Adhyaya 65

Verse 1

एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे निमिवंशानुकीर्तनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः // ६४// सूत उवाच पिता सोमस्य वै विप्रा जज्ञे ऽत्रिर्भगवानृषिः / तत्रात्रिः सर्वलोकानां तस्थौ स्वेनौजसा वृतः

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do thần Vāyu thuyết, ở upoddhāta-pāda thứ ba, chương thứ 64 mang tên “Nimivaṃśānukīrtana”. Sūta nói: Hỡi các bậc Bà-la-môn, tại đây bậc Thánh hiền Atri, cha của Soma, đã giáng sinh; ngài đứng giữa mọi cõi, được bao bọc bởi uy lực quang minh của chính mình.

Verse 2

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समाचरन् / काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

Ngài chỉ thực hành điều lành bằng thân, ý và lời; bất động như gỗ, như tường, như đá, giơ hai tay lên cao, rực sáng với đại quang minh.

Verse 3

सुदुश्चरं नाम तपो येन तप्तं महात्पुरा / त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानीति हि नः श्रुतम्

Vị đại hồn ấy thuở xưa đã tu khổ hạnh mang tên “Suduścara”, vô cùng khó thực hành; chúng tôi nghe rằng kéo dài ba nghìn năm thiêng.

Verse 4

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह / सोमत्वं तनुरापेदे महाबुद्धिः स वै द्विजः

Đối với vị dvija ấy—người giữ tinh lực hướng thượng (ūrdhva-retas), đứng yên tại đó không chớp mắt—thân ngài đạt đến trạng thái Somatva; ngài quả là bậc đại trí.

Verse 5

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमत्वं भावितात्मनः / नेत्राभ्या मस्रवत्सोमो दशधा द्योतयन् दिशः

Somatva của vị ấy, bậc đã được hun đúc nội tâm, vươn lên cao; từ đôi mắt, Soma tuôn chảy thành mười dòng, chiếu sáng mười phương.

Verse 6

तं गर्भं विधिना हृष्टा दश देव्यो दधुस्तदा / समेत्य धारयामासुर्न च ताः समशक्नुवन्

Bấy giờ, mười Nữ Thần hoan hỷ theo đúng nghi pháp đã mang lấy thai ấy; cùng tụ hội để nâng giữ, nhưng các Ngài không thể kham nổi.

Verse 7

स ताभ्यः सहसैवाथ दिग्भ्यो गर्भः प्रसाधितः / पपात भासयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

Rồi thai ấy bỗng lìa khỏi các Ngài, lan về các phương và rơi xuống; Śītāṃśu, tức Mặt Trăng, chiếu sáng muôn cõi, là đấng nuôi dưỡng mọi loài.

Verse 8

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः / ततः सहाभिः शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

Khi các nữ nhân ấy không đủ sức nâng giữ thai đó, thì Śītāṃśu (Mặt Trăng) đã rơi xuống Vasundharā (Đất Mẹ) cùng với họ.

Verse 9

पतन्तं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः / रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया

Thấy Soma (Mặt Trăng) đang rơi, Phạm Thiên Brahmā, bậc Tổ Phụ của các cõi, vì mong lợi ích cho muôn loài đã đặt Ngài lên cỗ xe.

Verse 10

स हि वेदमयो विप्रा धर्मात्मा सत्यसंगरः / युक्ते वाजिसहस्रेण रथे ऽध्यास्तेति नःश्रुतम्

Hỡi các bậc vipra! Ngài là hiện thân của Veda, có tâm hồn dharma, kiên định trong chân lý; chúng tôi nghe rằng Ngài ngự trên cỗ xe được thắng bởi một nghìn tuấn mã.

Verse 11

तस्मिन्निपतिते देवाः पुत्रे ऽत्रेः परमात्मनः / तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त विश्रुताः

Khi con của Atri, bậc Chí Tôn, ngã xuống tại đó, bảy vị con sinh từ ý của Phạm Thiên lừng danh đã cất lời tán tụng.

Verse 12

तत्रैवाङ्गिरसास्तस्य भृगोश्चैवात्मजास्तथा / ऋग्भिर्यजुर्भिर्बहुभिरथर्वाङ्गिरसैरपि

Ngay tại đó, các vị thuộc dòng Āṅgirasa và các con của Bhṛgu cũng dùng nhiều thần chú của Ṛg, Yajur và Atharvāṅgirasa để tán dương.

Verse 13

ततः संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः / आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भावयामास सर्वशः

Rồi khi được tán tụng, quang lực của Soma rực rỡ càng thêm sung mãn, lan khắp để soi sáng và nuôi dưỡng ba cõi.

Verse 14

स तेन रथमुख्येन सागरान्तां वसुंधराम् / त्रिःसप्तकृत्वो ऽतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

Vị ấy, lẫy lừng danh tiếng, ngự trên cỗ xe tối thượng và làm lễ pradakṣiṇā quanh địa cầu giáp biển hai mươi mốt lần.

Verse 15

तस्य यद्वर्द्धितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत / ओषध्यस्ताः समुद्भूतास्तेजसा खं ज्वलत्युत

Quang lực tăng trưởng của Ngài lan khắp địa cầu; nhờ quang lực ấy, các dược thảo sinh khởi, và bầu trời cũng như bừng cháy.

Verse 16

ताभिः पुण्यात्ययं लोकान्प्रजाश्चापि चतुर्विधाः / पोष्टा हि भगवान्सोमो जगतो हि द्विजोत्तमाः

Nhờ các năng lực ban phước ấy, các cõi và bốn hạng chúng sinh đều được nuôi dưỡng; hỡi các bậc Dvijottama, chính Bhagavan Soma là đấng dưỡng nuôi thế gian.

Verse 17

स लब्धतेजास्तपसा संस्तवैस्तैः स्वकर्मभिः / तवस्तेपे महाभागः समानां नवतीर्दश

Nhờ khổ hạnh, ngài đạt được uy quang; nhờ những lời tán tụng ấy và nghiệp hạnh của chính mình; bậc đại phúc ấy đã tu khổ hạnh chín mươi và mười năm—trọn một trăm năm.

Verse 18

इरण्यवर्णा या देव्यो धारयन्त्यात्मना जगत् / विभुस्तासां मुदा सोमः प्रख्यातःस्वेन कर्मणा

Những nữ thần sắc vàng nâng đỡ thế gian bằng nội lực của mình; giữa các ngài ấy, Soma—đấng toàn năng—được vang danh trong niềm hoan hỷ nhờ chính công hạnh của mình.

Verse 19

ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः / बीजौषधीनां विप्राणामपां च द्विजसत्तमाः

Bấy giờ Brahma, bậc tối thượng trong hàng người biết Phạm, ban cho ngài vương quyền đối với hạt giống, dược thảo, các Bà-la-môn và cả các nguồn nước, hỡi các Dvijasattama.

Verse 20

सो ऽभिषिक्तो महातेजा महाराज्येन राजराट् / लोकान्वै भावयामास तेजस्वी तपतां वरः

Vị đại vương rực uy ấy, sau khi được tấn phong với đại vương quyền, trở thành bậc tối thắng trong hàng người tu khổ hạnh; với uy quang, ngài làm cho các cõi được hưng thịnh và nuôi dưỡng.

Verse 21

सप्तविंशतिरिन्दोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः / ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः

Vì Mặt Trăng, Daksha—con của Pracetas—đã gả hai mươi bảy nàng Dākṣāyaṇī giữ đại nguyện; các nàng ấy được biết là “Nakṣatra” (chòm sao).

Verse 22

स तत्प्राप्य महाद्राज्यं सोमः सोमवतां प्रभुः / समारेभे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम्

Khi đã đạt được vương quyền lớn lao, Soma—chúa tể của những kẻ thuộc về Soma—khởi sự lễ tế Rājasūya với lễ vật daksina hàng ngàn hàng trăm.

Verse 23

हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमीयिवान् / सदस्यस्तत्र भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः

Tại đó, Hiraṇyagarbha—Brahmā đã đạt địa vị Brahma—làm udgātā; và trong hàng hội đồng có Bhagavān Hari Nārāyaṇa, bậc Chúa tể.

Verse 24

सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

Ngài được vây quanh bởi các Brahmarṣi thuở ban đầu, đứng đầu là Sanatkumāra.

Verse 25

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकानिति नः श्रुतम् / तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै द्विजाः

Chúng tôi nghe rằng Soma đã ban cả ba cõi làm daksina; dâng lên các Brahmarṣi bậc nhất và các vị hội đồng, hỡi các dvija.

Verse 26

तं सिनी च कुहूश्चैव वपुः पुष्टिः प्रभा वसुः / कीर्त्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे

Sini, Kuhū, Vapu, Puṣṭi, Prabhā, Vasu, Kīrti, Dhṛti và Lakṣmī—chín nữ thần ấy đều phụng sự Ngài.

Verse 27

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः / अतिरेजे हि राजेन्द्रो दशधा भासयन्दिशः

Sau khi làm lễ tắm avabhṛtha, Ngài an nhiên không vướng bận; được chư thiên và các devarṣi tôn kính, vị minh quân ấy rực rỡ, chiếu sáng mười phương gấp bội.

Verse 28

तस्य तत्प्राप्य दुष्प्रापमैश्वर्यमृषिसंस्तुतम् / विबभ्राम मतिर्विप्रा विनयादनयावृता

Dẫu đạt được quyền uy khó có được, được các ṛṣi ca ngợi, trí của ông vẫn rối loạn: thiếu khiêm cung, bị nẻo phi chánh che phủ.

Verse 29

बृहस्पतेः सवै भार्यां तारां नाम यशस्विनीम् / जहार सहसा सर्वानवमत्याङ्गिरःसुतान्

Khinh suất coi thường các con của Aṅgiras (con của Bṛhaspati), ông bất ngờ đoạt lấy Tārā, người vợ danh giá của Bṛhaspati.

Verse 30

स याच्यमानो देवैश्च तथा देवर्षिभिश्च ह / नैव व्यसर्जयत्तारां तस्मा अङ्गिरसे तदा

Dẫu chư thiên và các devarṣi khẩn cầu, lúc ấy ông vẫn không hề trả Tārā cho Aṅgirasa (Bṛhaspati).

Verse 31

उशनास्तस्य जग्राह पार्ष्णिमङ्गिरसो भवः / स हि शिष्यो महातेजाः पितुः पूर्वं बृहस्पतेः

Uśanas nắm lấy gót chân của ông; và Bhava thuộc dòng Aṅgiras cũng nắm lấy. Ông rực đại quang, vốn từ trước đã là đệ tử của cha mình, Bṛhaspati.

Verse 32

तेन स्नेहेन भगवान्रुद्रस्तस्य बृहस्पतेः / पार्ष्मिग्राहो ऽभवद्देवः प्रगृह्याजगवं धनुः

Vì tình thân ấy, Bhagavān Rudra trở thành người nắm gót cho Bṛhaspati; vị thần liền nâng cây cung Ājagava lên cầm lấy.

Verse 33

तेन ब्रह्मशिरो नाम परमास्त्रं महात्मना / उद्दिश्य देवानुत्सृष्टं येनैषां नाशितं यशः

Vị đại hồn ấy phóng ra tối thượng vũ khí mang tên Brahmaśira, nhắm vào chư thiên; bởi đó danh dự của họ bị tiêu tan.

Verse 34

तत्र तद्युद्धमभवत्प्रख्यातं तारकामयम् / देवानां दानवानां च लोकक्षयकरं महत्

Tại đó bùng lên đại chiến lừng danh gọi là Tārakāmaya, giữa chư thiên và dānava, một cuộc chiến lớn gây tiêu vong cho các cõi.

Verse 35

तत्र शिष्टास्तु ये देवास्तुषिताश्चैव ते स्मृताः / ब्रह्माणं शरणं जग्मुरादिदेवं पितामहम्

Tại đó, những vị thần được gọi là śiṣṭa và cũng được nhớ đến như Tuṣita đã đến nương tựa Brahmā, Đấng Ādideva, Pitāmaha.

Verse 36

ततो निवार्योशनसं रुद्रं ज्येष्ठं च शङ्करम् / ददावाङ्गिरसे तारां स्वयमेत्य पितामहः

Sau đó, Tổ phụ Phạm Thiên ngăn cản Ushanas và Rudra Shankara trưởng lão, đích thân đến và trao trả nàng Tara cho Angirasa (Brihaspati).

Verse 37

अन्तर्वत्नीं च तां दृष्ट्वा तारां ताराधिपाननाम् / गर्भमुत्सृज सद्यस्त्वं विप्रः प्राह बृहस्पतिः

Nhìn thấy Tara, người có khuôn mặt tựa trăng rằm, đang mang thai, Bà-la-môn Brihaspati nói: 'Hãy bỏ cái thai đó ngay lập tức.'

Verse 38

मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथञ्चन / अथो तारासृजद्गर्भं ज्वलन्तमिव पावकम्

'Nàng không được phép giữ cái thai trong bụng khi là vợ ta.' Sau đó, Tara trục xuất bào thai rực rỡ như ngọn lửa đang cháy.

Verse 39

जातमात्रो ऽथ भगवान्देवानामाक्षिपद्वपुः / ततः संशयमापन्नस्तारामकथयन्सुराः

Ngay khi vừa chào đời, đứa trẻ thần thánh đã làm lu mờ vẻ rực rỡ của các vị thần. Sau đó, đầy nghi ngờ, các vị thần hỏi Tara.

Verse 40

सत्यं ब्रूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः / ह्रीयमाणा यदा देवान्नाह सा साध्वसाधु वा

'Hãy nói sự thật, đứa con này là của ai? Của Soma hay Brihaspati?' Vì xấu hổ, nàng không nói gì, dù tốt hay xấu, với các vị thần.

Verse 41

तदा तां शप्तुमारब्धः कुमारो दस्युहन्तमः / तं निवार्य तदाब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम्

Khi ấy, Kumāra—bậc diệt trừ bọn cướp—định nguyền rủa nàng. Brahmā ngăn lại rồi hỏi Tārā với lòng nghi hoặc.

Verse 42

यदत्र तथ्यं तद्ब्रूहि तारे कस्य सुतस्त्वयम् / सा प्राञ्जलिरुवाचेदं ब्रह्माणं वरदं प्रभुम्

“Hỡi Tārā, hãy nói điều chân thật—đây là con của ai?” Khi ấy Tārā chắp tay thưa với Brahmā, bậc ban ân phúc.

Verse 43

सोमस्यति महात्मानं कुमारं दस्युहन्तमम् / ततः सुतमुपाघ्राय सोमो राजा प्रजापतिः

“Vị Kumāra đại hùng, kẻ diệt trừ bọn cướp này là con của Soma.” Rồi Soma, vị vua Prajāpati, âu yếm ngửi hương con và nhận con.

Verse 44

बुध इत्यकरोन्नाम तस्य पुत्रस्य धीमतः / प्रतिघस्रं च गगने समभ्युत्तिष्ठते बुधः

Ngài đặt tên cho người con trí tuệ ấy là “Budha”. Và Budha mỗi ngày đều hiện lên giữa trời cao.

Verse 45

उत्पादयामास तदा पुत्रं वे राजपुत्रिका / तस्य पुत्रो महातेजा बभूवैलः पुरूरवाः

Bấy giờ công chúa hoàng gia sinh một người con trai. Từ người con ấy sinh ra Aila Purūrava, bậc rực rỡ đại quang minh.

Verse 46

उर्वश्यां जज्ञिरे तस्य पत्राः षट् सुमहौजसः / प्रसह्य धर्षितस्तत्र विवशो राजयक्ष्मणा

Từ nàng Urvaśī, sáu người con trai đầy uy lực của ngài đã ra đời. Tại đó, ngài bị bệnh rājayakṣma cưỡng bức hành hạ, trở nên bất lực.

Verse 47

ततो यक्ष्माभिभूतस्तु सोमः प्रक्षिणमण्डलः / जगाम शरणायाथ पितरं सो ऽत्रिमेव तु

Bấy giờ Soma bị yakṣma chế ngự, quầng sáng hao mòn, liền đến nương tựa nơi phụ thân mình, chính là hiền thánh Atri.

Verse 48

तस्य तत्पापशमनं चकारात्रिर्महायशाः / स राजयक्ष्मणा मुक्तः श्रीया जजवाल सर्वशः

Bậc đại danh Atri đã làm phép tiêu trừ tội chướng cho ngài. Được giải thoát khỏi rājayakṣma, ngài rực sáng với phúc quang khắp nơi.

Verse 49

एतत्सोमस्य वै जन्म कीर्त्तितं द्विजसत्तमाः / वंशं तस्य द्विजश्रेष्ठा कीर्त्यमानं निबोधत

Hỡi các bậc dvija tối thượng, đó là sự ra đời của Soma đã được tán thuyết. Hỡi các dvija ưu tú, nay hãy lắng nghe dòng dõi của ngài được kể tiếp.

Verse 50

धन्यमारोग्यमायुष्यं पुण्यं कल्मषशोधनम् / सौम्यस्य चन्म श्रुत्वैवं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Đây là điều cát tường, ban sức khỏe, tăng thọ, đầy công đức và gột sạch cấu uế. Ai nghe chuyện sinh của Soma như vậy sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.