Adhyaya 16

Verse 1

नाम पञ्चदशो ऽध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / महालक्ष्म्याः स्वरूपं च अवतारान्खगेश्वर / शृणु सम्यङ् महाभाग तज्ज्ञानस्य विनिर्णयम्

Śrī Kṛṣṇa phán: Hỡi chúa tể loài chim (Garuda), bậc đại phúc, hãy lắng nghe chăm chú giáo huấn quyết định này—Ta sẽ nói về chân tướng của Mahālakṣmī và các hóa thân của Ngài.

Verse 2

ईशादन्यस्य जगतो ह्यात्मो लोचन एव तु / विषयीकुरुते तत्स्याज्ज्ञानं लक्ष्म्याः प्रकीर्तितम्

Đối với thế gian khác với Thượng Đế, tự ngã chỉ là kẻ chứng tri—như con mắt; khi nó hướng về các đối tượng và đồng nhất mình với chúng, điều ấy được xưng là “tri kiến về Lakṣmī”.

Verse 3

नित्यावियोगिनी देवी हरिपादैकसंश्रया / नित्यमुक्ता नित्यबुद्धा महालक्ष्मीः प्रकीर्तिता

Nữ Thần, mãi không lìa Thượng Chủ và chỉ nương tựa nơi đôi chân của Hari, được tán dương là Mahālakṣmī—vĩnh viễn tự do và vĩnh viễn tỉnh giác trong trí tuệ.

Verse 4

मूलस्य च हरेर्भार्या लक्ष्मीः संप्रकीर्तिता / पुंसो हिभार्या प्रकृतिः प्रकृतेश्चा भिमानिनी

Lakṣmī được tuyên xưng là hiền phối của Hari, Đấng là cội nguồn. Quả thật, đối với Puruṣa tối thượng, Prakṛti được gọi là “người vợ”; và chính nàng là abhimāninī—nguyên lý chủ trì sự đồng nhất ngã—của Prakṛti.

Verse 5

सृष्टिं कर्तुं गुणान्वीन्द्र पुरुषेण सह प्रभो / तमः पानं तथा कर्तुं प्रकृत्याख्या तदाभवत्

Ôi Chúa Tể, để thực hiện sự sáng tạo cùng với Puruṣa—đấng mang đủ các guṇa—khi ấy điều được gọi là Prakṛti đã hiện khởi; và cũng nhằm hấp thụ (thu nhận) tamas.

Verse 6

वासुदेवस्य भार्या तु माया नाम्नी प्रकीर्तिता / संकर्षणस्य भार्या तु जयेति परिकीर्तिता

Phối ngẫu của Vāsudeva được tuyên xưng mang danh Māyā; và phối ngẫu của Saṅkarṣaṇa cũng được tán dương là Jaya.

Verse 7

अनिरुद्धस्य भार्या तु शान्ता नाम्नीति कीर्तिता / कृतिः प्रद्युम्नभार्यापिं सृष्टिं कर्तुं बभूवह

Hiền thê của Aniruddha được tán tụng với danh hiệu Śāntā; còn Kṛti, hiền thê của Pradyumna, cũng hiện khởi để đảm nhiệm công cuộc sáng tạo (sṛṣṭi).

Verse 8

विष्णुपत्नी कीर्तिता च श्रीदेवी सत्त्वमानिनी / तमोभिमानिनी दुर्गा कन्यकेति प्रकीर्तिता

Nàng được ca tụng là phối ngẫu của Viṣṇu—Śrī Devī, bậc đồng nhất với sattva; và khi là Durgā, bậc đồng nhất với tamas, nàng cũng được xưng tán là Kanyā (Trinh Nữ).

Verse 9

कृष्णावतारे कन्येव नन्दपुत्रानुजा हि सा / रजोभिमानिभूदेवी भार्या सा सूकरस्य च

Trong hóa thân của Kṛṣṇa, nàng sinh làm một thiếu nữ—quả thật là em gái của con trai Nanda. Chính Bhūdevī ấy, đồng nhất với rajas, cũng trở thành hiền thê của Thần Lợn Rừng Varāha.

Verse 10

वेदाभिमानिनी वीन्द्र अन्नपूर्णा प्रकीर्तिता / नारायणस्य भार्या तु लक्ष्मीरूपा त्वजा स्मृता

Hỡi Indra, nàng được tôn xưng là Annapūrṇā, nữ thần chủ quản của các Veda; và bởi ngài, nàng được tưởng niệm trong hình tướng Lakṣmī—phối ngẫu của Nārāyaṇa.

Verse 11

यज्ञाख्यस्य हरेर्भार्या दक्षिणा संप्रकीर्तिता

Dakṣiṇā (lễ vật/tiền cúng trong tế lễ) được tán dương là hiền phối của Hari, Đấng được gọi là Yajña—Chúa tể hiện thân của hy tế.

Verse 12

जयन्ती वृषभस्यैव पत्नी संपरिकीर्तिता / विदेहपुत्री सीता तु रामभार्या प्रकीर्तिता

Jayantī được biết rõ là hiền thê của Vṛṣabha. Còn Sītā, ái nữ của Videha, được tôn xưng là hiền phối của Rāma.

Verse 13

रुक्मिणीसत्यभामा च भार्ये कृष्णस्य कीर्तिते / इत्यादिका ह्यनन्ताश्चाप्यावताराः पृथग्विधाः

Rukmiṇī và Satyabhāmā được tuyên xưng là các hiền phối của Kṛṣṇa. Cũng như thế, quả thật có vô số hóa thân nữa—hiển lộ riêng biệt trong muôn hình vạn trạng.

Verse 14

रमायाः संति विप्रेन्द्र भेदहीनाः परस्परम् / अनन्तानन्तगुणकाद्विष्णोर्न्यूनाः प्रकीर्तिताः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, những ai thuộc về Ramā (Śrī) thì không hề sai khác lẫn nhau; tuy vậy, họ vẫn được nói là kém hơn Viṣṇu, Đấng có vô lượng, vô tận công đức.

Verse 15

वक्ष्ये च ब्रह्मणो रूपं शृणु पक्षीन्द्रसत्तम

Ta sẽ thuật về hình tướng của Brahmā; hãy lắng nghe, hỡi bậc vương giả tối thượng trong loài chim.

Verse 16

वासुदेवात्समुत्पन्नो मायायां च खगेश्वर / स एव पुरुषोनाम विरिञ्च इति कीर्तितः

Hỡi chúa tể loài chim! Từ Vāsudeva, trong Māyā, phát sinh; chính Đấng Purusha vũ trụ ấy được tán dương với danh xưng ‘Viriñca’—tức Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 17

अनिरुद्धात्तु शान्तायां महत्तत्त्वतनुस्त्वभूत् / तदा महान्विरिञ्चेति संज्ञामाप खगेश्वर

Hỡi chúa tể loài chim! Từ Aniruddha, trong trạng thái tịch tĩnh nguyên sơ, phát sinh thân thể cấu thành bởi Mahat-tattva. Khi ấy, nguyên lý vĩ đại ấy được gọi là ‘Viriñci’ (Brahmā).

Verse 18

रजसात्र समुत्पन्नो मायायां वासुदेवतः / विधिसंज्ञो विरिञ्चः स ज्ञातव्यः पक्षिसत्तम

Hỡi loài chim tối thắng! Từ Vāsudeva, trong Māyā, do nguyên lý rajas mà phát sinh Đấng tạo hóa; Ngài là Viriñca, còn được biết với danh ‘Vidhi’. Hãy biết như vậy.

Verse 19

ब्रह्माण्डान्तः पद्मनाभो यो जातः कमलासनः / स चर्तुमुखसंज्ञां चाप्यवाप खगसत्तम

Hỡi loài chim tối thắng! Trong trứng vũ trụ, từ Padmanābha phát sinh Đấng ngự tòa sen; và Ngài cũng được gọi là ‘Caturmukha’ (Bốn Mặt).

Verse 20

एवं चत्वारिरूपाणि ब्रह्मणः कीर्तितानि च / वायोर्नामानि वक्ष्येहं शृणु पक्षीन्द्रसत्तम

Như vậy, bốn hình tướng của Brahmā đã được thuật lại. Nay ta sẽ tuyên nói các danh hiệu của Vāyu—hãy lắng nghe, hỡi bậc vương giả tối thắng trong loài chim (Garuda).

Verse 21

संकर्षणाच्च गरुड जयायां यो वभूव ह / स वायुः प्रथमो ज्ञेयो प्रधान इति कीर्तितः

Hỡi Garuḍa, từ Saṅkarṣaṇa đã phát sinh một vị xuất hiện trong giờ khải hoàn; vị ấy nên được biết là Vāyu đầu tiên, và được tán dương là Pradhāna—nguyên lý перв sơ.

Verse 22

लोकचेष्टाप्रदत्वात्स सूत्रनाम्नापि कीर्तितः / बदरीस्थस्य विष्णोश्च धैर्येण स्तवनाय सः

Vì ban cho thế gian nếp hành trì đúng đắn, Ngài cũng được xưng tụng với danh hiệu “Sūtra”; và Ngài đáng được ca ngợi bằng lòng kiên định như Viṣṇu ngự tại Badarī.

Verse 23

धृतिरूपं ययौ वायुस्तस्माद्धृतिरिति स्मृतः / योग्यानां हरिभक्तानां धृतिरूपेण संस्थितः

Vāyu mang lấy hình tướng của sự kiên trì; vì thế Ngài được ghi nhớ là “Dhṛti”. An trụ trong chính hình tướng kiên định ấy, Ngài hiện hữu nơi các hành giả yoga và những người sùng kính Hari.

Verse 24

यतो हृदि स्थितो वायुस्ततो वै धृतिसंज्ञकः / सर्वेषां च दृदि स्थित्वा स्मरते सर्वदा हरिम्

Vì luồng sinh khí (vāyu) an trú trong tim, nên quả thật được gọi là dhṛti—năng lực nâng đỡ kiên định. Ngự trong tim của muôn loài, Ngài luôn tưởng niệm Hari (Chúa Viṣṇu).

Verse 25

अतो वायुःस्थितिर्नाम बभूव खगसत्तम / अथवा वायुरेवैकः श्वेतद्वीपगतं हरिम्

Vì thế, hỡi bậc tối thượng trong loài chim, đã có trạng thái gọi là “sự an trụ của Vāyu”. Hoặc nói đúng hơn, chỉ riêng Vāyu đã đến được Hari (Viṣṇu) ngự tại Śvetadvīpa.

Verse 26

सदा स्मरति वै वीन्द्र अतोसौ स्मृतिसंज्ञकः / सर्वेषां च हृदिस्थित्वा ज्ञातो विष्णोरुदीरणात्

Hỡi Garuḍa, bậc tối thắng trong loài chim, Ngài luôn luôn ghi nhớ; vì thế được gọi là “Smṛti” (năng lực tưởng niệm). Ngự trong tim muôn loài, Ngài được chứng tri nhờ sự xưng niệm danh hiệu của Thượng Đế Viṣṇu.

Verse 27

अतो मे मुक्तिनामाभूद्वायुरेव न संशयः / ज्ञानद्वारेण भक्तानां मुक्तिदो मदनुज्ञया

Vì thế danh của Ta trở thành “Mukta”; quả thật đó chính là Vāyu, không chút nghi ngờ. Qua cánh cửa của chánh tri, Ngài ban giải thoát cho những người sùng kính, theo sự chuẩn thuận của Ta.

Verse 28

यतो सौ वायुरेवैको मुक्तिनामा भूवह / विष्णौ भक्तिं वर्ध्यति भक्तानां हृदि संस्थितः

Vì thế chỉ riêng Vāyu ấy—được gọi là “Mukti”—an trụ. Ngự trong tim những người sùng kính, Ngài làm tăng trưởng lòng bhakti của họ đối với Viṣṇu.

Verse 29

अतोसौ विष्णुभक्तश्च कीर्तितो नात्र संशयः / एषोसौ सर्वजीवानां चित्तसंज्ञानमेव च

Vì thế Ngài được tuyên xưng là người sùng kính của Thượng Đế Viṣṇu—điều ấy không nghi ngờ. Quả thật, Ngài chính là ý thức và sự tỉnh giác nội tâm của mọi loài hữu tình.

Verse 30

चित्तरूपो यतो वायुरतश्चित्तमिति स्मृतः / प्रभुः प्रभूणां गरुड सोदराणां च सर्वशः

Vì prāṇa-vāyu mang hình tướng của ý thức, nên được ghi nhớ là “citta” (tâm). Hỡi Garuḍa, đó là bậc Chúa tể của các chúa tể, và trong mọi phương diện là đấng điều ngự các năng lực đồng hành của chính mình.

Verse 31

अतस्तु वायुरेवैको महाप्रभुरिति स्मृतः / सर्वेषां च हृहि स्थित्वा बलं पश्यति सत्तम

Vì thế, chỉ riêng Vāyu (khí lực sinh mệnh) được ghi nhớ là bậc Đại Chúa Tể; ngự trong tim của muôn loài, hỡi bậc tối thượng, Ngài quan sát sức lực—sinh lực của họ.

Verse 32

अतो बलमिति ह्याख्यामवाप विनतासुत / सर्वेषां च हृदि स्थित्वा पुत्रपौत्रादिकैर्जनैः

Vì thế, hỡi con của Vinatā (Garuda), Ngài được gọi bằng danh xưng “Bala”; và ngự trong tim của tất cả, Ngài được con người nâng đỡ và tăng trưởng nhờ con trai, cháu nội và các đời nối tiếp.

Verse 33

याजनं कुरुते नित्यमतोसौ यष्टृसंज्ञकः / अनन्तकल्पमारभ्य वायुपर्यन्तमेव च

Vì thế, người luôn khiến các lễ tế (yajña) được cử hành thì được gọi là “yaṣṭṛ”, bậc chủ tế bảo trợ. Từ khởi đầu của vô lượng kiếp, danh xưng ấy vẫn còn—cho đến cả cõi của Vāyu.

Verse 34

वक्रत्वं नास्ति योगस्य ऋजुर्योग्य इति स्मृतः / योगस्य वक्रता नाम काम्यता हरिपूजने / ईशरुद्रादिकानां च काम्येन हरिपूजनम्

Trong yoga không có sự quanh co; người xứng hợp với yoga được ghi nhớ là người ngay thẳng. Điều gọi là “sự quanh co” của yoga chính là ý hướng cầu lợi (kāmya) trong việc thờ phụng Hari—tức thờ Hari với động cơ như cầu sự thuận ý của Īśa (Śiva), Rudra và các thần khác.

Verse 35

कस्यचित्त्वथ पक्षीन्द्र ह्यतस्त्वनृजवः स्मृताः

Nhưng đối với một số người, hỡi Chúa tể loài chim, chính vì lẽ ấy họ được ghi nhớ là “không ngay thẳng”—tức quanh co, gian trá trong hạnh kiểm.

Verse 36

ऋष्यादीनां च मध्येपि काम्येन हरिपूजनम् / अतो न ऋजवो ज्ञेया मनुष्याणां च का कथा

Ngay cả giữa các bậc hiền triết và các vị như thế, việc thờ phụng Hari đôi khi cũng được làm với tâm cầu lợi riêng. Vì vậy, họ không thể được xem là hoàn toàn ngay thẳng; huống chi là người phàm tục thì còn nói gì nữa?

Verse 37

यावत्काम्यसपर्यां वै न जहाति नरोत्तमः / तथा ऋष्यादयश्चैव मोक्षस्य परिपन्थिनीम्

Hỡi bậc ưu tú trong loài người, chừng nào một người chưa từ bỏ sự thờ phụng và phụng sự nghi lễ do dục vọng thúc đẩy, thì ngay cả các bậc hiền triết cũng còn ở trên con đường ngăn trở giải thoát (moksha).

Verse 38

अनादिकालमारभ्य कर्मजन्या च वासना / मोक्षाधिकारिणः सर्वे कुर्वते कस्य पूजनम्

Từ thời vô thủy, những khuynh hướng tiềm ẩn (vāsanā) sinh từ nghiệp vẫn còn dai dẳng. Vì thế, tất cả những ai đủ tư cách hướng đến giải thoát—họ thờ phụng ai?

Verse 39

नष्टप्रायं च तत्सर्वं गुरोः संज्ञानबोधकात् / प्राप्ययोगं समाचर्य अन्ते मोक्षमवाप्नुयात्

Nhờ lời chỉ dạy của bậc Guru đánh thức sự nhận biết chân chánh (tri kiến đúng), gần như toàn bộ vô minh và hệ quả của nó được tiêu trừ. Khi đạt được yoga và hành trì đúng pháp, cuối cùng người ấy chứng đắc giải thoát.

Verse 40

काम्येन पूजनं विष्णोरैश्वर्यं प्रददाति च / ज्ञानं च विपरीतं स्यात्तेन यात्यधरं तमः

Sự thờ phụng Đức Viṣṇu với tâm cầu dục quả thật ban cho phú quý và quyền lực; nhưng vì thế tri kiến trở nên đảo lộn, và do đó người ta sa xuống bóng tối thấp kém của mê lầm tâm linh.

Verse 41

तदेव विपरीतं चेज्ज्ञानाय परिकीर्तितम् / शिलायां विष्णुबुद्धिस्तु विष्णुबुद्धिर्द्विजे तथा

Nếu điều trái ngược lại được rao là “tri thức”, thì đó là sự đảo lộn của hiểu biết. Xem một hòn đá là Viṣṇu là một chuyện; và cũng vậy, giữ “tâm thức Viṣṇu” đối với một vị bà-la-môn cũng được dạy như thế.

Verse 42

सलिले तीर्थबुद्धिस्तु रोणुकायां तथैव च / शिवे सूर्ये पण्मुखे च विष्णुबुद्धिः खगेश्वर

Hỡi Khageśvara (Garuda), trong nước hãy giữ nhận thức về một thánh địa vượt sông (tīrtha); cũng vậy đối với con bò (roṇukā). Và nơi Śiva, nơi Mặt Trời, và nơi Ṣaṇmukha (Kārttikeya), hãy duy trì sự nhận biết sùng kính như là Viṣṇu.

Verse 43

इत्याद्यमखिलं ज्ञानं विपरीतमिति स्मृतम् / शिलाद्येषु च सर्वेषु ऐक्येनव विचिन्तनम्

Mọi “tri thức” như thế, bắt đầu từ những quan niệm ấy, được ghi nhớ là tri thức đảo ngược (sai lầm). Cũng vậy, chỉ quán tưởng sự đồng nhất trong mọi vật—từ đá và những thứ tương tự—cũng được kể vào đó.

Verse 44

विष्णुबुद्धिरिति प्रोक्तं न तु तत्रस्थवेदनम् / अनाद्यनन्तकालेपि काम्येन हरिपूजनम्

Điều gọi là “Viṣṇu-buddhi” là hướng trí tuệ về Viṣṇu, chứ không phải chỉ biết mình đang ở nơi ấy. Dẫu trải qua thời gian vô thủy vô chung, việc thờ phụng Hari với ước muốn đạt kết quả riêng vẫn là sự thờ phụng hữu cầu (kāmya).

Verse 45

यतो नास्ति ततो वायुरृजुर्योग्यः प्रकीर्तितः / अन्येषां सर्वदा नास्ति अतो न ऋजवः स्मृताः

Nơi nào không có chướng ngại, nơi ấy gió được nói là thẳng và thích hợp (để vận hành đúng). Nhưng đối với những kẻ khác, chướng ngại luôn hiện hữu; vì thế họ không được xem là ngay thẳng.

Verse 46

हरिं दर्शयते वापि अपरोक्षेण सर्वदा / मोक्षाधिकारिणां काले अतः प्रज्ञेति कथ्यते

Nó luôn trực tiếp hiển lộ Hari (Đấng Tối Thượng), không qua trung gian. Vì thế, vào lúc người ấy đủ tư cách đạt giải thoát, điều ấy được gọi là “prajñā” — trí tuệ chân thật, tỉnh thức.

Verse 47

परोक्षेणापि सर्वेषां हरिं दर्शयते सदा / अतो वायुः सदा वीन्द्र ज्ञानमित्येव कीर्तितः

Dẫu chỉ gián tiếp, Vāyu vẫn luôn khiến muôn loài được chiêm kiến Hari (Chúa Tể). Vì thế, hỡi Chúa của loài chim (Garuda), Vāyu hằng được tôn xưng chính là “tri thức”.

Verse 48

हिताहितोपदेष्टृत्वाद्भक्तानां हृदये स्थितः / ततश्च गुरुसंज्ञां चाप्यवाप स च मारुतः

Vì chỉ dạy cho các tín đồ điều lợi và điều hại, Ngài ngự trong tim họ; do đó Maruta (Vāyu) cũng đạt danh xưng “Guru” (Bậc Thầy).

Verse 49

योगिनां हृदये स्थित्वा सध्यायति हरिं परम् / पार्थक्येनापि तं ध्यायन्महाध्यातेति स स्मृतः

Ngự trong tim các hành giả yoga, Ngài không ngừng quán niệm Hari, Đấng Tối Thượng. Dẫu vẫn giữ ý thức phân biệt, người chuyên tâm thiền niệm Ngài được ghi nhớ là “mahādhyātā” — bậc đại thiền giả.

Verse 50

यद्योग्यतानुसारेण विजानाति परं हरिम् / रुद्रादौ विद्यमानांश्च गुणाञ्जानाति सर्वदा

Tùy theo sự thích hợp và năng lực của mỗi người, người ấy nhận biết Hari Tối Thượng; và cũng luôn nhận ra các phẩm tính hiện hữu nơi Rudra cùng các vị thần khác.

Verse 51

अतो वै विज्ञनामासौ प्रोक्तो हि खगसत्तम / काम्यानां कर्मणां त्यागाद्विराग इति स स्मृतः

Vì thế, hỡi Garuḍa, bậc tối thắng trong loài chim, điều này quả thật được gọi là “vijñāna” (tri kiến chứng ngộ). Và do phát sinh từ sự từ bỏ các hành nghiệp do dục vọng thúc đẩy, nên được ghi nhớ là “virāga” (ly tham, vô nhiễm).

Verse 52

वैराग्यं संजनयति विराग इति स स्मृतः

Điều nào làm phát sinh ly tham, thì được ghi nhớ là “virāga” (sự lìa nhiễm, không dính mắc).

Verse 53

देवानां पुण्यपापाभ्यां सुखमेवोत्तरोत्तरम् / तत्सुखं तूत्तरेषां च वायुपर्यन्तमेव च

Trong hàng chư Thiên, do mức độ phước và tội khác nhau, hạnh phúc tăng dần theo từng bậc ở những địa vị càng lúc càng cao. Chính hạnh phúc ấy lại tiếp tục tăng nơi các vị thần cao hơn kế tiếp, cho đến tận (cảnh giới của) Vāyu.

Verse 54

देवानां च ऋषीणां च उत्तमानां नृणां तथा / सुखांशं जनयेद्वायुर्यतोतः सुखसंज्ञकः

Trong hàng chư Thiên, các bậc Ṛṣi, và cũng vậy nơi những người ưu tú nhất, Vāyu tạo ra một phần hạnh phúc; vì thế Ngài được gọi là “Sukha” (đấng ban sự an lạc, dễ chịu).

Verse 55

भुनक्ति सर्वदा वीद्रं तत्र मुख्यस्तु मारुतः / दुः खशोकादिकं किञ्चिद्देवानां भवति प्रभो

Tại đó, “vīdra” luôn luôn bị tiêu thụ—trong các yếu tố ấy, Gió (Maruta) là chủ yếu. Từ đó phát sinh, ô Đấng Chủ Tể, một phần nào đó của khổ đau, sầu muộn và các não phiền tương tự, ngay cả đối với chư Thiên.

Verse 56

तच्चासुरावेशवशादित्यवेहि न संशयः / तज्जीवस्य भवेत्किञ्चिद्दैत्यानां क्रमशो भवेत्

Hãy biết chắc, không chút nghi ngờ: điều ấy xảy ra do sức mạnh của sự ám nhập của A-tu-la. Trong linh hồn mang thân ấy, một phần bản tính của các Daitya dần dần hiển lộ, từng bước theo thứ lớp.

Verse 57

यतः कलिश्चाधिकः स्यादतो दुः खीति स स्मृतः / दैत्यानां पुण्यपापाभ्यां दुः ख मेवोत्तरोत्तरम्

Vì thời đại Kali trở nên lấn át, nên được ghi nhớ là thời đại khổ đau. Đối với các Daitya, do sự đan xen giữa công đức và tội lỗi, chỉ có khổ đau cứ tăng dần mãi, từng bước một.

Verse 58

तद्दुः खमुत्तरेषां च कलिपर्यन्तमेव च / भुनक्ति सर्वदा वीन्द्र ततः कलिरिति स्मृतः

Chính nỗi khổ ấy được những kẻ đến sau luôn luôn nếm trải, kéo dài cho đến tận cùng thời Kali. Vì thế, hỡi Vīndra—hỡi Garuḍa, bậc tối thắng trong loài chim—nó được gọi là “Kali”, thời đại khiến chúng sinh phải chịu đựng (khổ ấy).

Verse 59

सुखहर्षादिकं किं चिद्दैत्यानां भवति प्रभो / देवावेशो भवेत्तस्य नात्र कार्या विचारणा

Lạy Chúa tể, nếu nơi các Daitya cũng khởi lên đôi chút an lạc, hân hoan hay điều tương tự, thì ấy là do ảnh hưởng (ám nhập) của một Deva; không cần bàn luận thêm nữa.

Verse 60

देवानां निरयो नास्ति दैत्यानां विनतासुत / सुखस्वरूपं तन्नास्ति विषयोत्थमपि द्विज

Đối với chư Thiên (Deva) không có địa ngục; và đối với các Daitya cũng vậy, hỡi con của Vinatā. Niềm an lạc thanh tịnh—hạnh phúc tự tánh—không hiện hữu nơi ấy; chỉ có khoái lạc sinh từ các đối tượng giác quan mà thôi, hỡi bậc lưỡng sinh.

Verse 61

विषयोत्थं किञ्चिदपि देवावेशादुदीरितम् / तमो नास्त्येव देवानां दुः खं नास्ति स्वरूपतः

Dẫu có điều gì phát sinh từ các cảnh trần mà được thốt ra dưới sự thúc đẩy của thần lực (như thể bị thần nhập), thì đối với chư Thiên, bóng tối vốn chẳng thật có; theo tự tánh của các Ngài, khổ đau không hề là bản chất nội tại.

Verse 62

विषयोत्थं महादुः खं देवानां नास्ति सर्वदा / दुः खशोकादिकं किं चिदसुरावेशतो भवेत्

Trong hàng chư Thiên, nỗi khổ lớn phát sinh từ các cảnh trần không bao giờ có; nhưng một chút sầu, bi, và những điều tương tự có thể khởi lên chỉ do sự xâm nhập hay ám nhập của A-tu-la.

Verse 63

अतः कलिः सदा दुः खी सुखी वायुस्तु सर्वदा / मनुष्याणा मृषीणां च सुखं दुः खं खगेश्वर

Vì thế, hỡi Khageśvara, Kali luôn khổ não, còn Vāyu thì luôn an lạc; riêng loài người và các bậc ṛṣi cũng đều trải qua cả vui lẫn buồn.

Verse 64

भवेत्तत्पुण्यिपापाभ्यां पुण्यभोगी च मारुतः / कष्टभङ्गः कलिलयो नात्र कार्या विचारणा

Do các phước và tội đã tích tụ ấy, sinh khí (vāyu) trở thành kẻ thọ hưởng phước, vui nhận quả lành; lại là sức phá tan gian khổ giữa cơn rối loạn và khốn cùng—về điều này, không cần nghi hoặc hay bàn luận thêm.

Verse 65

प्राणादिसुखपर्यन्ता अंशा एकोनविंशतिः / प्रविष्टाः संति लोकेषु पृथक्संति खगेश्वर

Hỡi Chúa loài chim (Garuda), các phần bắt đầu từ prāṇa và kết thúc ở sukha gồm mười chín; chúng đi vào các thế giới và hiện hữu nơi đó như những yếu tố riêng biệt.

Verse 66

मारुतरेवतारांश्च शृणु पक्षीन्द्रसत्तम / चतुर्दशसु चन्द्रेषु द्वितीयौयो विरोचनः

Hỡi bậc tối thượng trong loài chim, hãy nghe thêm về các hóa thân mang danh Māruta và Revata. Trong mười bốn sự hiển lộ theo nguyệt tướng, vị thứ hai được gọi là Virocana.

Verse 67

स वायुरिति संप्रोक्त इन्द्रादीनां खगेश्वर / हरितत्त्वेषु सर्वेषु स विष्वग्याव्यतेक्षणः

Hỡi Chúa tể loài chim (Garuda), Ngài ấy được tuyên xưng là Vāyu—luồng sinh khí—đối với Indra và chư thiên khác. Trong mọi tattva và chân lý, Ngài thấm khắp muôn nơi; tầm nhìn trải rộng khắp vũ trụ.

Verse 68

अतो रोचननामासौ मरुदंशः प्रकीर्तितः रामावतारे हनुमान्रामकार्यार्थसाधकः / स एव भीमसेनस्तु जातो भूम्यां महाबलः

Vì thế, Ngài được tán dương là Rocana, một phần của các Marut. Trong hóa thân của Rāma, Ngài trở thành Hanumān, người hoàn thành đại sự của Rāma; và chính Ngài ấy lại sinh xuống cõi đất làm Bhīmasena, bậc đại lực.

Verse 69

कृष्णावतारे विज्ञेयो मरुदंशः प्रकीर्तितः

Trong hóa thân của Kṛṣṇa, Ngài được biết là một aṁśa (phần hiển lộ) của các Marut—điều ấy đã được tuyên cáo.

Verse 70

मणिमान्नाम दैत्यस्तु संराख्यो भविष्यति / सर्वेषां संकरं यस्तु करिष्यति न संशयः

Một Daitya tên Maṇimān chắc chắn sẽ xuất hiện, được gọi là Saṃrākhya. Hắn sẽ gây nên sự rối loạn và pha tạp giữa hết thảy—điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 71

तेन संकरनामासौ भविष्यति खगेश्वर / धर्मान्भागवतान्सर्वान्विनाशयति सर्वथा

Vì thế, hỡi Chúa tể loài chim (Garuda), kẻ ấy sẽ được gọi là “Saṅkara”, và sẽ hủy diệt hoàn toàn mọi pháp (dharma) của các Bhāgavata—những người sùng kính Thượng Đế—bằng mọi cách.

Verse 72

तदा भूमौ वासुदेवो भविष्यति न संशयः / यज्ञार्थैः सदृशो यस्य नास्ति लोके चतुर्दशे

Bấy giờ, trên mặt đất, Vāsudeva sẽ hiển lộ—không còn nghi ngờ. Trong mười bốn cõi, không có gì sánh được với mục đích và quả báo của tế lễ yajña gắn liền với Ngài.

Verse 73

अतः स प्रज्ञया पूर्णो भविष्यति न संशयः / अवतारास्त्रयो वायोर्मतं भागवताभिधम्

Vì thế, người ấy sẽ viên mãn trí tuệ—không nghi ngờ. Ba hóa thân của Vāyu được xem là giáo pháp mang danh Bhāgavata (đạo lý sùng kính).

Verse 74

स्थापनं दुष्टदमनं द्वयमेव प्रयोजनम् / नान्यत्प्रयोजनं वायोस्तथा वैरोचनात्मके

Thiết lập trật tự và chế ngự kẻ ác—chỉ hai điều ấy là mục đích. Đối với Vāyu không có mục đích nào khác; trong phương diện Vairocanātmaka cũng vậy.

Verse 75

अवतारत्रये वीन्द्र दुः खं गर्भादिसंभवम् / नास्ति नास्त्येव वायोस्तु तथा वैरोचनादिके

Hỡi Chúa tể loài chim (Garuda), trong ba hóa thân thiêng liêng ấy không có khổ đau do vào thai và những điều tương tự; quả thật, nỗi khổ do sinh từ bào thai không hề có đối với Vāyu, cũng không đối với Virocana và những vị cùng loại.

Verse 76

शुक्रशोणितसंबन्धो ह्यवतारचतुष्टये / नास्ति नास्त्येव पक्षीन्द्र यतो नास्त्यशुभं ततः

Trong bốn sự giáng thế (của Thượng Đế), không hề có liên hệ với tinh dịch và huyết mạch, tức không phải sinh nở theo lẽ thường. Quả thật, hỡi vua loài chim, không phải như vậy; vì nơi nào không có nhân duyên vật chất ấy thì không thể phát sinh ô uế hay điềm bất tường từ đó.

Verse 77

पूर्वं गर्भं समाशोष्य समये प्रभवस्य च / प्रादुर्भवति देवेशी ह्यवतारचतुष्टये

Trước hết Ngài thu nhiếp (hấp thụ) bào thai, rồi đến đúng thời kỳ hiển lộ, Nữ Chúa Tối Thượng—Đấng Nữ Thần Chủ Tể—quả thật xuất hiện cho bốn cuộc giáng thế.

Verse 78

त्रयोविंशतिरूपाणां वायोश्चैव खगेश्वर / रूपैरृजुस्वरूपैश्च ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

Hỡi chúa tể loài chim, thần Gió (Vāyu) có hai mươi ba hình thái; và Phạm Thiên (Brahmā), bậc Parameṣṭhin—Đấng an bài tối thượng—cũng được nói đến qua các hình tướng, vừa theo bản thể trực tiếp, vừa theo những phương diện hiển lộ.

Verse 79

सत्यमेव न संदेहो नित्यानन्दसुखादिषु / एवमेव विजानीयान्नान्यथा तु कथञ्चन

Đó thật là chân lý, không chút nghi ngờ, về niềm an lạc hỷ lạc vĩnh cửu (của tự ngã). Hãy biết đúng như thế, tuyệt đối không thể hiểu theo cách nào khác.

Verse 80

एतस्य श्रवणादेव मोक्षं यान्ति न संशयः / तदनन्तरजान्वक्ष्ये शृणु पक्षीन्द्रसत्तम

Chỉ cần lắng nghe điều này thôi cũng đạt giải thoát (mokṣa), không chút nghi ngờ. Nay ta sẽ nói điều xảy đến ngay sau đó; hãy nghe, hỡi bậc tối thắng trong hàng vua loài chim.

Verse 81

कृतौ प्रद्युम्नतश्चैव समुत्पन्ने खगेश्वर / स्त्रियौ द्वे यमले चैव तयोर्मध्ये तु यद्यिका

Hỡi chúa tể loài chim, khi Kṛtā và Pradyumnatā ra đời, cũng phát sinh hai người nữ song sinh; và ở giữa hai người ấy, Yadyikā được sinh ra.

Verse 82

वाणीतिसंज्ञकां वीन्द्र ब्रह्माणीसंज्ञकां विदुः / पुरुषाख्यविरिञ्चस्य भार्या सावित्रिका मता / चतुर्मुखस्य भार्या तु कीर्तिता सा सरस्वती

Hỡi Vīndra, nàng được gọi là Vāṇīti cũng được hiểu là mang danh Brahmāṇī. Phối ngẫu của Viriñca, đấng được gọi là Puruṣa, được xem là Sāvitrikā; còn hiền thê của Brahmā bốn mặt được tôn xưng là Sarasvatī.

Verse 83

एवं त्रिरूपं विज्ञेयं वाण्याश्च खगसत्तम / वक्ष्ये ऽवतारान् भारत्याः समाहितमनाः शृणु

Vì thế, hỡi bậc tối thắng trong loài chim, hãy biết rằng Vāṇī (Lời Thiêng) có ba hình thái. Nay ta sẽ nói về các hóa thân của Bhāratī; hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất.

Verse 84

सर्ववेदाभिमानित्वात्सर्ववेदात्मिका स्मृता / महाध्यातुश्च वायोस्तु भार्यासा परिकीर्तिता

Vì nàng chủ trì và đồng nhất với mọi Veda, nên được ghi nhớ là hiện thân của toàn thể Veda. Nàng cũng được tuyên xưng là phối ngẫu của Vāyu, nguyên lý đại lực nâng đỡ.

Verse 85

ज्ञानरूपस्य वायोस्तु भार्या सा परिकीर्तिता / सदा सुखस्वरूपत्वाद्भारती तु सुखात्मिका

Bhāratī được tuyên xưng là phối ngẫu của Vāyu, đấng có bản tính là trí tri. Và vì nàng luôn là chính hình tướng của an lạc, nên Bhāratī quả thật mang linh hồn an lạc.

Verse 86

सुखस्वरूप वायोस्तु भार्या सा परिकीर्तिता / गुरुस्तु वायुरेवोक्तस्तस्मिन् भक्तियुता सती

Nàng được tôn xưng là hiền phối mang bản tính an lạc của Vāyu; và chính Vāyu cũng được tuyên là bậc Guru của nàng—vì thế người phụ nữ đức hạnh ấy luôn một lòng sùng kính Ngài.

Verse 87

ततस्तु भारती नित्या गुरुभक्तिरिति स्मृता / महागुरोर्हि वायोश्च भार्या वै परिकीर्तिता

Rồi Bhāratī được ghi nhớ như lòng sùng kính thường hằng đối với bậc Guru; quả thật, nàng cũng được ca tụng là hiền thê của Vāyu, vị Đại Guru.

Verse 88

हरौ स्नेहयुतत्वाच्च हरिप्रीतिरिति स्मृता / धृतिरूपस्य वायोश्च भार्या सा परिकीर्तिता

Vì nàng chan chứa tình mến đối với Hari, nên được ghi nhớ là “Hariprīti” (niềm hoan hỷ của Hari). Nàng cũng được tuyên xưng là hiền thê của Vāyu, đấng mang bản tính Dhṛti (kiên định).

Verse 89

सर्वमन्त्राभिमानित्वात्सर्वमन्त्रात्मिका स्मृता / महाप्रभोश्च वायोश्च भार्या वै सा प्रकीर्तिता

Vì nàng chủ trì mọi thần chú, nên được ghi nhớ là chính tinh túy của tất cả thần chú. Quả thật, nàng được tuyên xưng là hiền phối của Đại Chúa, và cũng là hiền thê của Vāyu.

Verse 90

भुज्यन्ते सर्वभोगास्तु विष्णुप्रीत्यर्थमेवच / अतस्तु भारती ज्ञेया भुजिनाम्ना प्रकीर्तिता

Mọi hưởng thụ chỉ nên thọ dụng nhằm làm đẹp lòng Vishnu; vì thế điều này cần được hiểu là “Bhāratī”, và được tôn xưng với danh “Bhujinā” (giáo lý về hưởng thụ có điều độ).

Verse 91

चित्ररूपस्य वायोस्तु भार्या सा परिकीर्तिता / रोचनेन्द्रस्य भार्या च श्रद्धाख्या परिकीर्तिता

Nàng được tuyên xưng là hiền thê của thần Vāyu trong hình tướng mang danh Citrarūpa; và nàng tên Śraddhā được tuyên xưng là hiền thê của vua Rocanendra.

Verse 92

हनुमांश्च तदा जज्ञे त्रेतायां पक्षिसत्तम / तदा शिवाख्यविप्राच्च जज्ञे सा भारती स्मृता

Hỡi bậc tối thượng trong loài chim, vào thời đại Tretā, Hanumān đã giáng sinh; và khi ấy, từ một vị brāhmaṇa tên Śiva, nàng—được ghi nhớ là Bhāratī—cũng ra đời.

Verse 93

न केवलं भारती साशच्याद्यैश्चैव संयुता / तस्मिन्संजनिताः सर्वाः प्रापुर्योगं स्वभर्तृभिः

Không chỉ riêng Bhāratī được kết hợp với Śacī và những vị khác; tất cả các nữ nhân sinh ra nơi ấy cũng đều đạt đến sự kết hợp với chính phu quân của mình.

Verse 94

अन्यगेति च विज्ञेया कन्या तन्मतिसंज्ञिका / त्रेतान्ते सैव पक्षीन्द्र शच्याद्यैश्चैव संयुता

Hãy biết nàng là thiếu nữ mang tên Anyagetī, cũng được gọi bằng danh xưng “Tan-mati”. Vào cuối thời đại Tretā, hỡi chúa tể loài chim, nàng cũng được kết hợp với Śacī và những vị khác.

Verse 95

दमयन्त्यनलाज्जाता इन्द्रसेनेति चोच्यते / नलं नन्दयते यस्मात्तस्माच्च नलनन्दिनी

Sinh từ Damayantī và vua Nala, nàng được gọi là Indrasenā. Và vì nàng làm vua Nala hoan hỷ, nên nàng còn được gọi là Nalanandinī, “người đem niềm vui cho Nala”.

Verse 96

तत्र स्वभर्तृसंयोगं नैव चाप खगेश्वर / तत्रान्यगात्वं विज्ञेयं पुरुषस्थेन वायुना

Tại đó, hỡi Chúa tể loài chim, tuyệt nhiên không còn sự kết hợp với người chồng (xưa). Ở đó, trạng thái “đi sang nơi khác” phải hiểu là do luồng khí sinh mệnh trú trong thân người (prāṇa) mang hữu tình tiếp tục trôi đi.

Verse 97

किञ्चित्कालं तथा स्थित्वा कन्यैव मृति माप सा / शच्यादिसंयुता सैव द्रुपदस्य महात्मनः

Sau khi ở như vậy một thời gian, nàng gặp cái chết khi vẫn còn là trinh nữ. Và chính nàng—được tháp tùng bởi Śacī cùng các thiên nữ khác—đã đến với đức vua Drupada bậc đại nhân.

Verse 98

वेदिमध्यात्समुद्भूता भीमसेनार्थमेव च / तत्रान्यगात्वं नास्त्येव योगश्च सह भर्तृभिः

Sinh ra ngay từ giữa đàn tế, chỉ vì riêng Bhīmasena, nàng tuyệt không có khả năng hướng về người khác; và sự kết hợp của nàng chỉ là cùng với các phu quân của mình.

Verse 99

केवला भारती ज्ञेया काशिराजस्य कन्यका / काली नाम्ना तु सा ज्ञेया भीमसेनप्रिया सदा

Hãy biết nàng là Kevalā Bhāratī, ái nữ của vua xứ Kāśī. Nàng cũng được gọi là Kālī, mãi mãi là người được Bhīmasena yêu quý.

Verse 100

वाच्यादिभिः संयुतैवद्रौपदी द्रुपदात्मजा / देहं त्यक्त्वाविशिष्टैव कारटीग्रामसंज्ञकै

Draupadī, ái nữ của Drupada, tuy được ban những phẩm chất cao quý như lời nói đoan trang, vẫn lìa bỏ thân xác và trở nên không còn phân biệt—chỉ được biết đến bằng danh xưng của làng Kāraṭī.

Verse 101

संकरस्य गृहे वीन्द्र भविष्यति कलौ युगे / वायोस्तृतीयरूपार्थं सा कन्यैव मृतिं गता

Hỡi Indra, trong thời Kali-yuga, nàng sẽ sinh ra trong nhà của Śaṅkara; và để làm hiển lộ hình tướng thứ ba của Vāyu, chính thiếu nữ ấy đã đi vào cõi chết.

Verse 102

इत्याद्या वायुभार्याश्च ब्रह्मभार्याश्च सतम / स्वभर्तृभ्यां च पक्षीन्द्र गुणैश्चैव शताधमाः

Vì thế, hỡi bậc tối thượng trong loài chim, những người nữ như vợ của Vāyu, vợ của Brahmā và các vị khác—do cách đối đãi với chính phu quân mình cùng các phẩm tính của họ—bị kể vào hàng kẻ ác tệ hại nhất.