bậc biết ba thời—đang ngự.

Verse 5

अवरुह्य रथात् सोऽथ तं समेत्य प्रणम्य च । यथावृत्तं समाचख्यौ राक्षसेन समागमम् ॥

Xuống khỏi xe, nhà vua đến gần vị hiền thánh, đảnh lễ, rồi thuật lại mọi việc đúng như đã xảy ra—cuộc gặp gỡ với rākṣasa.

Verse 6

ब्राह्मण्याः दर्शनञ्चैव दौःशील्यापगमं तथा । प्रेषणं भर्तृगेहे च कार्यमागमने च यत् ॥

(Ông thuật lại) việc trông thấy người phụ nữ Bà-la-môn, việc gột bỏ vết nhơ của tiếng xấu, việc đưa nàng về nhà chồng, và cả điều đã sắp đặt về việc (rākṣasa) sẽ đến khi có việc cần làm.

Verse 7

ऋषिरुवाच ज्ञातमेतन्मया पूर्वं यत्कृतं ते नराधिप । कार्यमागमने चैव मत्समीपे तवाखिलम् ॥

Đạo sĩ nói: Hỡi chúa tể loài người, ta đã biết từ trước những điều ngài đã làm, và cũng biết trọn vẹn mục đích của việc ngài đến đây gặp ta.

Verse 8

पृच्छ मामिह किं कार्यं मयेति उद्विग्नमानसः । त्वय्यागते महीपाल ! शृणु कार्यञ्च यत्तव ॥

“Xin hãy hỏi ta ngay tại đây: ‘Ta phải làm gì?’”—nói vậy với tâm trí xao động. Hỡi đấng hộ trì cõi đất, vì ngài đã đến, xin cũng lắng nghe việc hệ trọng liên quan đến chính ngài.

Verse 9

पत्नी धर्मार्थकामानां कारणं प्रबलं नृणाम् । विशेषतश्च धर्मस्य सन्त्यक्तस्त्यजता हि ताम् ॥

Người vợ là nhân duyên mạnh mẽ giúp đàn ông đạt được dharma, artha và kāma; đặc biệt là dharma. Quả thật, khi ruồng bỏ nàng, người ấy như bị chính dharma ruồng bỏ.

Verse 10

अपत्नीकॊ नरो भूप ! न योग्यॊ निजकर्मणाम् । ब्राह्मणः क्षत्रियॊ वापि वैश्यः शूद्रोऽपि वा नृप ॥

Hỡi đại vương, người đàn ông không có vợ thì không xứng hợp với bổn phận chính đáng của mình—dù là brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya hay thậm chí śūdra, hỡi bậc trị vì.

Verse 11

त्यजता भवता पत्नीं न शोभनमनुष्ठितम् । अत्याज्यो हि यथा भर्ता स्त्रीणां भार्या तथा नृणाम् ॥

Trong việc ruồng bỏ vợ mình, ngài đã không hành xử đúng đắn. Vì cũng như phụ nữ không nên bỏ chồng, thì đàn ông cũng không nên bỏ vợ.

Verse 12

राजोवाच भगवन् ! किं करोम्येष विपाको मम कर्मणाम् । नानुकूलानुकूलस्य यस्मात्त्यक्ता ततो मया ॥

Nhà vua thưa: “Bạch bậc tôn kính, trẫm phải làm gì? Đây là quả báo của nghiệp trẫm. Vì nàng không thuận ý đối với kẻ cầu điều thuận ý, nên trẫm đã bỏ rơi nàng.”

Verse 13

यद्यत्करोति तत्क्षान्तं दह्यमानेन चेतसा । भगवंस्तद्वियोगार्तिभिभीतेनान्तरात्मना ॥

Dù nàng làm gì cũng nên được tha thứ, vì tâm trẫm bừng cháy bởi hối hận. Bạch bậc đáng kính, nội tâm trẫm run sợ trước nỗi đau ly biệt khỏi nàng.

Verse 14

साम्प्रतं तु वने त्यक्ता न वेद्मि क्व नु सा गता । भक्षिताऽवापि विपिने सिंहव्याघ्रनिशाचरैः ॥

Nhưng nay, bị bỏ lại trong rừng, trẫm không biết nàng đã đi đâu—hay trong chốn hoang dã, nàng đã bị sư tử, hổ, hoặc những loài lang thang ban đêm nuốt chửng chăng.

Verse 15

ऋषिरुवाच न भक्षिताऽसा भूपाल ! सिंहव्याघ्रनिशाचरैः । सा त्वविप्लुतचारित्रा साम्प्रतन्तु रसातले ॥

Vị hiền triết nói: “Tâu đại vương, nàng không bị sư tử, hổ hay những loài đi đêm ăn thịt. Nàng—người có hạnh kiểm không vết nhơ—hiện đang ở Rasātala, cõi hạ giới.”

Verse 16

राजोवाच सा नीता केन पातालमास्ते सदूषिता कथम् । अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् ! यथावद्वक्तुमर्हसि ॥

Nhà vua thưa: “Ai đã bắt nàng, khiến nàng ở trong Pātāla? Nàng đã bị vấy nhiễm thế nào? Thật vô cùng kỳ diệu, bạch bà-la-môn—xin giảng giải cho đúng đắn.”

Verse 17

ऋषिरुवाच पाताले नागराजोऽस्ति प्रख्यातश्च कपोतकः । तेन दृष्टा त्वया त्यक्ता भ्रममाणा महावने ॥

Đạo sĩ nói: Ở cõi Pātāla có một vua rắn nổi tiếng tên Kapotaka. Ông đã thấy thiếu nữ mà ngài đã bỏ rơi, đang lang thang trong khu rừng lớn.

Verse 18

सा रूपशालिनी तेन सानुरागेण पार्थिव । वेदितार्थेन पातालं नीता सा युवती तदा ॥

Tâu đại vương, thiếu nữ xinh đẹp ấy liền được ông ta—kẻ si tình và hiểu rõ tình cảnh—đưa xuống Pātāla.

Verse 19

ततस्तस्य सुता सुभ्रूर्नन्दा नाम महीपते । भार्या मनोरमा चास्य नागराजस्य धीमतः ॥

Rồi, tâu đại vương, vị vua rắn khôn ngoan ấy có một ái nữ mày đẹp tên là Nandā; và vợ ông là Manoramā.

Verse 20

तया मातुः सपत्नीयं सा भवित्रीति शोभना । दृष्टा स्वगेहं सा नीता गुप्ता चान्तः पुरे शुभा ॥

Cô gái cát tường, xinh đẹp ấy (Nandā), nghĩ rằng: “Nàng sẽ trở thành người vợ chung của mẹ ta,” liền nhìn thấy nàng; rồi nàng ấy được đưa vào nhà họ và được giấu kín trong nội cung.

Verse 21

यदा तु याचिता नन्दा न ददाति नृपोत्तम । मूका भविष्यसीत्याह तदा तां तनयां पिता ॥

Nhưng khi Nandā bị hỏi mà không chịu trao (nàng ấy), tâu bậc vương thượng, thì cha nàng nói với con gái: “Con sẽ trở nên câm lặng.”

Verse 22

एवं शप्ता सुता तेन सा चास्ते तत्र भूपते । नीता तेनोरगेन्द्रेण धृता तत्सुतया सती ॥

Bị ông ta nguyền rủa như vậy, thưa Đại vương, người con gái ấy vẫn ở lại nơi đó. Người phụ nữ đức hạnh ấy đã được Chúa tể loài rắn (Nāga) đưa đến và bị con gái của ngài giữ lại tại đó.

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच ततो राजा परं हर्षमवाप्य तमपृच्छत । द्विजवर्यं स्वदौर्भाग्यकारणं दयितां प्रति ॥

Mārkaṇḍeya nói: Bấy giờ nhà vua, tràn đầy hoan hỷ lớn lao, đã hỏi vị Bà-la-môn tối thượng ấy về nguyên nhân của vận rủi của chính mình đối với người vợ yêu dấu.

Verse 24

राजोवाच भगवन् सर्वलोकस्य मयि प्रीतिरनुत्तमा । किंनु तत्कारणं येन स्वपत्नी नातिवत्सला ॥

Nhà vua thưa: Bạch tôn giả, mọi người đều dành cho trẫm tình mến thương vô song; vậy vì cớ gì chính hoàng hậu của trẫm lại không mấy yêu thương?

Verse 25

मम चासावतीवेष्टा प्राणेभ्योऽपि महामुने । सा च मां प्रति दुःशीला ब्रूहि यत्कारणं द्विज ॥

Và nàng vô cùng yêu quý đối với trẫm—còn quý hơn cả mạng sống, bạch đại hiền—thế mà nàng lại đối xử khắc nghiệt với trẫm. Xin ngài, bạch Bà-la-môn, hãy nói cho trẫm biết nguyên do của điều ấy.

Verse 26

ऋषीरुवाच पाणिग्रहणकाले त्वं सूर्यभौमशनैश्चरैः । शुक्रवाचस्पतिभ्याञ्च तव भार्यावलोकिता ॥

Vị hiền triết nói: Vào lúc cử hành lễ nắm tay (hôn phối), vợ của ngài đã bị Mặt Trời, Sao Hỏa, Sao Thổ, cùng cả Sao Kim và Sao Mộc chiếu xét (tác động).

Verse 27

तन्मुहूर्तेऽभवच्चन्द्रस्तस्याः सोमसुतस्तथा । परस्परविपक्षौ तौ ततः पार्थिव ! ते भृशम् ॥

Ngay trong khoảnh khắc ấy, Mặt Trăng liền hiện sinh, và cũng vậy, con trai của nàng—con của Soma—cũng xuất hiện. Về sau, tâu Đại vương, hai người ấy trở thành kẻ thù hung bạo của nhau.

Verse 28

तद्गच्छ त्वं स्वधर्मेण परिपालय मेदिनीम् । पत्नी सहायः सर्वाश्च कुरु धर्मवतीः क्रियाः ॥

Vì thế, hãy đi và theo đúng bổn phận của mình mà bảo hộ cõi đất. Lấy hiền thê làm trợ duyên, hãy thực hành mọi nghi lễ và mọi việc làm một cách hợp với dharma (chánh pháp).

Verse 29

मār्कण्डेय उवाच इत्युक्ते प्रणिपत्यैनमारुह्य स्यन्दनं ततः । उत्तमः पृथिवीपाल आजगाम निजं पुरम् ॥

Mārkaṇḍeya nói: Khi lời ấy đã được thốt ra, ông liền cúi mình đảnh lễ, rồi lên xe. Sau đó, Uttama—đấng hộ trì cõi đất—trở về thành của mình.