Adhyaya 11

Verse 1

श्रीशुक उवाच त एवं शंसतो धर्मं वच: पत्युरचेतस: । नैवागृह्णन्त सम्भ्रान्ता: पलायनपरा नृप ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu Đại vương, Vṛtrāsura—tổng chỉ huy của các asura—đã khuyên các tướng dưới quyền về nguyên lý dharma; nhưng những kẻ hèn nhát chỉ lo tháo chạy khỏi chiến trường, vì sợ hãi rối loạn nên không thể tiếp nhận lời ông.

Verse 2

विशीर्यमाणां पृतनामासुरीमसुरर्षभ: । कालानुकूलैस्त्रिदशै: काल्यमानामनाथवत् ॥ २ ॥ द‍ृष्ट्वातप्यत सङ्‌कुद्ध इन्द्रशत्रुरमर्षित: । तान् निवार्यौजसा राजन् निर्भर्त्स्येदमुवाच ह ॥ ३ ॥

Tâu Đại vương, nhân thời cơ thuận lợi do thời gian mang lại, chư thiên đã đánh từ phía sau, xua đuổi và làm quân asura tan tác như thể không có người chỉ huy. Thấy cảnh binh lính mình thảm hại, Vṛtrāsura—bậc ưu tú trong hàng asura, được gọi là Indraśatru, kẻ thù của Indra—đau xót và phẫn nộ. Không chịu nổi sự thất thế ấy, ông dừng lại, dùng sức ngăn họ và quở trách chư thiên, rồi nói những lời sau trong cơn giận.

Verse 3

विशीर्यमाणां पृतनामासुरीमसुरर्षभ: । कालानुकूलैस्त्रिदशै: काल्यमानामनाथवत् ॥ २ ॥ द‍ृष्ट्वातप्यत सङ्‌कुद्ध इन्द्रशत्रुरमर्षित: । तान् निवार्यौजसा राजन् निर्भर्त्स्येदमुवाच ह ॥ ३ ॥

Tâu Đại vương, nhân thời cơ thuận lợi do thời gian mang lại, chư thiên đã đánh từ phía sau, xua đuổi và làm quân asura tan tác như thể không có người chỉ huy. Thấy cảnh binh lính mình thảm hại, Vṛtrāsura—bậc ưu tú trong hàng asura, được gọi là Indraśatru, kẻ thù của Indra—đau xót và phẫn nộ. Không chịu nổi sự thất thế ấy, ông dừng lại, dùng sức ngăn họ và quở trách chư thiên, rồi nói những lời sau trong cơn giận.

Verse 4

किं व उच्चरितैर्मातुर्धावद्भ‍ि: पृष्ठतो हतै: । न हि भीतवध: श्लाघ्यो न स्वर्ग्य: शूरमानिनाम् ॥ ४ ॥

Hỡi chư thiên, bọn binh lính asura này sinh ra thật vô ích; chúng từ thân mẹ mà ra như thứ ô uế. Giết kẻ thù từ phía sau khi họ đang chạy trốn vì sợ hãi thì có ích gì? Người tự nhận là anh hùng không giết đối thủ đang khiếp đảm. Sự giết chóc ấy chẳng vinh quang, cũng không đưa đến cõi trời.

Verse 5

यदि व: प्रधने श्रद्धा सारं वा क्षुल्लका हृदि । अग्रे तिष्ठत मात्रं मे न चेद ग्राम्यसुखे स्पृहा ॥ ५ ॥

Hỡi các chư thiên nhỏ bé! Nếu các ngươi thật có niềm tin vào dũng lực nơi chiến trận, có nhẫn nại trong tận đáy lòng và không ham lạc thú giác quan, thì hãy đứng trước ta trong chốc lát.

Verse 6

एवं सुरगणान् क्रुद्धो भीषयन् वपुषा रिपून् । व्यनदत् सुमहाप्राणो येन लोका विचेतस: ॥ ६ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Vṛtrāsura, vị dũng sĩ giận dữ và đầy đại lực, dùng thân hình vạm vỡ khiến chư thiên khiếp sợ. Khi ông gầm vang, muôn loài trong các cõi gần như ngất lịm.

Verse 7

तेन देवगणा: सर्वे वृत्रविस्फोटनेन वै । निपेतुर्मूर्च्छिता भूमौ यथैवाशनिना हता: ॥ ७ ॥

Nghe tiếng gầm dữ dội của Vṛtrāsura, toàn thể chư thiên ngất xỉu và ngã xuống đất, như thể bị sét đánh.

Verse 8

ममर्द पद्‌भ्यां सुरसैन्यमातुरं निमीलिताक्षं रणरङ्गदुर्मद: । गां कम्पयन्नुद्यतशूल ओजसा नालं वनं यूथपतिर्यथोन्मद: ॥ ८ ॥

Trên chiến địa, Vṛtrāsura cuồng dũng đã giẫm nát đạo binh chư thiên đang hoảng loạn, mắt nhắm vì sợ. Cầm cao cây đinh ba, lấy đại lực làm đất rung chuyển, ông như voi điên trong rừng giẫm nát những bụi tre rỗng.

Verse 9

विलोक्य तं वज्रधरोऽत्यमर्षित: स्वशत्रवेऽभिद्रवते महागदाम् । चिक्षेप तामापततीं सुदु:सहां जग्राह वामेन करेण लीलया ॥ ९ ॥

Thấy khí thế của Vṛtrāsura, Indra—đấng cầm chày sét—nổi giận không chịu nổi và ném về phía kẻ thù một cây chùy lớn, cực khó chống đỡ. Nhưng khi chùy bay tới, Vṛtrāsura ung dung bắt lấy bằng tay trái như trò đùa.

Verse 10

स इन्द्रशत्रु: कुपितो भृशं तया महेन्द्रवाहं गदयोरुविक्रम: । जघान कुम्भस्थल उन्नदन्मृधे तत्कर्म सर्वे समपूजयन्नृप ॥ १० ॥

Tâu Bệ hạ, Vṛtrāsura hùng mạnh, kẻ thù của Vua Indra, đã giận dữ giáng chiếc chùy vào đầu voi của Indra, tạo ra một âm thanh vang dội trên chiến trường. Vì hành động anh hùng này, binh lính hai bên đều ca ngợi hắn.

Verse 11

ऐरावतो वृत्रगदाभिमृष्टो विघूर्णितोऽद्रि: कुलिशाहतो यथा । अपासरद् भिन्नमुख: सहेन्द्रो मुञ्चन्नसृक् सप्तधनुर्भृशार्त: ॥ ११ ॥

Bị trúng chùy của Vṛtrāsura như ngọn núi bị sét đánh, voi Airāvata vô cùng đau đớn, miệng vỡ phun máu, bị đẩy lùi mười bốn thước. Trong cơn đau đớn tột cùng, con voi ngã xuống cùng với Indra trên lưng.

Verse 12

न सन्नवाहाय विषण्णचेतसे प्रायुङ्क्त भूय: स गदां महात्मा । इन्द्रोऽमृतस्यन्दिकराभिमर्श वीतव्यथक्षतवाहोऽवतस्थे ॥ १२ ॥

Khi thấy voi của Indra mệt mỏi và bị thương, và thấy Indra buồn rầu vì vật cưỡi bị hại, đại nhân Vṛtrāsura, tuân theo các nguyên tắc tôn giáo, đã không đánh Indra thêm nữa. Nhân cơ hội này, Indra chạm tay tiết ra mật hoa vào con voi, làm dịu nỗi đau và chữa lành vết thương cho nó. Sau đó, cả voi và Indra đứng lặng yên.

Verse 13

स तं नृपेन्द्राहवकाम्यया रिपुं वज्रायुधं भ्रातृहणं विलोक्य । स्मरंश्च तत्कर्म नृशंसमंह: शोकेन मोहेन हसञ्जगाद ॥ १३ ॥

Tâu Bệ hạ, khi đại anh hùng Vṛtrāsura nhìn thấy Indra, kẻ thù của mình, kẻ giết anh trai mình, đang đứng trước mặt với tia sét trong tay, mong muốn chiến đấu, Vṛtrāsura nhớ lại Indra đã giết anh trai mình tàn nhẫn như thế nào. Nghĩ đến những hành động tội lỗi của Indra, hắn trở nên điên cuồng vì than khóc và lãng quên. Cười mỉa mai, hắn nói như sau.

Verse 14

श्रीवृत्र उवाच दिष्ट्या भवान् मे समवस्थितो रिपु- र्यो ब्रह्महा गुरुहा भ्रातृहा च । दिष्ट्यानृणोऽद्याहमसत्तम त्वया मच्छूलनिर्भिन्नद‍ृषद्‌धृदाचिरात् ॥ १४ ॥

Śrī Vṛtrāsura nói: Kẻ đã giết một brāhmaṇa, kẻ đã giết người thầy tâm linh của mình — quả thực, kẻ đã giết anh trai ta — giờ đây, nhờ may mắn, đang đứng trước mặt ta như kẻ thù của ta. Hỡi kẻ đáng ghê tởm nhất, khi ta dùng đinh ba đâm thủng trái tim đá của ngươi, ta sẽ trả được món nợ với anh trai mình.

Verse 15

यो नोऽग्रजस्यात्मविदो द्विजाते- र्गुरोरपापस्य च दीक्षितस्य । विश्रभ्य खड्‍गेन शिरांस्यवृश्चत् पशोरिवाकरुण: स्वर्गकाम: ॥ १५ ॥

Chỉ vì muốn sống ở cõi trời, ngươi đã giết anh trai ta - một người Bà-la-môn giác ngộ, vô tội và là đạo sư của ngươi. Ngươi đã tàn nhẫn chặt đầu ông ấy như cách người ta giết mổ một con vật.

Verse 16

श्रीह्रीदयाकीर्तिभिरुज्झितं त्वां स्वकर्मणा पुरुषादैश्च गर्ह्यम् । कृच्छ्रेण मच्छूलविभिन्नदेह- मस्पृष्टवह्निं समदन्ति गृध्रा: ॥ १६ ॥

Này Indra, ngươi không còn chút liêm sỉ, từ bi, vinh quang hay may mắn nào. Vì những hành động của mình, ngươi đáng bị ngay cả loài Raksasa lên án. Giờ đây ta sẽ đâm thủng người bằng cây đinh ba này, và kền kền sẽ rỉa xác ngươi.

Verse 17

अन्येऽनु ये त्वेह नृशंसमज्ञा यदुद्यतास्त्रा: प्रहरन्ति मह्यम् । तैर्भूतनाथान् सगणान् निशात त्रिशूलनिर्भिन्नगलैर्यजामि ॥ १७ ॥

Ngươi vốn dĩ tàn nhẫn. Nếu các á thần khác vì ngu muội mà theo ngươi tấn công ta, ta sẽ dùng cây đinh ba sắc bén này chặt đầu họ và dâng lên làm vật tế cho Bhairava cùng đoàn tùy tùng.

Verse 18

अथो हरे मे कुलिशेन वीर हर्ता प्रमथ्यैव शिरो यदीह । तत्रानृणो भूतबलिं विधाय मनस्विनां पादरज: प्रपत्स्ये ॥ १८ ॥

Nhưng hỡi Indra dũng cảm, nếu ngài dùng chùy kim cương chặt đầu ta, ta sẽ thoát khỏi nợ nghiệp và hân hoan đón nhận bụi dưới chân sen của những bậc đại sùng tín như Narada Muni.

Verse 19

सुरेश कस्मान्न हिनोषि वज्रं पुर: स्थिते वैरिणि मय्यमोघम् । मा संशयिष्ठा न गदेव वज्र: स्यान्निष्फल: कृपणार्थेव याच्ञा ॥ १९ ॥

Hỡi Vua của các vị trời, kẻ thù đang đứng ngay trước mặt, sao ngài không phóng chùy kim cương vào ta? Dù cây gậy của ngài đã vô dụng như lời xin xỏ kẻ keo kiệt, nhưng chùy kim cương này chắc chắn sẽ không thất bại đâu.

Verse 20

नन्वेष वज्रस्तव शक्र तेजसा हरेर्दधीचेस्तपसा च तेजित: । तेनैव शत्रुं जहि विष्णुयन्त्रितो यतो हरिर्विजय: श्रीर्गुणास्तत: ॥ २० ॥

Hỡi Śakra (Indra), lôi chùy vajra mà ngài mang để giết ta đã được gia trì bởi uy lực của Śrī Hari Viṣṇu và sức mạnh khổ hạnh của Dadhīci. Vì ngài hành động theo mệnh lệnh của Viṣṇu, hãy dùng chính vajra ấy diệt kẻ thù; bởi Hari đứng về phía ngài, nên chiến thắng, phú quý và mọi đức hạnh của ngài đều chắc chắn.

Verse 21

अहं समाधाय मनो यथाह न: सङ्कर्षणस्तच्चरणारविन्दे । त्वद्वज्ररंहोलुलितग्राम्यपाशो गतिं मुनेर्याम्यपविद्धलोक: ॥ २१ ॥

Nhờ sức mạnh của vajra của ngài, xiềng xích vật chất của ta sẽ bị cắt đứt; ta sẽ rời bỏ thân này và thế giới đầy dục vọng. An trú tâm nơi liên hoa túc của Śrī Saṅkarṣaṇa, đúng như Ngài đã dạy, ta sẽ đạt đến cảnh giới của các đại hiền như Nārada Muni.

Verse 22

पुंसां किलैकान्तधियां स्वकानां या: सम्पदो दिवि भूमौ रसायाम् । न राति यद्‌द्वेष उद्वेग आधि- र्मद: कलिर्व्यसनं सम्प्रयास: ॥ २२ ॥

Những ai một lòng quy phục nơi liên hoa túc của Đấng Tối Thượng và luôn tưởng niệm liên hoa túc ấy, được Ngài thừa nhận là người của Ngài, là kẻ hầu cận của Ngài. Nhưng Ngài không ban cho họ sự phú quý rực rỡ của cõi trời, cõi người hay cõi dưới, vì của cải vật chất ấy làm tăng thù hận, lo âu, xao động tâm trí, kiêu mạn, tranh chấp, tai ương và bao nhọc nhằn; mất đi thì chịu khổ lớn.

Verse 23

त्रैवर्गिकायासविघातमस्मत्- पतिर्विधत्ते पुरुषस्य शक्र । ततोऽनुमेयो भगवत्प्रसादो यो दुर्लभोऽकिञ्चनगोचरोऽन्यै: ॥ २३ ॥

Hỡi Indra, Chúa tể của chúng ta ngăn các bhakta của Ngài khỏi nhọc công vô ích vì dharma, artha và kāma. Từ đó có thể suy ra lòng từ mẫn (prasāda) của Bhagavān lớn lao dường nào. Ân huệ ấy chỉ dành cho những bhakta thuần khiết, vô cầu và không vướng bận tài vật, chứ không dành cho kẻ mưu cầu lợi lộc vật chất.

Verse 24

अहं हरे तव पादैकमूल- दासानुदासो भवितास्मि भूय: । मन: स्मरेतासुपतेर्गुणांस्ते गृणीत वाक् कर्म करोतु काय: ॥ २४ ॥

Hỡi Hari, liệu ta có thể lại được làm “kẻ hầu của các kẻ hầu” của những người chỉ nương tựa nơi liên hoa túc của Ngài chăng? Hỡi Chúa tể của sinh mệnh ta, xin cho ta lại làm người phục dịch họ, để tâm ta luôn tưởng niệm các đức tính siêu việt của Ngài, lời ta luôn ca tụng các đức tính ấy, và thân ta luôn dấn mình trong phụng sự yêu thương dâng lên Ngài.

Verse 25

न नाकपृष्ठं न च पारमेष्ठ्यं न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् । न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा समञ्जस त्वा विरहय्य काङ्‌क्षे ॥ २५ ॥

Lạy Chúa tể, con không cầu Dhruvaloka, các cõi trời hay Brahmaloka; cũng không cầu quyền bá chủ trên địa giới hay cõi dưới. Con không cầu thần thông yoga, cũng chẳng cầu giải thoát nếu phải lìa bỏ đôi chân sen của Ngài.

Verse 26

अजातपक्षा इव मातरं खगा: स्तन्यं यथा वत्सतरा: क्षुधार्ता: । प्रियं प्रियेव व्युषितं विषण्णा मनोऽरविन्दाक्ष दिद‍ृक्षते त्वाम् ॥ २६ ॥

Lạy Đấng mắt như sen, như chim non chưa mọc cánh luôn ngóng mẹ về mớm mồi, như bê con đói khát chờ giờ được bú sữa, như người vợ sầu nhớ chồng xa—tâm con hằng khao khát được thấy Ngài và trực tiếp phụng sự Ngài.

Verse 27

ममोत्तमश्लोकजनेषु सख्यं संसारचक्रे भ्रमत: स्वकर्मभि: । त्वन्माययात्मात्मजदारगेहे- ष्वासक्तचित्तस्य न नाथ भूयात् ॥ २७ ॥

Lạy Chúa tể, do nghiệp quả của mình con lang thang trong bánh xe luân hồi. Vì thế con chỉ cầu được kết bạn trong hội chúng các tín đồ thanh tịnh và giác ngộ của Ngài. Do ngoại năng (māyā) của Ngài, tâm con còn vướng vào thân, vợ, con và nhà cửa; xin cho sự vướng mắc ấy không còn nữa—nguyện tâm thức và mọi điều của con chỉ gắn chặt nơi Ngài.