Adhyaya 4

Verse 1

श्रीराजोवाच देवासुरनृणां सर्गो नागानां मृगपक्षिणाम् । सामासिकस्त्वया प्रोक्तो यस्तु स्वायम्भुवेऽन्तरे ॥ १ ॥ तस्यैव व्यासमिच्छामि ज्ञातुं ते भगवन् यथा । अनुसर्गं यया शक्त्या ससर्ज भगवान् पर: ॥ २ ॥

Đức vua thưa: Trong thời Svāyambhuva Manu, chư thiên, asura, loài người, Nāga, thú và chim được tạo ra; điều ấy ngài đã nói vắn tắt. Nay, bạch đấng tôn quý, con muốn được biết tường tận; và cũng muốn biết Bhagavān Tối Thượng đã dùng năng lực nào để thực hiện sự sáng tạo thứ cấp (anusarga).

Verse 2

श्रीराजोवाच देवासुरनृणां सर्गो नागानां मृगपक्षिणाम् । सामासिकस्त्वया प्रोक्तो यस्तु स्वायम्भुवेऽन्तरे ॥ १ ॥ तस्यैव व्यासमिच्छामि ज्ञातुं ते भगवन् यथा । अनुसर्गं यया शक्त्या ससर्ज भगवान् पर: ॥ २ ॥

Đức vua thưa: Trong thời Svāyambhuva Manu, chư thiên, asura, loài người, Nāga, thú và chim được tạo ra; điều ấy ngài đã nói vắn tắt. Nay, bạch đấng tôn quý, con muốn được biết tường tận; và cũng muốn biết Bhagavān Tối Thượng đã dùng năng lực nào để thực hiện sự sáng tạo thứ cấp (anusarga).

Verse 3

श्रीसूत उवाच इति सम्प्रश्नमाकर्ण्य राजर्षेर्बादरायणि: । प्रतिनन्द्य महायोगी जगाद मुनिसत्तमा: ॥ ३ ॥

Sūta nói: Nghe câu hỏi của vị vua thánh, đại du-gi Bādarāyaṇi (Śukadeva) tán thán, rồi bậc tối thượng trong hàng hiền triết đáp lời.

Verse 4

श्रीशुक उवाच यदा प्रचेतस: पुत्रा दश प्राचीनबर्हिष: । अन्त:समुद्रादुन्मग्ना दद‍ृशुर्गां द्रुमैर्वृताम् ॥ ४ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Khi mười người con của Prācīnabarhi, các Pracetā, từ dưới nước nơi họ tu khổ hạnh bước lên, họ thấy toàn bộ bề mặt thế gian đều bị cây cối phủ kín.

Verse 5

द्रुमेभ्य: क्रुध्यमानास्ते तपोदीपितमन्यव: । मुखतो वायुमग्निं च ससृजुस्तद्दिधक्षया ॥ ५ ॥

Vì đã tu khổ hạnh lâu dài dưới nước, các Pracetā nổi giận với cây cối. Muốn thiêu chúng thành tro, họ phóng ra gió và lửa từ miệng mình.

Verse 6

ताभ्यां निर्दह्यमानांस्तानुपलभ्य कुरूद्वह । राजोवाच महान् सोमो मन्युं प्रशमयन्निव ॥ ६ ॥

Hỡi vua Parīkṣit, khi Soma vĩ đại—vua của cây cỏ và vị thần chủ quản mặt trăng—thấy gió và lửa thiêu đốt cây rừng, ngài khởi lòng thương xót và để dập tắt cơn giận của các Pracetā, liền nói như sau.

Verse 7

न द्रुमेभ्यो महाभागा दीनेभ्यो द्रोग्धुमर्हथ । विवर्धयिषवो यूयं प्रजानां पतय: स्मृता: ॥ ७ ॥

Hỡi những bậc đại phúc, các ngài không nên thiêu hủy những cây cối đáng thương này thành tro. Các ngài được nhớ đến như những người bảo hộ dân chúng, luôn mong cho muôn loài được thịnh vượng.

Verse 8

अहो प्रजापतिपतिर्भगवान् हरिरव्यय: । वनस्पतीनोषधीश्च ससर्जोर्जमिषं विभु: ॥ ८ ॥

Ôi thay! Bhagavān Śrī Hari—đấng chủ tể của các prajāpati, toàn năng, khắp nơi và bất hoại—đã tạo ra cây cối và thảo dược này để làm thức ăn và nguồn dưỡng lực cho các sinh linh khác.

Verse 9

अन्नं चराणामचरा ह्यपद: पादचारिणाम् । अहस्ता हस्तयुक्तानां द्विपदां च चतुष्पद: ॥ ९ ॥

Theo trật tự của tự nhiên, trái và hoa là thức ăn của côn trùng và chim; cỏ và các loài không chân là thức ăn của loài bốn chân như bò, trâu; những loài không dùng chân trước như tay là mồi của thú có vuốt như hổ; còn nai, dê cùng ngũ cốc là thức ăn của loài người.

Verse 10

यूयं च पित्रान्वादिष्टा देवदेवेन चानघा: । प्रजासर्गाय हि कथं वृक्षान्निर्दग्धुमर्हथ ॥ १० ॥

Hỡi những người tâm hồn thanh tịnh, phụ vương các ngươi là Prācīnabarhi và Đấng Tối Thượng, Chúa của chư thiên, đã truyền lệnh các ngươi tạo lập dân cư. Vậy sao các ngươi lại có thể thiêu rụi cây cối và thảo dược này, vốn cần cho sự nuôi dưỡng thần dân và con cháu?

Verse 11

आतिष्ठत सतां मार्गं कोपं यच्छत दीपितम् । पित्रा पितामहेनापि जुष्टं व: प्रपितामहै: ॥ ११ ॥

Hãy bước theo con đường của bậc hiền thiện mà phụ thân, tổ phụ và các bậc tiền nhân các ngươi đã đi: bảo hộ và nuôi dưỡng thần dân, gồm cả người, thú và cây cối. Chớ để cơn giận bùng cháy vô cớ; vì vậy ta khẩn cầu các ngươi hãy chế ngự sân hận.

Verse 12

तोकानां पितरौ बन्धू द‍ृश: पक्ष्म स्त्रिया: पति: । पति: प्रजानां भिक्षूणां गृह्यज्ञानां बुध: सुहृत् ॥ १२ ॥

Như cha mẹ là bạn và người nuôi dưỡng con thơ; như mí mắt che chở con mắt; như người chồng là chỗ nương và người bảo hộ của người vợ; như gia chủ là nơi nương tựa của kẻ hành khất; như bậc học giả là bạn lành của kẻ vô tri—cũng vậy, nhà vua là người bảo hộ và ban sự sống cho mọi thần dân. Cây cối cũng là thần dân của vua; vì thế phải được che chở.

Verse 13

अन्तर्देहेषु भूतानामात्मास्ते हरिरीश्वर: । सर्वं तद्धिष्ण्यमीक्षध्वमेवं वस्तोषितो ह्यसौ ॥ १३ ॥

Trong thân thể của mọi loài—động hay tĩnh, người, chim, thú và cả cây cối—Hari, Đấng Tự Tại, ngự như Paramātmā trong lòng. Vì thế hãy xem mỗi thân thể là nơi cư ngụ, là đền thờ của Chúa; với cái nhìn ấy, Ngài được làm hài lòng. Do đó, đừng vì sân hận mà sát hại sinh linh trong hình tướng cây.

Verse 14

य: समुत्पतितं देह आकाशान्मन्युमुल्बणम् । आत्मजिज्ञासया यच्छेत्स गुणानतिवर्तते ॥ १४ ॥

Ai nhờ truy cầu tự ngộ mà chế ngự cơn giận dữ mạnh mẽ bùng lên trong thân như rơi từ trời xuống, người ấy vượt qua ảnh hưởng của các guṇa của tự nhiên vật chất.

Verse 15

अलं दग्धैर्द्रुमैर्दीनै: खिलानां शिवमस्तु व: । वार्क्षी ह्येषा वरा कन्या पत्नीत्वे प्रतिगृह्यताम् ॥ १५ ॥

Không cần đốt những cây đáng thương này nữa; cầu cho những cây còn lại được an lành, và các ngài cũng được an vui. Đây là thiếu nữ tuyệt mỹ, đức hạnh tên Māriṣā, được các cây nuôi dưỡng như con gái; xin hãy nhận nàng làm hiền thê.

Verse 16

इत्यामन्‍त्र्‍य वरारोहां कन्यामाप्सरसीं नृप । सोमो राजा ययौ दत्त्वा ते धर्मेणोपयेमिरे ॥ १६ ॥

Tâu Đại vương, sau khi an ủi thiếu nữ apsarā có vòng hông tuyệt mỹ như vậy, Vua Soma (nguyệt vương) đã trao nàng cho họ rồi ra đi; các Pracetā tiếp nhận và cưới nàng theo nghi lễ dharma.

Verse 17

तेभ्यस्तस्यां समभवद् दक्ष: प्राचेतस: किल । यस्य प्रजाविसर्गेण लोका आपूरितास्त्रय: ॥ १७ ॥

Trong dạ của nàng, các Pracetā sinh ra một người con trai tên Dakṣa Prācetasa; nhờ sự tạo sinh của ông mà ba cõi được lấp đầy bởi muôn loài hữu tình.

Verse 18

यथा ससर्ज भूतानि दक्षो दुहितृवत्सल: । रेतसा मनसा चैव तन्ममावहित: श‍ृणु ॥ १८ ॥

Hãy lắng nghe ta thật chú tâm: Prajāpati Dakṣa, người hết mực thương yêu các con gái, đã tạo ra muôn loài hữu tình bằng tinh dịch và cũng bằng tâm ý như thế nào.

Verse 19

मनसैवासृजत्पूर्वं प्रजापतिरिमा: प्रजा: । देवासुरमनुष्यादीन्नभ:स्थलजलौकस: ॥ १९ ॥

Prajāpati Dakṣa trước hết chỉ bằng tâm ý đã tạo ra muôn loài—chư thiên, a-tu-la, loài người v.v., cùng các loài sống trên trời, trên đất và dưới nước.

Verse 20

तमबृंहितमालोक्य प्रजासर्गं प्रजापति: । विन्ध्यपादानुपव्रज्य सोऽचरद्‌दुष्करं तप: ॥ २० ॥

Nhưng khi Prajāpati Dakṣa thấy việc sinh thành các loài chưa được viên mãn, ngài đến một ngọn núi gần dãy Vindhya và thực hành khổ hạnh vô cùng khó nhọc.

Verse 21

तत्राघमर्षणं नाम तीर्थं पापहरं परम् । उपस्पृश्यानुसवनं तपसातोषयद्धरिम् ॥ २१ ॥

Gần ngọn núi ấy có thánh địa tối linh tên Aghamarṣaṇa, có năng lực tiêu trừ tội lỗi. Tại đó, Dakṣa tắm gội thanh tịnh theo các thời nghi lễ và bằng đại khổ hạnh làm hài lòng Đức Hari, Đấng Tối Thượng.

Verse 22

अस्तौषीद्धंसगुह्येन भगवन्तमधोक्षजम् । तुभ्यं तदभिधास्यामि कस्यातुष्यद्यथा हरि: ॥ २२ ॥

Dakṣa đã tán thán Đức Bhagavān Adhokṣaja bằng những lời cầu nguyện Haṁsa-guhya. Tâu Đại vương, tôi sẽ trình bày đầy đủ các lời ấy và vì sao Hari đã hoan hỷ với ngài.

Verse 23

श्रीप्रजापतिरुवाच नम: परायावितथानुभूतये गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे । अद‍ृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभि- र्निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ २३ ॥

Prajāpati thưa: Con kính lễ Đấng Tối Thượng, Đấng có tri kiến không bao giờ sai lạc; Đấng làm chủ sự trói buộc của chúng sinh qua ánh hiện của māyā tam-guṇa; Đấng có cảnh giới vượt ngoài chứng cứ của tri thức thực nghiệm; Đấng vượt trên mọi hiểu biết về guṇa-tattva, tự tại không vướng mắc, tự-hiển và tự-đủ. Con xin cúi đầu đảnh lễ Ngài.

Verse 24

न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्यु: सखा वसन् संवसत: पुरेऽस्मिन् । गुणो यथा गुणिनो व्यक्तद‍ृष्टे- स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥

Như các đối tượng giác quan không thể hiểu các giác quan tri nhận chúng thế nào, cũng vậy, linh hồn bị ràng buộc dù ở trong thân cùng với Paramātmā vẫn không hiểu Purusha Tối Thượng, chủ tể của tạo hóa, điều khiển các căn của mình ra sao. Con xin kính lễ Đấng Tối Cao, bậc điều khiển tối thượng.

Verse 25

देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा- मात्मानमन्यं च विदु: परं यत् । सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥

Vì chỉ là vật chất, thân thể, khí prāṇa, các căn ngoài và trong, các đại và các tân-mātra không thể biết tự tánh của mình, của nhau hay của các đấng điều khiển. Nhưng linh hồn có bản chất tinh thần có thể biết tất cả những điều ấy và cả ba guṇa làm gốc; tuy vậy vẫn không thể thấy Đấng Tối Thượng, bậc toàn tri và vô hạn. Vì thế con xin kính lễ Ngài.

Verse 26

यदोपरामो मनसो नामरूप- रूपस्य द‍ृष्टस्मृतिसम्प्रमोषात् । य ईयते केवलया स्वसंस्थया हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नम: ॥ २६ ॥

Khi tâm dừng hẳn sự tạo tác danh và sắc—không dao động như lúc thức và mộng, cũng không tan biến như giấc ngủ sâu—thì đạt đến định (samādhi). Chỉ trong định thanh tịnh ấy, Bhagavān, bậc Paramahaṁsa, mới hiển lộ. Con xin kính lễ Ngài, nơi trú xứ thanh khiết.

Verse 27

मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भ‍ि: । वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ २७ ॥ स वै ममाशेषविशेषमाया निषेधनिर्वाणसुखानुभूति: । स सर्वनामा स च विश्वरूप: प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्ति: ॥ २८ ॥

Như các brāhmaṇa tinh thông tế lễ có thể khơi ngọn lửa ẩn trong gỗ bằng mười lăm thần chú Sāmidhenī, cũng vậy, các yogī có ý thức cao nhờ thiền định mà tìm thấy Paramātmā ngự trong tim. Trái tim bị che phủ bởi ba guṇa, chín tattva, năm đại và mười căn—đó là năng lực ngoại tại của Chúa. Nguyện Paramātmā ấy hoan hỷ với con.

Verse 28

मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भ‍ि: । वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ २७ ॥ स वै ममाशेषविशेषमाया निषेधनिर्वाणसुखानुभूति: । स सर्वनामा स च विश्वरूप: प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्ति: ॥ २८ ॥

Chính Paramātmā ấy phủ nhận vô vàn dạng thức māyā và ban cho kinh nghiệm an lạc của nirvāṇa. Ngài được tôn xưng bằng nhiều danh hiệu thiêng liêng, và Ngài cũng là Viśvarūpa. Nguyện Đấng có năng lực nội tại vượt ngoài lời nói và giác quan ấy hoan hỷ với con.

Verse 29

यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं धियाक्षभिर्वा मनसोत यस्य । मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत् स वै गुणापायविसर्गलक्षण: ॥ २९ ॥

Bất cứ điều gì được nói bằng rung động vật chất, được xác định bởi trí tuệ vật chất, hay được các giác quan và tâm vật chất cảm nhận, tưởng tượng—tất cả chỉ là biến hiện của các guṇa của tự nhiên; không chạm đến bản tánh chân thật của Bhagavān. Chúa Tối Thượng vượt ngoài sự tạo tác của thế giới này, vì Ngài là nguồn của các phẩm tính và của sự sáng tạo; trước và sau sáng tạo Ngài vẫn hiện hữu. Con xin đảnh lễ Ngài, Đấng là nguyên nhân của mọi nguyên nhân.

Verse 30

यस्मिन्यतो येन च यस्य यस्मै यद्यो यथा कुरुते कार्यते च । परावरेषां परमं प्राक् प्रसिद्धं तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥

Trong Ngài muôn vật nương tựa; từ Ngài và bởi Ngài muôn sự vận hành. Mọi thứ thuộc về Ngài và đều được dâng lên Ngài. Ngài tự hành động và cũng khiến kẻ khác hành động—Ngài chính là Parabrahman đã được biết đến từ trước mọi hoạt động. Dẫu có nhiều nguyên nhân cao thấp, Ngài là nguyên nhân của mọi nguyên nhân, một mà không hai, không có nguyên nhân nào khác. Con xin kính lễ Ngài.

Verse 31

यच्छक्तयो वदतां वादिनां वै विवादसंवादभुवो भवन्ति । कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहं तस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ ३१ ॥

Con xin đảnh lễ Đấng Tối Thượng bao trùm khắp, sở hữu vô lượng phẩm tính siêu việt. Ngài ở trong tim các triết gia truyền bá nhiều quan điểm, khiến họ khi thì đồng thuận khi thì tranh biện, và nhiều lần làm họ mê lầm quên mất linh hồn mình. Vì thế họ không thể đi đến kết luận. Con xin kính lễ Ngài, Đấng có vô tận đức tính.

Verse 32

अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो- रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मणो: । अवेक्षितं किञ्चन योगसाङ्ख्ययो: समं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ ३२ ॥

Có hai phe: kẻ nói “có” và kẻ nói “không”. Nhưng đối tượng của họ thật ra là một—Tattva Tối Thượng, mang những đặc tính khác nhau mà không mâu thuẫn. Người theo yoga, chấp nhận Paramātmā, tìm ra nguyên nhân thuộc linh; còn người theo Sāṅkhya chỉ phân tích các yếu tố vật chất thì nghiêng về kết luận vô ngã/phi nhân cách và không thừa nhận nguyên nhân tối thượng. Dẫu vậy, rốt cuộc cả hai vẫn biểu lộ cùng một Chân Lý Tuyệt Đối—Parabrahman. Con xin đảnh lễ Parabrahman ấy.

Verse 33

योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल- मनामरूपो भगवाननन्त: । नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि- र्भेजे स मह्यं परम: प्रसीदतु ॥ ३३ ॥

Dẫu Bhagavān vô hạn vốn vượt ngoài mọi danh xưng, hình tướng và trò chơi vật chất, vì lòng thương xót những người sùng kính nương nơi chân sen Ngài, Ngài vẫn hiển lộ danh và hình tướng siêu việt cùng các līlā về giáng sinh và hành trạng. Nguyện Đấng Tối Thượng ấy, thân thể là sat-cit-ānanda, ban ân cho con.

Verse 34

य: प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां यथाशयं देहगतो विभाति । यथानिल: पार्थिवमाश्रितो गुणं स ईश्वरो मे कुरुतां मनोरथम् ॥ ३४ ॥

Đấng Tối Thượng, tùy theo ý muốn của chúng sinh mà hiện hữu trong thân và hiển lộ qua những con đường tri thức thế tục—như gió mang theo tính chất của địa đại—xin Ngài, Đấng Chúa Tể ấy, thành tựu điều nguyện trong lòng con.

Verse 35

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Śrī Śukadeva nói: Khi Dakṣa dâng lời tán tụng như vậy, Đức Bhagavān Hari, Đấng hết lòng thương yêu các bhakta, đã hiển hiện tại thánh địa mang tên Aghamarṣaṇa, hỡi Parīkṣit ưu tú của dòng Kuru.

Verse 36

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Đặt đôi chân sen trên vai Garuḍa, Đức Chúa hiện ra với tám cánh tay dài hùng mạnh; trong tay Ngài rực sáng bánh xe, ốc tù và, kiếm, khiên, mũi tên, cung, dây thòng lọng và chùy.

Verse 37

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Ngài khoác y vàng, thân sắc xanh thẫm như mây; gương mặt và đôi mắt rạng ngời hoan hỷ. Vòng hoa rừng phủ từ cổ đến chân, và trên ngực Ngài tỏa sáng dấu Śrīvatsa cùng bảo châu Kaustubha.

Verse 38

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Trên đầu Ngài là vương miện lộng lẫy, nơi tai đeo khuyên hình makara rực sáng; Ngài được trang sức bằng đai vàng, nhẫn, vòng tay, chuông chân và vòng bắp tay tuyệt mỹ.

Verse 39

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Được Dakṣa tán dương, Đức Bhagavān Hari—đấng hết mực thương yêu các bhakta—vô cùng hoan hỷ và hiện thân tại thánh địa Aghamarṣaṇa. Đôi chân sen của Ngài đặt trên vai Garuḍa, và Ngài hiện ra với tám cánh tay dài, hùng mạnh, tuyệt mỹ. Trong các tay, Ngài cầm luân xa, ốc tù và, kiếm, khiên, mũi tên, cung, dây thòng lọng và chùy, mỗi tay một pháp khí rực sáng. Ngài mặc pītāmbara, thân sắc lam thẫm, mặt và mắt rạng vui; từ cổ đến chân đeo vòng hoa rừng; ngực mang dấu Śrīvatsa và ngọc Kaustubha. Mũ miện lớn, hoa tai hình makara, đai vàng, vòng tay, nhẫn, chuông cổ chân và trang sức bắp tay làm Ngài càng huy hoàng. Trong dáng Puruṣottama mê hoặc ba cõi, Ngài được Nārada, Nanda, chư thiên do Indra dẫn đầu, cùng các Siddha, Gandharva và Cāraṇa vây quanh, không ngừng tụng ca tán thán.

Verse 40

रूपं तन्महदाश्चर्यं विचक्ष्यागतसाध्वस: । ननाम दण्डवद्भ‍ूमौ प्रहृष्टात्मा प्रजापति: ॥ ४० ॥

Thấy hình tướng vĩ đại, kỳ diệu và rực sáng của Bhagavān, Prajāpati Dakṣa ban đầu hơi sợ hãi; rồi lòng tràn hoan hỷ, ông phủ phục xuống đất theo lễ dandanvat để đảnh lễ Ngài.

Verse 41

न किञ्चनोदीरयितुमशकत् तीव्रया मुदा । आपूरितमनोद्वारैर्ह्रदिन्य इव निर्झरै: ॥ ४१ ॥

Như sông ngòi được đầy lên bởi dòng nước từ núi đổ xuống, mọi căn của Dakṣa đều tràn ngập hỷ lạc. Vì niềm vui quá lớn ấy, ông không thể thốt nên lời, chỉ nằm phủ phục bất động trên mặt đất.

Verse 42

तं तथावनतं भक्तं प्रजाकामं प्रजापतिम् । चित्तज्ञ: सर्वभूतानामिदमाह जनार्दन: ॥ ४२ ॥

Dù Prajāpati Dakṣa không thể nói gì, Bhagavān Janārdana—đấng thấu biết tâm ý mọi loài—thấy vị bhakta ấy phủ phục như vậy và mong tăng trưởng dân số, liền phán như sau.

Verse 43

श्रीभगवानुवाच प्राचेतस महाभाग संसिद्धस्तपसा भवान् । यच्छ्रद्धया मत्परया मयि भावं परं गत: ॥ ४३ ॥

Bhagavān phán: Hỡi Prācetasa đại phúc, nhờ khổ hạnh mà ngươi đã đạt viên mãn. Với śraddhā tối thượng và bhakti một lòng hướng về Ta, ngươi đã đạt bhāva cao nhất nơi Ta; vì thế đời ngươi đã thành tựu và ngươi đã chứng đắc siddhi trọn vẹn.

Verse 44

प्रीतोऽहं ते प्रजानाथ यत्तेऽस्योद्बृंहणं तप: । ममैष कामो भूतानां यद्भ‍ूयासुर्विभूतय: ॥ ४४ ॥

Hỡi Prajāpati Dakṣa, vì lợi ích và sự tăng trưởng của thế gian, ông đã thực hành khổ hạnh sâu dày; bởi vậy Ta vô cùng hoan hỷ. Ý nguyện của Ta cũng là: mọi chúng sinh trong đời đều được an lạc. Do đó Ta rất hài lòng với ông, vì ông đang nỗ lực thành tựu ý muốn của Ta vì phúc lợi của toàn thế giới.

Verse 45

ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वरा: । विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतव: ॥ ४५ ॥

Brahmā, Bhava (Śiva), các Manu, các vị chủ tể chư thiên ở những cõi cao, và các ngươi là prajāpati—tất cả đều là vibhūti của Ta, là nhân duyên cho sự thịnh vượng của muôn loài, và hành động vì lợi ích của mọi chúng sinh.

Verse 46

तपो मे हृदयं ब्रह्मंस्तनुर्विद्या क्रियाकृति: । अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्मासव: सुरा: ॥ ४६ ॥

Hỡi brāhmaṇa, khổ hạnh trong hình thức thiền định là trái tim của Ta; tri thức Veda trong hình thức thánh ca và chân ngôn là thân thể của Ta; và các hành trì tâm linh cùng niềm xuất thần là chính tướng của Ta. Những nghi lễ và tế tự được cử hành đúng pháp là các chi thể của Ta; phúc lành vô hình phát sinh từ dharma và công đức là tâm ý của Ta; còn chư thiên thi hành mệnh lệnh Ta trong các lĩnh vực là sinh khí và linh hồn của Ta.

Verse 47

अहमेवासमेवाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहि: । संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वत: ॥ ४७ ॥

Trước khi vũ trụ này được tạo dựng, chỉ một mình Ta hiện hữu; không có gì khác, trong hay ngoài. Khi ấy, chỉ có ý thức thuần túy còn chưa hiển lộ, như ý thức không biểu hiện trong lúc ngủ.

Verse 48

मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतो गुणविग्रह: । यदासीत्तत एवाद्य: स्वयम्भू: समभूदज: ॥ ४८ ॥

Ta là kho tàng của năng lực và phẩm tính vô hạn, nên được gọi là Đấng Vô Hạn, Đấng Bao Trùm. Từ năng lượng vật chất (māyā) của Ta, sự hiển lộ vũ trụ xuất hiện ngay trong Ta; và trong sự hiển lộ ấy, bậc chủ thể tối thượng là Brahmā—Svayambhū, Aja—đã hiện ra, là nguồn gốc của ngươi, không sinh từ một người mẹ vật chất.

Verse 49

स वै यदा महादेवो मम वीर्योपबृंहित: । मेने खिलमिवात्मानमुद्यत: स्वर्गकर्मणि ॥ ४९ ॥ अथ मेऽभिहितो देवस्तपोऽतप्यत दारुणम् । नव विश्वसृजो युष्मान् येनादावसृजद्विभु: ॥ ५० ॥

Khi chúa tể của vũ trụ, Phạm Thiên, được truyền cảm hứng bởi năng lượng của Ta, đang cố gắng sáng tạo, ngài nghĩ rằng mình không đủ khả năng.

Verse 50

स वै यदा महादेवो मम वीर्योपबृंहित: । मेने खिलमिवात्मानमुद्यत: स्वर्गकर्मणि ॥ ४९ ॥ अथ मेऽभिहितो देवस्तपोऽतप्यत दारुणम् । नव विश्वसृजो युष्मान् येनादावसृजद्विभु: ॥ ५० ॥

Vì vậy, Ta đã cho ngài lời khuyên, và theo chỉ dẫn của Ta, ngài đã trải qua những khổ hạnh vô cùng khó khăn. Nhờ những khổ hạnh này, Phạm Thiên vĩ đại đã có thể tạo ra chín nhân vật, bao gồm cả con, để giúp ngài trong các chức năng sáng tạo.

Verse 51

एषा पञ्चजनस्याङ्ग दुहिता वै प्रजापते: । असिक्नी नाम पत्नीत्वे प्रजेश प्रतिगृह्यताम् ॥ ५१ ॥

Hỡi con trai Daksha yêu quý của Ta, Prajapati Panchajana có một người con gái tên là Asikni, Ta ban nàng cho con để con có thể chấp nhận nàng làm vợ.

Verse 52

मिथुनव्यवायधर्मस्त्वं प्रजासर्गमिमं पुन: । मिथुनव्यवायधर्मिण्यां भूरिशो भावयिष्यसि ॥ ५२ ॥

Bây giờ hãy kết hợp trong đời sống tình dục như nam và nữ, và theo cách này, thông qua giao hợp, con sẽ có thể sinh ra hàng trăm đứa trẻ trong bụng cô gái này để gia tăng dân số.

Verse 53

त्वत्तोऽधस्तात्प्रजा: सर्वा मिथुनीभूय मायया । मदीयया भविष्यन्ति हरिष्यन्ति च मे बलिम् ॥ ५३ ॥

Sau khi con sinh ra hàng trăm hàng ngàn đứa con, chúng cũng sẽ bị quyến rũ bởi năng lượng ảo ảnh của Ta và sẽ tham gia, giống như con, vào quan hệ tình dục. Nhưng nhờ lòng thương xót của Ta đối với con và chúng, chúng cũng sẽ có thể dâng lên Ta những lễ vật trong sự sùng kính.

Verse 54

श्रीशुक उवाच इत्युक्त्वा मिषतस्तस्य भगवान् विश्वभावन: । स्वप्नोपलब्धार्थ इव तत्रैवान्तर्दधे हरि: ॥ ५४ ॥

Śukadeva nói: Sau khi phán như vậy trước mặt Dakṣa, Bhagavān Hari, Đấng nâng đỡ vũ trụ, liền ẩn mất ngay tại đó, như một cảnh vật chỉ được thấy trong mộng.