Adhyaya 90

Verse 1

अपन का बछ। अर: सप्ताशीतितमोब ध्याय: विविध तिथियोंमें श्राद्ध करनेका फल युधिछिर उवाच चातुर्वर्ण्यस्य धर्मात्मन्‌ धर्मा: प्रोक्ता यथा त्वया । तथैव मे श्राद्धविर्धि कृत्स्न॑ प्रब्रूहि पार्थिव

Yudhiṣṭhira thưa: “Bậc chính trực, đấng quân vương của cõi đất! Như ngài đã giảng rõ bổn phận của bốn giai tầng, xin nay cũng hãy nói cho ta trọn vẹn nghi thức đúng đắn của lễ śrāddha.”

Verse 2

वैशम्पायन उवाच युधिष्ठिरेणैवमुक्तो भीष्म: शान्तनवस्तदा | इमं॑ श्राद्धविधिं कृत्स्नं वक्तुं समुपचक्रमे

Vaiśampāyana nói: Được Yudhiṣṭhira thỉnh cầu như vậy, khi ấy Bhīṣma—con của Śāntanu—bèn bắt đầu giảng giải đầy đủ toàn bộ nghi thức lễ śrāddha.

Verse 3

भीष्म उवाच शृणुष्वावहितो राजन्‌ श्राद्धकर्मविधिं शुभम्‌ धन्यं यशस्यं पुत्रीयं पितृयज्ञं परंतप

Bhīṣma nói: “Hỡi đức vua khiến kẻ thù khiếp sợ, hãy lắng nghe cẩn trọng nghi thức śrāddha cát tường này. Nó đem lại tài sản, danh tiếng và con nối dõi; vì thế nó được gọi là Pitṛyajña—tế lễ dâng lên các Tổ phụ.”

Verse 4

देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्‌ | पिशाचकिज्नराणां च पूज्या वै पितर: सदा,देवता, असुर, मनुष्य, गन्धर्व, नाग, राक्षस, पिशाच और किन्नर--इन सबके लिये पितर सदा ही पूज्य हैं

“Đối với chư thiên, asura, loài người, gandharva, nāga, rākṣasa, piśāca và kiṁnara—các Pitṛs (Tổ phụ) luôn luôn là bậc đáng được tôn kính.”

Verse 5

पितृन्‌ पूज्यादितः पश्चाद्देवतास्तर्पयन्ति वै । तस्मात्‌ तान्‌ सर्वयज्ञेन पुरुष: पूजयेत्‌ सदा

“Người trí trước hết tôn thờ các Pitṛs, rồi sau mới làm lễ tưới rưới (tarpana) để làm vừa lòng chư thần. Vì vậy, con người phải luôn kính lễ các Pitṛs bằng mọi hình thức tế tự và nghi lễ thiêng.”

Verse 6

अन्वाहार्य महाराज पित्‌णां श्राद्धमुच्यते । तस्माद्‌ विशेषविधिना विधि: प्रथमकल्पित:,महाराज! पितरोंके श्राद्धको अन्वाहार्य कहते हैं। अतः विशेष विधिके द्वारा उसका अनुष्ठान पहले करना चाहिये

Bhīṣma nói: “Hỡi đại vương, lễ śrāddha dâng cúng các Pitṛ (tổ tiên) được gọi là ‘Anvāhārya’. Vì vậy, đã có quy định rằng nghi lễ này phải được cử hành trước hết, theo đúng nghi thức đặc biệt đã được ấn định.”

Verse 7

सर्वेष्वह:सु प्रीयन्ते कृते श्राद्धे पितामहा: । प्रवक्ष्यामि तु ते सर्वास्तिथ्यातिथ्यगुणागुणान्‌,सभी दिनोंमें श्राद्ध करनेसे पितर प्रसन्न रहते हैं। अब मैं तिथि और अतिथिके सब गुणागुणका वर्णन करूँगा

Bhīṣma nói: “Vào bất cứ ngày nào, khi lễ śrāddha được cử hành, các bậc tổ tiên đều hoan hỷ. Nay ta sẽ giảng cho ngươi đầy đủ về mọi công và tội liên hệ đến tithi (ngày theo lịch trăng) và việc tiếp đãi khách đúng phép (atithi).”

Verse 8

येष्वह:सु कृतै: श्राद्धैर्यत्‌ फलं प्राप्पतेडनघ । तत्‌ सर्व कीर्तयिष्यामि यथावत्‌ तन्निबोध मे

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc quân vương vô tỳ vết, ta sẽ thuật lại đầy đủ—và đúng như thực—những kết quả đạt được khi cử hành śrāddha vào những ngày nhất định. Hãy lắng nghe ta chăm chú, hỡi đấng trị vì thanh khiết.”

Verse 9

पितृनर्च्य प्रतिपदि प्राप्तुयात्‌ सुगृहे स्त्रियः । अभिरूपप्रजायिन्यो दर्शनीया बहुप्रजा:

Bhīṣma nói: “Khi đã cung kính thờ phụng các Pitṛ (tổ linh) đúng phép trong mỗi nghi lễ, người ấy sẽ được một người vợ từ gia thất tốt lành—dung mạo đoan trang, có thể sinh ra con cái xứng đáng, vẻ ngoài khả ái, và được phúc nhiều con.”

Verse 10

प्रतिपदा तिथिको पितरोंकी पूजा करनेसे मनुष्य अपने उत्तम गृहमें मनके अनुरूप सुन्दर एवं बहुसंख्यक संतानोंको जन्म देनेवाली दर्शनीय भार्या प्राप्त करता है ।।

Bhīṣma nói: “Nếu một người tôn thờ các Pitṛ vào ngày Pratipadā, thì trong gia thất tốt đẹp của mình, người ấy sẽ được một người vợ xinh đẹp, hợp lòng, sinh nhiều con theo ý nguyện. Khi làm śrāddha vào ngày Dvitīyā thì sinh con gái; vào ngày Tṛtīyā thì được ngựa; và nếu kính lễ các Pitṛ vào ngày Caturthī, nhiều gia súc nhỏ trong nhà sẽ tăng thêm.”

Verse 11

पज्चम्यां बहव: पुत्रा जायन्ते कुर्वतां नृप । कुर्वाणास्तु नरा: षष्ठ्यां भवन्ति द्युतिभागिन:

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, ai cử hành lễ śrāddha vào ngày mồng năm theo lịch trăng sẽ được phúc lành có nhiều con trai. Ai cử hành śrāddha vào ngày mồng sáu sẽ được dự phần vào ánh quang và vẻ huy hoàng.”

Verse 12

कृषिभागी भवेच्छाद्धं कुर्वाण: सप्तमीं नूप । अष्टम्यां तु प्रकुर्वाणो वाणिज्ये लाभमाप्नुयात्‌

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, ai cử hành śrāddha vào ngày mồng bảy sẽ được dự phần lợi lộc của nghề nông; ai cử hành vào ngày mồng tám sẽ đạt lợi nhuận trong buôn bán. Vì thế, nghi lễ này khi được thực hiện đúng thời đúng tiết được truyền dạy là đem lại phú túc thế gian tương xứng, mà vẫn đặt nền trên bổn phận đối với tổ tiên.”

Verse 13

नवम्यां कुर्वत: श्राद्ध भवत्येकशफं बहु । विवर्धन्ते तु दशर्मीं गाव: श्राद्धान्‌ विकुर्वतः

Bhīṣma nói: “Ai cử hành śrāddha vào ngày mồng chín thì được lợi ích dồi dào dưới dạng các loài một móng (như ngựa). Còn ai cử hành śrāddha vào ngày mồng mười thì bò trong nhà tăng thêm và thịnh vượng.”

Verse 14

नवमीको श्राद्ध करनेवाले पुरुषके यहाँ एक खुरवाले घोड़े आदि पशुओंकी बहुतायत होती है और दशमीको श्राद्ध करनेवाले मनुष्यके घरमें गौओंको वृद्धि होती है ।।

Bhīṣma nói: “Người cử hành śrāddha vào ngày mồng chín thì trong nhà dồi dào các loài một móng như ngựa; người cử hành vào ngày mồng mười thì bò trong gia thất tăng thêm. Nhưng tâu Đại vương, ai cử hành śrāddha vào ngày mười một sẽ sở hữu mọi loại của cải, trừ vàng và bạc; và trong nhà người ấy sinh ra những người con trai mang ‘quang huy Brahman’—ánh sáng của học hạnh và linh lực.”

Verse 15

द्वादश्यामीहमानस्य नित्यमेव प्रदृश्यते । रजतं बहुवित्तं च सुवर्ण च मनोरमम्‌,द्वादशीको श्राद्धके लिये प्रयत्न करनेवाले पुरुषको सदा ही मनोरम सुवर्ण, चाँदी तथा बहुत-से धनकी प्राप्ति होती देखी जाती है

Bhīṣma nói: “Với người luôn chuyên cần cử hành nghi lễ của ngày Dvādaśī (mồng mười hai), người ta thường thấy phú quý đáng ưa phát sinh: bạc, của cải dồi dào, và vàng mỹ lệ.”

Verse 16

ज्ञातीनां तु भवेच्छेष्ठ: कुर्वन्‌ श्राद्ध त्रयोदशीम्‌ । अवश्यं तु युवानो<स्य प्रमीयन्ते नरा गृहे

Bhīṣma nói: “Trong hàng thân tộc, người nào cử hành lễ śrāddha vào ngày trăng thứ mười ba (trayodaśī) thì trở nên bậc đứng đầu. Nhưng nếu cử hành śrāddha vào ngày thứ mười bốn (caturdaśī), thì trong nhà người ấy, những trai trẻ ắt sẽ chết yểu.”

Verse 17

युद्धभागी भवेन्मर्त्य: कुर्वन्‌ श्राद्ध चतुर्दशीम्‌ । अमावास्यां तु निर्वापात्‌ सर्वकामानवाप्लुयात्‌

Bhīṣma nói: “Kẻ phàm nhân nào cử hành lễ śrāddha vào ngày trăng thứ mười bốn (caturdaśī) sẽ trở thành kẻ dự phần vào chiến tranh—bị lôi kéo vào phần số của xung đột. Nhưng nếu dâng lễ śrāddha vào ngày sóc, amāvāsyā, thì người ấy đạt được sự viên mãn mọi mục đích.”

Verse 18

कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम्‌ श्राद्धकर्मणि तिथ्यस्तु प्रशस्ता न तथेतरा:

Bhīṣma nói: “Trong nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa), từ ngày trăng thứ mười (daśamī) trở đi cho đến ngày sóc (amāvāsyā), các tithi đều được xem là thích hợp cho nghi lễ śrāddha—trừ ngày thứ mười bốn (caturdaśī). Còn các ngày khác (như từ mồng một đến mồng chín) thì không được coi trọng như vậy cho việc này.”

Verse 19

यथा चैवापर: पक्ष: पूर्वपक्षाद्‌ विशिष्यते । तथा श्राद्धस्य पूर्वाह्नादपराह्नो विशिष्यते

Bhīṣma nói: “Cũng như nửa tháng sau được xem là trội hơn nửa tháng trước, thì đối với nghi lễ śrāddha, buổi chiều (aparāhṇa) cũng được coi là tốt hơn buổi sáng (pūrvāhṇa).”

Verse 86

इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें तारकवधका उपाख्यान नामक छियासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy kết thúc chương thứ tám mươi sáu, mang nhan đề “Giai thoại về việc sát hại Tāraka”, thuộc phần Dāna-dharma (Dharma của sự bố thí) trong Anuśāsana Parva của bộ Mahābhārata linh thiêng.

Verse 87

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानथधर्मपर्वणि श्राद्धकल्पे सप्ताशीतितमो<ध्याय:

Như vậy kết thúc chương thứ tám mươi bảy trong Anuśāsana Parva của Śrī Mahābhārata, thuộc phần nói về dharma của bố thí, trong đoạn bàn về quy tắc và nghi thức của lễ śrāddha. Khung truyện vẫn là lời giáo huấn của Bhīṣma, nhấn mạnh rằng bố thí chân chính và việc cúng tế tổ tiên đúng pháp là những yếu tố thiết yếu của dharma.