Adhyaya 25

Verse 1

अपन बक। है २ >> पञ्चविशो< ध्याय: अन्यान्य वीरोंको मरा हुआ देखकर गान्धारीका शोकातुर होकर विलाप करना और क्रोधपूर्वक श्रीकृष्णको यदुवंशविनाशविषयक शाप देना गान्धायुवाच काम्बोजं पश्य दुर्धर्ष काम्बोजास्तरणोचितम्‌ । शयानमृषभस्कन्ध॑ हत॑ पांसुषु माधव

Gandhārī nói: “Hỡi Mādhava, hãy nhìn vị vua Kāmboja bất khả khuất phục này—người xứng đáng nằm trên những tấm phủ mềm do xứ Kāmboja dệt nên—nay bị giết và nằm trong bụi đất, vai rộng như bò mộng. Thế là sự tàn phá của chiến tranh hiện ra trước mắt: kẻ đáng được tôn kính và hưởng an nhàn lại bị hạ xuống thành những thân xác vô tri trên chiến địa, và nỗi đau của người mẹ hóa thành lời buộc tội cùng phẫn nộ đạo lý.”

Verse 2

यस्य क्षतजसंदिग्धौ बाहू चन्दनभूषितौ । अवेक्ष्य करुणं भार्या विलपत्यतिदु:खिता,उसकी चन्दनचर्चित भुजाओंको रक्तमें सनी हुई देख उसकी पत्नी अत्यन्त दुःखी हो करुणाजनक विलाप कर रही है

Vaiśampāyana nói: Thấy đôi cánh tay của chàng—vốn từng được xoa bột đàn hương—nay nhuốm đầy máu, người vợ, ngập chìm trong đau thương, cất tiếng than khóc thảm thiết. Câu kệ nhấn mạnh cái giá con người của chiến tranh: vẻ đẹp và phẩm giá của thân thể đang sống bỗng chốc biến thành dấu vết bạo lực, và kẻ ở lại chỉ còn biết khóc than.

Verse 3

इमौ तौ परिघप्रख्यौ बाहू शुभतलाड्गुली । ययोर्विवरमापन्नां न रतिर्मा पुराजहात्‌

Vaiśampāyana nói: “Hai cánh tay này, như chùy sắt, với lòng bàn tay và ngón tay cát tường—khi giữa chúng xuất hiện một khoảng cách, niềm vui và tình yêu của ta vẫn không rời bỏ, như thuở trước từng vậy.”

Verse 4

हतबन्धुरनाथा च वेपन्ती मधुरस्वरा

Vaiśampāyana nói: Bị tước mất thân tộc và không còn chỗ nương tựa, vị vương hậu run rẩy, than khóc bằng giọng ngọt ngào mà vỡ vụn. Ôi Śrī Kṛṣṇa, vì người bạn đời—chính sinh mệnh của nàng—đã bị sát hại, nàng trở nên bơ vơ. Và những phụ nữ hoàng tộc ấy—như những tràng hoa đủ loại rũ xuống dưới sức nóng—bị mặt trời thiêu đốt đến rã rời; vậy mà ánh đẹp và phong thái vương giả vẫn chưa rời bỏ thân thể họ.

Verse 5

आततपे क्लाम्यमानानां विविधानामिव स््रजाम्‌ । क्लान्तानामपि नारीणां श्रीर्जहाति न वै तनू:

Vaiśampāyana nói: Như những tràng hoa đủ loại rũ xuống và héo tàn dưới sức nóng, các phụ nữ bị mặt trời thiêu đốt đến kiệt quệ; thế nhưng, ngay trong cơn mệt lả, vẻ đẹp và ánh phong thái vương giả vẫn không thật sự rời bỏ thân thể họ. Cảnh ấy phơi bày hậu quả tàn nhẫn của chiến tranh: tang tóc và đau đớn thể xác không xóa được phẩm giá bẩm sinh, và những người sống sót—nhất là các vương hậu góa bụa—xứng đáng được tôn kính chứ không phải bị lãng quên.

Verse 6

शयानमभित: शूरं कालिज्ुं मधुसूदन । पश्य दीप्ताड्भदयुगप्रतिनद्धमहाभुजम्‌,मधुसूदन! देखो, पास ही वह शूरवीर कलिंगराज सो रहा है, जिसकी दोनों विशाल भुजाओंमें चमकीले अंगद (बाजूबन्द) बँधे हुए हैं

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Madhusūdana, hãy nhìn—ngay gần đây là vị vua Kalinga anh dũng đang nằm nghỉ; đôi cánh tay lực lưỡng của ngài được điểm trang bằng một đôi vòng tay sáng lấp lánh.”

Verse 7

मागधानामधिपतिं जयत्सेनं जनार्दन | आवार्य सर्वतः पत्न्‍य: प्ररुदत्य: सुविह्दला:,जनार्दन! उधर मगधराज जयत्सेन पड़ा है, जिसे चारों ओरसे घेरकर उसकी पत्नियाँ अत्यन्त व्याकुल हो फूट-फ़ूटकर रो रही हैं

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Janārdana, vua Jayatsena, chúa tể xứ Magadha, đã ngã xuống. Các hoàng hậu của ngài vây quanh tứ phía, bàng hoàng tột độ, bật khóc thảm thiết.”

Verse 8

आसामायतलनेत्राणां सुस्वराणां जनार्दन । मन:श्रुतिहरो नादो मनो मोहयतीव मे,श्रीकृष्ण! मधुर स्वरवाली इन विशाललोचना रानियोंका मन और कानोंको मोह लेनेवाला आर्तनाद मेरे मनको मूर्च्छित-सा किये देता है

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Janārdana, tiếng than khóc của những hoàng hậu này—mắt rộng, giọng ngọt—như cướp mất cả tâm trí lẫn thính giác; dường như làm chính lòng ta rối loạn, mê mờ.”

Verse 9

प्रकीर्णवस्त्राभरणा रुदत्य: शोककर्शिता: । स्वास्तीर्णशयनोपेता मागध्य: शेरते भुवि

Vaiśampāyana nói: “Những phụ nữ xứ Magadha, áo xiêm và trang sức rối bời, khóc trong đau đớn, héo mòn vì sầu khổ. Vốn quen nằm trên giường nệm trải phẳng và sàng nằm đúng phép, nay họ lại nằm lăn trên mặt đất trơ trọi.”

Verse 10

कोसलानामधिपतिं राजपुत्रं बृहदूबलम्‌ । भर्तरें परिवार्यता: पृथक्‌ प्ररुदिता: स्त्रिय:

Vaiśampāyana nói: “Những người phụ nữ tụ lại quanh phu quân của họ—Bṛhadūbala, hoàng tử và chúa tể xứ Kośala—rồi bắt đầu khóc than, mỗi người một nỗi, riêng rẽ trong sầu khổ của mình.”

Verse 11

अपने पति कोसलनरेश राजकुमार बृहदबलको भी चारों ओरसे घेरकर उनकी रानियाँ अलग-अलग रो रही हैं ।।

Vaiśampāyana nói: Bị nỗi đau xé lòng vùi dập, các vương hậu vây quanh chàng, hết lần này đến lần khác rút những mũi tên cắm sâu trong tay chân—những mũi tên bị sức cánh tay của Kārṣṇi thúc vào—nhưng rồi lại ngất lịm, ngã quỵ liên hồi.

Verse 12

आसां सर्वानिवद्यानामातपेन परिश्रमात्‌ | प्रम्लाननलिनाभानि भान्ति वक्त्राणि माधव,माधव! इन सर्वांगसुन्दरी राजमहिलाओंके सुन्दर मुख धूप और परिश्रमके कारण मुरझाये हुए कमलोंके समान प्रतीत होते हैं

Vaiśampāyana nói: “Ôi Mādhava, gương mặt của những bậc vương phi ấy—vốn không tì vết—nay trông như những đóa sen rũ héo, vì nắng gắt và vì kiệt sức.”

Verse 13

द्रोणेन निहता: शूरा: शेरते रुचिराज्भदा: । धृष्टद्युम्नसुता: सर्वे शिशवो हेममालिन:

Vaiśampāyana nói: Bị Droṇa giết hại, những người con trai còn trẻ mà dũng mãnh của Dhṛṣṭadyumna nằm đó trong cái chết—vẫn đeo những vòng tay đẹp đẽ và mang những chuỗi vàng nơi cổ.

Verse 14

रथाग्न्यगारं चापार्चि:शरशक्तिगदेन्धनम्‌ | द्रोणमासाद्य निर्दग्धा: शलभा इव पावकम्‌

Vaiśampāyana nói: Lao đến Droṇa—tựa như một buồng lửa rực cháy của chiến xa, nơi ngọn lửa là mũi tên, còn lao, giáo và chùy là củi—họ bị thiêu rụi, như bướm đêm lao vào lửa.

Verse 15

द्रोणाचार्य प्रचलित अग्निके समान थे, उनका रथ ही अग्निशाला था, धनुष ही उस अग्निकी लपट था, बाण, शक्ति और गदाएँ समिधाका काम दे रही थीं, धृष्टद्युम्नके पुत्र पतंगोंके समान उस द्रोणरूपी अग्निमें चलकर भस्म हो गये ।।

Vaiśampāyana nói: “Cũng vậy, những dũng sĩ ấy—đeo những vòng tay lộng lẫy—nay nằm gục. Cả năm anh em, các vương tử Kekaya, đã trực diện đối đầu Droṇa giữa chiến địa; bị chính tay vị đạo sư ấy giết chết, giờ họ nằm bất động.”

Verse 16

तप्तकाञ्चनवर्माणस्तालध्वजरथव्रजा: । भासयन्ति महीं भासा ज्वलिता इव पावका:

Vaiśampāyana nói: “Họ khoác giáp vàng rực như được nung nóng, tiến đi trong đoàn chiến xa đông đảo mang cờ hiệu cây thốt nốt. Ánh hào quang của họ soi sáng mặt đất—tựa như những ngọn lửa đang bùng cháy dữ dội.”

Verse 17

द्रोणेन द्रुपदं संख्ये पश्य माधव पातितम्‌ | महाद्विपमिवारण्ये सिंहेन महता हतम्‌

Vaiśampāyana nói: “Hãy nhìn, hỡi Mādhava—Drupada bị Droṇa quật ngã giữa trận tiền, như một voi lớn trong rừng bị sư tử hùng mạnh hạ sát.”

Verse 18

माधव! देखो, युद्धस्थलमें ट्रोणाचार्यने जिन्हें मार गिराया था, वे राजा द्रुपद सो रहे हैं, मानो किसी वनमें विशाल सिंहके द्वारा कोई महान्‌ गजराज मारा गया हो ।।

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Mādhava, hãy nhìn—trên chiến địa, Vua Drupada, người đã bị Droṇa đánh ngã, nằm yên như đang ngủ, tựa chúa tể voi rừng bị sư tử lớn hạ sát. Và, hỡi bậc mắt như hoa sen, chiếc lọng trắng tinh khiết của vua xứ Pāñcāla tỏa sáng trên thân ông như vầng trăng mùa thu.”

Verse 19

एतास्तु द्रुपदं वृद्ध स्नुषा भार्याश्व दुःखिता: । दग्ध्वा गच्छन्ति पाउचाल्यं राजानमपसव्यतः,इन बूढ़े पांचालराज ट्रपदको इनकी दुःखी रानियाँ और पुत्रवधुएँ चितामें जलाकर इनकी प्रदक्षिणा करके जा रही हैं

Vaiśampāyana nói: “Những hoàng hậu và nàng dâu này, đau đớn khôn nguôi, sau khi đã phó thác vị vua già Drupada vào giàn hỏa táng, liền bước đi, vòng quanh vua xứ Pāñcāla theo chiều ngược, rồi rời khỏi đó.”

Verse 20

धृष्टकेतुं महात्मानं चेदिपुड़वमड़ना: | द्रोणेन निहतं शूरं हरन्ति हृतचेतस:

Vaiśampāyana nói: Những người phụ nữ, tâm trí tê dại vì đau thương, đang khiêng đi dũng tướng Dhṛṣṭaketu—bậc đại hồn, người đứng đầu trong hàng Cedi—đã bị Droṇa sát hại, để cử hành tang lễ cuối cùng cho ông.

Verse 21

द्रोणास्त्रमभिहत्यैष विमर्दे मधुसूदन । महेष्वासो हतः शेते नद्या हत इव द्रुम:

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Madhusūdana, giữa cơn giằng co của chiến trận, vị cung thủ vĩ đại này đã đánh gục vũ khí của Droṇa, nay nằm chết—như cây bị dòng nước sông quật ngã.”

Verse 22

एष चेदिपति: शूरो धृष्टकेतुर्महारथ: । शेते विनिहत:ः संख्ये हत्वा शत्रूनू सहस्रशः,यह चेदिराज शूरवीर महारथी धृष्टकेतु सहस्रों शत्रुओंको मारकर मारा गया और रणशय्यापर सदाके लिये सो गया

Vaiśampāyana nói: “Đây là chúa tể xứ Cedi, dũng sĩ Dhṛṣṭaketu, bậc đại xa chiến; bị giết giữa chiến địa. Sau khi chém ngã kẻ thù đến hàng nghìn, ông cũng gục xuống và nay yên nghỉ trên chiếc giường của chiến tranh.”

Verse 23

वितुद्यमानं विहगैस्तं भार्या: पर्युपासिता: । चेदिराजं हृषीकेश हतं सबलबान्धवम्‌,हृषीकेश! सेना और बन्धुओंसहित मारे गये इस चेदिराजको पक्षी चोंच मार रहे हैं और उसकी स्त्रियाँ उसे चारों ओरसे घेरकर बैठी हैं

Vaiśampāyana nói: “Khi chim chóc mổ rỉa thân ông, các phu nhân ngồi vây quanh. Hỡi Hṛṣīkeśa, vua Cedi nằm chết—cùng với quân đội và thân tộc—còn những người đàn bà của ông canh thức trong sầu thảm.”

Verse 24

दाशार्हपुत्र॒जं वीरं शयानं सत्यविक्रमम्‌ | आरोप्याड्के रुदन्त्येताश्वेदिराजवराड़ना:

Vaiśampāyana nói: “Những mệnh phụ của vua Śvedi, nâng vị dũng sĩ—con trai của dòng Dāśārha—đang nằm gục, người có chiến công chân thực, đặt lên lòng mình và khóc than.”

Verse 25

दशाहईकुलकी कन्या (श्रुतश्रवा)-के पुत्र शिशुपालका यह सत्यपराक्रमी वीर पुत्र रणभूमिमें सो रहा है और इसे अंकमें लेकर ये चेदिराजकी सुन्दरी रानियाँ रो रही हैं ।।

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Hṛṣīkeśa, hãy nhìn—đứa con trai của nàng, gương mặt tuấn tú, đôi khuyên tai mỹ lệ, đã bị Droṇa hạ sát trong chiến trận, bị tên bắn xuyên nhiều chỗ.”

Verse 26

हृषीकेश! देखो तो सही, इस धृष्टकेतुके सुन्दर मुख और मनोहर कुण्डलोंवाले पुत्रको द्रोणाचार्यने समरांगणमें अपने बाणोंद्वारा मारकर उसके अनेक टुकड़े कर डाले हैं ।।

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Hṛṣīkeśa, hãy nhìn đây—trên chiến địa, Droṇa đã dùng tên giết người con của Dhṛṣṭaketu, kẻ có gương mặt tuấn mỹ và đôi khuyên tai duyên dáng, rồi chém thân thể chàng thành nhiều mảnh. Hỡi Madhusūdana, hẳn là ngay cả lúc này chàng vẫn không rời bỏ người cha anh hùng của mình—người đang đứng giữa vòng chiến, cùng giao tranh với quân thù.”

Verse 27

मधुसूदन! रणभूमिमें स्थित होकर शत्रुओंके साथ जूझनेवाले अपने पिताका साथ इसने कभी नहीं छोड़ा था, आज युद्धके बाद भी वह पिताको नहीं छोड़ सका है ।।

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Madhusūdana, khi đứng trên chiến địa và vật lộn với quân thù, chàng chưa từng một lần rời xa cha mình; và nay, dù chiến cuộc đã tàn, chàng vẫn không thể lìa cha. Cũng như thế, hỡi bậc tay mạnh, cháu nội của ta—Lakṣmaṇa, kẻ sát hại các dũng tướng địch—đã theo bước cha mình là Duryodhana.”

Verse 28

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पतितौ पश्य माधव । हिमान्ते पुप्पितो शालौ मरुता गलिताविव

“Hỡi Mādhava, hãy nhìn—hai vương tử dũng mãnh của xứ Avanti, Vindā và Anuvindā, đã ngã gục trên đất. Tựa như giữa mùa hạ, hai cây sāla đang nở rộ bị gió mạnh quật đổ, cũng vậy họ đã bị quật ngã.”

Verse 29

काज्चनाड्ुदवर्माणौ बाणखड््‌गधनुर्धरी । ऋषभप्रतिरूपाक्षौो शयानौ विमलखस्रजी

Vaiśampāyana nói: “Hai dũng sĩ ấy, khoác giáp vàng, mang tên, kiếm và cung; đôi mắt lớn như mắt bò mộng; nằm yên như đang ngủ, trên mình còn đeo những vòng hoa tinh sạch.”

Verse 30

अवध्या: पाण्डवा: कृष्ण सर्व एव त्वया सह । ये मुक्ता द्रोणभीष्माभ्यां कर्णाद्‌ वैकर्तनात्‌ कृपात्‌

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Kṛṣṇa, các Pāṇḍava—tất thảy, cùng với ngài—dường như vượt ngoài tay tử thần; bởi họ đã thoát chết khỏi Droṇa và Bhīṣma, khỏi Karṇa con người đánh xe (Vaikartana), và khỏi Kṛpa.”

Verse 31

दुर्योधनाद्‌ द्रोणसुतात्‌ सैन्धवाच्च जयद्रथात्‌ । सोमदत्ताद्‌ विकर्णाच्च शूराच्च कृतवर्मण:

Vaiśampāyana nói: (Họ được tha mạng) trước Duryodhana, trước con trai của Droṇa (Aśvatthāmā), trước vua xứ Sindhu Jayadratha, trước Somadatta, trước Vikarṇa và trước dũng tướng Kṛtavarman. Ý ở đây là: nhờ sự che chở của Kṛṣṇa, các Pāṇḍava trở nên “bất khả xâm phạm”—vẫn sống sót ngay cả dưới những đợt công kích của các danh tướng Kaurava hàng đầu—qua đó nêu bật cả sự hung bạo của chiến tranh lẫn sức nặng đạo lý của sự dẫn dắt thiêng liêng giữa cơn đại họa.

Verse 32

ये हन्यु: शस्त्रवेगेन देवानपि नरर्षभा: । त इमे निहता: संख्ये पश्य कालस्य पर्ययम्‌

Vaiśampāyana nói: “Những bậc trượng phu như bò mộng, chỉ bằng sức mạnh của vũ khí mà có thể giết cả chư thiên—chính những anh hùng ấy nay đã bị hạ sát trên chiến địa. Hãy nhìn sự đảo chiều do Thời gian gây nên.”

Verse 33

नातिभारो<स्ति दैवस्य ध्रुवं माधव कश्नन । यदिमे निहता: शूरा: क्षत्रियै: क्षत्रियर्षभा:

Vaiśampāyana nói: “Quả thật, hỡi Mādhava, đối với Định mệnh không có việc gì là gánh nặng quá sức. Bởi những dũng sĩ như bò mộng trong hàng kṣatriya này đã bị chính kṣatriya giết chết.”

Verse 34

माधव! निश्चय ही दैवके लिये कोई भी कार्य अधिक कठिन नहीं है; क्योंकि उसने क्षत्रियोंद्वारा ही इन शूरवीर क्षत्रियशिरोमणियोंका संहार कर डाला है ।।

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Kṛṣṇa, những người con nhanh nhẹn và dũng mãnh của ta đã bị giết đúng vào ngày ấy—ngay khi ngài, chí nguyện chưa thành, lại trở về Upaplavya. Dòng biến cố cho thấy định mệnh thật không thể cưỡng: nó khiến cả những chiến binh bậc nhất cũng bị diệt vong, và chính bởi tay các kṣatriya.”

Verse 35

शान्तनोश्रैव पुत्रेण प्राज्ञेन विदुरेण च । तदैवोक्तास्मि मा स्नेहं कुरुष्वात्मसुतेष्विति,मुझे तो शान्तनुनन्दन भीष्म तथा ज्ञानी विदुरने उसी दिन कह दिया था “कि अब तुम अपने पुत्रोंपर स्नेह न करो”

Vaiśampāyana nói: “Chính ngày ấy, Bhīṣma—con của Śāntanu—và Vidura bậc trí đã nói thẳng với ta: ‘Đừng bám víu bằng tình thương vào chính các con trai của ngươi.’”

Verse 36

कां गतिं तु गमिष्यामि त्वया हीना जनेश्वर । वह कहती है--'प्राणनाथ! सुन्दर हथेली और अंगुलियोंसे युक्त तथा परिघके समान मोटी ये वे ही दोनों भुजाएँ हैं

Vaiśampāyana nói: “Ôi chúa tể của loài người, nay thiếu vắng ngài, ta sẽ đi về đâu—nương tựa vào đâu? Thị kiến của họ không thể nào là giả dối; bởi vậy, chỉ trong thời gian rất ngắn, tất cả các con trai của ta đã bị lửa chiến tranh thiêu rụi thành tro, hỡi Janārdana.”

Verse 37

वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वा न्यपतद्‌ भूमौ गान्धारी शोकमूर्च्छिता । दुःखोपहतविज्ञाना धैर्यमुत्सूज्य भारत

Vaiśampāyana nói: “Nói xong, Gāndhārī—bị nỗi đau phủ lấp, ngất lịm vì sầu—đổ gục xuống đất. Hỡi Bhārata, sự phân minh của bà bị khổ đau nghiền nát, và bà buông rơi mọi sự vững vàng của tâm trí.”

Verse 38

ततः कोपपरीताज्जी पुत्रशोकपरिप्लुता । जगाम शौरिं दोषेण गान्धारी व्यथितेन्द्रिया

Sau đó, Gāndhārī bị cơn phẫn nộ bao trùm, lại chìm ngập trong nỗi đau mất con; mọi căn của bà đều rối loạn. Khi ấy, bà đổ hết tội lỗi lên Śauri—chính là Kṛṣṇa.

Verse 39

गान्धायुवाच पाण्डवा धार्रराष्ट्राश्न दग्धा: कृष्ण परस्परम्‌ । उपेक्षिता विनश्यन्तस्त्वया कस्माज्जनार्दन

Gāndhārī nói: “Hỡi Kṛṣṇa! Hỡi Janārdana! Các Pāṇḍava và những con trai của Dhṛtarāṣṭra đã tự giao chiến với nhau và bị thiêu thành tro. Vì sao ngươi thấy họ diệt vong mà vẫn thờ ơ, bỏ mặc như thế?”

Verse 40

शक्तेन बहुभृत्येन विपुले तिष्ठता बले । उभयत्र समर्थन श्रुतवाक्येन चैव ह

“Hỡi đấng đại hùng, Madhusūdana! Ngươi vốn đầy quyền lực, có nhiều tùy tùng và binh sĩ, đứng vững trong sức mạnh lớn lao. Ngươi có thể khiến cả hai phe thuận theo lời mình; lại là kẻ đã nghe và hiểu giáo huấn của Veda, của śāstra, và lời các bậc hiền trí. Thế mà, theo ý riêng, ngươi đã bỏ mặc sự suy vong của dòng Kuru, biết rõ mà vẫn để cho vương tộc này bị diệt. Đó là trọng tội của ngươi; vậy hãy nhận lấy quả báo.”

Verse 41

इच्छतोपेक्षितो नाश: कुरूणां मधुसूदन । यस्मात्‌ त्वया महाबाहो फलं॑ तस्मादवाप्लुहि

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Madhusūdana, hỡi bậc dũng lực cánh tay hùng mạnh—vì ngươi đã biết mà vẫn làm ngơ, để mặc cho dòng Kuru diệt vong, nên hãy nhận lấy quả báo của hành vi ấy.”

Verse 42

पतिशुश्रूषया यन्मे तप: किंचिदुपार्जितम्‌ | तेन त्वां दुरवापेन शप्स्ये चक्रगदाधर

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Kṛṣṇa, đấng mang bánh xe và chùy! Chút công đức khổ hạnh mà ta tích được nhờ tận tụy phụng sự phu quân—bằng sức linh thiêng khó đạt ấy, nay ta tuyên lời nguyền rủa lên ngươi.”

Verse 43

यस्मात्‌ परस्परं घ्नन्तो ज्ञातय: कुरुपाण्डवा: | उपेक्षितास्ते गोविन्द तस्माज्ज्ञातीन्‌ वधिष्यसि

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Govinda! Vì thân tộc Kuru và Pāṇḍava giết hại lẫn nhau mà ngươi đã làm ngơ, không can ngăn, nên ngươi cũng sẽ phải đi đến chỗ hủy diệt chính thân tộc của mình.”

Verse 44

त्वमप्युपस्थिते वर्षे षट्त्रिंशे मधुसूदन । हतज्ञातिहतामात्यो हतपुत्रो वनेचर:

Vaiśampāyana nói: “Hỡi Madhusūdana! Khi năm thứ ba mươi sáu đến, thân tộc ngươi sẽ bị giết, quần thần ngươi sẽ bị diệt, con trai ngươi sẽ chết. Rồi ngươi sẽ lang thang trong rừng như kẻ không nơi nương tựa, không ai nhận ra, khuất khỏi mắt người đời, và sẽ gặp cái chết bằng một cách bị người đời chê trách.”

Verse 45

अनाथवददविज्ञातो लोकेष्वनभिलक्षित: । कुत्सितेनाभ्युपायेन निधनं समवाप्स्यसि

Vaiśampāyana nói: “Không ai nhận ra, không ai để mắt giữa cõi đời, ngươi sẽ lang thang như kẻ không nơi nương tựa. Hỡi Madhusūdana, ngươi sẽ gặp kết cục bằng một cách nhục nhã. Khi năm thứ ba mươi sáu đến, thân tộc, quần thần và các con của ngươi sẽ quay sang chống nhau và cùng diệt vong trong cuộc tương tàn. Rồi, không ai biết đến và khuất khỏi mắt thế gian, ngươi sẽ phiêu bạt trong rừng như kẻ mồ côi, và cuối cùng sẽ chết theo một con đường bị người đời kết án.”

Verse 46

तवाप्येवं हतसुता निहतज्ञातिबान्धवा: । स्त्रिय: परिपतिष्यन्ति यथैता भरतस्त्रिय:

Vaiśampāyana nói: “Ngay trong dòng tộc của ngươi cũng sẽ như thế: những người đàn bà mất con, thân tộc và quyến thuộc bị giết hại sẽ gục ngã theo cùng một cách, như những phụ nữ của nhà Bharata này đã đổ sập xuống trên thi thể những người thân yêu của họ.”

Verse 47

वैशम्पायन उवाच तच्छुत्वा वचन घोरं वासुदेवो महामना: । उवाच देवीं गान्धारीमीषदशभ्युत्स्मयन्निव

Vaiśampāyana nói: “Tâu Đại vương, nghe những lời ghê gớm ấy, Vāsudeva (Kṛṣṇa), bậc đại hồn, đã nói với Hoàng hậu Gāndhārī, như thể nở một nụ cười khẽ mà vẫn kìm giữ.”

Verse 48

जाने5हमेतदप्येवं चीर्ण चरसि क्षत्रिये | दैवादेव विनश्यन्ति वृष्णयो नात्र संशय:

Vaiśampāyana nói: “Ta cũng biết điều này—quả thật nó sẽ xảy ra đúng như vậy. Hỡi phu nhân dòng kṣatriya, nàng chỉ đang thi hành điều đã được định sẵn. Không còn nghi ngờ: bởi sức mạnh của định mệnh mà thôi, dòng Vṛṣṇi sẽ diệt vong.”

Verse 49

संहर्ता वृष्णिचक्रस्य नान्यो मद्‌ विद्यते शुभे | अवध्यास्ते नरैरन्यैरपि वा देवदानवै:

Vaiśampāyana nói: “Hỡi phu nhân cát tường, không ai khác ngoài ta được biết là kẻ sẽ tiêu diệt đạo quân Vṛṣṇi. Họ không thể bị giết bởi những người khác—dù là bởi chư thiên hay các Dānava.”

Verse 50

इत्युक्तवति दाशार्हें पाण्डवास्त्रस्तचेतस: । बभूवुर्भुशसंविग्ना निराशाश्चापि जीविते,श्रीकृष्णके ऐसा कहनेपर पाण्डव मन-ही-मन भयभीत हो उठे। उन्हें बड़ा उद्वेग हुआ। वे सब-के-सब अपने जीवनसे निराश हो गये

Vaiśampāyana nói: “Khi Dāśārha (Śrī Kṛṣṇa) đã nói như vậy, các Pāṇḍava liền kinh hãi trong lòng. Họ bàng hoàng, rúng động sâu xa, và tất thảy đều rơi vào tuyệt vọng, ngay cả đối với sự sống của chính mình.”

Verse 493

परस्परकृतं नाशमतः: प्राप्स्यन्ति यादवा: । 'शुभे! वृष्णिकुलका संहार करनेवाला मेरे सिवा दूसरा कोई नहीं है। यादव दूसरे मनुष्यों तथा देवताओं और दानवोंके लिये भी अवध्य हैं; अत: आपसमें ही लड़कर नष्ट होंगे!

Vaiśampāyana nói: “Vì thế, người Yādava sẽ gặp diệt vong bởi chính những việc họ gây ra cho nhau—tàn lụi trong cuộc tương tàn.”