Adhyaya 49

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अतीतानागतानीह यानि मन्वन्तराणि तु / तानि त्वं कथयास्माकं व्यासांश्च द्वापरे युगे

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, bản Saṃhitā sáu nghìn kệ, phần Pūrva-bhāga, chương thứ bốn mươi tám bắt đầu. Các bậc hiền triết thưa: “Xin kể cho chúng con về các Manvantara đã qua và sẽ đến, cùng những sự hiển hiện của Vyāsa trong thời Dvāpara-yuga.”

Verse 2

वेदशाखाप्रणयनं देवदेवस्य धीमतः / तथावतारान् धर्मार्थमीशानस्य कलौ युगे

Trong thời Kali-yuga, Đấng Chúa tể của chư thiên, bậc trí tuệ, thiết lập các chi phái khác nhau của Veda; và cũng hiển hiện các avatāra của Ngài để gìn giữ và nâng đỡ dharma.

Verse 3

कियन्तो देवदेवस्य शिष्याः कलियुगेषु वै / एतत् सर्वं समासेन सूत वक्तुमिहार्हसि

Trong các thời Kali-yuga, sẽ có bao nhiêu đệ tử của Đấng Thần của các thần? Hỡi Sūta, xin hãy nói cho chúng con tất cả điều ấy tại đây, một cách vắn tắt và tổng lược.

Verse 4

सूत उवाच मनुः स्वायंभुवः पूर्वं ततः स्वारोचिषो मनुः / उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा

Sūta nói: Trước hết là Svāyambhuva Manu; sau đó là Svārociṣa Manu. Rồi đến Uttama, Tāmasa, Raivata, và cũng vậy Cākṣuṣa (Manu).

Verse 5

षडेते मनवो ऽतीताः सांप्रतं तु रवेः सुतः / वैवस्वतो ऽयं यस्यैतत् सप्तमं वर्तते ऽन्तरम्

Sáu vị Manu ấy đã qua rồi; hiện nay, con của Thần Mặt Trời—Vaivasvata—đang cai trị. Dưới thời Ngài, Manvantara thứ bảy này đang diễn tiến.

Verse 6

स्वायंभुवं तु कथितं कल्पादावन्तरं मया / अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं मनोः स्वारोचिषस्य तु

Ta đã thuật cho các ngươi về Manvantara Svāyambhuva xảy ra vào buổi đầu của kalpa. Nay hãy lắng nghe tiếp, khi ta kể về Manvantara của Manu Svārociṣa.

Verse 7

पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे / विपश्चिन्नाम देवेन्द्रो बभूवासुरसूदनः

Trong Manvantara Svārociṣa, chư thiên là Pārāvata và Tuṣita; còn Thiên chủ Indra mang danh Vipaścit, bậc diệt trừ Asura.

Verse 8

ऊर्जस्तम्भस्तथा प्राणो दान्तो ऽथ वृषभस्तथा / तिमिरश्चार्वरीवांश्च सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

Ūrjastambha, Prāṇa, Dānta, Vṛṣabha, Timira và Ārvarīvān—cùng với một vị nữa—đã trở thành bảy vị Saptarishi, bảy Đại Thánh hiền.

Verse 9

चैत्रकिंपुरुषाद्याश्च सुताः स्वारोचिषस्य तु / द्वितीयमतदाख्यातमन्तरं शृणु चोत्तरम्

Caitra, Kiṃpuruṣa và những vị khác chính là các con của Svārociṣa (Manu). Ta đã thuật xong Manvantara thứ hai ấy; nay hãy nghe tiếp câu chuyện kế tiếp theo sau.

Verse 10

तृतीये ऽप्यन्तरे विप्रा उत्तमो नाम वै मनुः / सुशान्तिस्तत्र देवेन्द्रो बभूवामित्रकर्षणः

Hỡi các brāhmaṇa, trong Manvantara thứ ba nữa, Manu quả thật mang danh Uttama; và trong thời ấy, Suśānti trở thành Indra, Thiên chủ, bậc khuất phục kẻ thù.

Verse 11

सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाथ प्रतर्दनाः / वशवर्तिनश्च पञ्चैते गणा द्वादशकाः स्मृताः

Cũng vậy, các Sudhāmāna, các Satya, các Śiva, các Pratardana và các Vaśavartin—năm nhóm ấy được ghi nhớ là các gaṇa (đoàn chúng thần linh), mỗi nhóm gồm mười hai vị.

Verse 12

रजोर्ध्वश्चोर्ध्वबाहुश्च सबलश्चानयस्तथा / सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

Rajōrdhva, Ūrdhvabāhu, Sabala, Anaya, Sutapā và Śukra—những vị ấy đã trở thành bảy đại hiền triết (Saptarṣi).

Verse 13

तामसस्यान्तरे देवाः सुरा वाहरयस्तथा / सत्याश्च सुधियश्चैव सप्तविंशतिका गणाः

Trong Manvantara của Tāmasa, các đoàn chúng thần linh là các Sura, các Vāharaya, và cũng có các Satya cùng các Sudhiya—tất cả hợp thành hai mươi bảy gaṇa.

Verse 14

शिबिरिन्द्रस्तथैवासीच्छतयज्ञोपलक्षणः / बभूव शङ्करे भक्तो महादेवार्चने रतः

Cũng vậy, Śibirindra nổi danh là bậc cử hành trăm lễ tế; ông trở thành người sùng kính Śaṅkara, luôn chuyên tâm trong việc tôn thờ Mahādeva.

Verse 15

ज्योतिर्धर्मा पृथुः काव्यश्चैत्रोग्निर्वनकस्तथा / पीवरस्त्वृषयो ह्येते सप्त तत्रापि चान्तरे

Jyotirdharmā, Pṛthu, Kāvya, Caitrogni, Vanaka và Pīvara—đó là bảy vị hiền triết cũng hiện diện nơi ấy trong thời kỳ chuyển tiếp (antara) ấy.

Verse 16

पञ्चमे चापि विप्रेन्द्रा रैवतो नाम नामतः / मनुर्वसुश्च तत्रेन्द्रो बभूवासुरमर्दनः

Hỡi các Bà-la-môn tối thượng, trong Manvantara thứ năm, Manu mang danh Raivata; và trong thời ấy, Vasu trở thành Indra—bậc nghiền nát loài Asura.

Verse 17

अमिताभा भूतरया वैकुण्ठाः स्वच्छमेधसः / एते देवगणास्तत्र चतुर्दश चतुर्दश

Tại đó (cõi Vaikuṇṭha) có các đoàn chư thiên mang danh Amitābhā, Bhūtarayā và Vaikuṇṭha—trí tuệ thanh tịnh. Mỗi phẩm thiên chúng ấy được tính thành từng nhóm mười bốn và mười bốn.

Verse 18

हिरण्यरोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथैव च / वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः / एते सप्तर्षयो विप्रास्तत्रासन् रैवते ऽन्तरे

Hiraṇyaromā, Vedaśrī, và cũng vậy Ūrdhvabāhu; Vedabāhu, Sudhāmā, và Parjanya—bậc đại ẩn sĩ: ấy là bảy Ṛṣi, hỡi các Bà-la-môn, cư ngụ trong Manvantara của Raivata.

Verse 19

स्वारोचिषश्चोत्तमश्च तामसो रैवतस्तथा / प्रियव्रतान्वया ह्येते चत्वारो मनवः स्मृताः

Svārociṣa, Uttama, Tāmasa, và cũng vậy Raivata—bốn vị Manu này được ghi nhớ là thuộc dòng dõi của Priyavrata.

Verse 20

षष्ठे मन्वन्तरे चासीच्चाक्षुषस्तु मनुर्द्विजाः / मनोजवस्तथैवेन्द्रो देवानपि निबोधतः

Hỡi các bậc nhị sinh, trong Manvantara thứ sáu, Manu là Cākṣuṣa; và Indra cũng là Manojava. Nay hãy hiểu thêm về hội chúng chư thiên của thời kỳ ấy.

Verse 21

आद्याः प्रसूता भाव्याश्च पृथुगाश्च दिवौकसः / महानुभावा लेख्याश्च पञ्चैते ह्यष्टका गणाः

Các Ādya, Prasūta, Bhāvya, Pṛthuga và các Divaukas ở cõi trời; lại có các Mahānubhāva và Lekhya—đó là những gaṇa chủ yếu được kể vào hàng Aṣṭakā, tám nhóm thần linh.

Verse 22

सुमेधा विरजाश्चैव हविष्मानुत्तमो मधुः / अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्नृषयः शुभाः

Sumedhā, Virajā, Haviṣmān, Uttama, Madhu, Atināmā và Sahiṣṇu—bảy vị ấy là những bậc hiền triết cát tường.

Verse 23

विवस्वतः सुतो विप्राः श्राद्धदेवो महाद्युतिः / मनुः स वर्तते धीमान् सांप्रतं सप्तमे ऽन्तरे

Hỡi các brāhmaṇa, Śrāddhadeva rực rỡ—con của Vivasvān—chính là Manu hiền trí, hiện đang chủ trì trong Manvantara thứ bảy.

Verse 24

आदित्या वसवो रुद्रा देवास्तत्र मरुद्गणाः / पुरन्दरस्तथैवेन्द्रो बभूव परवीरहा

Ở đó có các Āditya, các Vasu, các Rudra và các đoàn Marut giữa hàng chư thiên; và cũng ở đó có Indra—Purandara—đấng trở thành kẻ diệt trừ các dũng sĩ của phe đối nghịch.

Verse 25

वसिष्ठः कश्यपश्चात्रिर्जमदग्निश्च गौतमः / विश्वामित्रो भरद्वाजः सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

Vasiṣṭha, Kaśyapa, Atri, Jamadagni, Gautama, Viśvāmitra và Bharadvāja—những vị ấy trở thành bảy đại thánh hiền, tức Saptarṣi.

Verse 26

विष्णुशक्तिरनौपम्या सत्त्वोद्रिक्ता स्थिता स्थितौ / तदंशभूता राजानः सर्वे च त्रिदिवौकसः

Năng lực (Śakti) vô song của đức Viṣṇu—tràn đầy sattva—an trụ trong trạng thái hộ trì. Từ một phần của Śakti ấy phát sinh mọi quyền lực cai trị, kể cả chư thiên cư ngụ nơi ba tầng trời.

Verse 27

स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वमाकूत्यां मानसः सुतः / रुचेः प्रजापतेर्यज्ञस्तदंशेनाभवद् द्विजाः

Trong Manvantara Svāyambhuva thuở trước, hỡi các bậc lưỡng sinh, Yajña—được sinh ra như người con do tâm hóa trong Ākūti, thuộc về Prajāpati Ruci—đã hiển lộ như một phần hóa thân (aṃśa).

Verse 28

ततः पुनरसौ देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे / तुषितायां समुत्पन्नस्तुषितैः सह दैवतैः

Rồi nữa, khi Manvantara Svarociṣa đến, chính vị Chúa ấy đã giáng hiện nơi Tuṣitā, cùng với các thần Tuṣita.

Verse 29

औत्तमे ऽप्यन्तरे विष्णुः सत्यैः सह सुरोत्तमैः / सत्यायामभवत् सत्यः सत्यरूपो जनार्दनः

Trong Manvantara Auttama cũng vậy, Viṣṇu—cùng các thần tối thắng gọi là Satyas—đã hiển hiện nơi Satyā, trở thành chính Satya: Janārdana, đấng mang hình thể của Chân Lý.

Verse 30

तामसस्यान्तरे चैव संप्राप्ते पुनरेव हि / हर्यायां हरिभिर्देवैर्हरिरेवाभवद्धरिः

Và lại nữa, khi Manvantara Tāmasa đến, trong thời kỳ gọi là Haryā—giữa các thần được gọi là Haris—chính Hari lại hiển lộ, trở thành Dhari, Đấng Nâng Đỡ và Hộ Trì.

Verse 31

रैवते ऽप्यन्तरे चैव संभूत्यां मानसो ऽभवत् / संभूतो मानसैः सार्धं देवैः सह महाद्युतिः

Trong Manvantara Raivata cũng vậy, vào chu kỳ do Saṃbhūti chủ trì, thần Mānasā đã hiển sinh; và Saṃbhūta, rực rỡ đại quang minh, xuất hiện cùng các Mānasas và chư thiên.

Verse 32

चाक्षुषे ऽप्यन्तरे चैव वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः / विकुण्ठायामसौ जज्ञे वैकुण्ठैर्दैवतैः सह

Trong Manvantara Cākṣuṣa cũng vậy, Vaikuṇṭha—Đấng Puruṣottama, Chí Tôn—đã hiển lộ; Ngài sinh từ Vikuṇṭhā, cùng với các thần được gọi là Vaikuṇṭhas.

Verse 33

मन्वन्तरे ऽत्र संप्राप्ते तथा वैवस्वते ऽन्तरे / वामनः कश्यपाद् विष्णुरदित्यां संबभूव ह

Khi Manvantara này đến—tức trong thời Vaivasvata—Viṣṇu đã giáng sinh từ Kaśyapa nơi Aditi, mang hình Vāmana (hóa thân Người Lùn).

Verse 34

त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकाञ्जित्वा येन महात्मना / पुरन्दराय त्रैलोक्यं दत्तं निहतकण्टकम्

Đấng Đại Tâm ấy, chỉ bằng ba bước, đã chinh phục các cõi; rồi ban trọn tam giới cho Purandara (Indra), khi mọi gai nhọn—chướng ngại thù nghịch—đều bị diệt trừ.

Verse 35

इत्येतास्तनवस्तस्य सप्त मन्वन्तरेषु वै / सप्त चैवाभवन् विप्रा याभिः संरक्षिताः प्रजाः

Vì thế, trong bảy Manvantara quả thật có bảy hình thái nâng đỡ của Ngài; và, hỡi các Bà-la-môn, cũng có bảy (phương tiện tương ứng) nhờ đó muôn loài được gìn giữ và che chở.

Verse 36

यस्माद् विष्टमिदं कृत्स्नं वामनेन महात्मना / तस्मात् स वै स्मृतो विष्णुर्विशेर्धातोः प्रवेशनात्

Vì bậc Đại Hồn Vāmana đã thâm nhập và bao trùm trọn vũ trụ này, nên Ngài được ghi nhớ là “Viṣṇu”, từ căn động từ viś (“đi vào, thấm khắp”), do chính sự thâm nhập ấy.

Verse 37

एष सर्वं सृजत्यादौ पाति हन्ति च केशवः / भूतान्तरात्मा भगवान् नारायण इति श्रुतिः

Chính Ngài—Keśava—thuở ban đầu tạo dựng muôn loài, gìn giữ, và cũng khiến tan hoại. Śruti tuyên dạy rằng Đấng Bhagavān ấy là Nārāyaṇa, Chân Ngã nội tại trong mọi hữu tình.

Verse 38

एकांशेन जगत् सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः / चतुर्धा संस्थितो व्यापी सगुणो निर्गुणो ऽपि च

Nārāyaṇa an trụ, chỉ bằng một phần của chính Ngài mà bao trùm toàn thể vũ trụ. Đấng thấm khắp ấy hiện hữu theo bốn phương thức—vừa hữu tướng, có thuộc tính (saguṇa), lại vừa vô tướng, không thuộc tính (nirguṇa).

Verse 39

एका भगवतो मूर्तिर्ज्ञानरूपा शिवामला / वासुदेवाभिधाना सा गुणातीता सुनिष्कला

Có một hình tướng của Đấng Bhagavān—bản thể là tri kiến thanh tịnh, cát tường và không vết nhơ. Hình tướng ấy gọi là Vāsudeva; vượt ngoài các guṇa và hoàn toàn vô phân, không chia cắt.

Verse 40

द्वितीया कालसंज्ञान्या तामसी शेषसंज्ञिता / निहन्ति सकलं चान्ते वैष्णवी परमा तनुः

Năng lực thứ hai, gọi là Thời Gian, mang tính tāmasic và cũng được gọi là Śeṣa. Vào lúc tận cùng, Thân Tối Thượng mang bản tính Vaiṣṇavī sẽ hủy diệt toàn thể vũ trụ.

Verse 41

सत्त्वोद्रिक्ता तथैवान्या प्रद्युम्नेति च संज्ञिता / जगत् स्थापयते सर्वं स विष्णुः प्रकृतिर्ध्रुवा

Một năng lực khác của Prakṛti, trội về sattva, quả thật được gọi là Pradyumna. Nhờ bản tính kiên định ấy, Viṣṇu thiết lập và nâng đỡ toàn thể vũ trụ—Ngài chính là Prakṛti bền vững, trường tồn.

Verse 42

चतुर्थो वासुदेवस्य मूर्तिर्ब्राह्मीति संज्ञिता / राजसी चानिरुद्धाख्या प्रद्युम्नः सृष्टिकारिका

Sự hiển lộ thứ tư của Vāsudeva được gọi là hình tướng “Brāhmī”. Năng lực thuộc rājasa ấy mang danh Aniruddha; còn Pradyumna là nhân tố tác động khiến công cuộc sáng tạo vận hành khởi sự.

Verse 43

यः स्वपित्यखिलं भूत्वा प्रद्युम्नेन सह प्रभुः / नारायणाख्यो ब्रह्मासौ प्रिजासर्गं करोति सः

Đấng Chúa Tể ấy, trở thành chính Tự Ngã và là Cha của muôn loài, cùng với Pradyumna, được gọi là Nārāyaṇa—chính Ngài là Brahmā, và Ngài phát khởi sự tạo sinh các hữu tình (sáng tạo dòng giống).

Verse 44

या सा नारायणतनुः प्रद्युम्नाख्या मुनीश्वराः / तया संमोहयेद् विश्वं सदेवासुरमानुषम्

Hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, hình thân của Nārāyaṇa mang danh Pradyumna—chính nhờ năng lực ấy, Ngài làm mê hoặc toàn thể vũ trụ, gồm cả chư thiên, asura và loài người.

Verse 45

सैव सर्वजगत्सूतिः प्रकृतिः परिकीर्तिता / वासुदेवो ह्यनन्तात्मा केवलो निर्गुणो हरिः

Chính Nàng ấy được tán dương là Prakṛti, nguồn sinh thành của toàn thể vũ trụ; còn Vāsudeva—Tự Ngã vô biên—chỉ riêng Ngài là Hari: Đấng Tối Thượng thanh tịnh, vô thuộc tính (nirguṇa).

Verse 46

प्रधानं पुरुषः कालस्तत्त्वत्रयमनुत्तमम् / वासुदेवात्मकं नित्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते

Pradhāna (tự nhiên nguyên sơ), Puruṣa (ngã thức), và Thời gian—ba nguyên lý tối thượng này—vĩnh hằng mang bản tính của Vāsudeva. Ai liễu tri điều ấy thì được giải thoát.

Verse 47

एकं चेदं चतुष्पादं चतुर्धा पुनरच्युतः / बिभेद वासुदेवो ऽसौ प्रद्युम्नो हरिरव्ययः

Veda vốn là một, tuy có “bốn chân” trong cấu trúc, nhưng lại được Acyuta—chính Vāsudeva, Pradyumna, Hari bất hoại—phân chia thành bốn phần.

Verse 48

कृष्णद्वैपायनो व्यासो विष्णुर्नारायणः स्वयम् / अपान्तरतमाः पूर्वं स्वेच्छया ह्यभवद्धरिः

Kṛṣṇa-Dvaipāyana Vyāsa quả thật là Viṣṇu—chính Nārāyaṇa. Thuở trước Ngài là Apāntaratamā; và do ý nguyện tự tại của mình, Hari đã hiển lộ thành Ngài.

Verse 49

अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा नर्षयो विदुः / एको ऽयं वेद भगवान् व्यासो नारायणः प्रभुः

Đại Phạm Thiên tối thượng, vô thủy vô chung, ngay cả chư thiên và các bậc ṛṣi cũng không thể biết trọn vẹn. Chỉ một mình Ngài biết: Đức Bhagavān Vyāsa, chính là Nārāyaṇa, bậc Chúa Tể tối cao.

Verse 50

इत्येतद् विष्णुमाहात्म्यमुक्तं वो मुनिपुङ्गवाः / एतत् सत्यं पुनः सत्यमेवं ज्ञात्वा न मुह्यति

Vậy đó, hỡi các bậc hiền triết tối thượng, sự vĩ đại của Viṣṇu đã được tuyên thuyết cho các ngài. Đây là chân lý—chân lý thật sự; biết như vậy thì không còn mê lầm.