Adhyaya 46

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पातालवर्णनं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच सप्तद्वीपा तथा पृथ्वी नदीपर्वतसंकुला समुद्रैः सप्तभिश्चैव सर्वतः समलंकृता

Như vậy, trong Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, phần Pūrva-bhāga, là chương thứ bốn mươi lăm mang tên “Miêu tả Pātāla”. Sūta nói: Trái Đất gồm bảy châu (dvīpa), đầy sông núi, và được trang nghiêm khắp bốn phương bởi bảy đại dương—một vũ trụ có trật tự dưới Đấng Chủ Tể (Pati), nơi các hữu tình bị ràng buộc (paśu) vận hành trong dây trói (pāśa) cho đến khi quay về nương tựa Śiva.

Verse 2

जम्बूः प्लक्षः शाल्मलिश् च कुशः क्रौञ्चस्तथैव च शाकः पुष्करनामा च द्वीपास्त्वभ्यन्तरे क्रमात्

Theo trật tự bên trong (từ trung tâm ra ngoài) là các châu mang tên Jambū, Plakṣa, Śālmali, Kuśa, Krauñca, Śāka và Puṣkara—lần lượt sắp đặt như những miền vũ trụ trong thế giới hiển lộ.

Verse 3

सप्तद्वीपेषु सर्वेषु साम्बः सर्वगणैर्वृतः नानावेषधरो भूत्वा सान्निध्यं कुरुते हरः

Trên khắp bảy châu lục, Hara—Sāmba cùng với Umā, được muôn gaṇa vây quanh—hóa hiện vô số hình tướng và không ngừng làm cho sự hiện diện thiêng liêng của Ngài được cảm nhận.

Verse 4

क्षारोदेक्षुरसोदश् च सुरोदश् च घृतोदधिः दध्यर्णवश् च क्षीरोदः स्वादूदश्चाप्यनुक्रमात्

Theo thứ tự lần lượt là các đại dương: đại dương nước mặn, đại dương nước mía, đại dương rượu, đại dương bơ tinh luyện (ghṛta), đại dương sữa chua, đại dương sữa, và cả đại dương nước ngọt—được sắp đặt như vậy theo tuần tự.

Verse 5

समुद्रेष्विह सर्वेषु सर्वदा सगणः शिवः जलरूपी भवः श्रीमान् क्रीडते चोर्मिबाहुभिः

Trong mọi đại dương nơi đây, mọi lúc, Đức Śiva—cùng các gaṇa—an trụ như Bhava cát tường ngay trong hình thể của nước; rạng ngời tự tánh, Ngài vui đùa với những cánh tay làn sóng.

Verse 6

क्षीरार्णवामृतमिव सदा क्षीरार्णवे हरिः शेते शिवज्ञानधिया साक्षाद्वै योगनिद्रया

Như cam lộ trong Biển Sữa, Hari hằng an nghỉ trên chính Biển Sữa ấy—quả thật trong giấc ngủ du-già hiển lộ—trí Ngài chìm sâu trong tri kiến về Śiva, Đấng Pati tối thượng.

Verse 7

यदा प्रबुद्धो भगवान् प्रबुद्धमखिलं जगत् यदा सुप्तस्तदा सुप्तं तन्मयं च चराचरम्

Khi Đấng Thế Tôn (Pati, Śiva) tỉnh thức, toàn thể vũ trụ đều tỉnh thức; khi Ngài an ngủ, thì tất cả đều ngủ—hữu tình và vô tình—thấm nhuần bởi Ngài và an nghỉ trong chính thể tính của Ngài.

Verse 8

तेनैव सृष्टमखिलं धृतं रक्षितमेव च संहृतं देवदेवस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः

Chỉ bởi chính Ngài mà toàn thể vũ trụ này được tạo dựng, được nâng đỡ, được hộ trì, và rốt cuộc được thu nhiếp trở về—nhờ ân sủng của Đấng Chủ Tể của chư thiên, Parameṣṭhin, bậc Pati siêu việt mọi sự.

Verse 9

सुषेणा इति विख्याता यजन्ते पुरुषर्षभम् अनिरुद्धं मुनिश्रेष्ठाः शङ्खचक्रगदाधरम्

Các bậc hiền triết tối thượng, nổi danh là Suṣeṇā, tôn thờ Aniruddha—bậc trượng phu kiệt xuất—Đấng mang ốc tù và, đĩa luân và chùy.

Verse 10

ये चानिरुद्धं पुरुषं ध्यायन्त्यात्मविदां वराः नारायणसमाः सर्वे सर्वसंपत्समन्विताः

Những bậc tối thắng trong hàng người biết Chân Ngã, khi thiền quán Aniruddha—Đấng Purusha tối thượng—thảy đều trở nên tương đồng với Nārāyaṇa, đầy đủ mọi phúc lộc. Theo lập trường Śaiva, điều này chỉ rõ: thiền định kiên cố nơi Thượng Chủ (Pati), Đấng nội tại vượt ngoài dây trói (pāśa), ban cho pashu (linh hồn cá thể) sự gần gũi như sāyujya và sự viên mãn của các năng lực cát tường cùng an lạc.

Verse 11

सनन्दनश् च भगवान् सनकश् च सनातनः वालखिल्याश् च सिद्धाश् च मित्रावरुणकौ तथा

Bhagavān Sanandana, Sanaka và Sanātana; các hiền giả Vālakhilya và các bậc Siddha; cùng Mitra và Varuṇa nữa—những bậc tôn kính ấy cũng hiện diện trong hội chúng thiêng liêng ấy.

Verse 12

यजन्ति सततं तत्र विश्वस्य प्रभवं हरिम् सप्तद्वीपेषु तिष्ठन्ति नानाशृङ्गा महोदयाः

Tại đó, họ luôn luôn thờ phụng Hari, nguồn phát sinh của vũ trụ. Trên bảy châu lục, những đỉnh núi cao vời, cát tường, nhiều ngọn, sừng sững hiện hữu.

Verse 13

आसमुद्रायताः केचिद् गिरयो गह्वरैस् तथा धरायाः पतयश्चासन् बहवः कालगौरवात्

Có ngọn núi vươn dài đến tận biển; có ngọn lại đầy những hang động sâu rộng. Nhiều núi còn trở thành “chúa tể của địa giới”, được nâng lên quyền thế và sức nặng bởi uy lực nghiêm trọng của Thời gian (Kāla).

Verse 14

सामर्थ्यात्परमेशानाः क्रौञ्चारेर्जनकात्प्रभोः मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह

Nhờ quyền năng tối thượng của Đấng Chí Tôn (Parameśāna)—bậc Chủ Tể, đấng sinh thành ngay cả của Krauñcāri—trong mọi Manvantara, dù đã qua hay chưa đến, trật tự và sự hiển lộ ấy vẫn vận hành nơi thế gian này.

Verse 15

प्रवक्ष्यामि धरेशान् वो वक्ष्ये स्वायंभुवे ऽन्तरे मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेषु च

Ta sẽ tuyên thuyết cho các ngươi về những bậc quân vương tối thượng của địa giới; ta sẽ thuật rõ trong Svāyambhuva Manvantara, và cũng vậy trong mọi Manvantara—những thời đã qua và những thời chưa đến.

Verse 16

तुल्याभिमानिनश्चैव सर्वे तुल्यप्रयोजनाः स्वायंभुवस्य च मनोः पौत्रास्त्वासन्महाबलाः

Tất cả đều ngang nhau về lòng tự trọng và ngang nhau về mục đích; họ là những người cháu nội vô cùng hùng lực của Svāyambhuva Manu.

Verse 17

प्रियव्रतात्मजा वीरास् ते दशेह प्रकीर्तिताः आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश् च मेधा मेधातिथिर्वसुः

Những người con anh hùng của Priyavrata được xưng tụng ở đây là mười vị—Āgnīdhra, Agnibāhu, Medhā, Medhātithi và Vasu, v.v. Như vậy, dòng dõi được liệt kê trong sự khai triển có trật tự của tạo hóa dưới quyền Pati (Chúa Tể), đấng cai quản mọi hữu tình như paśu bị ràng buộc bởi pāśa.

Verse 18

ज्योतिष्मान्द्युतिमान् हव्यः सवनः पुत्र एव च प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चत्तान् सप्त सप्तसु पार्थिवान्

Jyotiṣmān, Dyutimān, Havya, Savana và cả người con Priyavrata đã làm lễ quán đảnh, tấn phong bảy vị ấy làm các bậc vương chủ trong bảy phần của địa giới; nhờ vậy thiết lập trật tự trị vì nâng đỡ dharma và nếp sống thệ nguyện–tế tự hướng về Śiva, đấng Pati (Chúa Tể).

Verse 19

जम्बूद्वीपेश्वरं चक्रे आग्नीध्रं सुमहाबलम् प्लक्षद्वीपेश्वरश्चापि तेन मेधातिथिः कृतः

Ngài lập vị dũng lực Āgnīdhra làm chúa tể Jambūdvīpa; và nhờ ngài, Medhātithi cũng được thiết lập làm chủ Plakṣadvīpa.

Verse 20

शाल्मलेश् च वपुष्मन्तं राजानमभिषिक्तवान् ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान्नृपः

Tại Śālmalī-dvīpa, vị quân vương ấy làm lễ quán đảnh tấn phong Vapuṣmant làm vua; cũng vậy, tại Kuśa-dvīpa, ngài lập Jyotiṣmant làm vua—an bài các bậc quân chủ trong những miền vũ trụ theo trật tự đã định.

Verse 21

द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्वीपे समादिशत् शाकद्वीपेश्वरं चापि हव्यं चक्रे प्रियव्रतः

Priyavrata chỉ định Dyutimant làm vua cai trị Krauñca-dvīpa; và ngài cũng lập Havya làm chúa tể Śāka-dvīpa—an bài trật tự trị vì các châu lục thuận theo luật tắc vũ trụ.

Verse 22

पुष्कराधिपतिं चक्रे सवनं चापि सुव्रताः पुष्करे सवनस्यापि महावीतः सुतो ऽभवत्

Những bậc giữ thệ nguyện thanh tịnh đã lập Savana làm chúa Puṣkara; và tại Puṣkara, Savana cũng sinh một người con trai tên Mahāvīta.

Verse 23

धातकी चैव द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ महावीतं स्मृतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः

Dhātakī và một người nữa—hai vị ấy là những người con ưu tú, bậc đứng đầu trong hàng những ai được phúc có con. Vùng (varṣa) được ghi nhớ là Mahāvīta được đặt tên theo bậc đại hồn ấy.

Verse 24

नाम्ना तु धातकेश्चैव धातकीखण्डमुच्यते हव्यो ऽप्यजनयत् पुत्राञ् छाकद्वीपेश्वरः प्रभुः

Vùng ấy cũng được gọi theo danh xưng Dhātakeśa, nên được gọi là phân khu Dhātakī. Tại đó, đấng Havyā—chúa tể của Śākadvīpa—cũng sinh ra các người con để nối tiếp dòng dõi theo pháp định.

Verse 25

जलदं च कुमारं च सुकुमारं मणीचकम् कुसुमोत्तरमोदाकी सप्तमस्तु महाद्रुमः

“(Ngài được gọi là) Jalada, Kumāra, Sukumāra và Maṇīcaka; lại có Kusumottara và Modākī. Danh xưng thứ bảy là Mahādruma.”

Verse 26

अलदं जलदस्याथ वर्षं प्रथममुच्यते कुमारस्य तु कौमारं द्वितीयं परिकीर्तितम्

Đối với Jalada (mây mưa), varṣa thứ nhất được gọi là Alada. Đối với Kumāra, giai đoạn thứ hai được xưng tụng là Kaumāra (tuổi thơ).

Verse 27

सुकुमारं तृतीयं तु सुकुमारस्य कीर्त्यते मणीचकं चतुर्थं तु माणीचकमिहोच्यते

Danh xưng thứ ba được tán dương là Sukumāra; và danh xưng thứ tư tại đây được tuyên xưng là Maṇīcaka. Như vậy, các hình tướng của Thánh Linga được đặt tên và ca tụng.

Verse 28

कुसुमोत्तरस्य वै वर्षं पञ्चमं कुसुमोत्तरम् मोदकं चापि मोदाकेर् वर्षं षष्ठं प्रकीर्तितम्

Varṣa thứ năm được tuyên xưng là Kusumottara; và Modaka nữa—thuộc Modāka—được truyền tụng là varṣa thứ sáu.

Verse 29

महाद्रुमस्य नाम्ना तु सप्तमं तन्महाद्रुमम् तेषां तु नामभिस्तानि सप्त वर्षाणि तत्र वै

Vùng thứ bảy được gọi theo danh xưng là Mahādruma; và trong cõi ấy, bảy varṣa quả thật được định danh đúng theo tên riêng của mỗi vùng—trật tự thế gian được nói như một sự hiển lộ có cấu trúc dưới Đấng Chủ (Pati).

Verse 30

क्रौञ्चद्वीपेश्वरस्यापि पुत्रा द्युतिमतस्तु वै कुशलो मनुगश्चोष्णः पीवरश्चान्धकारकः

Của Dyutimat, vị chúa tể Krauñca-dvīpa, quả thật có các người con trai: Kuśala, Manuga, Uṣṇa, Pīvara và Andhakāraka.

Verse 31

मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सुता द्युतिमतस्तु वै तेषां स्वनामभिर् देशाः क्रौञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः

Muni và Dundubhi cũng chính là các con trai của Dyutimat rực sáng. Tại Krauñcadvīpa có những miền cát tường mang đúng tên của họ.

Verse 32

कुशलदेशः कुशले मनुगस्य मनोनुगः उष्णस्योष्णः स्मृतो देशः पीवरः पीवरस्य च

Miền Kuśala được nói là hợp với người có đức lành; với Manuga, đó là miền thuận ý và tương ứng với tâm nguyện. Người có thể chất nóng thì được định miền nóng; cũng vậy, người cường tráng thì miền Pīvara (vững mạnh) được xem là thích hợp.

Verse 33

अन्धकारस्य कथितो देशो नाम्नान्धकारकः मुनेर्देशो मुनिः प्रोक्तो दुन्दुभेर् दुन्दुभिः स्मृतः

Vùng đất gắn với Andhakāra được tuyên xưng mang danh «Andhakāraka». Nơi thuộc về bậc hiền sĩ được gọi là «Muni»; và điều liên hệ đến trống dundubhi được ghi nhớ bằng tên «Dundubhi».

Verse 34

एते जनपदाः सप्त क्रौञ्चद्वीपेषु भास्वराः ज्योतिष्मन्तः कुशद्वीपे सप्त चासन्महौजसः

Đó là bảy xứ ở Kraunca-dvīpa, rực sáng và huy hoàng; và tại Kuśa-dvīpa cũng có bảy xứ, mang đại quang vinh và uy lực.

Verse 35

उद्भिदो वेणुमांश्चैव द्वैरथो लवणो धृतिः षष्ठः प्रभाकरश्चापि सप्तमः कपिलः स्मृतः

“(Các danh xưng/hiện tướng nối tiếp) được ghi nhớ là: Udbhida, Veṇumān, Dvairatha, Lavaṇa và Dhṛti. Vị thứ sáu còn gọi là Prabhākara; và vị thứ bảy được nhớ đến là Kapila.”

Verse 36

उद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम् तृतीयं द्वैरथं चैव चतुर्थं लवणं स्मृतम्

Năm thứ nhất được ghi nhớ là Udbhida; năm thứ hai là Veṇumaṇḍala; năm thứ ba là Dvairatha; và năm thứ tư được biết đến là Lavaṇa.

Verse 37

पञ्चमं धृतिमत् षष्ठं प्रभाकरम् अनुत्तमम् सप्तमं कपिलं नाम कपिलस्य प्रकीर्तितम्

Vị thứ năm được tuyên xưng là Dhṛtimat, bậc kiên định. Vị thứ sáu là Prabhākara vô song, đấng soi chiếu. Vị thứ bảy mang danh Kapila—như vậy Kapila thuộc dòng Kapila được tán dương trong sự liệt kê này.

Verse 38

शाल्मलस्येश्वराः सप्त सुतास्ते वै वपुष्मतः श्वेतश् च हरितश्चैव जीमूतो रोहितस् तथा

Đối với cây Śālmalī có bảy vị chúa tể hộ trì; quả thật họ là các con của Vapuṣmān—Śveta, Harita, Jīmūta, và cả Rohita (trong số ấy).

Verse 39

वैद्युतो मानसश्चैव सुप्रभः सप्तमस् तथा श्वेतस्य देशः श्वेतस्तु हरितस्य च हारितः

Có vùng gọi là Vaidyuta, và cũng có vùng gọi là Mānasa; rồi Suprabha là vùng thứ bảy. Đất thuộc về Śveta mang tên Śveta; còn đất thuộc về Harita được gọi là Hārita.

Verse 40

जीमूतस्य च जीमूतो रोहितस्य च रोहितः वैद्युतो वैद्युतस्यापि मानसस्य च मानसः

Đất của Jīmūta mang tên Jīmūta; đất của Rohita mang tên Rohita. Đất của Vaidyuta cũng gọi là Vaidyuta; và đất của Mānasa gọi là Mānasa.

Verse 41

सुप्रभः सुप्रभस्यापि सप्त वै देशलाञ्छकाः प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि जम्बूद्वीपादनन्तरम्

Suprabha—và cả Suprabhāsa—quả thật thuộc trong bảy dấu ấn phân định lãnh thổ. Nay, ngay sau khi nói về Jambūdvīpa, ta sẽ thuật đến Plakṣadvīpa.

Verse 42

सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरा नृपाः ज्येष्ठः शान्तभयस्तेषां सप्तवर्षाणि तानि वै

Medhātithi có bảy người con, là các vị vua làm chúa tể Plakṣadvīpa. Trong số ấy, người anh cả là Śāntabhaya; và các miền ấy quả thật là bảy varṣa (tiểu địa).

Verse 43

तस्माच्छान्तभयाच्चैव शिशिरस्तु सुखोदयः आनन्दश् च शिवश्चैव क्षेमकश् च ध्रुवस् तथा

Vì thế, Ngài được gọi là “Đấng dập tắt sợ hãi”, và cũng là “Śiśira”, Đấng mát lành đem bình an khởi hiện. Ngài chính là Hỷ Lạc, là Śiva—Đấng Cát Tường; là Đấng ban phúc an ổn và che chở; và là Dhruva, Chúa Tể (Pati) kiên định, bất biến.

Verse 44

तानि तेषां तु नामानि सप्तवर्षाणि भागशः निवेशितानि तैस्तानि पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे

Những danh xưng ấy, cùng bảy varṣa được phân chia theo phần, đã được họ thiết lập từ trước—trong thời Svāyambhuva Manvantara—đúng theo trật tự vũ trụ đã được an bài.

Verse 45

मेधातिथेस्तु पुत्रैस्तैः प्लक्षद्वीपनिवासिभिः वर्णाश्रमाचारयुताः प्रजास्तत्र निवेशिताः

Rồi bấy giờ, bởi các con của Medhātithi—những vị cư trú tại Plakṣa-dvīpa—dân chúng được an cư nơi ấy, được đặt vào nề nếp hành trì đúng đắn theo varṇa và āśrama, để dharma được nâng đỡ trong xứ sở đó.

Verse 46

प्लक्षद्वीपादिवर्षेषु शाकद्वीपान्तिकेषु वै ज्ञेयः पञ्चसु धर्मो वै वर्णाश्रमविभागशः

Trong các miền bắt đầu từ Plakṣa-dvīpa cho đến cận kề Śāka-dvīpa, cần hiểu rằng dharma trong cả năm dvīpa được cấu trúc theo sự phân định của varṇa và āśrama.

Verse 47

सुखमायुः स्वरूपं च बलं धर्मो द्विजोत्तमाः पञ्चस्वेतेषु द्वीपेषु सर्वसाधारणं स्मृतम्

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hạnh phúc, thọ mạng, thể chất, sức lực và dharma được ghi nhớ là những điều chung cho mọi loài trên năm dvīpa này—một trật tự đồng nhất được an lập trong tạo hóa.

Verse 48

रुद्रार्चनरता नित्यं महेश्वरपरायणाः अन्ये च पुष्करद्वीपे प्रजाताश् च प्रजेश्वराः

Họ luôn chuyên tâm thờ phụng Rudra và kiên định quy y nơi Maheśvara. Những vị khác cũng sinh ra tại Puṣkaradvīpa—bậc chúa tể giữa các đấng sinh thành—gìn giữ công cuộc tạo hóa mà tâm vẫn an trụ nơi Pati tối thượng.

Verse 49

प्रजापतेश् च रुद्रस्य भावामृतसुखोत्कटाः

Và những cảnh giới tôn quý của Rudra—mãnh liệt với cam lộ của tự tánh nội tâm và niềm an lạc phát sinh từ đó—cũng được nói đến trong mối liên hệ với Prajāpati.