Adhyaya 16

Verse 1

श्रीबादरायणिरुवाच अथ देवऋषी राजन् सम्परेतं नृपात्मजम् । दर्शयित्वेति होवाच ज्ञातीनामनुशोचताम् ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Này vua Parīkṣit thân mến, bằng năng lực huyền bí của mình, đại hiền triết Nārada đã đưa người con trai đã chết hiện ra trước mắt tất cả những người thân đang than khóc và sau đó nói như sau.

Verse 2

श्रीनारद उवाच जीवात्मन् पश्य भद्रं ते मातरं पितरं च ते । सुहृदो बान्धवास्तप्ता: शुचा त्वत्कृतया भृशम् ॥ २ ॥

Śrī Nārada Muni nói: Hỡi linh hồn, mọi phước lành xin gửi đến ngươi. Hãy nhìn cha và mẹ của ngươi. Tất cả bạn bè và người thân của ngươi đang chìm ngập trong đau buồn vì sự ra đi của ngươi.

Verse 3

कलेवरं स्वमाविश्य शेषमायु: सुहृद्‌वृत: । भुङ्‌क्ष्व भोगान् पितृप्रत्तानधितिष्ठ नृपासनम् ॥ ३ ॥

Bởi vì ngươi chết yểu, phần đời còn lại của ngươi vẫn còn. Do đó, ngươi có thể nhập lại vào cơ thể mình và tận hưởng phần đời còn lại, được bao quanh bởi bạn bè và người thân. Hãy chấp nhận ngai vàng và tất cả sự giàu sang mà cha ngươi ban cho.

Verse 4

जीव उवाच कस्मिञ्जन्मन्यमी मह्यं पितरो मातरोऽभवन् । कर्मभिर्भ्राम्यमाणस्य देवतिर्यङ्‌नृयोनिषु ॥ ४ ॥

Linh hồn đáp: Tùy theo kết quả của các hoạt động tạo nghiệp, ta luân hồi từ thân xác này sang thân xác khác, đôi khi làm chư thiên, đôi khi làm súc sinh, và đôi khi làm người. Vậy thì, trong kiếp nào hai người này là cha mẹ ta? Thực ra không ai là cha mẹ của ta cả.

Verse 5

बन्धुज्ञात्यरिमध्यस्थमित्रोदासीनविद्विष: । सर्व एव हि सर्वेषां भवन्ति क्रमशो मिथ: ॥ ५ ॥

Trong thế giới vật chất này, theo dòng chảy của thời gian, mọi người trở thành bạn bè, người thân, kẻ thù, người hòa giải và người bàng quan với nhau. Không có mối quan hệ nào là vĩnh cửu.

Verse 6

यथा वस्तूनि पण्यानि हेमादीनि ततस्तत: । पर्यटन्ति नरेष्वेवं जीवो योनिषु कर्तृषु ॥ ६ ॥

Như vàng và các món hàng khác theo vòng mua bán mà chuyển từ nơi này sang nơi khác, cũng vậy jīva do quả báo nghiệp của mình lang thang khắp vũ trụ, bị đưa vào các thân xác thuộc nhiều loài khác nhau qua những người cha nối tiếp nhau.

Verse 7

नित्यस्यार्थस्य सम्बन्धो ह्यनित्यो द‍ृश्यते नृषु । यावद्यस्य हि सम्बन्धो ममत्वं तावदेव हि ॥ ७ ॥

Mối liên hệ của jīva vốn thường hằng với những gì vô thường được thấy nơi loài người. Chừng nào còn có quan hệ thì chừng ấy còn có ý niệm “của tôi”; khi quan hệ chấm dứt, cảm giác sở hữu cũng tan biến.

Verse 8

एवं योनिगतो जीव: स नित्यो निरहङ्‌कृत: । यावद्यत्रोपलभ्येत तावत्स्वत्वं हि तस्य तत् ॥ ८ ॥

Như vậy, jīva đi vào các yoni là thường hằng và thật ra không có ngã mạn. Chừng nào còn được nhận biết trong một thân nào, chừng ấy nó lầm chấp thân ấy là “của ta”; khi thân hoại, mối liên hệ cũng dứt. Vì thế đừng vướng vào vui mừng và than khóc hư vọng.

Verse 9

एष नित्योऽव्यय: सूक्ष्म एष सर्वाश्रय: स्वद‍ृक् । आत्ममायागुणैर्विश्वमात्मानं सृजते प्रभु: ॥ ९ ॥

Jīva này là thường hằng, bất hoại, vi tế, làm chỗ nương cho mọi thân và tự mình là kẻ chứng tri. Tuy vậy vì quá nhỏ bé, nó dễ bị các guṇa của māyā che lấp, rồi tự tạo cho mình nhiều thân khác nhau theo những dục vọng riêng.

Verse 10

न ह्यस्यास्ति प्रिय: कश्चिन्नाप्रिय: स्व: परोऽपि वा । एक: सर्वधियां द्रष्टा कर्तृणां गुणदोषयो: ॥ १० ॥

Đối với jīva này, không ai là thân yêu, cũng không ai là đáng ghét; không có phân biệt ta và người. Nó là một, chỉ là kẻ quan sát—nhân chứng cho các phẩm chất và lỗi lầm của những người hành động.

Verse 11

नादत्त आत्मा हि गुणं न दोषं न क्रियाफलम् । उदासीनवदासीन: परावरद‍ृगीश्वर: ॥ ११ ॥

Đức Chí Tôn không chấp nhận các đặc tính vật chất, lỗi lầm hay quả báo của hành động. Ngài luôn trung lập và là nhân chứng tối cao.

Verse 12

श्रीबादरायणिरुवाच इत्युदीर्य गतो जीवो ज्ञातयस्तस्य ते तदा । विस्मिता मुमुचु: शोकं छित्त्वात्मस्‍नेहश‍ृङ्खलाम् ॥ १२ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Khi linh hồn ấy nói xong và rời đi, Citraketu và những người thân đều kinh ngạc. Họ cắt đứt xiềng xích của tình cảm luyến ái và từ bỏ sự bi thương.

Verse 13

निर्हृत्य ज्ञातयो ज्ञातेर्देहं कृत्वोचिता: क्रिया: । तत्यजुर्दुस्त्यजं स्‍नेहं शोकमोहभयार्तिदम् ॥ १३ ॥

Sau khi những người thân hoàn thành tang lễ, họ từ bỏ tình cảm luyến ái vốn dẫn đến ảo tưởng, bi thương, sợ hãi và đau đớn.

Verse 14

बालघ्‍न्यो व्रीडितास्तत्र बालहत्याहतप्रभा: । बालहत्याव्रतं चेरुर्ब्राह्मणैर्यन्निरूपितम् । यमुनायां महाराज स्मरन्त्यो द्विजभाषितम् ॥ १४ ॥

Các bà hoàng hậu đã giết đứa trẻ cảm thấy rất xấu hổ và mất đi vẻ rạng rỡ. Theo chỉ dẫn của các Bà-la-môn, họ đã đến bờ sông Yamuna để sám hối tội lỗi.

Verse 15

स इत्थं प्रतिबुद्धात्मा चित्रकेतुर्द्विजोक्तिभि: । गृहान्धकूपान्निष्क्रान्त: सर:पङ्कादिव द्विप: ॥ १५ ॥

Được khai sáng bởi những lời dạy của các Bà-la-môn, Vua Citraketu thoát khỏi cái giếng tối tăm của đời sống gia đình như một con voi thoát khỏi vũng bùn.

Verse 16

कालिन्द्यां विधिवत् स्‍नात्वा कृतपुण्यजलक्रिय: । मौनेन संयतप्राणो ब्रह्मपुत्राववन्दत ॥ १६ ॥

Nhà vua tắm theo nghi lễ nơi sông Kāлиндī (Yamunā) và dâng nước tarpaṇa cho tổ tiên cùng chư thiên. Rồi trong im lặng, chế ngự giác quan và tâm ý, ngài cúi lạy hai vị con của Phạm Thiên: Aṅgirā và Nārada.

Verse 17

अथ तस्मै प्रपन्नाय भक्ताय प्रयतात्मने । भगवान्नारद: प्रीतो विद्यामेतामुवाच ह ॥ १७ ॥

Sau đó, vì rất hài lòng với Citraketu—một bhakta tự chế và đã quy phục—Đức Nārada đã truyền dạy cho ngài pháp môn siêu việt này.

Verse 18

ॐ नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नम: सङ्कर्षणाय च ॥ १८ ॥ नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये । आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतद‍ृष्टये ॥ १९ ॥

Oṁ, con kính lễ Đức Bhagavān Vāsudeva; con chuyên tâm thiền niệm Ngài. Kính lễ Pradyumna, Aniruddha và Saṅkarṣaṇa. Kính lễ Ngài, bản thể của tri kiến thuần tịnh, hình tướng của an lạc tối thượng; Ngài tự mãn trong chính mình, vô cùng tịch tĩnh, vượt ngoài cái nhìn nhị nguyên.

Verse 19

ॐ नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नम: सङ्कर्षणाय च ॥ १८ ॥ नमो विज्ञानमात्राय परमानन्दमूर्तये । आत्मारामाय शान्ताय निवृत्तद्वैतद‍ृष्टये ॥ १९ ॥

Oṁ, con kính lễ Đức Bhagavān Vāsudeva; con chuyên tâm thiền niệm Ngài. Kính lễ Pradyumna, Aniruddha và Saṅkarṣaṇa. Kính lễ Ngài, bản thể của tri kiến thuần tịnh, hình tướng của an lạc tối thượng; Ngài tự mãn trong chính mình, vô cùng tịch tĩnh, vượt ngoài cái nhìn nhị nguyên.

Verse 20

आत्मानन्दानुभूत्यैव न्यस्तशक्त्यूर्मये नम: । हृषीकेशाय महते नमस्तेऽनन्तमूर्तये ॥ २० ॥

Lạy Chúa, do luôn an trú trong hỷ lạc tự thân, Ngài vượt lên trên mọi làn sóng của tự nhiên vật chất; con kính lễ Ngài. Lạy Hṛṣīkeśa, Đấng chủ tể các giác quan, bậc vĩ đại tối thượng, con đảnh lễ Ngài với vô lượng hình tướng.

Verse 21

वचस्युपरतेऽप्राप्य य एको मनसा सह । अनामरूपश्चिन्मात्र: सोऽव्यान्न: सदसत्पर: ॥ २१ ॥

Đấng Tối Thượng mà lời nói và tâm trí không thể chạm tới, vượt ngoài danh‑sắc, thuần là ý thức linh thiêng và siêu việt cả hữu‑vô; xin Ngài hoan hỷ che chở chúng con.

Verse 22

यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यप्येति जायते । मृण्मयेष्विव मृज्जातिस्तस्मै ते ब्रह्मणे नम: ॥ २२ ॥

Vũ trụ này sinh từ Phạm (Brahman) Tối Thượng, an trụ trong Ngài và lại tan vào Ngài; như đồ gốm từ đất mà thành rồi trở về đất. Xin đảnh lễ Brahman ấy.

Verse 23

यन्न स्पृशन्ति न विदुर्मनोबुद्धीन्द्रियासव: । अन्तर्बहिश्च विततं व्योमवत्तन्नतोऽस्म्यहम् ॥ २३ ॥

Ngài trải khắp trong và ngoài như hư không, nhưng tâm, trí, giác quan và sinh lực không thể chạm hay biết Ngài. Con xin kính lễ Ngài.

Verse 24

देहेन्द्रियप्राणमनोधियोऽमी यदंशविद्धा: प्रचरन्ति कर्मसु । नैवान्यदा लौहमिवाप्रतप्तं स्थानेषु तद् द्रष्ट्रपदेशमेति ॥ २४ ॥

Như sắt chỉ có thể đốt cháy khi được nung đỏ trong lửa, thân, giác quan, sinh lực, tâm và trí—vốn chỉ là vật chất—cũng chỉ hoạt động khi được thấm một phần ý thức từ Thượng Đế. Không có ân huệ ấy, chúng không thể vận hành.

Verse 25

ॐ नमो भगवते महापुरुषाय महानुभावाय महाविभूतिपतये सकलसात्वतपरिवृढनिकर करकमलकुड्‌मलोपलालितचरणारविन्दयुगल परमपरमेष्ठिन्नमस्ते ॥ २५ ॥

Om, con kính lễ Bhagavan—Đại Nhân Tối Thượng, bậc uy linh vĩ đại, Chúa tể mọi vinh quang. Đôi chân sen của Ngài luôn được đoàn bhakta Sātvata ưu tú xoa bóp phụng sự bằng đôi tay như nụ sen. Hỡi Đấng Tối Thượng chí tôn, con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 26

श्रीशुक उवाच भक्तायैतां प्रपन्नाय विद्यामादिश्य नारद: । ययावङ्गिरसा साकं धाम स्वायम्भुवं प्रभो ॥ २६ ॥

Śrī Śukadeva nói: Vì Citraketu là người bhakta hoàn toàn quy phục, Nārada đã truyền dạy trọn vẹn vidyā/lời cầu nguyện này. Hỡi Parīkṣit, rồi Nārada cùng đại hiền Aṅgirā đi đến Svāyambhuva-dhāma, tức Brahmaloka.

Verse 27

चित्रकेतुस्तु तां विद्यां यथा नारदभाषिताम् । धारयामास सप्ताहमब्भक्ष: सुसमाहित: ॥ २७ ॥

Citraketu ghi giữ vidyā ấy đúng như lời Nārada dạy; ông nhịn ăn, chỉ uống nước, và suốt một tuần lễ liên tục trì tụng với sự chú tâm sâu sắc.

Verse 28

तत: स सप्तरात्रान्ते विद्यया धार्यमाणया । विद्याधराधिपत्यं च लेभेऽप्रतिहतं नृप ॥ २८ ॥

Hỡi vua Parīkṣit, sau bảy đêm, nhờ vidyā được trì giữ liên tục, Citraketu còn đạt được quyền cai trị cõi Vidyādhara một cách không gì ngăn trở.

Verse 29

तत: कतिपयाहोभिर्विद्ययेद्धमनोगति: । जगाम देवदेवस्य शेषस्य चरणान्तिकम् ॥ २९ ॥

Sau đó, chỉ trong ít ngày, nhờ ảnh hưởng của vidyā ấy, tâm ông càng thêm khai sáng và ông đạt đến nương tựa nơi chân sen của Śeṣa, Đấng Deva của các Deva (Anantadeva).

Verse 30

मृणालगौरं शितिवाससं स्फुरत्- किरीटकेयूरकटित्रकङ्कणम् । प्रसन्नवक्त्रारुणलोचनं वृतं ददर्श सिद्धेश्वरमण्डलै: प्रभुम् ॥ ३० ॥

Khi đến nương tựa nơi Chúa Śeṣa, Citraketu thấy Ngài: trắng như sợi mảnh của cuống sen, khoác y phục xanh biếc; đội mũ miện rực sáng, đeo vòng tay, đai lưng và vòng cổ tay lấp lánh. Gương mặt Ngài mỉm cười an hòa, đôi mắt ánh đỏ, và Ngài được vây quanh bởi hội chúng siddha tối thượng như Sanat-kumāra.

Verse 31

तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिष: स्वस्थामलान्त:करणोऽभ्ययान्मुनि: । प्रवृद्धभक्त्या प्रणयाश्रुलोचन: प्रहृष्टरोमानमदादिपुरुषम् ॥ ३१ ॥

Vừa thấy Đấng Tối Thượng, Mahārāja Citraketu được gột sạch mọi ô nhiễm vật chất và an trụ trong ý thức Kṛṣṇa nguyên sơ, hoàn toàn thanh tịnh. Ông lặng im, trang nghiêm; vì tình yêu đối với Chúa, nước mắt tuôn rơi và lông tóc dựng đứng. Với lòng bhakti và ái kính sâu dày, ông phủ phục đảnh lễ Ādi-Puruṣa, Ngôi Vị Thượng Đế nguyên thủy.

Verse 32

स उत्तमश्लोकपदाब्जविष्टरं प्रेमाश्रुलेशैरुपमेहयन्मुहु: । प्रेमोपरुद्धाखिलवर्णनिर्गमो नैवाशकत्तं प्रसमीडितुं चिरम् ॥ ३२ ॥

Với những giọt lệ yêu thương, Citraketu hết lần này đến lần khác làm ướt nơi an vị của đóa sen bàn chân Chúa, Đấng Uttamaśloka. Nhưng vì giọng nói bị nghẹn bởi xuất thần của tình yêu, trong một thời gian dài ông không thể thốt ra dù chỉ một chữ để dâng lời cầu nguyện xứng đáng.

Verse 33

तत: समाधाय मनो मनीषया बभाष एतत्प्रतिलब्धवागसौ । नियम्य सर्वेन्द्रियबाह्यवर्तनं जगद्गुरुं सात्वतशास्त्रविग्रहम् ॥ ३३ ॥

Sau đó, dùng trí tuệ an định tâm và chế ngự các giác quan khỏi những việc hướng ngoại, ông lấy lại được lời lẽ thích hợp. Rồi ông bắt đầu dâng lời cầu nguyện lên Chúa, bậc Thầy của muôn loài, hiện thân của các thánh điển sātvata.

Verse 34

चित्रकेतुरुवाच अजित जित: सममतिभि: साधुभिर्भवान् जितात्मभिर्भवता । विजितास्तेऽपि च भजता- मकामात्मनां य आत्मदोऽतिकरुण: ॥ ३४ ॥

Citraketu thưa: “Ôi Ajita, Đấng không ai chinh phục! Dẫu không ai có thể thắng Ngài, Ngài vẫn bị ‘chinh phục’ bởi các thánh nhân có tâm bình đẳng, đã chế ngự tâm và giác quan. Vì Ngài vô cớ ban lòng thương xót lớn lao cho những bhakta không cầu lợi vật chất; Ngài trao chính bản thân mình cho họ, nên họ giữ Ngài trong vòng kiểm soát của tình yêu-bhakti.”

Verse 35

तव विभव: खलु भगवन् जगदुदयस्थितिलयादीनि । विश्वसृजस्तेꣷशांशा स्तत्र मृषा स्पर्धन्ति पृथगभिमत्या ॥ ३५ ॥

Lạy Bhagavān, vũ trụ này cùng sự tạo dựng, duy trì và tiêu hoại của nó chỉ là những uy lực của Ngài. Brahmā và các đấng tạo hóa khác cũng chỉ là phần nhỏ của phần nhỏ nơi Ngài; quyền năng sáng tạo hạn chế ấy không khiến họ thành Īśvara. Ý thức tự xem mình là ‘chúa tể riêng biệt’ chỉ là kiêu mạn hư vọng, không đáng tin cậy.

Verse 36

परमाणुपरममहतो- स्त्वमाद्यन्तान्तरवर्ती त्रयविधुर: । आदावन्तेऽपि च सत्त्वानां यद् ध्रुवं तदेवान्तरालेऽपि ॥ ३६ ॥

Lạy Đấng Tối Thượng, từ hạt nguyên tử đến các vũ trụ bao la, Ngài hiện hữu ở đầu, giữa và cuối của muôn vật. Tuy vậy Ngài hằng hữu, vô thủy vô chung; khi không có tạo hóa, Ngài vẫn là năng lực nguyên sơ.

Verse 37

क्षित्यादिभिरेष किलावृत: सप्तभिर्दशगुणोत्तरैरण्डकोश: । यत्र पतत्यणुकल्प: सहाण्डकोटिकोटिभिस्तदनन्त: ॥ ३७ ॥

Mỗi vũ trụ được bao bọc bởi bảy lớp—đất, nước, lửa, gió, hư không, mahat-tattva và ngã chấp—mỗi lớp lớn gấp mười lần lớp trước. Vô số vũ trụ chuyển động trong Ngài như những nguyên tử; vì thế Ngài được gọi là Ananta, Vô Lượng.

Verse 38

विषयतृषो नरपशवो य उपासते विभूतीर्न परं त्वाम् । तेषामाशिष ईश तदनु विनश्यन्ति यथा राजकुलम् ॥ ३८ ॥

Lạy Chúa Tể, kẻ khát dục lạc—như thú vật mang thân người—thờ các thần linh và chút vinh quang của họ, mà không thờ Ngài. Khi vũ trụ hoại diệt, phước lành ấy cũng tiêu tan, như danh vọng quý tộc mất đi khi vua không còn quyền lực.

Verse 39

कामधियस्त्वयि रचिता न परम रोहन्ति यथा करम्भबीजानि । ज्ञानात्मन्यगुणमये गुणगणतोऽस्य द्वन्द्वजालानि ॥ ३९ ॥

Lạy Đấng Tối Thượng, ngay cả người bị ám bởi dục vọng vật chất, nếu thờ phụng Ngài—cội nguồn tri thức và vượt ngoài các guṇa—thì không còn bị tái sinh, như hạt đã rang không thể nảy mầm. Mạng lưới nhị nguyên sinh từ guṇa, nhưng tan biến khi gắn bó với Ngài trong siêu việt.

Verse 40

जितमजित तदा भवता यदाह भागवतं धर्ममनवद्यम् । निष्किञ्चना ये मुनय आत्मारामा यमुपासतेऽपवर्गाय ॥ ४० ॥

Lạy Đấng Bất Khả Chiến Bại, khi Ngài thuyết giảng bhāgavata-dharma thanh tịnh, đó chính là chiến thắng của Ngài. Các bậc hiền triết vô dục, tự mãn trong ātman như các Kumāra, thờ phụng Ngài để được giải thoát, nương tựa nơi đôi chân sen của Ngài qua bhāgavata-dharma.

Verse 41

विषममतिर्न यत्र नृणां त्वमहमिति मम तवेति च यदन्यत्र । विषमधिया रचितो य: स ह्यविशुद्ध: क्षयिष्णुरधर्मबहुल: ॥ ४१ ॥

Nơi nào con người mang tâm ý mâu thuẫn “ngươi-ta” và “của ta-của ngươi”, pháp ấy không thanh tịnh. Con đường do rajas-tamas tạo nên thì vô thường và đầy phi pháp; còn bhāgavata-dharma khiến người mộ đạo có ý thức Kṛṣṇa: “chúng con thuộc về Kṛṣṇa và Kṛṣṇa thuộc về chúng con.”

Verse 42

क: क्षेमो निजपरयो: कियान्वार्थ: स्वपरद्रुहा धर्मेण । स्वद्रोहात्तव कोप: परसम्पीडया च तथाधर्म: ॥ ४२ ॥

Một pháp môn gây lòng ganh ghét với chính mình và với người khác thì làm sao đem lại an ổn? Có điều lành gì, được gì thật? Do tự phản bội mà tự làm khổ mình, lại làm khổ kẻ khác, người ấy khơi dậy cơn giận của Ngài và thực hành phi pháp.

Verse 43

न व्यभिचरति तवेक्षा यया ह्यभिहितो भागवतो धर्म: । स्थिरचरसत्त्वकदम्बे- ष्वपृथग्धियो यमुपासते त्वार्या: ॥ ४३ ॥

Lạy Chúa, cái nhìn của Ngài không bao giờ lệch khỏi mục đích tối thượng; theo quan điểm ấy mà bhāgavata-dharma được chỉ dạy. Những ai nhìn mọi sinh linh, động hay bất động, bình đẳng, không phân cao thấp, được gọi là Ārya; các Ārya ấy thờ phụng Ngài, Đấng Tối Thượng.

Verse 44

न हि भगवन्नघटितमिदं त्वद्दर्शनान्नृणामखिलपापक्षय: । यन्नाम सकृच्छ्रवणात् पुक्कशोऽपि विमुच्यते संसारात् ॥ ४४ ॥

Lạy Bhagavān, việc con người được sạch mọi tội lỗi ngay khi được thấy Ngài không phải là điều không thể. Chỉ cần nghe thánh danh của Ngài một lần, ngay cả kẻ pukkasa (caṇḍāla) cũng được giải thoát khỏi luân hồi; huống chi được thấy Ngài, ai lại không được thanh tịnh?

Verse 45

अथ भगवन् वयमधुना त्वदवलोकपरिमृष्टाशयमला: । सुरऋषिणा यत्कथितं तावकेन कथमन्यथा भवति ॥ ४५ ॥

Vì vậy, lạy Bhagavān, nay chỉ nhờ được thấy Ngài, mọi uế nhiễm trong lòng con đã được gột rửa. Lời tiên tri của đại hiền Nārada về Ngài sao có thể khác đi? Nghĩa là nhờ sự huấn luyện của Nārada mà con được diện kiến Ngài.

Verse 46

विदितमनन्त समस्तं तव जगदात्मनो जनैरिहाचरितम् । विज्ञाप्यं परमगुरो: कियदिव सवितुरिव खद्योतै: ॥ ४६ ॥

Lạy Đức Bhagavān vô hạn, Đấng là Linh hồn của vũ trụ, mọi việc chúng sinh làm trong đời này Ngài đều biết rõ. Bạch Đấng Thầy Tối Thượng, trước mặt mặt trời, ánh đom đóm có thể tỏ bày điều gì? Trước Ngài, con còn gì để trình bày.

Verse 47

नमस्तुभ्यं भगवते सकलजगत्स्थितिलयोदयेशाय । दुरवसितात्मगतये कुयोगिनां भिदा परमहंसाय ॥ ४७ ॥

Con kính lễ Ngài, Đức Bhagavān, Đấng làm chủ sự sinh khởi, duy trì và tiêu hoại của vũ trụ. Những kẻ tu sai đường, chỉ thấy phân biệt, không thể hiểu được địa vị chân thật nội tại của Ngài. Ngài là Paramahaṁsa, thanh tịnh tối thượng, viên mãn sáu uy đức; con xin đảnh lễ.

Verse 48

यं वै श्वसन्तमनु विश्वसृज: श्वसन्ति यं चेकितानमनु चित्तय उच्चकन्ति । भूमण्डलं सर्षपायति यस्य मूर्ध्नि तस्मै नमो भगवतेऽस्तु सहस्रमूर्ध्ने ॥ ४८ ॥

Lạy Chúa tể, theo hơi thở và nỗ lực của Ngài mà Brahmā, Indra cùng các vị điều hành vũ trụ mới bận rộn với công việc của mình; theo sự tri nhận của Ngài mà tâm và các giác quan mới tri nhận. Trên những đầu của Ngài, muôn vũ trụ như hạt cải; con xin đảnh lễ Đức Bhagavān nghìn đầu ấy.

Verse 49

श्रीशुक उवाच संस्तुतो भगवानेवमनन्तस्तमभाषत । विद्याधरपतिं प्रीतश्चित्रकेतुं कुरूद्वह ॥ ४९ ॥

Śukadeva Gosvāmī tiếp tục: Đức Anantadeva, Thượng Đế Tối Cao, rất hoan hỷ trước lời tán tụng của Citraketu, vua của các Vidyādhara, rồi đáp lời ông như sau, hỡi Parīkṣit, bậc ưu tú của dòng Kuru.

Verse 50

श्रीभगवानुवाच यन्नारदाङ्गिरोभ्यां ते व्याहृतं मेऽनुशासनम् । संसिद्धोऽसि तया राजन् विद्यया दर्शनाच्च मे ॥ ५० ॥

Đức Bhagavān phán: Hỡi nhà vua, vì ngươi đã tiếp nhận lời chỉ dạy về Ta do các đại hiền Nārada và Aṅgirā nói ra, ngươi đã thành tựu trọn vẹn nhờ tri kiến ấy. Và vì ngươi đã được thấy Ta trực diện, nay ngươi hoàn toàn viên mãn.

Verse 51

अहं वै सर्वभूतानि भूतात्मा भूतभावन: । शब्दब्रह्म परं ब्रह्म ममोभे शाश्वती तनू ॥ ५१ ॥

Ta là Linh hồn của mọi loài hữu tình và vô tình, Đấng làm chúng hiển lộ. Ta là Śabda-brahman—âm rung siêu việt như Oṁ—và cũng là Parabrahman; hai hình thái ấy là vĩnh cửu, không thuộc vật chất.

Verse 52

लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि सन्ततम् । उभयं च मया व्याप्तं मयि चैवोभयं कृतम् ॥ ५२ ॥

Chúng sinh bị ràng buộc tự mở rộng mình trong đời và tưởng mình là kẻ hưởng thụ; thế giới cũng mở rộng trong nó như đối tượng hưởng thụ. Nhưng cả hai là năng lực của Ta; Ta thấm khắp cả hai, và cả hai nương tựa nơi Ta.

Verse 53

यथा सुषुप्त: पुरुषो विश्वं पश्यति चात्मनि । आत्मानमेकदेशस्थं मन्यते स्वप्न उत्थित: ॥ ५३ ॥ एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मन: । मायामात्राणि विज्ञाय तद् द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥

Như người trong giấc ngủ sâu thấy núi sông, thậm chí cả vũ trụ ở ngay trong mình, rồi khi tỉnh mộng lại thấy thân mình nằm một chỗ. Cũng vậy, các trạng thái thức–mộng–ngủ sâu chỉ là māyā; hãy luôn nhớ Đấng Tối Thượng, vị Chứng tri vượt ngoài chúng.

Verse 54

यथा सुषुप्त: पुरुषो विश्वं पश्यति चात्मनि । आत्मानमेकदेशस्थं मन्यते स्वप्न उत्थित: ॥ ५३ ॥ एवं जागरणादीनि जीवस्थानानि चात्मन: । मायामात्राणि विज्ञाय तद् द्रष्टारं परं स्मरेत् ॥ ५४ ॥

Như người trong giấc ngủ sâu thấy núi sông, thậm chí cả vũ trụ ở ngay trong mình, rồi khi tỉnh mộng lại thấy thân mình nằm một chỗ. Cũng vậy, các trạng thái thức–mộng–ngủ sâu chỉ là māyā; hãy luôn nhớ Đấng Tối Thượng, vị Chứng tri vượt ngoài chúng.

Verse 55

येन प्रसुप्त: पुरुष: स्वापं वेदात्मनस्तदा । सुखं च निर्गुणं ब्रह्म तमात्मानमवेहि माम् ॥ ५५ ॥

Nhờ Đấng ấy, người đang ngủ hiểu được trạng thái mộng của mình và niềm an lạc nirguṇa vượt ngoài hoạt động của giác quan. Hãy biết rằng Parabrahman, Paramātmā bao trùm tất cả, chính là Ta.

Verse 56

उभयं स्मरत: पुंस: प्रस्वापप्रतिबोधयो: । अन्वेति व्यतिरिच्येत तज्ज्ञानं ब्रह्म तत्परम् ॥ ५६ ॥

Trong mộng và khi tỉnh, tri thức của kẻ chứng tri đi theo các kinh nghiệm ấy, nhưng vẫn là nhân chứng không vướng mắc. Chính ý thức làm chứng ấy là Parabrahman; người biết vẫn không đổi trong cả hai trạng thái.

Verse 57

यदेतद्विस्मृतं पुंसो मद्भ‍ावं भिन्नमात्मन: । तत: संसार एतस्य देहाद्देहो मृतेर्मृति: ॥ ५७ ॥

Khi chúng sinh quên mất sự đồng nhất về bản chất với Ta trong vĩnh cửu, tri thức và hỷ lạc, rồi cho mình khác Ta, thì luân hồi khởi lên: từ thân này sang thân khác, từ cái chết này đến cái chết khác.

Verse 58

लब्ध्वेह मानुषीं योनिं ज्ञानविज्ञानसम्भवाम् । आत्मानं यो न बुद्ध्येत न क्‍वचित्क्षेममाप्नुयात् ॥ ५८ ॥

Dẫu được thân người—nơi có thể phát sinh jñāna và vijñāna—nhưng ai không nhận ra tự ngã chân thật thì chẳng thể đạt an ổn tối thượng ở bất cứ đâu.

Verse 59

स्मृत्वेहायां परिक्लेशं तत: फलविपर्ययम् । अभयं चाप्यनीहायां सङ्कल्पाद्विरमेत्कवि: ॥ ५९ ॥

Nhớ rằng trong hành động cầu quả có khổ não lớn và kết quả thường trái với điều mong; lại biết rằng trong bhakti vô cầu có sự vô úy—người trí nên dứt bỏ dục vọng dưới dạng “sankalpa”.

Verse 60

सुखाय दु:खमोक्षाय कुर्वाते दम्पती क्रिया: । ततोऽनिवृत्तिरप्राप्तिर्दु:खस्य च सुखस्य च ॥ ६० ॥

Vợ chồng cùng toan tính nhiều việc để được vui và giảm khổ; nhưng vì các hành động ấy đầy dục vọng nên chẳng đem lại lạc, cũng chẳng trừ khổ—trái lại trở thành nguyên nhân của khổ lớn.

Verse 61

एवं विपर्ययं बुद्ध्वा नृणां विज्ञाभिमानिनाम् । आत्मनश्च गतिं सूक्ष्मां स्थानत्रयविलक्षणाम् ॥ ६१ ॥ द‍ृष्टश्रुताभिर्मात्राभिर्निर्मुक्त: स्वेन तेजसा । ज्ञानविज्ञानसन्तृप्तो मद्भ‍क्त: पुरुषो भवेत् ॥ ६२ ॥

Hãy hiểu rằng những kẻ kiêu mạn vì kinh nghiệm vật chất, hành vi của họ chỉ đem lại kết quả trái ngược với điều họ tưởng trong lúc thức, mộng và ngủ sâu. Cũng hãy biết linh hồn vi tế vượt ngoài ba trạng thái ấy; nhờ sức phân biệt, hãy từ bỏ ham muốn quả báo đời này và đời sau, rồi viên mãn trong tri thức và thực chứng, trở thành người sùng kính của Ta.

Verse 62

एवं विपर्ययं बुद्ध्वा नृणां विज्ञाभिमानिनाम् । आत्मनश्च गतिं सूक्ष्मां स्थानत्रयविलक्षणाम् ॥ ६१ ॥ द‍ृष्टश्रुताभिर्मात्राभिर्निर्मुक्त: स्वेन तेजसा । ज्ञानविज्ञानसन्तृप्तो मद्भ‍क्त: पुरुषो भवेत् ॥ ६२ ॥

Người nào nhờ ánh sáng phân biệt của chính mình mà thoát khỏi thước đo của giác quan—những điều thấy và nghe—và được no đủ bởi tri thức cùng thực chứng, người ấy trở thành kẻ sùng kính của Ta. Người ấy buông bỏ dính mắc vào đối tượng giác quan và nương tựa bhakti đối với Bhagavān.

Verse 63

एतावानेव मनुजैर्योगनैपुण्यबुद्धिभि: । स्वार्थ: सर्वात्मना ज्ञेयो यत्परात्मैकदर्शनम् ॥ ६३ ॥

Đối với người có trí tuệ tinh thông yoga, mục đích tối thượng chỉ bấy nhiêu: chiêm kiến Paramātmā bằng cái nhìn nhất thể, như Tự Ngã trong muôn loài. Thấy được chân lý phần–toàn ấy chính là hiểu biết tối hậu của đời sống.

Verse 64

त्वमेतच्छ्रद्धया राजन्नप्रमत्तो वचो मम । ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो धारयन्नाशु सिध्यसि ॥ ६४ ॥

Hỡi Quốc vương, hãy ghi giữ lời Ta với lòng tin và sự tỉnh thức, không buông lung. Khi đầy đủ tri thức và thực chứng, ngài sẽ mau chóng đạt viên mãn và đạt đến Ta.

Verse 65

श्रीशुक उवाच आश्वास्य भगवानित्थं चित्रकेतुं जगद्गुरु: । पश्यतस्तस्य विश्वात्मा ततश्चान्तर्दधे हरि: ॥ ६५ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Sau khi Bhagavān—bậc Thầy của vũ trụ và Linh hồn của muôn loài—an ủi và chỉ dạy Citraketu như thế, ngay trước mắt ông, Hari đã ẩn mất khỏi nơi ấy.