Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे अमावस्याश्राद्धे पितृविचयोनामाष्टाविंशति तमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच चतुर्युगानि यान्यासन्पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे / तेषां निसर्गं तत्त्वं च श्रोतुमिच्छामि विस्तरात्

Như vậy trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần trước do Vāyu thuyết, ở Anuṣaṅga-pāda thứ hai, về lễ śrāddha ngày Amāvasyā, chương thứ hai mươi tám mang tên Pitṛvicaya. Vị Ṛṣi nói: Bốn thời đại (caturyuga) đã có trước trong Manvantara Svāyambhuva ấy—con muốn nghe tường tận về sự phát sinh và chân lý của chúng.

Verse 2

सूत उवाच पृथिव्यादिप्रसंगेन यन्मया प्रागुदीरितम् / तेषां चतुर्युगं ह्येतत्तद्वक्ष्यामि निबोधत

Sūta nói: Điều ta đã nói trước đây nhân chuyện về đất và các sự việc khác—chính là về caturyuga của chúng; nay ta sẽ trình bày, hãy lắng nghe kỹ.

Verse 3

संख्ययेह प्रसंख्याय विस्तराच्चैव सर्वशः / युगं च युगभेदश्च युगधर्मस्तथैव च

Tại đây, ta sẽ trình bày theo chuẩn mực số lượng, một cách rộng rãi và đầy đủ: về yuga, sự phân chia các yuga và pháp (dharma) của từng yuga.

Verse 4

युगसंध्यांशकश्चैव युगसंधानमेव च / षट्प्रकाशयुगाख्यैषा ता प्रवक्ष्यामि तत्त्वतः

Cả phần của thời khắc chuyển tiếp (sandhyā) và sự nối kết (sandhāna) của yuga; sáu loại gọi là ‘ṣaṭ-prakāśa’ này, ta sẽ nói đúng theo chân lý.

Verse 5

लौकिकेन प्रमाणेन निष्पाद्याब्दं तु मानुषम् / तेनाब्देन प्रसंख्यायै वक्ष्यामीह वतुर्युगम् / निमेषकाल तुल्यं हि विद्याल्लघ्वक्षरं च यत्

Theo thước đo thế gian, hãy xác lập một năm của loài người; lấy năm ấy làm chuẩn để tính, tại đây ta sẽ nói về chaturyuga. Và ‘laghvakṣara’ hãy biết là ngang với thời khắc nimeṣa.

Verse 6

काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिशच्च काष्ठा गणयेत्कलां तु / त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्त्तस्तै स्त्रिंशता रात्र्यहनी समे ते

Mười lăm nimeṣa thành một kāṣṭhā; ba mươi kāṣṭhā tính là một kalā; ba mươi kalā thành một muhūrta; và với ba mươi muhūrta thì thành đêm và ngày cân bằng.

Verse 7

अहोरात्रौ विभजते सूर्यो मानुषलौकिकौ

Chính Mặt Trời phân định ngày và đêm theo lẽ thế gian của loài người.

Verse 8

तत्राहः कर्मचेष्टायां रात्रिः स्वप्नाय कल्पते / पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः

Ở đó, ban ngày được định cho sự nỗ lực hành nghiệp, còn ban đêm dành cho giấc ngủ và mộng. Trong cõi Tổ tiên (Pitṛ), đêm và ngày hợp lại thành một tháng; rồi lại có sự phân chia của cả hai.

Verse 9

कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी / त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु सः स्मृतः

Đối với họ, nửa tháng tối (Kṛṣṇa-pakṣa) như ban ngày, còn nửa tháng sáng (Śukla-pakṣa) như đêm của giấc mộng. Ba mươi tháng của loài người được nhớ là một tháng của các Pitṛ.

Verse 10

शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै / पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते

Ba trăm tháng và thêm sáu mươi—tức tổng cộng 360 tháng—theo cách tính của loài người được hiểu là một năm của các Pitṛ.

Verse 11

मानुषे णैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् / पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै

Một trăm năm theo thước đo của loài người, ở đây được tính là ba năm của các Pitṛ.

Verse 12

दश चैवाधिका मासाः पितृसंख्येह संज्ञिताः / लौकिकेनैव मानेन हृब्दो यो मानुषः स्मृतः

Trong phép tính của Pitṛ, nói đến mười tháng và các tháng tăng thêm; còn ‘thời gian của loài người’ vốn được biết đến thì chỉ được hiểu theo chuẩn mực thế gian.

Verse 13

एतद्दिव्यमहोरात्रं शास्त्रे स्यान्निश्चयो गतः / दिव्ये रात्र्यहनी वर्ष प्रविभागस्तयोः पुनः

Trong kinh điển đã xác quyết về “một ngày-đêm thiêng” này. Theo đêm và ngày thiêng ấy, sự phân chia các năm lại được định rõ.

Verse 14

अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् / ये ते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्यानं तयोः पुनः

Ở đó, ban ngày gọi là Uttarāyaṇa, còn ban đêm gọi là Dakṣiṇāyaṇa. Số lượng của đêm và ngày thiêng ấy lại được trình bày tiếp.

Verse 15

त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिप्यो मासस्तु स स्मृतः / यन्मानुषं शतं विद्धि दिव्या मासास्त्रयस्तु ते

Ba mươi năm được nhớ là một tháng thiêng. Hãy biết rằng một trăm năm của loài người bằng ba tháng thiêng.

Verse 16

दश चैव तथाहानि दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः / त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षाणि यानि तु / दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्त्तितः

Như vậy mười (ngày) thiêng—đó là phép tắc thiêng được ghi nhớ. Và ba trăm sáu mươi năm của loài người được nói là một năm thiêng (saṃvatsara).

Verse 17

त्रीणि वर्ष सहस्राणि मानुषाणि प्रमाणतः / त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः

Theo chuẩn mực, ba nghìn năm của loài người, cộng thêm ba mươi năm nữa, được gọi là năm Saptarṣi.

Verse 18

नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु / अन्यानि नवतिश्चैव ध्रुवः संवत्सरः स्मृतः

Chín nghìn năm theo năm người, lại thêm chín mươi năm nữa—đó được gọi là “Dhruva saṃvatsara”.

Verse 19

षड्विंशतिसहस्राणि वर्षाणि मानुषाणि तु / वर्षाणां तु शतं ज्ञेयं दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः

Hai mươi sáu nghìn năm theo năm người; và một trăm năm (trong đó) nên biết là thước đo thiêng—đó là pháp tắc thần thánh được truyền nhớ.

Verse 20

त्रीण्येव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषाणि तु

Theo năm người: đúng ba niyuta, tức ba trăm nghìn năm—được nói như vậy.

Verse 21

षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्याया / दिव्यवर्षसहस्र तु प्राहुः संख्याविदो जनाः

Theo phép đếm là sáu mươi nghìn; người tinh thông số học nói đó là một nghìn năm thiêng (divya).

Verse 22

इत्येवमृषिभिर्गीतं दिव्यया संख्याया त्विह / दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्याप्रकल्पनम्

Như vậy các ṛṣi đã ca tụng tại đây bằng con số thiêng; và chính theo thước đo thiêng mà sự sắp đặt số lượng các yuga được lập nên.

Verse 23

चत्वारि भारते वर्षे युगानि कवयो ऽबुवन् / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुष्टयम्

Tại Bharata-varsha, các bậc hiền triết nói có bốn yuga: Kṛta, Tretā, Dvāpara và Kali—đó là tứ thời đại.

Verse 24

पूर्व कृतयुकं नाम ततस्त्रेती विधीयते / द्वापरं च कलिश्चैव युगान्येतानि कल्पयेत्

Trước hết gọi là Kṛta-yuga, rồi định là Tretā; tiếp đến là Dvāpara và Kali—các thời đại được sắp đặt như vậy.

Verse 25

चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां च कृत युगम् / तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशः संध्याया समः

Kṛta-yuga được nói là bốn nghìn năm; phần hoàng hôn (saṃdhyā) là một trăm năm, và phần hoàng hôn phụ (saṃdhyāṃśa) cũng bằng saṃdhyā.

Verse 26

इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु / एकन्यायेन वर्तन्ते सहस्राणि शतानि च

Trong ba yuga còn lại cũng vậy, gồm cả saṃdhyā và saṃdhyāṃśa, các con số nghìn và trăm vận hành theo cùng một quy tắc.

Verse 27

त्रीणि द्वे च सहस्राणि त्रेताद्वापरयोः क्रमात् / त्रिशती द्विशती संध्ये संध्यांशौ चापि तत्समौ

Theo thứ tự, Tretā-yuga là ba nghìn năm, Dvāpara-yuga là hai nghìn năm; saṃdhyā là ba trăm và hai trăm năm, và saṃdhyāṃśa cũng bằng như vậy.

Verse 28

कलिं वर्षसरस्रं तु युगमाहुर्द्विजोत्तमाः / तस्यैकशतिका संध्या संध्यांशः संध्यया समः

Các bậc Bà-la-môn tối thượng nói rằng Kali-yuga dài một nghìn năm. Hoàng hôn của nó là một trăm năm, và phần hoàng hôn cũng bằng hoàng hôn ấy.

Verse 29

तेषां द्वादशसाहस्री युगसंख्या प्रकीर्त्तिता / कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैव चतुष्टयम्

Số lượng các yuga ấy được nói là mười hai nghìn. Kṛta, Tretā, Dvāpara và Kali—bốn thời đại hợp thành một bộ tứ.

Verse 30

अत्र संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः / कृतस्य तावद्वक्ष्यामि वर्षाणि च निबोधत

Ở đây các năm được xét theo thước đo của loài người. Nay ta sẽ nói số năm của Kṛta‑yuga; hãy lắng nghe và ghi nhận.

Verse 31

सहस्राणां शतान्याहुश्चतुर्दश हि संख्याया / चत्वारिंशत्सहस्राणि तथान्यानि कृतं युगम्

Trong cách tính theo trăm của nghìn, con số được nói là mười bốn; và bốn mươi nghìn cùng các phần khác hợp thành Kṛta‑yuga.

Verse 32

तथा शतसहस्राणि वर्षाणि दशसंख्याया / अशीतिश्च सहस्राणि कालस्त्रेतायुगस्य सः

Cũng vậy, mười trăm nghìn năm và tám mươi nghìn năm—đó là thời lượng của Tretā‑yuga.

Verse 33

सप्तैव नियुतान्याहुर्वर्षाणां मानुषेण तु / विंशतिश्च सहस्रामि कालः स द्वापरस्य च

Theo cách tính năm của loài người, thời lượng của Dvāpara-yuga được nói là bảy niyuta và hai mươi nghìn năm.

Verse 34

तथा शतसहस्राणि वर्षाणां त्रीणि संख्यया / षष्टिश्चैव सहस्राणि कालः कलियुगस्य तु

Cũng vậy, thời lượng của Kali-yuga được ghi là ba trăm nghìn năm và sáu mươi nghìn năm, tức 360.000 năm.

Verse 35

एवं चतुर्युगे काल ऋतैः संध्यांशकैः स्मृतः / नियुतान्येव षडिंशान्निरसानि युगानि वै

Như vậy, thời lượng của một caturyuga được ghi nhớ cùng các phần sandhyā và sandhyāṃśa của Kṛta và các yuga khác; tổng lượng là mười sáu niyuta (trọn vẹn).

Verse 36

चत्वारिंशत्तथा त्रीणि नियुता नीह संख्यया / विंशतिश्च सहस्राणि स संध्यांशश्चतुर्युगः

Ở đây, theo con số là bốn mươi ba niyuta và hai mươi nghìn năm; đó chính là sandhyāṃśa của caturyuga.

Verse 37

एवं चतुर्युगाख्यानां साधिका ह्येकसप्ततिः / कृतत्रेतादियुक्तानां मनोरन्तरमुच्यते

Như vậy, số lượng caturyuga gồm Kṛta, Tretā v.v. vượt quá bảy mươi mốt được gọi là một Manvantara.

Verse 38

मन्वन्तरस्य संख्यां तु वर्षाग्रेण निबोधत / त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण प्रकीर्त्तिताः

Hãy biết con số của Manvantara theo thước đo năm; theo cách tính của loài người, đó được nói là ba mươi koṭi năm.

Verse 39

सप्त षष्टिस्तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु / विशतिश्च सहस्राणि कालो ऽयं साधिकं विना

Ngoài ra còn có sáu mươi bảy niyuta và hai mươi nghìn; thời lượng này như vậy, không dư phần nào.

Verse 40

मन्वन्तरस्य संख्यैषा संख्या विद्भिर्द्विजैः स्मृता / मन्वन्तरस्य कालो ऽयं युगैः सार्द्धं च कीर्त्तितः

Đây là con số của Manvantara mà các dvija uyên bác đã ghi nhớ; thời lượng Manvantara này cũng được nói kèm cùng các yuga.

Verse 41

चतुः साहस्रयुक्तं वै प्राकृतं तत्कृतं युगम् / त्रेताशिष्टं प्रवक्ष्यामि द्वापरं कलिमेव च

Kṛta-yuga tự nhiên ấy gồm bốn nghìn; nay ta sẽ nói tiếp về Tretā, Dvāpara và cả Kali.

Verse 42

युगपत्समयेनार्थो द्विधा वक्तुं न शक्यते / क्रमागतं मया ह्येतत्तुभ्यं नोक्त युग द्वयम्

Không thể nói ý nghĩa theo hai cách trong cùng một lúc; vì vậy điều đến theo thứ tự này ta không nói với ngươi như hai yuga đồng thời.

Verse 43

ऋषिवंशप्रसंगेन व्याकुलत्वात्तथैव च / अत्र त्रेतायुगस्यादौ मनुः सप्तर्षयश्च ये

Vì mạch chuyện về dòng dõi các ṛṣi khiến lòng bối rối, tại đây, vào buổi đầu của Treta-yuga, Manu cùng các bậc Thất Hiền (Saptarṣi) được nhắc đến.

Verse 44

श्रौत स्मार्त्त च ते धर्म ब्रह्मणानुप्रचौदितम् / दाराग्निहोत्रसंबन्धमृग्यजुः सामसंहितम्

Các pháp Śrauta và Smārta của họ được Brahmā khuyến dụ—gồm đạo lý gia thất, mối liên hệ với lễ Agnihotra, cùng các Saṃhitā của Ṛg, Yajus và Sāma.

Verse 45

इत्यादिलक्षणं श्रौतं धर्म सप्तर्षयो ऽब्रुवन् / परंपरागतं धर्म स्मार्त्तं चाचारलक्षणम्

Dharma Śrauta với những dấu hiệu như thế được các Saptarṣi tuyên nói; và dharma Smārta truyền thừa theo dòng, mang đặc trưng của ācāra (hạnh nghi), cũng được nêu ra.

Verse 46

वर्णाश्रमाचारयुतं मनुः स्वायंभुवो ऽब्रवीत् / सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा च वै

Manu Svāyambhuva đã nói về dharma gắn với nề nếp varṇa và āśrama—nhờ chân thật, phạm hạnh (brahmacarya), śruti (Veda) và khổ hạnh (tapas).

Verse 47

तेषां तु तप्ततपसा आर्षेणोपक्रमेण तु / सप्तर्षीणां मनोश्चैव ह्याद्ये त्रेतायुगे तथा

Theo khổ hạnh nung nấu của họ và theo lối khởi đầu của các ṛṣi, vào buổi đầu Treta-yuga, đối với các Saptarṣi và cả Manu cũng (được thiết lập như vậy).

Verse 48

अबुद्धिपूर्वकं तेषामक्रियापूर्वमेव च / अभिव्यक्तास्तु ते मन्त्रास्तारकाद्यैर्निदर्शनैः

Những thần chú của họ không do trí suy tính trước, cũng không do hành động đi trước; mà hiển lộ qua các dấu hiệu như sao trời và những điềm báo khác.

Verse 49

आदिकल्पे तु देवानां प्रादुर्भूतास्तु याः स्वयम् / प्राणाशेष्वथ सिद्धीनामन्यासां च प्रवर्त्तनम्

Trong thời kỳ kalpa nguyên thủy, những siddhi của chư thiên tự nhiên hiển lộ; khi sinh lực suy kiệt, các siddhi khác cũng bắt đầu vận hành.

Verse 50

आसन्मन्त्रा व्यतीतेषु ये कल्पेषु सहस्रशः / ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिभायामुपस्थिताः

Những thần chú đã hiện hữu qua hàng nghìn kalpa đã qua, chính những thần chú ấy lại hiện lên trong linh cảm và trí tuệ bừng sáng của họ.

Verse 51

ऋचो यजूंषि सामानि मन्त्रश्चाथर्वणानि तु / सप्तर्षिभिस्तु ते प्रोक्ताः स्मार्त्तं धर्मं मनुर्जगौ

Các bài Ṛc, Yajus, Sāman và thần chú Atharva—đều do bảy hiền thánh (Saptaṛṣi) truyền dạy; còn Smārta-dharma thì Manu đã tuyên thuyết.

Verse 52

त्रेतादौ संहिता वेदाः केवला धर्मसेतवः / संरोधादायुषश्चैव वर्त्स्यन्ते द्वापरेषु वै

Vào đầu thời Tretā, các Veda chỉ ở dạng Saṃhitā, như những nhịp cầu của dharma; do thọ mạng bị thu ngắn, đến thời Dvāpara chúng sẽ lưu hành (trong dạng phân chia).

Verse 53

ऋषयस्तपसा वेदान्द्वापरादिष्वधीयते / अनादिनिधिना दिव्याः पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा

Các hiền thánh (ṛṣi) nhờ khổ hạnh mà học tụng Veda trong các thời đại như Dvāpara v.v. Đấng Tự Sinh (Svayambhū), kho tàng vô thủy, xưa kia đã tạo dựng các ṛṣi thiêng liêng trước hết.

Verse 54

सधर्माः सव्रताः सांगा यथाधर्मं युगेयुगे / विक्रियन्ते समानार्था वेदवादा यथायुगम्

Những lời dạy Veda, cùng với dharma, giới nguyện và các Vedāṅga, được thực hành qua từng yuga đúng theo pháp. Ý nghĩa vẫn đồng nhất, nhưng cách biểu hiện biến đổi tùy thời đại.

Verse 55

आरंभयज्ञाः क्षत्राश्च हविर्यज्ञा विशस्तथा / परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु जपयज्ञा द्विजोत्तमाः

Các kṣatriya thực hành ārambha-yajña; các vaiśya thực hành havir-yajña. Các śūdra chuyên về paricāra-yajña (yajña phụng sự), còn các dvija tối thượng thực hành japa-yajña.

Verse 56

तदा प्रमुदिता वर्णास्त्रेतायां धर्मपालिताः / क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनस्तथा

Khi ấy trong thời Tretā, các varṇa được dharma gìn giữ đều hoan hỷ: siêng năng nghi lễ, con cháu đông đúc, sung túc và an lạc.

Verse 57

ब्राह्मणाननुर्त्तन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियान्विशः / वैश्यानुवर्त्तिनः शुद्राः परस्परमनुव्रताः

Các kṣatriya noi theo các brāhmaṇa; các vaiśya noi theo các kṣatriya. Các śūdra noi theo các vaiśya—tất cả đều tương kính, cùng giữ bổn phận của nhau.

Verse 58

शुभाः प्रवृत्तयस्तेषां धर्मा वर्णाश्रमास्तथा / संकल्पितेन मनसा वाचोक्तेन स्वकर्मणा

Những khuynh hướng của họ đều cát tường; pháp Varṇāśrama cũng vậy—do ý nguyện trong tâm, lời nói đã thốt ra, và nghiệp riêng của mỗi người.

Verse 59

त्रेतायुगे च विफलः कर्मारंभः प्रसिद्ध्यति / आयुर्मेधा बलं रूपमारोग्यं धर्मशीलता

Trong thời Tretāyuga, ngay cả sự khởi sự nghiệp không kết quả cũng trở nên nổi tiếng; thọ mạng, trí tuệ, sức lực, dung sắc, sức khỏe và nếp sống theo Dharma đều tăng trưởng.

Verse 60

सर्वसाधारणा ह्येते त्रेतायां वै भवं त्युत / वर्णाश्रमव्यवस्थानं तेषां ब्रह्मा तदाकरोत्

Hỡi Bhava! Trong Tretāyuga, những điều ấy đều là chung cho mọi người; khi ấy Phạm Thiên (Brahmā) đã thiết lập trật tự varṇāśrama cho họ.

Verse 61

पुनः प्रजास्तु ता मोहाद्धर्मा स्तानप्यपालयन् / परस्परविरोधेन मनुं ताः पुनरभ्ययुः

Rồi các chúng sinh ấy vì mê muội mà không giữ gìn các pháp ấy; do xung đột lẫn nhau, họ lại tìm đến Manu một lần nữa.

Verse 62

पुनः स्वायंभुवो दृष्ट्वा याथातथ्यं प्रजापतिः / ध्यात्वा तु शतरूपायां पुत्रौ स उदपादयत्

Rồi Svāyaṃbhuva Prajāpati, thấy rõ sự thật như nó là, liền nhập thiền nơi Śatarūpā và sinh ra hai người con trai.

Verse 63

प्रियव्रतो त्तानपादौ प्रथमौ तौ मोहीक्षितौ / ततः प्रभृति राजान उत्पन्ना दण्डधारिणः

Priyavrata và Uttanapada được xem là hai vị vua đầu tiên; từ đó về sau xuất hiện các bậc quân vương cầm trượng dandas (quyền trượng pháp).

Verse 64

प्रजानां रञ्जनाच्चैव राजानस्ते ऽभवन्नृपाः / प्रच्छन्न पापास्तैर्ये च न शक्यास्तु नराधिपैः

Vì làm đẹp lòng muôn dân, các vua ấy được gọi là nṛpa; và họ cũng trấn áp những tội lỗi ẩn kín mà các bậc chúa khác không thể chế ngự.

Verse 65

धर्मराजः स्मृतस्तेषां शास्ता वैवस्वतो यमः / वर्णानां प्रविभागाश्च त्रेतायां संप्रकीर्त्तिताः

Đối với họ, Vaivasvata Yama được nhớ như Dharmaraja, vị Thẩm phán; và trong thời Treta, sự phân chia các varna cũng được tuyên dương.

Verse 66

संभृताच्च तदा मन्त्रा ऋषिभिर्ब्रह्मणः सुतैः / यज्ञाः प्रवर्त्तिताश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः

Khi ấy các ṛṣi, con của Phạm Thiên, đã sưu tập các thần chú; và ngay lúc đó chư thiên cũng khởi lập các lễ tế yajña.

Verse 67

यामशुक्रार्जितैश्चैव सर्वसाधन संभृतैः / सार्द्धं विश्वभुजा चैव देवेन्द्रेण महौजसा

Với những vật dụng do Yama và Śukra thu xếp, đầy đủ mọi phương tiện, cùng với Viśvabhuja và Devendra đại uy lực (họ đồng hành).

Verse 68

स्वायंभुवेंऽतरे देवैर्यज्ञस्तैः प्राक्प्रवर्त्तितः / सत्यं जपस्तपो दानं त्रेताया धर्म उच्यते

Trong Manvantara Svayambhuva, chư Thiên đã khởi lập tế lễ yajña từ thuở trước; ở thời Tretā, chân thật, tụng niệm, khổ hạnh và bố thí được gọi là Dharma.

Verse 69

तदा धर्म्मसहस्रान्ते ऽहिंसाधर्मः प्रवर्त्तते / जायन्ते च तदा शूरा आयुष्मन्तो महाबलाः

Khi ấy, vào cuối một nghìn thời kỳ của Dharma, pháp Ahimsā (bất hại) được khởi hành; và bấy giờ sinh ra những bậc dũng sĩ, trường thọ, đại lực.

Verse 70

व्यस्तदण्डा महाभागा धर्मिष्ठा ब्रह्मवादिनः / पद्मपत्रायताक्षाश्च पृथूरस्काः सुसंहताः

Họ buông bỏ gậy trừng phạt, là những bậc phúc đức, kiên định nơi Dharma và thuyết giảng về Brahman; mắt dài như lá sen, ngực rộng, thân thể rắn chắc.

Verse 71

सिंहातङ्का महासत्त्वा मत्तमातङ्गगमिनः / महाधनुर्द्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्त्तिनः

Họ dũng mãnh như sư tử, mang đại khí chất, bước đi như voi đang say; tay cầm đại cung, và trong thời Tretā là bậc Chuyển luân vương (cakravartin).

Verse 72

सर्वलक्षणसम्पूर्मा न्यग्रोधपरिमण्डलाः / न्यग्रोधौ तु स्मृतौ बाहू व्यामो न्यग्रोध उच्यते

Họ đầy đủ mọi tướng tốt, có dáng ‘nyagrodha-parimaṇḍala’ (tầm vóc như vòng cây đa); hai cánh tay được gọi là ‘nyagrodha’, và một vyāma cũng được gọi là ‘nyagrodha’.

Verse 73

व्यामे नैवोछ्रयो यस्य सम ऊर्द्धं तु देहिनः / समोछ्रयपरीणाहो ज्ञेयो न्यग्रोधमण्डलः

Vật nào có bề ngang và chiều cao phía trên thân thể ngang bằng, lại có chiều cao và chu vi tương xứng—nên biết đó là ‘Nyagrodha-maṇḍala’.

Verse 74

चक्रं रथो मणिर्भार्या निधिरश्वो गजस्तथा / सप्तैतानि च रत्नानि सर्वेषां चक्रवर्तिनाम

Bánh xe, chiến xa, bảo châu, hiền hậu (vương hậu), kho báu, ngựa và voi—bảy báu ấy thuộc về mọi bậc Chuyển Luân Vương.

Verse 75

चक्रं रथो मणिः खड्गश्चर्मरत्नं च पञ्चमम् / केतुर्निधिश्च सप्तैव प्राणहीनानि चक्षते

Bánh xe, chiến xa, bảo châu, kiếm, bảo vật là khiên làm thứ năm, cờ hiệu (ketu) và kho báu—bảy thứ ấy được nói là vô sinh (không có mạng sống).

Verse 76

भार्या पुरोहितश्चैव सेनानी रथकृच्च यः / मन्त्र्यश्वः कलभश्चैव प्राणिनः सप्त कीर्त्तिताः

Vương hậu, vị tế sư (purohita), tướng quân, người đóng chiến xa, đại thần, ngựa và voi non (kalabha)—bảy điều ấy được kể là hữu sinh.

Verse 77

रत्नान्येतानि दिव्यानि संसिद्धानि महात्मनाम् / चतुर्दश विधेयानि सर्वेषां चक्रवर्त्तिनाम्

Những bảo vật thiêng liêng này đã thành tựu nơi các bậc đại nhân; đối với mọi Chuyển Luân Vương, chúng được kể là mười bốn điều cần có.

Verse 78

विष्णोरंशेन जायन्ते पृथिव्यां चक्रवर्त्तिनः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह

Nhờ phần (aṃśa) của Vishnu mà các bậc Chuyển luân vương sinh ra trên cõi đất; trong mọi manvantara, cả đã qua lẫn sẽ đến, đều như vậy.

Verse 79

भूतभव्यानि यानीह वर्त्तमानानि यानि च / त्रेतायुगे च तान्यत्र जायन्ते चक्रवर्त्तिनः

Những gì thuộc quá khứ và tương lai, cùng những gì đang hiện hữu—tất thảy ở đó, trong thời Tretā-yuga, đều sinh ra thành các bậc Chuyển luân vương.

Verse 80

भद्राणीमानि तेषां वै भवन्तीह महीक्षिताम् / अत्यद्भुतानि चत्वारि बलं धर्मः सुखं धनम्

Đối với các bậc vua giữ gìn cõi đất ấy, nơi đây có những điều cát tường; bốn điều kỳ diệu: sức mạnh, dharma, an lạc và tài sản.

Verse 81

अन्योन्यस्याविरोधेन प्राप्यन्ते तु नृपैः समम् / अर्थो धर्मश्च कामश्च यशो विजय एव च

Không hề xung khắc lẫn nhau, các bậc vua đồng thời đạt được: artha, dharma, kāma, danh tiếng và chiến thắng.

Verse 82

ऐश्वर्येणाणिमाद्येन प्रभुशक्त्या तथैव च / श्रुतेन तपसा चैव मुनीनभिभवन्ति वै

Nhờ aiśvarya—các siddhi như aṇimā v.v.—và quyền năng bậc chủ tể, lại nhờ tri kiến śruti cùng khổ hạnh, họ quả thật vượt cả các bậc muni.

Verse 83

बलेन तपसा चैव देवदानवमानवान् / लक्षणैश्चैव जायन्ते शरीरस्थैरमानुषैः

Nhờ sức lực và khổ hạnh, chư thiên, dạ-xoa (danava) và loài người sinh ra cùng những dấu tướng siêu nhân an trú trong thân.

Verse 84

केशाःस्निग्धा ललाटोच्चा जिह्वा चास्य प्रमार्जिनी / ताम्रप्रभोष्टनेत्राश्च श्रीवत्साश्चैद्ध्वरोमशाः

Tóc mượt, trán cao, lưỡi có năng lực tẩy sạch; môi và mắt ánh sắc đồng, ngực mang dấu Śrīvatsa, thân có lông dày.

Verse 85

आजानुबाहवस्छैव तदाम्रहस्ताः कटौ कृशाः / न्यग्रोधपरिणाहाश्च सिंहस्कन्धास्तु मेहनाः

Cánh tay dài tới gối, bàn tay ánh sắc đồng, eo thon; ngực nở như cây đa, vai như vai sư tử, sức lực phi thường.

Verse 86

गजेद्रगतयश्चैव महाहनव एव च / पादयोश्चक्रमत्स्योन्तु शङ्खपद्मौ तुहस्तयोः

Bước đi như voi chúa, hàm lớn; dưới chân có dấu bánh xe và cá, trên tay có dấu ốc (śaṅkha) và hoa sen (padma).

Verse 87

पञ्चाशीतिसहस्राणि ते राजन्त्यजरा नृपाः / असंगगतयस्तेषां चतस्रश्चक्रवर्त्तिनाम्

Những vị vua không già ấy trị vì tám mươi lăm nghìn năm; và đối với các Chuyển luân vương có bốn ‘lối đi không ngăn ngại’ được nói đến.

Verse 88

अन्तरिक्षे समुद्रि च पाताले पर्वतेषु च / इज्या दानं तपः सत्यं त्रेतायां धर्म उच्यते

Trong hư không, biển cả, cõi Pātāla và núi non, pháp của thời Tretā được nói là: tế tự (yajña), bố thí, khổ hạnh và chân thật.

Verse 89

तदा प्रवर्त्तते धर्मो वर्णाश्रमविभागशः / मर्यादास्थापनार्थं च दण्डनीतिः प्रवर्त्तते

Khi ấy, Chánh pháp vận hành theo sự phân chia varṇa và āśrama; và để thiết lập khuôn phép, phép trị phạt (daṇḍanīti) cũng được thi hành.

Verse 90

त्दृष्टपुष्टाः प्रजाः सर्वा अरोगाः पूर्णमानसाः / एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतायुगविधौस्मृतः

Khi ấy, muôn dân đều cường tráng, vô bệnh, tâm trí viên mãn; và theo quy thức thời Tretā, Veda tuy là một nhưng được nhớ là có bốn phần (bốn ‘chân’).

Verse 91

त्रीणि वर्षसहस्राणि तदा जीवन्ति मानवाः / पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण तु

Khi ấy con người sống ba nghìn năm; và giữa con cháu sum vầy, họ lần lượt qua đời theo đúng tuần tự thời gian.

Verse 92

एष त्रेतायुगे धर्मस्त्रेतासंध्यां निबोधत / त्रेतायुगस्वभावानां संध्या पादेन वर्त्तते / संध्यापादः स्वभावस्तु सोंऽशपदेन तिष्ठति

Đó là pháp của thời Tretā; nay hãy hiểu về “Tretā-saṃdhyā” (thời giao). Thời giao của các đặc tính Tretā vận hành bằng một ‘chân’; và ‘chân của thời giao’ ấy trụ như một phần (aṃśa).