Shloka 72
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः / परिसंख्याय काले च कलाः काष्ठास्तथैव च
Transliteration
kālaṃ varṣasahasraṃ vai sasmāra manujādhipaḥ / parisaṃkhyāya kāle ca kalāḥ kāṣṭhāstathaiva ca
Translation
Bậc chúa tể loài người hồi tưởng quãng thời gian một nghìn năm. Rồi ngài còn đếm tính thời gian đến các đơn vị vi tế như kalā và kāṣṭhā.
Word by Word
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वर्षसहस्रम्a thousand years
वर्षसहस्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (वर्षाणां सहस्रम् = a thousand years)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सस्मारhe remembered/recalled
सस्मार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
मनुजाधिपःlord of men (king)
मनुजाधिपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुज (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मनुजानाम् अधिपः = lord of men)
परिसंख्यायhaving counted/computed
परिसंख्याय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootपरि + सं + ख्या (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
कालेin time; with respect to time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कलाःkalās (parts/minutes)
कलाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
काष्ठाःkāṣṭhās (time-units)
काष्ठाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: in that manner/likewise)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (restrictive/emphatic particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)