Adhyaya 24

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोविंशो ऽध्यायः सूत उवाच अथ देवो हृषीकेशो भगवान् पुरुषोत्तमः / तताप घोरं पुत्रार्थं निदानं तपसस्तपः

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, bản Saṃhitā sáu nghìn kệ, phần Pūrvavibhāga, kết thúc chương hai mươi ba. Sūta thưa: Bấy giờ Đức Hṛṣīkeśa—Bhagavān, Đấng Tối Thượng—vì cầu con mà thực hành khổ hạnh dữ dội, khởi lên chính cội nguồn và khuôn mẫu của mọi tapas.

Verse 2

स्वेच्छयाप्यवतीर्णो ऽसौ कृतकृत्यो ऽपि विश्वधृक् / चचार स्वात्मनो मूलं बोधयन् भावमैश्वरम्

Dẫu tự thân viên mãn, Đấng nâng đỡ vũ trụ ấy vẫn tùy ý mà giáng thế; rồi Ngài du hành, hiển bày nền tảng nguyên sơ của chính Tự Ngã mình và đánh thức sự hiểu biết về cảnh giới Chúa Tể (Īśvara).

Verse 3

जगाम योगिभिर्जुष्टं नानापक्षिसमाकुलम् / आश्रमं तूपमन्योर्वै मुनीन्द्रस्य महात्मनः

Rồi Ngài đi đến đạo tràng của đại hiền Upamanyu—nơi các du-già thường lui tới, rộn ràng bởi muôn loài chim chóc.

Verse 4

तपत्त्रिराजमारूढः सुपर्णमतितेजसम् / शङ्खचक्रगदापाणिः श्रीवत्सकृतलक्षणः

Ngự trên chim vương rực lửa Garuḍa, Suparṇa chói ngời, Ngài hiện ra tay cầm ốc tù và, bánh xe và chùy, nơi ngực mang dấu Śrīvatsa cát tường.

Verse 5

नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम् / ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं वेदघोषनिनादितम्

Nơi ấy rợp cây và dây leo muôn loại, điểm tô bởi trăm hoa; quanh đó là các đạo tràng của chư hiền, vang dội âm hưởng tụng đọc Veda.

Verse 6

सिंहर्क्षशरभाकीर्णं शार्दूलगजसंयुतम् / विमलस्वादुपानीयैः सरोभिरुपशोभितम्

Nơi ấy đông đầy sư tử, gấu và śarabha, lại có hổ và voi cùng hiện; càng thêm trang nghiêm bởi những hồ nước trong sạch, vị ngọt mát.

Verse 7

आरामैर्विविधैर्जुष्टं देवतायतनैः शुभैः / ऋषिकैरृषिपुत्रैश्च महामुनिगणैस्तथा

Nơi ấy được điểm trang bằng nhiều vườn tịnh lạc và các đền thờ chư thiên cát tường; lại đông đảo các hiền giả, con cháu hiền giả, cùng hội chúng đại thánh nhân.

Verse 8

वेदाध्ययनसंपन्नैः सेवितं चाग्निहोत्रिभिः / योगिभिर्ध्याननिरतैर्नासाग्रगतलोचनैः

Nơi ấy được lui tới bởi những người thành tựu việc học Veda và những vị hành lễ Agnihotra; lại có các Yogin chuyên chú thiền định, ánh nhìn an trụ nơi chót mũi.

Verse 9

उपेतं सर्वतः पुण्यं ज्ञानिभिस्तत्त्वदर्शिभिः / नदीभिरभितो जुष्टं जापकैर्ब्रह्मवादिभिः

Nơi ấy được thánh hóa khắp bốn phương, được các bậc trí—những người thấy chân như đúng thật—đến gần; chung quanh là các dòng sông bao bọc và nâng niu, lại thường có người trì tụng thần chú và các vị giảng giải Brahman lui tới.

Verse 10

सेवितं तापसैः पुण्यैरीशाराधनतत्परैः / प्रशान्तैः सत्यसंकल्पैर्निः शोकैर्निरुपद्रवैः

Nơi ấy được các bậc khổ hạnh thánh thiện chăm nom lui tới—những vị chuyên tâm thờ phụng Īśvara; họ an tịnh, nguyện ước chân thật, lìa sầu não và không bị khuấy động.

Verse 11

भस्मावदातसर्वाङ्गै रुद्रजाप्यपरायणैः / मुण्डितैर्जटिलैः शुद्धैस्तथान्यैश्च शिखाजटैः / सेवितं तापसैर्नित्य ज्ञानिभिर्ब्रह्मचारिभिः

Nơi ấy luôn được các khổ hạnh lui tới—thân thể trắng sáng bởi tro thiêng (bhasma), chuyên nhất trì tụng Rudra-japa; những bậc thanh tịnh, kẻ cạo đầu, người bện tóc jaṭā, lại có người mang cả śikhā và jaṭā; cùng các tapasvin, bậc tri chân, và những brahmacārin kiên định.

Verse 12

तत्राश्रमवरे रम्ये सिद्धाश्रमविभूषिते / गङ्गा भगवती नित्यं वहत्येवाघनाशिनी

Tại đó, trong đạo tràng tối thắng và mỹ lệ, được trang nghiêm bởi những tịnh thất linh thiêng của các Siddha, Nữ Thần Gaṅgā thiêng liêng chảy mãi không ngừng—muôn đời là đấng diệt trừ tội lỗi.

Verse 13

स तानन्विष्य विश्वात्मा तापसान् वीतकल्मषान् / प्रणामेनाथ वचसा पूजयामास माधवः

Mādhava—Đấng có Tự Ngã là toàn vũ trụ—sau khi tìm đến các vị khổ hạnh đã sạch mọi cấu uế, liền kính lễ và dùng lời lẽ thích đáng mà tôn kính cúng dường.

Verse 14

ते ते दृष्ट्वा जगद्योनिं शङ्खचक्रगदाधरम् / प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनां परमं गुरुम्

Thấy Ngài—Cội nguồn và Thai tạng của vũ trụ—tay cầm ốc tù và, đĩa và chùy, họ tràn đầy tín kính mà cúi lạy bậc Thượng Sư tối thượng của các yogin.

Verse 15

स्तुवन्ति वैदिकैर्मन्त्रैः कृत्वा हृदि सनातनम् / प्रोचुरन्योन्यमव्यक्तमादिदेवं महामुनिम्

Tôn lập Đấng Vĩnh Cửu trong lòng mình, họ ca ngợi Ngài bằng các thần chú Veda; rồi họ cùng nhau luận bàn về Đấng Vô Hiển—Thần Linh Nguyên Sơ, Đại Thánh Hiền.

Verse 16

अयं स भगवानेकः साक्षान्नारायणः परः / अगच्छत्यधुना देवः पुराणपुरुषः स्वयम्

“Chính Ngài đây là Đức Bhagavān duy nhất, Nārāyaṇa Tối Thượng—hiển lộ trực tiếp mà vẫn siêu việt. Nay Thần Linh, Đấng Purāṇa-Puruṣa, tự ý rời đi.”

Verse 17

अयमेवाव्ययः स्त्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः / अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा मुनीन् द्रष्टुमिहागतः

Chỉ riêng Ngài là Đấng Sáng Tạo bất hoại, cũng là Đấng Hủy Diệt và Đấng Bảo Hộ. Tuy vô tướng, Ngài đã hiện thân và đến đây để chiêm kiến các bậc hiền thánh.

Verse 18

एष धाता विधाता च समागच्छति सर्वगः / अनादिरक्षयो ऽनन्तो महाभूतो महेश्वरः

Ngài là Đấng Nâng đỡ và Đấng An bài; Đấng trùm khắp muôn nơi đến gần mọi loài. Vô thủy, bất hoại, vô tận—Ngài là Đại Hữu Thể, Mahābhūta, Maheśvara, Chúa Tể Tối Thượng.

Verse 19

श्रुत्वा श्रुत्वा हरिस्तेषां वचांसि वचनातिगः / ययौ स तूर्णं गोविन्दः स्थानं तस्य महात्मनः

Nghe đi nghe lại lời họ, Hari—Đấng vượt ngoài mọi ngôn từ—Govinda liền mau chóng đến nơi cư ngụ của bậc đại tâm ấy.

Verse 20

उपस्पृश्याथ भावेन तीर्थे तीर्थे स यादवः / चकार देवकीसूनुर्देवर्षिपितृतर्पणम्

Rồi, với tâm thành kính, tại mỗi bến thiêng, vị Yādava—con của Devakī—thực hiện nghi thức súc miệng thanh tịnh và dâng lễ tarpaṇa (rưới nước cúng) lên chư thiên, các hiền triết, và tổ tiên.

Verse 21

नदीनां तीरसंस्थानि स्थापितानि मुनीश्वरैः / लिङ्गानि पूजयामास शंभोरमिततेजसः

Các bậc đại hiền đã thiết lập những thánh địa tīrtha dọc bờ sông; và Ngài đã lễ bái các liṅga của Śambhu (Śiva), Đấng có uy quang vô lượng.

Verse 22

दृष्ट्वा दृष्ट्वा समायान्तं यत्र यत्र जनार्दनम् / पूजयाञ्चक्रिरे पुष्पैरक्षतैस्तत्र वासिनः

Hễ ở đâu họ thấy Janārdana đang đến, người dân nơi ấy lại hết lần này đến lần khác kính lễ Ngài bằng hoa và gạo nguyên hạt (akṣata).

Verse 23

समीक्ष्य वासुदेवं तं शार्ङ्गशङ्खासिधारिणम् / तस्थिरे निश्चलाः सर्वे शुभाङ्गं तन्निवासिनः

Chiêm ngưỡng Vāsudeva ấy—tay cầm cung Śārṅga, ốc tù và và gươm—mọi cư dân của cõi lành kia đều đứng lặng, bất động trước thân tướng cát tường của Ngài.

Verse 24

यानि तत्रारुरुक्षूणां मानसानि जनार्दनम् / दृष्ट्वा समीहितान्यासन् निष्क्रामन्ति पुराहिरम्

Khi những người khao khát được thăng lên gần Ngài đến đó, Janārdana nhìn thấu các ý nguyện khởi lên trong tâm họ, khiến điều mong cầu được viên thành; rồi Hari rời khỏi nơi ấy.

Verse 25

अथावगाह्य गङ्गायां कृत्वा देवादितर्पणम् / आदाय पुष्पवर्याणि मुनीन्द्रस्याविशद् गृहम्

Rồi Ngài xuống tắm trong sông Gaṅgā, làm lễ tarpaṇa dâng nước khiến chư thiên và các loài hữu tình được thỏa nguyện; đoạn mang những đóa hoa tuyển hảo, bước vào tịnh thất của bậc đại hiền.

Verse 26

दृष्ट्वा तं योगिनां श्रेष्ठं भस्मोद्धूलितविग्रहम् / जटाचीरधरं शान्तं ननाम शिरसा मुनिम्

Thấy bậc tối thượng trong hàng yogin—thân rắc tro thiêng, tóc bện jata, mặc y vỏ cây, phong thái an tịnh—Ngài cúi đầu đảnh lễ vị hiền triết.

Verse 27

आलोक्य कृष्णमायान्तं पूजयामास तत्त्ववित् / आसने चासयामास योगिनां प्रथमातिथिम्

Thấy Kṛṣṇa tiến đến, bậc tri chân lý liền cung kính phụng thờ; rồi thỉnh Ngài an tọa trên pháp tòa xứng đáng, tiếp đón Ngài như thượng khách bậc nhất giữa hàng yogin.

Verse 28

उवाच वचसां योनिं जानीमः परमं पदम् / विष्णुमव्यक्तसंस्थानं शिष्यभावेन संस्थितम्

Ông nói: “Chúng tôi nhận biết Viṣṇu là cội nguồn của lời thiêng, là địa vị tối thượng. Ngài an trụ trong thể tính vô hiển, và chúng tôi đứng trước Ngài với tâm thế của người đệ tử.”

Verse 29

स्वागतं ते हृषीकेश सफलानि तपांसि नः / यद् साक्षादेव विश्वात्मा मद्गेहं विष्णुरागतः

Kính chào Ngài, Hṛṣīkeśa! Khổ hạnh của chúng tôi đã kết trái, vì chính Viṣṇu—Đại Ngã của vũ trụ—đã thân lâm đến nhà tôi.

Verse 30

त्वां न पश्यन्ति मुनयो यतन्तो ऽपि हि योगिनः / तादृशस्याथ भवतः किमागमनकारणम्

Ngay cả các bậc hiền triết và những yogin dốc sức tu tập cũng không thấy được Ngài. Vậy đối với Đấng như Ngài, nguyên do nào khiến Ngài đến đây?

Verse 31

श्रुत्वोपमन्योस्तद् वाक्यं भगवान् केशिमर्दनः / व्याजहार महायोगी वचनं प्रणिपत्य तम्

Nghe lời ấy của Upamanyu, Đức Thế Tôn—Đấng diệt Keśin, bậc Đại Du-già—cúi mình đảnh lễ ông rồi cất lời đáp lại.

Verse 32

श्रीकृष्ण उवाच भगवन् द्रष्टुमिच्छामि गिरीशं कृत्तिवाससम् / संप्राप्तो भवतः स्थानं भगवद्दर्शनोत्सुकः

Śrī Kṛṣṇa thưa: “Bạch Đấng Tôn Quý, con ước được chiêm bái Girīśa, Chúa tể núi non, Đấng khoác da làm y. Khát khao được thấy Bhagavān, con đã đến nơi cư ngụ của ngài.”

Verse 33

कथं स भगवानीशो दृश्यो योगविदां वरः / मयाचिरेण कुत्राहं द्रक्ष्यामि तमुमापतिम्

Làm sao Đấng Thế Tôn, Īśa—bậc tối thượng trong hàng người thông đạt Yoga—có thể được thấy? Và sau bao lâu, ở nơi nào, con sẽ được chiêm bái Ngài, Umāpati, Chúa tể của Umā?

Verse 34

इत्याह भगवानुक्तो दृश्यते परमेश्वरः / भक्त्या चोग्रेण तपसा तत्कुरुष्वेह यत्नतः

Được thưa hỏi như vậy, Đức Thế Tôn đáp: “Đấng Tối Thượng quả thật có thể được thấy—nhờ lòng sùng kính và nhờ khổ hạnh mãnh liệt. Vậy hãy thực hành điều ấy ngay tại đây, với nỗ lực chí thành.”

Verse 35

इहेश्वरं देवदेवं मुनीन्द्रा ब्रह्मवादिनः / ध्यायन्तो ऽत्रासते देवं जापिनस्तापसाश्च ये

Tại nơi đây, các bậc đại hiền—những người thông đạt và giảng dạy Brahman—chuyên tâm thiền quán Īśvara, Thần của chư thần. Và cũng tại đây cư ngụ những người thờ phụng Thần ấy bằng japa (tụng niệm chân ngôn) và bằng tapas (khổ hạnh).

Verse 36

इह देवः सपत्नीको भगवान् वृषभध्वजः / क्रीडते विविधैर्भूतैर्योगिभिः परिवारितः

Chính tại đây, Đức Chúa—Bhagavān Vṛṣabhadhvaja (Śiva), cùng với Hiền thê của Ngài—tự tại du hí giữa muôn loài hữu tình, được các bậc yogin thành tựu vây quanh hầu cận.

Verse 37

इहाश्रमे पुरा रुद्रात् तपस्तप्त्वा सुदारुणम् / लेभे महेश्वराद् योगं वसिष्ठो भगवानृषिः

Ngay trong đạo tràng này, thuở xưa, thánh hiền Vasiṣṭha đã hướng về Rudra mà tu khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc; và từ Maheśvara, ngài đã thọ đắc Yoga—pháp môn thiêng liêng của hiệp nhất và chứng ngộ.

Verse 38

इहैव भगवान् व्यसः कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / दृष्ट्वा तं परमं ज्ञानं लब्धवानीश्वरेश्वरम्

Ngay tại cõi đời này, đức Bhagavān Vyāsa—Kṛṣṇa Dvaipāyana, bậc đại chủ—sau khi chiêm kiến trí tuệ tối thượng ấy, đã chứng đắc Īśvara, Đấng Chúa tể của muôn chúa tể.

Verse 39

इहाश्रमवरे रम्ये तपस्तप्त्वा कपर्दिनः / अविन्दत् पुत्रकान् रुद्रात् सुरभिर्भक्तिसंयुता

Tại đây, trong đạo tràng (āśrama) mỹ lệ và tối thắng này, Surabhī—đầy đủ lòng bhakti—đã tu khổ hạnh dâng lên Kapardin (Śiva) và nhận được các người con trai như ân ban từ Rudra.

Verse 40

इहैव देवताः पूर्वं कालाद् भीता महेश्वरम् / दृष्टवन्तो हरं श्रीमन्निर्भया निर्वृतिं ययुः

Ngay tại đây, thuở xưa, các chư thiên—kinh hãi trước Kāla (Thời gian)—đã được chiêm bái Mahādeva, Hara, Mahēśvara; và khi thấy Ngài, hỡi bậc hiển vinh, họ trở nên vô úy, đạt an tịnh và niềm khuây giải sâu xa.

Verse 41

इहाराध्य महादेवं सावर्णिस्तपतां वरः / लब्धवान् परमं योगं ग्रन्थकारत्वमुत्तमम्

Sau khi phụng thờ Mahādeva ngay tại đây, Sāvarṇi—bậc tối thượng giữa các hành giả khổ hạnh—đã chứng đắc Yoga tối thượng, và cũng đạt sự xuất sắc cao nhất trong việc trước tác các luận thư thánh điển.

Verse 42

प्रवर्तयामास शुभां कृत्वा वै संहितां द्विजः / पौराणिकीं सुपुण्यार्थां सच्छिष्येषु द्विजातिषु

Sau khi biên soạn một bộ saṃhitā cát tường, vị hiền triết thuộc hàng “nhị sinh” đã khởi lập dòng truyền thừa Purāṇa—giàu công đức và mục đích thiêng liêng—bằng cách an trí nó nơi các đệ tử xứng đáng trong các giai tầng nhị sinh.

Verse 43

इहैव संहितां दृष्ट्वा कापेयः शांशपायनः / महादेवं चकारेमां पौराणीं तन्नियोगतः / द्वादशैव सहस्त्राणि श्लोकानां पुरुषोत्तम

Ngay tại đây, sau khi khảo xét bản Saṃhitā, Kāpeya Śāṃśapāyana theo đúng sự ủy thác ấy đã soạn tác phẩm Purāṇa này dâng lên Mahādeva. Ôi Puruṣottama, kinh gồm đúng mười hai nghìn bài kệ.

Verse 44

इह प्रवर्तिता पुण्या द्व्यष्टसाहस्त्रिकोत्तरा / वायवीयोत्तरं नाम पुराणं वेदसंमितम् / इहैव ख्यापितं शिष्यैः शांशपायनभाषितम्

Tại đây, bộ Purāṇa công đức này—mang danh Vāyavīya-Uttara, theo bản truyền hơn hai mươi tám nghìn kệ và tương ưng với Veda—đã được lưu hành; và cũng tại đây, các đệ tử đã làm cho bộ kinh nổi danh như lời Śāṃśapāyana đã thuyết.

Verse 45

याज्ञवल्क्यो महायोगी दृष्ट्वात्र तपसा हरम् / चकार तन्नियोगेन योगशास्त्रमनुत्तमम्

Tại đây, đại du-già Yājñavalkya nhờ sức khổ hạnh mà được chiêm kiến Hara (Śiva), rồi theo thánh lệnh của Ngài đã soạn bộ Yoga-śāstra vô song.

Verse 46

इहैव भृगुणा पूर्वं तप्त्वा वै परमं तपः / शुक्रो महेश्वरात् पुत्रो लब्धो योगविदां वरः

Cũng tại đây, thuở xưa Bhṛgu đã tu khổ hạnh tối thượng; và từ Maheśvara, ngài được ban Śukra làm con—Śukra, bậc tối thắng trong hàng người thông đạt Yoga.

Verse 47

तस्मादिहैव देवेशं तपस्तप्त्वा महेश्वरम् / द्रष्टुमर्हसि विश्वेशमुग्रं भीमं कपर्दिनम्

Vì thế, ngay tại đây, sau khi thực hành khổ hạnh và kỷ luật tu trì vì Đấng Chúa của chư thiên—Mahādeva—ngươi xứng đáng được chiêm kiến Đấng Chúa tể vũ trụ: Kapardin (Śiva tóc bện), uy mãnh, dữ dội và khiến người kính sợ.

Verse 48

एवमुक्त्वा ददौ ज्ञानमुपमन्युर्महामुनिः / व्रतं पाशुपतं योगं कृष्णायाक्लिष्टकर्मणे

Nói xong như vậy, đại hiền Upamanyu đã truyền trao trí tuệ tâm linh, cùng với giới nguyện Pāśupata và pháp tu Yoga của nó, cho Krishna—bậc có hành nghiệp thanh tịnh, không vướng khổ não hay uế nhiễm.

Verse 49

स तेन मुनिवर्येण व्याहृतो मधुसूदनः / तत्रैव तपसा देवं रुद्रमाराधयत् प्रभुः

Được bậc hiền thánh tối thượng ấy dạy bảo như vậy, Madhusūdana (Viṣṇu) ở lại ngay nơi đó; rồi chính Đức Chúa đã thờ phụng và làm vui lòng thần Rudra bằng khổ hạnh (tapas) tại chỗ ấy.

Verse 50

भस्मौद्धूलितसर्वाङ्गो मुण्डो वल्कलसंयुतः / जजाप रुद्रमनिशं शिवैकाहितमानसः

Toàn thân Ngài được rắc phủ tro thiêng (bhasma); đầu cạo nhẵn, khoác y bằng vỏ cây. Với tâm chỉ quy nhất nơi Śiva, Ngài không ngừng trì tụng (japa) danh hiệu Rudra.

Verse 51

ततो बहुतिथे काले सोमः सोमार्धभूषणः / अदृश्यत महादेवो व्योम्नि देव्या महेश्वरः

Rồi sau một thời gian rất lâu, Mahādeva—Đại Chúa, được trang sức bằng vầng trăng lưỡi liềm—đã hiện ra giữa hư không như Maheśvara, cùng với Nữ Thần.

Verse 52

किरीटिनं गदिनं चित्रमालं पिनाकिनं शूलिनं देवदेवम् / शार्दूलचर्माम्बरसंवृताङ्गं देव्या महादेवमसौ ददर्श

Ngài chiêm ngưỡng Mahādeva—Đấng Thần của các thần—đội vương miện, cầm chùy, đeo vòng hoa kỳ diệu; tay nắm Pināka và cây tam xoa; thân thể khoác y bằng da hổ, có Nữ Thần ở bên.

Verse 53

परश्वधासक्तकरं त्रिनेत्रं नृसिंहचर्मावृतसर्वगात्रम् / समुद्गिरन्तं प्रणवं बृहन्तं सहस्त्रसूर्यप्रतिमं ददर्श

Ngài chiêm bái Đấng Chúa ba mắt, tay cầm rìu, toàn thân khoác da sư tử—cất vang âm tiết Oṃ hùng vĩ—rực sáng như ngàn mặt trời.

Verse 54

प्रभुं पुराणं पुरुषं पुरस्तात् सनातनं योगिनमीशितारम् / अणोरणीयांसमनन्तशक्तिं प्राणेश्वरं शंभुमसौ ददर्श

Trước mặt, ông chiêm bái Śambhu (Śiva)—Đấng Chủ Tể, Bậc Nhân Thần nguyên thủy, Đấng Vĩnh Hằng: vị Yogin và Đấng Tối Thượng cai quản; vi tế hơn cả vi tế, quyền năng vô biên, là Chúa của sinh khí (prāṇa).

Verse 55

न यस्य देवा न पितामहो ऽपि नेन्द्रो न चाग्निर्वरुणो न मृत्युः / प्रभावमद्यापि वदन्ति रुद्रं तमादिदेवं पुरतो ददर्श

Ngay cả chư thiên—kể cả Pitāmaha (Brahmā)—cũng như Indra, Agni, Varuṇa, hay Thần Chết, đều không thể thấu trọn uy quang của Ngài. Rudra ấy, quyền năng còn được truyền tụng đến hôm nay, ông thấy hiện trước mặt như Đấng Thần Nguyên Sơ.

Verse 56

तदान्वपश्यद् गिरिशस्य वामे स्वात्मानमव्यक्तमनन्तरूपम् / स्तुवन्तमीशं बहुभिर्वचोभिः शङ्खासिचक्रार्पितहस्तमाद्यम्

Rồi ông thấy, bên trái Girīśa (Śiva), chính Tự Ngã của mình—Đấng Vô Hiển, muôn hình vô tận—đang tán dương Chúa Tể bằng nhiều lời tụng: Đấng Nguyên Thủy, tay mang ốc tù và, kiếm và đĩa (cakra).

Verse 57

कृताञ्जलिं दक्षिणतः सुरेशं हंसाधिरूढं पुरुषं ददर्श / स्तुवानमीशस्य परं प्रभावं पितामहं लोकगुरुं दिवस्थम्

Chắp tay cung kính, ông thấy về phương nam Đấng Chúa của chư thiên—Pitāmaha (Brahmā)—ngự trên thiên nga, bậc tôn nghiêm: Ông Tổ của muôn loài, Thầy của các thế giới, ở cõi trời, đang ca tụng uy đức vô thượng của Chúa Tể.

Verse 58

गणेश्वरानर्कसहस्त्रकल्पान् नन्दीश्वरादीनमितप्रभावान् / त्रिलोकभर्तुः पुरतो ऽन्वपश्यत् कुमारमग्निपतिमं सशाखम्

Rồi ông thấy trước mặt Đấng nâng đỡ ba cõi các Gaṇeśvara rực sáng như được tạo từ ngàn mặt trời, cùng Nandīśvara và những tùy tùng khác có uy lực vô lượng; và ông cũng thấy Kumāra (Skanda), vị thống soái thiên binh, bừng cháy như lửa, cùng đoàn tùy tùng của Ngài.

Verse 59

मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यं प्रचेतसं दक्षमथापि कण्वम् / पराशरं तत्परतो वसिष्ठं स्वायंभुवं चापि मनुं ददर्श

Ông thấy Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Pracetas, Dakṣa và cả Kaṇva; rồi thấy Parāśara, sau đó là Vasiṣṭha, và cũng thấy Svāyambhuva Manu.

Verse 60

तुष्टाव मन्त्रैरमरप्रधानं बद्धाञ्जलिर्विष्णुरुदारबुद्धिः / प्रणम्य देव्या गिरिशं सभक्त्या स्वात्मन्यथात्मानमसौ विचिन्त्य

Chắp tay cung kính, Viṣṇu—bậc có trí tuệ cao quý—tán dương Đấng đứng đầu chư thiên bất tử bằng những thần chú thiêng; rồi cúi lạy Girīśa (Śiva) cùng với Nữ Thần bằng lòng sùng kính, và sau đó quán niệm Chân Ngã ngay trong chính tự ngã của mình.

Verse 61

श्रीकृष्ण उवाच नमो ऽस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ब्रह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति / तपश्च सत्त्वं च रजस्तमश्च त्वामेव सर्व प्रवदन्ति सन्तः

Śrī Kṛṣṇa nói: Kính lễ Ngài—Đấng vĩnh hằng, là nguồn thai và cội gốc của muôn loài. Các bậc ṛṣi tuyên xưng Ngài là Chúa Tể tối thượng trên cả Brahmā. Khổ hạnh, sattva, rajas và tamas nữa—bậc hiền trí đều nói rằng tất cả ấy chính là Ngài mà thôi.

Verse 62

त्वं ब्रह्मा हरिरथ विश्वयोनिरग्निः संहर्ता दिनकरमण्डलाधिवासः / प्राणस्त्वं हुतवहवासवादिभेद- सत्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्

Ngài là Brahmā; Ngài cũng là Hari (Viṣṇu). Ngài là Agni, là nguồn thai của vũ trụ; Ngài là Đấng Hủy diệt; Ngài ngự trong quầng nhật luân. Ngài là prāṇa, hơi thở sinh mệnh; và Ngài hiện ra thành những quyền năng sai biệt như Agni và Vāsava (Indra) v.v. Con chỉ nương tựa nơi Ngài—Đấng duy nhất, không có thứ hai—hỡi Thần Chủ Īśa.

Verse 63

सांख्यास्त्वां विगुणमथाहुरेकरूपं योगास्त्वां सततमुपासते हृदिस्थम् / वेदास्त्वामभिदधतीह रुद्रमग्निं त्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्

Các bậc Sāṅkhya nói Ngài vượt ngoài ba guṇa, một thể tính duy nhất không phân chia. Các hành giả yoga luôn thờ phụng Ngài, Đấng ngự trong tim. Kinh Veda nơi đây xưng Ngài là Rudra và là Agni. Con chỉ nương tựa một mình Ngài—Đấng Thần Chủ Tể, Īśa.

Verse 64

त्वात्पादे कुसुममथापि पत्रमेकं दत्त्वासौ भवति विमुक्तविश्वबन्धः / सर्वाघं प्रणुदति सिद्धयोगिजुष्टं स्मृत्वा ते पदयुगलं भवत्प्रसादात्

Chỉ cần dâng dưới chân Ngài một đóa hoa—hay chỉ một chiếc lá—cũng khiến người ấy được giải thoát khỏi mọi ràng buộc thế gian. Nhờ ân sủng của Ngài, chỉ cần tưởng niệm đôi chân Ngài—được các bậc yogi thành tựu tôn kính—là mọi tội lỗi đều tiêu trừ.

Verse 65

यस्याशेषविभागहीनममलं हृद्यन्तरावस्थितं तत्त्वं ज्योतिरनन्तमेकमचलं सत्यं परं सर्वगम् / स्थानं प्राहुरनादिमध्यनिधनं यस्मादिदं जायते नित्यं त्वामहमुपैमि सत्यविभवंविश्वेश्वरन्तंशिवम्

Con luôn nương tựa nơi Śiva, Đấng Chủ Tể vũ trụ—thực tại thanh tịnh, không phân chia, ngự trong tim như ánh sáng vô tận: một, bất động, Chân Lý tối thượng, thấm khắp muôn nơi. Ngài được gọi là Nơi Nương Tựa vĩnh cửu—không đầu, không giữa, không cuối—từ Ngài mà toàn thể thế gian này không ngừng sinh khởi.

Verse 66

ॐ नमो नीलकण्ठाय त्रिनेत्राय च रंहसे / महादेवाय ते नित्यमीशानाय नमो नमः

Om—đảnh lễ Đấng Cổ Xanh (Nīlakaṇṭha), Đấng Ba Mắt (Trinetra), và Chúa Tể mau lẹ. Con hằng cúi lạy Ngài, Mahādeva—đảnh lễ, đảnh lễ mãi mãi đến Īśāna, bậc Chủ Tể tối thượng.

Verse 67

नमः पिनाकिने तुभ्यं नमो मुण्डाय दण्डिने / नमस्ते वज्रहस्ताय दिग्वस्त्राय कपर्दिने

Đảnh lễ Ngài, Đấng mang cung Pināka; đảnh lễ Ngài, Đấng trang sức bằng sọ và cầm trượng. Đảnh lễ Ngài, Đấng tay cầm lôi chùy (vajra); đảnh lễ vị khổ hạnh lấy bầu trời làm y phục; đảnh lễ Đấng tóc bện (Kapardin).

Verse 68

नमो भैरवनादाय कालरूपाय दंष्ट्रिणे / नागयज्ञोपवीताय नमस्ते वह्निरेतसे

Kính lễ Đấng gầm vang như Bhairava—Đấng mang hình tướng của Thời Gian, Đấng có nanh; Đấng lấy rắn làm dây thiêng (yajñopavīta). Xin đảnh lễ Ngài, Đấng mà tinh lực sinh mệnh chính là lửa thiêng.

Verse 69

नमो ऽस्तु ते गिरीशाय स्वाहाकाराय ते नमः / नमो मुक्ताट्टहासाय भीमाय च नमो नमः

Kính lễ Ngài, Girīśa—Chúa tể núi non; kính lễ Ngài, Đấng hiện diện trong tiếng xướng thiêng “svāhā”. Kính lễ Ngài, Đấng có tiếng cười tự tại vang dội; kính lễ, kính lễ mãi mãi Ngài—Đấng Bhīma uy nghiêm đáng kính.

Verse 70

नमस्ते कामनाशाय नमः कालप्रमाथिने / नमो भैरववेषाय हराय च निषङ्गिणे

Kính lễ Ngài, Đấng diệt trừ dục vọng và ái nhiễm; kính lễ Ngài, Đấng chế ngự cả Thời Gian (Tử thần). Kính lễ Ngài trong dáng Bhairava; kính lễ Hara, Đấng mang gươm.

Verse 71

नमो ऽस्तु ते त्र्यम्बकाय नमस्ते कृत्तिवाससे / नमो ऽम्बिकाधिपतये पशूनां पतये नमः

Kính lễ Ngài, Tryambaka—Đấng Ba Mắt; kính lễ Ngài, Đấng khoác da thú. Kính lễ Chúa tể của Ambikā; kính lễ Ngài, Paśupati—Chủ của muôn loài hữu tình.

Verse 72

नमस्ते व्योमरूपाय व्योमाधिपतये नमः / नरनारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्तिने

Kính lễ Ngài, Đấng có tự thể là hư không bao la; kính lễ Chúa tể của hư không. Kính lễ Ngài, Đấng mang thân nam và thân nữ; Đấng khởi động các pháp môn Sāṃkhya và Yoga.

Verse 73

नमो दैवतनाथाय देवानुगतलिङ्गिने / कुमारगुरवे तुभ्यं देवदेवाय ते नमः

Kính lễ Đấng Chúa tể của chư thiên, bậc có Liṅga được các thần tôn kính và noi theo. Ôi Kumāra—bậc Thầy thiêng liêng, Đấng Thần của các thần—con xin đảnh lễ Ngài mãi mãi.

Verse 74

तमो यज्ञाधिपतये नमस्ते ब्रह्मचारिणे / मृगव्याधाय महते ब्रह्माधिपतये नमः

Kính lễ Ngài trong tướng Tamas, Chúa tể của tế lễ; kính lễ Ngài, bậc Phạm hạnh vĩ đại. Kính lễ Ngài, vị Thợ săn hùng mạnh của loài nai; kính lễ Ngài, Đấng Tối thượng trên cả Brahmā.

Verse 75

नमो हंसाय विश्वाय मोहनाय नमो नमः / योगिने योगगम्याय योगमायाय ते नमः

Kính lễ, kính lễ mãi mãi, Đấng Haṃsa tối thượng, Chúa tể thấm khắp, bậc làm say mê vũ trụ. Kính lễ Ngài, bậc Yogi chỉ có thể đạt đến bằng Yoga; và kính lễ Yogamāyā của Ngài, quyền năng thiêng liêng khiến Ngài hiển lộ và khiến thế gian nhiệm mầu hiện bày.

Verse 76

नमस्ते प्राणपालाय घण्टानादप्रियाय च / कपालिने नमस्तुभ्यं ज्योतिषां पतये नमः

Kính lễ Ngài, Đấng gìn giữ prāṇa—hơi thở sinh mệnh—và Đấng ưa thích tiếng chuông. Kính lễ Ngài, bậc Kapālin mang sọ; kính lễ Ngài, Chúa tể của mọi ánh quang (các vì tinh tú).

Verse 77

नमो नमो नमस्तुभ्यं भूय एव नमो नमः / मह्यं सर्वात्मना कामान् प्रयच्छ परमेश्वर

Kính lễ, kính lễ—con xin đảnh lễ Ngài; lại kính lễ mãi mãi. Ôi Paramēśvara, Đấng là Nội Ngã của muôn loài, xin ban trọn vẹn cho con những điều con cầu nguyện.

Verse 78

एवं हि भक्त्या देवेशमभिष्टूय स माधवः / पपात पादयोर्विप्रा देवदेव्योः स दण्डवत्

Như vậy, với lòng sùng kính tán dương Đấng Chúa tể của chư thiên, Mādhava—hỡi các Bà-la-môn—đã ngã xuống dưới chân Thần Thượng Đế và Thánh Mẫu, phủ phục trọn vẹn như cây gậy thẳng.

Verse 79

उत्थाप्य भगवान् सोमः कृष्णं केशिनिषूदनम् / बभाषे मधुरं वाक्यं मेघगम्भीरनिः स्वनः

Bấy giờ, đức Thế Tôn Soma nâng Krishna—kẻ diệt Keśin—đứng dậy, rồi nói lời ngọt lành, giọng trầm vang như mây sấm.

Verse 80

किमर्थं पुण्डरीकाक्ष तपस्तप्तं त्वयाव्यय / त्वमेव दाता सर्वेषां कामानां कामिनामिह

Ô Đấng mắt như hoa sen, ô Chúa bất hoại—vì sao Ngài thực hành khổ hạnh? Chính Ngài một mình là Đấng ban mọi điều ước cho tất cả kẻ cầu mong trong cõi đời này.

Verse 81

त्वं हि सा परमा मूर्तिर्मम नारायणाह्वया / नानवाप्तं त्वया तात विद्यते पुरुषोत्तम

Chính Ngài là Thân Tối Thượng của ta, được gọi bằng danh Nārāyaṇa. Hỡi người thân yêu—hỡi Puruṣottama—không có điều gì mà Ngài chưa đạt được.

Verse 82

वेत्थ नारायणानन्तमात्मानं परमेश्वरम् / महादेवं महायोगं स्वेन योगेन केशव

Hỡi Keśava, bằng chính Yoga của Ngài, Ngài biết Nārāyaṇa—Đấng Vô Tận—là Tự Ngã Tối Thượng và Chúa Tể Tối Cao: chính Mahādeva, Đại Du-già sư, tinh túy của Yoga.

Verse 83

श्रुत्वा तद्वचनं कृष्णः प्रहसन् वै वृषध्वजम् / उवाच वीक्ष्य विश्वेशं देवीं च हिमशैलजाम्

Nghe lời ấy, Kṛṣṇa mỉm cười; ngước nhìn Đấng Chủ Tể vũ trụ—Śiva cờ hiệu mang hình bò—và cả Nữ Thần, ái nữ của dãy Hi-mã-lạp-sơn, rồi cất lời.

Verse 84

ज्ञातं हि भवता सर्वं स्वेन योगेन शङ्कर / इच्छाम्यात्मसमं पुत्रं त्वद्भक्तं देहि शङ्कर

Ôi Śaṅkara, nhờ năng lực yoga của Ngài, hẳn Ngài biết trọn mọi điều. Con ước có một người con ngang với chính mình—một người chí thành sùng kính Ngài. Xin ban cho con, ôi Śaṅkara.

Verse 85

तथास्त्वित्याह विश्वात्मा प्रहृष्टमनसा हरः / देवीमालोक्य गिरिजां केशवं परिषस्वजे

“Được như vậy,” Hara—Đại Ngã của muôn loài—nói, lòng tràn hoan hỷ. Rồi Ngài nhìn Nữ Thần Girijā và ôm ấp Keśava (Viṣṇu) một cách thân tình.

Verse 86

ततः सा जगतां माता शङ्करार्धशरीरिणी / व्याजहार हृषीकेशं देवी हिमगिरीन्द्रजा

Bấy giờ, Mẹ của muôn thế giới—Nữ Thần đồng thân nửa phần với Śaṅkara—cất lời với Hṛṣīkeśa; chính Nữ Thần, ái nữ của Himagiri, đã gọi Ngài.

Verse 87

वत्स जाने तवानन्तां निश्चलां सर्वदाच्युत / अनन्यामीश्वरे भक्तिमात्मन्यपि च केशव

Hỡi con yêu—hỡi Acyuta—ta biết lòng sùng kính của con là vô tận và bền vững mãi: một bhakti nhất tâm hướng về Đấng Īśvara; và, hỡi Keśava, còn là sự quy kính đối với Ātman ở bên trong nữa.

Verse 88

त्वं हि नारायणः साक्षात् सर्वात्मा पुरुषोत्तमः / प्रार्थितो दैवतैः पूर्वं संजातो दैवकीसुतः

Quả thật Ngài chính là Nārāyaṇa hiển lộ, là Tự Ngã nội tại của muôn loài, là Đấng Tối Thượng. Thuở trước, được chư thiên khẩn cầu, Ngài đã giáng sinh làm con của Devakī.

Verse 89

पश्य त्वमात्मनात्मानमात्मीयममलं पदम् / नावयोर्विद्यते भेद एवं पश्यन्ति सूरयः

Hãy chiêm kiến Tự Ngã bằng chính Tự Ngã—cảnh giới thanh tịnh không vết nhơ của Ngài. Giữa ta và Ngài không hề có sai biệt; bậc hiền trí thấy như vậy.

Verse 90

इमानिमान् वरानिष्टान् मत्तो गृह्णीष्व केशव / सर्वज्ञत्वं तथैश्वर्यं ज्ञानं तत् पारमेश्वरम् / ईश्वरे निश्चलां भक्तिमात्मन्यपि परं बलम्

“Hỡi Keśava, hãy nhận từ Ta những ân phúc tối nguyện: trí biết tất cả và quyền năng tối thượng; minh triết tối cao quy hướng về Parameśvara; lòng bhakti bất động đối với Īśvara; và ngay trong Tự Ngã của Ngài, sức mạnh tối thượng.”

Verse 91

एवमुक्तस्तया कृष्णो महादेव्या जनार्दनः / आशिषं शिरसाहृङ्णाद् देवो ऽप्याह महेश्वरः

Được Đại Nữ Thần nói như vậy, Kṛṣṇa—Janārdana—cúi đầu tiếp nhận lời chúc phúc của Mẹ; rồi bấy giờ, chính Chúa Maheśvara cũng cất lời.

Verse 92

प्रगृह्य कृष्णं भगवानथेशः करेण देव्या सह देवदेवः / संपूज्यमानो मुनिभिः सुरेशै- र् जगाम कैलासगिरिं गिरीशः

Rồi bấy giờ, Đấng Thế Tôn—Īśa, Thần của các thần—nắm tay Kṛṣṇa, cùng với Nữ Thần đồng hành; được các hiền thánh và chư thiên tôn kính cúng dường đúng pháp, Ngài—Chúa tể núi non—tiến về núi Kailāsa.