Adhyaya 68

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः // ६७// ऋषय ऊचुः मरुतेन कथं कन्या राज्ञे दत्ता महात्मना / किंवीर्याश्च महात्मानो जाता मरुतकन्यया

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do thần Vāyu thuyết, ở upoddhāta-pāda thứ ba, chương thứ 67 mang tên “Mô tả về sự xuất hiện của Dhanvantari và các việc khác”. Các ṛṣi thưa rằng: “Bậc đại hồn Marut đã gả con gái cho nhà vua bằng cách nào? Và từ con gái của Marut đã sinh ra những bậc đại hồn dũng lực nào?”

Verse 2

सूत उवाच आहरत्स मरुत्सोममन्नकामः प्रजेश्वरः / मासिमासि महातेजाः षष्टिसंवत्सरान्नृप

Sūta thưa: “Muôn tâu Đại vương! Marut, bậc rực rỡ đại uy, chúa tể muôn dân, vì mong cầu lễ vật lương thực, đã đem Soma về tháng này qua tháng khác suốt sáu mươi năm.”

Verse 3

तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तोषिताः / अक्षय्यान्नं ददुः प्रीताः सर्वकामपरिच्छदम्

Nhờ rượu soma dâng lên cho các Marut, chư Marut hoan hỷ và ban tặng lương thực bất tận, có năng lực thỏa mãn mọi ước nguyện.

Verse 4

अन्नं तस्य सकृद्भुक्तमहोरात्रं न क्षीयते / कोटिशो दीय मानं च सूर्यस्योदयनादपि

Lương thực ấy, dù chỉ ăn một lần, suốt ngày đêm vẫn không vơi; và dù bố thí đến muôn triệu lần từ lúc mặt trời mọc, cũng chẳng hề giảm.

Verse 5

मित्रज्योतेस्तु कन्याया मरितस्य च धीमतः / तस्माज्जाता महासत्त्वा धर्मज्ञा मोक्षदर्शिनः

Từ ái nữ của Mitrajyoti và Marita bậc trí, sinh ra những bậc đại hùng lực, thông hiểu dharma và thấy rõ con đường giải thoát (moksha).

Verse 6

संन्यस्य गृहधर्माणि वैराग्यं समुपस्थिताः / यतिधर्ममवाप्येह ब्रह्मभूयाय ते गताः

Từ bỏ bổn phận gia thất, tâm ly tham khởi lên; đạt được pháp của bậc du sĩ (yati) ngay nơi đời này, họ tiến đến cảnh giới đồng nhất với Brahman.

Verse 7

अनेनसः सुतो जातः क्षत्रधर्मः प्रतापवान् / क्षत्रधर्मसुतो जातः प्रतिपक्षो महातपाः

Con của Anenasa sinh ra là Ksatradharma đầy uy lực; con của Ksatradharma sinh ra là Pratipaksa, bậc đại khổ hạnh.

Verse 8

प्रतिपक्षसुतश्चापि सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्य जयः पुत्रो विजयस्तस्य जज्ञिवान्

Pratipakṣa cũng có một người con nổi danh tên là Sṛṃjaya. Con của Sṛṃjaya là Jaya, và từ Jaya sinh ra Vijaya.

Verse 9

विजयस्य जयः पुत्रस्तस्य हर्यश्वकः स्मृतः / इर्यश्वस्य सुतो राजा सहदेवः प्रतापवान्

Con của Vijaya là Jaya; con của Jaya được nhớ đến với tên Haryaśvaka. Vị vua Sahadeva oai dũng là con của Iryaśva.

Verse 10

सहदेवस्य धर्मात्मा अहीन इति विश्रुतः / अहीनस्य चयत्सेनस्तस्य पुत्रो ऽथ संकृतिः

Người con chí thiện của Sahadeva nổi danh với tên Ahīna. Con của Ahīna là Cayatsena, và con của Cayatsena là Saṃkṛti.

Verse 11

संकृतेरपि धर्मात्मा कृतधर्मा महायशाः / इत्येते क्षत्रधर्माणो नहुषस्य निबोधत

Saṃkṛti cũng có người con chí thiện là Kṛtadharmā, lẫy lừng danh tiếng. Hãy biết rằng đó là dòng dõi giữ trọn kṣatra-dharma của Nahūṣa.

Verse 12

नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः / यतिर्ययातिः संयातिरायतिर्वियतिः कृतिः

Nhahūṣa có sáu người thừa tự, rực rỡ như Indra: Yati, Yayāti, Saṃyāti, Āyati, Viyati và Kṛti.

Verse 13

यतिर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै ययातिस्तु ततो ऽवरः / काकुत्स्थकन्यां गां नाम लेभे पत्नीं यतिस्तदा

Trong số họ, Yati là người anh cả, còn Yayati là người em sau đó. Khi ấy Yati cưới nàng ‘Gā’, con gái của Kakutstha, làm hiền thê.

Verse 14

स यतिर्मोक्षमास्थाय ब्रह्मभूतो ऽभवन्मुनिः / तेषां मध्ये तु पञ्चानां ययातिः पृथिवीपतिः

Yati nương theo con đường giải thoát, trở thành bậc hiền triết hòa nhập với Phạm (Brahman). Trong năm người ấy, Yayati là bậc chúa tể cõi đất.

Verse 15

देवयानीमुशनसः सुतां भार्यामवाप ह / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

Ngài cưới Devayānī, ái nữ của Uśanas (Śukrācārya), làm chính thất; và cũng cưới Śarmiṣṭhā, con gái dòng Asura của Vṛṣaparvan.

Verse 16

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानो व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

Devayānī sinh Yadu và Turvasu; còn Śarmiṣṭhā, ái nữ của Vṛṣaparvan, sinh Druhyu, Anu và Pūru.

Verse 17

अजीजनन्महावीर्यान्सुतान्देवसुतोपमान् / रथं तस्मै ददौ शक्रः प्रीतः परमभास्वरम्

Họ sinh ra những người con đại dũng, tựa như con của chư thiên. Vui lòng, Śakra (Indra) ban cho ngài một cỗ chiến xa rực rỡ phi thường.

Verse 18

असंगं काञ्चनं दिव्यमक्षयौ च महेषुधी / युक्तं मनोजवैरश्वैर्येन कन्यां समुद्वहत्

Chàng đưa thiếu nữ lên cỗ chiến xa thần diệu bằng vàng, không vướng chấp, mang những ống tên lớn không bao giờ cạn, lại thắng ngựa nhanh như ý nghĩ mà tiến đi.

Verse 19

स तेन रथमुख्येन जिगाय सततं महीम् / ययातिर्युधि दुर्द्धर्षो देवदानवमानवैः

Nhờ cỗ chiến xa tối thượng ấy, chàng liên tục chinh phục cõi đất; nơi chiến trận, Yayāti là bậc khó ai địch nổi, dù là chư thiên, dạ-xoa (dānava) hay loài người.

Verse 20

पौरवाणां नृपाणां च सर्वेषां सो ऽभवद्रथी / यावत्सुदेशप्रभवः कौरवो जनमेजयः

Trong hàng các vua dòng Paurava và mọi bậc quân vương khác, chàng là bậc đại xa chiến—cho đến khi Janamejaya, người Kaurava sinh từ Sudesha, xuất hiện.

Verse 21

कुरोः पौत्रस्य राज्ञरतु राज्ञः पारीक्षितस्य ह / जगाम सरथो नाशं शापाद्गार्ग्यस्य धीमतः

Rồi sau đó, cỗ xe ấy cùng vua Parīkṣit—cháu nội của Kuru—đã đi đến diệt vong, do lời nguyền của hiền triết Gārgya.

Verse 22

गार्ग्यस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः / दुर्बुद्धिर्हिंसया मास लोहगन्धी नराधिपः

Vua Janamejaya đã làm hại đứa con trai còn thơ của Gārgya; vị chúa loài người ấy tâm trí xấu, ưa bạo hại, và mang mùi sắt.

Verse 23

स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः / पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित्

Vị vương hiền Lohagandhī chạy ngược xuôi khắp nơi; bị dân thành và dân xứ bỏ rơi nên chẳng bao giờ được an ổn.

Verse 24

ततः स दुःखसंतप्तो नालभत्संविदं क्वचित / स प्रायाच्छौनकमृषिं शरणं व्यथितस्तदा

Bấy giờ, bị nỗi khổ thiêu đốt, ông chẳng tìm được lời an ủi ở đâu; lòng đau đớn, ông đến nương tựa Hiền giả Śaunaka.

Verse 25

इन्द्रोतोनाम विख्यातो यो ऽसौ मुनि रुदारधीः / योजयामास चैन्द्रोतः शौनको जनमेजयम्

Vị hiền giả nổi danh tên Indrota, người có trí tuệ kiên định; chính Śaunaka, tức Indrota ấy, đã sắp đặt cho Janamejaya tham dự.

Verse 26

अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः / स लोहगन्धो व्यनशत्त स्यावभृथमेत्य ह

Các bậc dvija tối thượng cử hành Aśvamedha để tẩy tịnh nhà vua; Lohagandhī đến lễ tắm avabhṛtha rồi liền biến mất.

Verse 27

स वै दिव्यो रथस्तस्माद्वसोश्चेदिपतेस्तथा / दत्तः शक्रेन तुष्टेन लेभे तस्माद्बृहद्रथः

Chiếc xa giá thần diệu của Vasu, chúa xứ Cedi, được Śakra hoan hỷ ban tặng; nhờ đó Bṛhadratha đã thọ nhận được.

Verse 28

ततो हत्वा जरासंधं भीमस्तं रथमुत्तमम् / प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः

Bấy giờ, sau khi giết Jarāsandha, Bhīma—con của dòng Kuru—với lòng hoan hỷ đã dâng cỗ chiến xa tối thượng ấy lên Vāsudeva.

Verse 29

स जरां प्राप्य राजर्षिर्ययातिर्नहुषात्मजः / पुत्रं श्रेष्टं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः

Khi rajarṣi Yayāti, con của Nahusha, đã đến tuổi già, ngài nói với người con ưu tú và trưởng nhất: “Hỡi Yadu!”

Verse 30

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मि यौवने

Hỡi con, những vệt già nua và mái tóc bạc đã phủ lên ta; do lời nguyền của Kāvya Uśanas, ta chẳng hề thỏa mãn ngay cả trong tuổi trẻ.

Verse 31

त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह / जरां मे प्रतिगृह्णीष्व तं यदुः प्रत्युवाच ह

Ngài nói: “Hỡi Yadu, hãy nhận lấy tội lỗi cùng với tuổi già; hãy nhận tuổi già của ta.” Khi ấy Yadu đáp lời.

Verse 32

अनिर्दिष्टा हि मे भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता / सा तु व्यायामसाध्या वै न ग्रहीष्यामि ते जराम्

Với ta, có phần bố thí mà một Bà-la-môn đã hứa, nhưng chưa định rõ; điều ấy chỉ thành tựu nhờ nỗ lực, nên ta sẽ không nhận tuổi già của ngài.

Verse 33

जरायां बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः / तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे

Trong tuổi già có nhiều lỗi lầm do ăn uống mà sinh; vì vậy, tâu Đại vương, thần không dám nhận lấy sự lão suy của ngài.

Verse 34

सितश्मश्रुधरो दीनो जरया शिथिलीकृतः / वलीसंततगात्रश्च निराशो दुर्बलाकृतिः

Râu tóc bạc trắng, dáng vẻ khốn cùng, bị tuổi già làm rã rời; thân thể đầy nếp nhăn, lòng tuyệt vọng, hình hài yếu ớt.

Verse 35

अशक्तः कार्यकरणे परिबूतस्तु यौवने / सहोपवीतिभिश्चैव तां जरां नाभिकामये

Bất lực trong việc làm, bị khinh rẻ ngay cả lúc tuổi trẻ; dẫu ở giữa những người mang upavīta, ta cũng không cầu thứ già nua ấy.

Verse 36

संति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप / प्रतिगृह्णन्तु धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै

Tâu Đại vương, ngài có nhiều người con được ngài yêu quý hơn thần; bậc am tường dharma, xin để họ nhận—ngài hãy chọn một người con khác.

Verse 37

स एवमुक्तो यदुना दीव्रकोपसमन्वितः / उवाच वदतां श्रेष्टो ज्येष्ठं तं गर्हयन्सुतम्

Nghe Yadu nói vậy, ông bừng bừng cơn giận dữ; người cha, bậc thiện ngôn, quở trách người con trưởng rồi cất lời.

Verse 38

आश्रमः कस्तवान्यो ऽस्ति को वा धर्मविधिस्तव / मामनादृत्य दुर्बुद्धे यदहं तव देशिकः

Ngươi còn có đạo tràng (āśrama) nào khác sao? Ai là người định lập pháp tắc dharma cho ngươi? Hỡi kẻ trí hèn, sao dám khinh mạn ta, khi ta chính là vị thầy (deśika) của ngươi?

Verse 39

एवमुक्त्वा यदुं राजा शशापैनं स मन्युमान् / यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Nói vậy xong, nhà vua đang phẫn nộ liền nguyền rủa Yadu: “Ngươi sinh từ trái tim ta, mà chẳng chịu dâng tuổi trẻ của mình cho ta.”

Verse 40

तस्मान्न राज्यभाङ्मूढ प्रजा ते वै भविष्यति / तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

Vì thế, hỡi kẻ ngu, ngươi sẽ không được phần vương quyền; dân chúng cũng chẳng thuộc về ngươi. Turvasu, hãy nhận lấy tội lỗi cùng với tuổi già ấy.

Verse 41

तुर्वसुरुवाच न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् / जरायां बहवो दोषाः पानभोजन कारिताः

Turvasu thưa: “Thưa cha, con không mong tuổi già, thứ làm tiêu tan lạc thú ái dục. Trong tuổi già có nhiều lỗi lầm do ăn uống gây nên.”

Verse 42

तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे / ययातिरुवाच यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Vì thế, tâu Đại vương, thần không dám nhận lấy tuổi già của ngài. Yayati nói: “Ngươi sinh từ trái tim ta, mà chẳng chịu dâng tuổi trẻ của mình cho ta.”

Verse 43

तस्मात्प्रजानु विच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति / संकीर्णेषु च धर्मेण प्रतिलोमनरेषु च

Vì vậy, hỡi Turvasu, dân chúng của ngươi sẽ bị chia lìa; khi Dharma trở nên pha tạp và những người pratiloma xuất hiện.

Verse 44

पिशिताशिषु चान्येषु मूढ राजा भविष्यसि / गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु वा / वासस्ते पाप म्लेच्छेषु भविष्यति न संशयः

Hỡi kẻ ngu muội, ngươi sẽ làm vua giữa những kẻ ăn thịt và các hạng phi đạo khác; giữa những kẻ mê đắm vợ của thầy, hoặc những kẻ sa vào loài súc sinh. Hỡi kẻ tội lỗi, chỗ ở của ngươi sẽ ở giữa bọn mleccha—không nghi ngờ gì.

Verse 45

सूत उवाच एवं तु तुर्वसुंशप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः

Suta nói: Sau khi nguyền rủa Turvasu như vậy, vua Yayati liền nói với chính con trai mình.

Verse 46

शर्मिष्ठायाः सुतं द्रुह्युमिदं वचनमब्रवीत् / द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम्

Rồi ông nói với Druhyu, con của Sarmistha, lời này: “Hỡi Druhyu, hãy nhận lấy cảnh ngộ làm tiêu hoại varna và hình tướng.”

Verse 47

जरा वर्षसहस्रंवै यौवनं स्वं ददस्व मे / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

Hãy trao cho ta jarā (tuổi già) của ngươi trong một nghìn năm, và dâng cả tuổi trẻ của ngươi; khi đủ một nghìn năm của ngươi, ta sẽ hoàn lại tuổi trẻ ấy.

Verse 48

स्वं चादास्यामि भूयो ऽहं पाप्मानं जरया सह / द्रुह्युरुवाच नारोहेत रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् / न सुखं चास्य भवति न जरां तेन कामये

Ta sẽ lại trao cho ngươi tội lỗi của ta cùng với tuổi già. Druhyu nói: người già không thể lên xe hay cưỡi ngựa, cũng không thể hưởng lạc với nữ nhân. Người ấy chẳng có an lạc; vì vậy ta không mong tuổi già.

Verse 49

ययातिरुवाच यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Yayati nói: Hỡi kẻ sinh từ trái tim ta, sao ngươi không trao tuổi xuân của mình cho ta?

Verse 50

तस्माद्द्रुह्यो प्रियः कामो न ते संपत्स्यते क्वचित् / नौप्लवोत्तरसंचारस्तव नित्यं भविष्यति

Vì thế, hỡi Druhyu, điều ngươi ưa thích sẽ chẳng thành tựu ở bất cứ đâu; số phận ngươi là mãi mãi phải qua sông bằng thuyền và bè.

Verse 51

अराजा राजवंशस्त्वं तत्र नित्यं वसिष्यसि / अनो त्वं प्रतिपाद्यस्व पाप्मानं जरया सह

Ngươi thuộc dòng dõi vương gia nhưng sẽ không làm vua, và sẽ ở đó mãi mãi. Nay hãy nhận lấy tội lỗi cùng với tuổi già.

Verse 52

एवं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते / अनुरुवाच जीर्णः शिशुरिवाशक्तो जरया ह्यशुचिः सदा / न जुहोति स काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये

Với tuổi xuân của ngươi, ta sẽ rong ruổi như thế suốt một ngàn năm. Anu nói: ta đã mục rữa vì tuổi già, yếu như trẻ thơ và luôn ô uế. Người ấy còn không thể cúng tế lửa đúng thời; ta không mong thứ tuổi già ấy.

Verse 53

ययातिरूवाच / यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

Yayāti nói: Hỡi con, ngươi sinh từ trái tim ta; sao ngươi không dâng tuổi trẻ của mình cho ta?

Verse 54

जरादोष स्त्वयोक्तो ऽयं तस्मात्त्वं प्रतिपत्स्यसे / प्रजा च यौवनं प्राप्ता विनशिष्यत्यनो तव

Chính lỗi lầm của tuổi già mà ngươi nói sẽ giáng lên ngươi; và con cháu ngươi khi đạt tuổi trẻ cũng sẽ làm tiêu vong dòng dõi ngươi.

Verse 55

अग्निप्रस्कन्दनपरास्त्वं वाप्येवं भविष्यसि / पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

Ngươi sẽ trở thành kẻ sẵn sàng lao vào lửa—đó là tương lai của ngươi; hỡi Puru, hãy nhận lấy tội này cùng với tuổi già.

Verse 56

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मियौवने

Hỡi con, vòng hoa của tuổi già và mái tóc bạc đã vây quanh ta; do lời nguyền của Kāvya Uśanas, ta chẳng thỏa lòng ngay cả trong tuổi trẻ.

Verse 57

कञ्चित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

Ta sẽ hưởng các dục lạc một thời bằng tuổi trẻ của ngươi; khi đủ một nghìn năm của ngươi, ta sẽ hoàn trả tuổi trẻ ấy.

Verse 58

स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह / सूत उवाच एवमुक्तः प्रत्युवाच पुत्रः पितरमञ्जसा

Con sẽ nhận lấy tội lỗi và tuổi già của cha. Suta nói: Được hỏi như vậy, người con trai lập tức trả lời cha mình.

Verse 59

यथा तु मन्यसे तात करिष्यामि तथैव च / प्रतिपत्स्ये च ते राजन्पाप्मानं जरया सह

Thưa cha, con sẽ làm đúng như cha nghĩ. Thưa đức vua, con sẽ nhận lấy tội lỗi và tuổi già của ngài.

Verse 60

गृहाण यौवनं मत्तश्चर कामान्यथेप्सितान् / जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव

Hãy nhận lấy tuổi trẻ từ con và tận hưởng những ham muốn như ý. Bị che phủ bởi tuổi già, con sẽ mang tuổi tác và hình dáng của cha.

Verse 61

यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथार्थवत् / ययातिरुवाच पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते प्रीतश्चेदं ददामि ते

Sau khi trao tuổi trẻ cho cha, con sẽ sống đúng như vậy. Yayati nói: Này Puru, ta rất hài lòng. Chúc con an lành. Vì hài lòng, ta ban cho con điều này.

Verse 62

सर्वकामसमृद्धा ते प्रजा राज्ये भविष्यति / सूत उवाच पूरोरनुमतो राजा ययातिः स्वजरां ततः

Thần dân trong vương quốc của con sẽ sung túc với mọi ước muốn. Suta nói: Sau đó vua Yayati, được Puru chấp thuận, đã [chuyển] tuổi già của mình.

Verse 63

संक्रामयामास तदा प्रासादद्भार्गवस्य तु / गौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः

Khi ấy, Yayāti, con của Nahusha, với uy nghi và oai đức của tuổi tác, bước vào cung điện của Bhārgava.

Verse 64

प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश्चचार विषयान्स्वकान् / यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम्

Với lòng hoan hỷ, bậc nhân kiệt ấy hưởng thụ phần việc của mình theo ý muốn, theo nhiệt tâm, đúng thời và trong an lạc.

Verse 65

धर्माविरोधी राजेन्द्रो यथाशक्ति स एव हि / देवानतर्पयद्यज्ञैः पितॄञ्श्राद्धैस्तथैव च

Vị vương giả ấy không trái với Dharma; tùy sức mình, ngài làm tế lễ yajña để làm vui lòng chư thiên và cử hành śrāddha để an ủi tổ tiên.

Verse 66

दाराननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् / अतिथीनन्नपानैश्च वैश्यंश्च परिपालनैः

Ngài làm hài lòng các bậc dvija tối thượng bằng ân huệ và vật phẩm ưa thích, tiếp đãi khách bằng cơm nước, và bảo hộ giới vaiśya bằng sự chăm nom cai trị.

Verse 67

आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च / धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयत्

Ngài đối đãi với śūdra bằng lòng nhân hậu, chế ngự bọn cướp bằng kỷ cương, và khiến toàn thể dân chúng an vui bằng Dharma đúng phép.

Verse 68

ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः / स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः

Yayāti cai trị và che chở muôn dân như chính thần Indra. Vị vua ấy dũng mãnh như sư tử, còn trẻ và hướng theo các dục lạc thế gian.

Verse 69

अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् / स मार्गमाणः कामानामतद्दोषनिदर्शनात्

Ngài hưởng thụ niềm vui thượng hảo mà không trái với dharma. Dẫu tìm cầu dục lạc, ngài vẫn không thấy rõ lỗi hại của chúng.

Verse 70

विश्वाच्या सहितो रेमे वैब्राजे नन्दने वने / अपश्यत्स यदा तान्वै वर्द्धमानान्नृपस्तदा

Cùng với Viśvācī, ngài vui chơi trong rừng Nandana rực rỡ (Vaibrāja). Khi nhà vua thấy những điều ấy ngày càng tăng trưởng, thì…

Verse 71

गत्वा पूरोः सकाशं वै स्वां जरां प्रत्यपद्यत / संप्राप्य स तु तान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः

Ngài đến bên Puru và nhận lại tuổi già của mình. Đạt được những dục lạc ấy, nhà vua vừa thỏa mãn lại vừa mỏi mệt, chán chường.

Verse 72

कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः / परिसंख्याय काले च कलाः काष्ठास्तथैव च

Bậc chúa tể loài người hồi tưởng quãng thời gian một nghìn năm. Rồi ngài còn đếm tính thời gian đến các đơn vị vi tế như kalā và kāṣṭhā.

Verse 73

पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह / यथा सुखं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम

Sau đó, khi cho rằng thời gian đã mãn, ông nói với con trai Puru: 'Hỡi người chinh phục kẻ thù, tùy theo niềm vui, sự nhiệt tình và thời thế...'

Verse 74

सेविता विषयः पुत्र यौवनेन मया तव / पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाण त्वं स्वयौवनम्

'Này con, ta đã hưởng thụ các thú vui trần thế bằng tuổi trẻ của con. Này Puru, ta rất hài lòng. Cầu chúc phước lành cho con. Hãy nhận lại tuổi thanh xuân của chính mình.'

Verse 75

राज्यं च त्वं गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः / प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नहुषात्मजः

'Và con hãy nhận lấy vương quốc này, vì con thực sự là người con trai đã làm hài lòng ta.' Vua Yayati, con trai của Nahusha, sau đó đã nhận lại tuổi già của mình.

Verse 76

यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मनः / अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम्

Puru đã lấy lại được tuổi thanh xuân của chính mình. Và khi thấy nhà vua mong muốn làm lễ đăng quang cho người con trai út Puru...

Verse 77

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् / कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो

Các tầng lớp xã hội đứng đầu là các Bà-la-môn đã nói những lời này: 'Thưa Đức Vua, làm sao ngài có thể bỏ qua cháu trai của Shukra, con trai của Devayani?'

Verse 78

ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं दास्यसि पूरवे / यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनुदतुर्वसुः

Ngài sẽ ban vương quyền cho Puru, vượt qua Yadu là trưởng tử; vì Yadu tuy là con cả của ngài nhưng lại sinh sau Turvasu.

Verse 79

शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततो ऽनुः पूरुरेव च / कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति / सुतः संबोधयामस्त्वां धर्मं समनुपालय

Con của Śarmiṣṭhā là Druhyu, rồi đến Anu, và sau đó mới là Puru. Không vượt qua các anh trưởng, sao em út lại xứng đáng ngôi báu? Hỡi con, chúng ta khuyên con—hãy gìn giữ Dharma trọn vẹn.

Verse 80

ययातिरुवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः

Yayāti nói: “Hỡi các varṇa, bắt đầu từ các Bà-la-môn, hãy lắng nghe lời ta.”

Verse 81

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन / मातापित्रोर्वचनकृद्वीरः पुत्रः प्रशस्यते

Ta tuyệt chẳng nên trao vương quyền cho người anh cả; người con dũng mãnh biết làm theo lời cha mẹ mới đáng được tán dương.

Verse 82

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः / प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतांमतः

Yadu, trưởng tử của ta, đã không vâng theo mệnh lệnh của ta; kẻ nghịch với cha mình thì theo bậc hiền thiện, chẳng được gọi là con.

Verse 83

स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्त्तते पितृमातृषु / यदुनाहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च

Người ấy đối với cha mẹ hành xử như một người con đúng đạo; nhưng Yadu đã khinh mạn ta, Turvasu cũng vậy.

Verse 84

द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम् / पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतः

Druhyu và Anu đã khinh mạn ta rất nặng; còn Puru thì làm theo lời ta và đặc biệt tôn kính ta.

Verse 85

कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम / सर्वे कामा मम कृताः पूरुणा पुण्यकारिणा

Người thừa tự trẻ nhất của ta chính là kẻ đã gánh lấy jara (tuổi già) của ta; Puru, bậc làm việc phước, đã làm trọn mọi ước nguyện của ta.

Verse 86

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् / पुत्रो यस्त्वानुवर्त्तेत स राजा तु महामते

Kavya Ushanas (Shukra) tự mình đã ban ân huệ này: hỡi bậc đại trí, người con nào thuận theo ngươi, người ấy sẽ là vua.

Verse 87

प्रजा ऊचुः भवतो ऽनुमतो ऽप्येवं पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम् / यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा

Dân chúng thưa: với sự chuẩn thuận của ngài, xin hãy làm lễ quán đảnh cho Puru lên ngôi; vì chính người con đầy đức hạnh ấy luôn mưu cầu lợi ích cho cha mẹ.

Verse 88

सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः / अर्हे ऽस्य पूरू राज्यस्य यः प्रियः प्रियकृत्तव

Vị chúa ấy, dẫu là người nhỏ tuổi, vẫn xứng đáng mọi điều cát tường. Người xứng hợp với vương quyền của Pūru, vì được yêu mến và làm những việc đáng yêu mến.

Verse 89

वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् / पौरजान पदैस्तुष्टैरित्युक्ते नाहुषस्तदा

Nhờ ân ban của Śukra nên không thể thốt lời đáp lại. Khi dân thành nói những lời làm vừa lòng, bấy giờ Nāhuṣa lặng im.

Verse 90

अभिषिच्य ततः पूरुं स राज्ये सुतमात्मनः / दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं तु न्यवेशयत्

Rồi ông làm lễ đăng quang cho Pūru, con trai mình, để trị vì. Còn ở hướng đông nam, ông đặt Turvasu cai quản.

Verse 91

दक्षिणापरतो राजा यदुं ज्येष्ठं न्यवेशयत् / प्रतीच्यामुत्तरस्यां च द्रुह्युं चानुं च तावुभौ

Nhà vua đặt Yadu, người con trưởng, ở hướng tây nam. Còn ở hướng tây bắc, ông đặt cả Druhyu và Anu, hai người ấy.

Verse 92

सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् / व्यभजत्पञ्चधा राजा पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा

Sau khi Yayāti chinh phục trái đất bảy châu cùng các đại dương, bấy giờ vua Nāhuṣa chia đất ấy làm năm phần ban cho các con trai.

Verse 93

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्मेण प्रतिपान्यते

Nhờ họ, toàn cõi địa cầu này—cùng bảy châu và muôn dân—được các bậc thông hiểu Dharma cai trị, gìn giữ theo từng miền, bằng chính Dharma.

Verse 94

एवं विभज्य पृथिवीं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु प्रीतिमा नभवन्नृपः

Như vậy, Nahusha đã phân chia địa cầu cho các con trai; khi vinh quang vương quyền truyền sang con, nhà vua liền tràn đầy hoan hỷ.

Verse 95

धनुर्न्यस्य पृषत्कांश्च राज्यं चैव सुतेषु तु / प्रीतिमानभवद्राजा भारमावेश्य बन्धुषु

Đặt cung tên xuống và trao vương quốc cho các con, nhà vua giao gánh nặng cho thân tộc rồi trở nên hoan hỷ.

Verse 96

अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना / याभिः प्रत्याहरेत्कामात्कूर्मौंऽगानीव सर्वशः

Ở đây có bài gāthā xưa do Đại vương Yayāti ca lên; nhờ đó người ta có thể thu nhiếp các căn khỏi dục vọng, như rùa rụt các chi vào mọi phía.

Verse 97

न जातु कामः कामानमुपभोगेन शाम्यति / हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते

Dục vọng chẳng bao giờ lắng dịu nhờ việc hưởng thụ các dục; nó chỉ càng tăng thêm, như lửa được rưới lễ phẩm bơ ghee lại bùng cháy mạnh hơn.

Verse 98

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः / नालमेकस्य तत्सर्वमिति पश्यन्न मुह्यति

Trên đời có lúa mạch, vàng, gia súc và nữ sắc—tất cả ấy cũng không đủ cho một người; kẻ thấy vậy không còn mê lầm.

Verse 99

यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेष्वमङ्गलम् / कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा

Khi người ấy không khởi tâm bất thiện đối với mọi loài—bằng hành động, ý nghĩ và lời nói—thì khi ấy chứng đạt Phạm (Brahman).

Verse 100

यदा परान्न बिभेति यदान्यस्मान्न बिभ्यति / यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा

Khi người ấy không sợ người khác và người khác cũng không sợ mình; khi không ham muốn, không oán ghét—thì khi ấy chứng đạt Phạm (Brahman).

Verse 101

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः / यैषा प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

Cơn khát ái khó bỏ đối với kẻ tà trí, thân già mà nó chẳng già; như bệnh đưa đến chết—ai dứt bỏ tṛṣṇā ấy thì được an lạc.

Verse 102

जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः / जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यति

Khi già đi, tóc già, răng cũng già; nhưng hy vọng sống và hy vọng của cải—dẫu già vẫn chẳng già theo.

Verse 103

यच्च कामसुखं लोके यच्छ दिव्यं महत्सुखम् / कृष्णाक्षयसुखस्यैतत्कलां नर्हन्ति षोडशीम्

Lạc thú dục vọng ở đời và niềm vui thiêng liêng lớn lao—tất cả cũng không xứng nổi dù chỉ một phần mười sáu của an lạc bất tận nơi Śrī Kṛṣṇa.

Verse 104

एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्रस्थितो वनम् / भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः

Nói xong, vị vương-ṛṣi cùng hiền thê lên đường vào rừng. Tại Bhṛgutunga, ngài tu khổ hạnh và ngay nơi ấy đạt danh tiếng lớn lao.

Verse 105

पालयित्वा व्रतं चार्षं तत्रैव स्वर्ग माप्तवान् / तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः

Giữ trọn vrata của các ṛṣi, ngài đạt cõi trời ngay tại đó. Năm dòng tộc của ngài đều thanh tịnh, được các devarṣi kính trọng.

Verse 106

यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव गभस्तिभिः / धन्यः प्रजावा नायुष्मान्कीर्त्तिमांश्च भवेन्नरः

Nhờ họ, toàn cõi địa cầu lan tỏa như tia nắng mặt trời. Nhờ họ, con người trở nên phúc lành, có con cháu, sống lâu và rạng danh.

Verse 107

ययातेश्चारितं सर्वं पठञ्छृण्वन्द्विजोत्तमाः

Hỡi các bậc dvijottama, hãy đọc và lắng nghe trọn vẹn hạnh tích của Yayāti.