Adhyaya 10

Verse 1

सूत उवाच स एवमनुभूयेदं नारायणविनिर्मितम् । वैभवं योगमायायास्तमेव शरणं ययौ ॥ १ ॥

Sūta nói: Tất cả đây là sự phô bày huy hoàng do Nārāyaṇa sắp đặt qua Yogamāyā. Trải nghiệm xong, hiền triết Mārkaṇḍeya liền nương tựa nơi chính Thượng Chủ ấy.

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच प्रपन्नोऽस्म्यङ्‍‍घ्रिमूलं ते प्रपन्नाभयदं हरे । यन्माययापि विबुधा मुह्यन्ति ज्ञानकाशया ॥ २ ॥

Śrī Mārkaṇḍeya thưa: Ôi Hari, con xin nương nơi lòng bàn chân sen của Ngài, đấng ban vô úy cho kẻ quy phục. Ngay cả chư thiên cũng bị māyā của Ngài làm mê lầm, khi nó hiện ra dưới dáng vẻ tri thức.

Verse 3

सूत उवाच तमेवं निभृतात्मानं वृषेण दिवि पर्यटन् । रुद्राण्या भगवान् रुद्रो ददर्श स्वगणैर्वृत: ॥ ३ ॥

Sūta nói: Khi du hành trên bầu trời cưỡi bò, Bhagavān Rudra, được Rudrāṇī và các tùy tùng vây quanh, đã thấy Mārkaṇḍeya đang an trụ trong định.

Verse 4

अथोमा तमृषिं वीक्ष्य गिरिशं समभाषत । पश्येमं भगवन् विप्रं निभृतात्मेन्द्रियाशयम् ॥ ४ ॥

Bấy giờ Umā thấy vị ṛṣi ấy liền thưa với Giriśa: Bạch Ngài, xin nhìn vị brāhmaṇa uyên bác này; thân, tâm và các căn của ông bất động trong định.

Verse 5

निभृतोदझषव्रातो वातापाये यथार्णव: । कुर्वस्य तपस: साक्षात् संसिद्धिं सिद्धिदो भवान् ॥ ५ ॥

Ông tĩnh lặng như đại dương khi gió ngừng và đàn cá cũng đứng yên. Vì vậy, bạch Ngài—đấng ban thành tựu cho người tu khổ hạnh—xin ban cho vị ṛṣi này sự thành tựu hiển nhiên xứng đáng với ông.

Verse 6

श्रीभगवानुवाच नैवेच्छत्याशिष: क्‍वापि ब्रह्मर्षिर्मोक्षमप्युत । भक्तिं परां भगवति लब्धवान् पुरुषेऽव्यये ॥ ६ ॥

Śrī Bhagavān (Śiva) nói: Vị brahmarṣi này chẳng hề cầu xin ân huệ nào, ngay cả giải thoát; vì ngài đã đạt được bhakti tối thượng, thuần khiết dâng lên Đấng Tối Thượng bất hoại, vô tận.

Verse 7

अथापि संवदिष्यामो भवान्येतेन साधुना । अयं हि परमो लाभो नृणां साधुसमागम: ॥ ७ ॥

Dẫu vậy, hỡi Bhavānī, chúng ta hãy trò chuyện với bậc thánh này; vì đối với con người, được gần gũi các sādhū là lợi lạc tối thượng.

Verse 8

सूत उवाच इत्युक्त्वा तमुपेयाय भगवान् स सतां गति: । ईशान: सर्वविद्यानामीश्वर: सर्वदेहिनाम् ॥ ८ ॥

Sūta nói: Nói vậy xong, Bhagavān Śaṅkara—nơi nương tựa của các linh hồn thanh tịnh, bậc chủ của mọi minh triết tâm linh và đấng điều ngự mọi hữu tình có thân—đã đến gần vị hiền triết.

Verse 9

तयोरागमनं साक्षादीशयोर्जगदात्मनो: । न वेद रुद्धधीवृत्तिरात्मानं विश्वमेव च ॥ ९ ॥

Vì tâm trí vật chất của Mārkaṇḍeya đã ngưng hoạt động, hiền triết không nhận ra rằng hai Īśvara (Śiva và Pārvatī), linh hồn của vũ trụ, đã đích thân đến; ngài không hay biết về chính mình lẫn thế giới bên ngoài.

Verse 10

भगवांस्तदभिज्ञाय गिरिशो योगमायया । आविशत्तद्गुहाकाशं वायुश्छिद्रमिवेश्वर: ॥ १० ॥

Hiểu rõ tình thế, Bhagavān Girīśa (Śiva) dùng yogamāyā để đi vào khoảng trời trong hang động trái tim của Mārkaṇḍeya, như gió lùa qua một khe hở.

Verse 11

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

Śrī Mārkaṇḍeya thấy Đức Śiva bỗng nhiên hiện ra ngay trong trái tim mình. Tóc bện của Ngài vàng như tia chớp; Ngài có ba mắt, mười tay, thân hình cao lớn rực sáng như mặt trời mới mọc. Ngài khoác da hổ và cầm đinh ba, cung, tên, kiếm, khiên, tràng hạt, trống ḍamaru, sọ người và rìu. Kinh ngạc, vị hiền triết thoát khỏi định và tự hỏi: “Đây là ai, và từ đâu đến?”

Verse 12

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

Vị hiền triết thấy trong tim mình Đức Śiva khoác da hổ, cầm đinh ba, cung, tên, kiếm, khiên, tràng hạt japa, trống ḍamaru, sọ người và rìu. Hào quang của Ngài như mặt trời lúc bình minh. Kinh ngạc, ông rời khỏi định và tự hỏi trong lòng: “Ngài đến từ đâu?”

Verse 13

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

Thấy Đức Śiva bỗng rực sáng trong tim mình, vị hiền triết kinh ngạc. Ông rời khỏi định và nghĩ: “Đây là ai, và từ đâu đến?”

Verse 14

नेत्रे उन्मील्य दद‍ृशे सगणं सोमयागतम् । रुद्रं त्रिलोकैकगुरुं ननाम शिरसा मुनि: ॥ १४ ॥

Mở mắt ra, vị hiền triết thấy Rudra—bậc đạo sư duy nhất của ba cõi—đến cùng Umā và đoàn tùy chúng gaṇa. Rồi ông cúi đầu đảnh lễ.

Verse 15

तस्मै सपर्यां व्यदधात् सगणाय सहोमया । स्वागतासनपाद्यार्घ्यगन्धस्रग्धूपदीपकै: ॥ १५ ॥

Mārkaṇḍeya thờ phụng Đức Śiva cùng Umā và các gaṇa, dâng lời nghênh đón, chỗ ngồi, nước rửa chân, nước arghya, hương thơm, vòng hoa, hương đốt và đèn ārati.

Verse 16

आह त्वात्मानुभावेन पूर्णकामस्य ते विभो । करवाम किमीशान येनेदं निर्वृतं जगत् ॥ १६ ॥

Mārkaṇḍeya thưa: Ôi Đấng hùng lực, Ngài tự mãn viên mãn trong hỷ lạc nội tại; con có thể làm gì cho Ngài? Chính nhờ ân huệ của Ngài mà toàn thể thế gian được an lạc và thỏa mãn.

Verse 17

नम: शिवाय शान्ताय सत्त्वाय प्रमृडाय च । रजोजुषेऽथ घोराय नमस्तुभ्यं तमोजुषे ॥ १७ ॥

Con kính lễ Śiva, Đấng an tịnh và cát tường. Là chủ của sattva, Ngài ban niềm hoan hỷ; khi tiếp xúc với rajas, Ngài hiện ra uy nghi đáng sợ; và với Ngài, Đấng liên hệ với tamas, con cũng xin đảnh lễ.

Verse 18

सूत उवाच एवं स्तुत: स भगवानादिदेव: सतां गति: । परितुष्ट: प्रसन्नात्मा प्रहसंस्तमभाषत ॥ १८ ॥

Sūta nói: Được tán dương như vậy, Bhagavān Śiva—vị thần tối thượng và nơi nương tựa của các bậc thánh—liền hài lòng. Tâm hoan hỷ, Ngài mỉm cười và nói với vị hiền triết ấy.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच वरं वृणीष्व न: कामं वरदेशा वयं त्रय: । अमोघं दर्शनं येषां मर्त्यो यद् विन्दतेऽमृतम् ॥ १९ ॥

Bhagavān Śiva phán: Hãy xin một ân huệ. Trong các bậc ban ân, chúng Ta—Brahmā, Viṣṇu và Ta—là tối thượng. Sự chiêm bái chúng Ta không bao giờ uổng phí, vì chỉ cần được thấy, kẻ phàm nhân liền đạt đến bất tử.

Verse 20

ब्राह्मणा: साधव: शान्ता नि:सङ्गा भूतवत्सला: । एकान्तभक्ता अस्मासु निर्वैरा: समदर्शिन: ॥ २० ॥ सलोका लोकपालास्तान् वन्दन्त्यर्चन्त्युपासते । अहं च भगवान् ब्रह्मा स्वयं च हरिरीश्वर: ॥ २१ ॥

Những brāhmaṇa thánh thiện—luôn an hòa, không vướng chấp, thương xót mọi loài, một lòng thuần khiết phụng sự chúng Ta, không oán thù và nhìn đời bình đẳng—được cư dân mọi cõi cùng các thần hộ thế tôn kính, thờ phụng và trợ giúp; chính Ta, Bhagavān Brahmā và Hari, Đấng Tối Thượng, cũng đều như vậy.

Verse 21

ब्राह्मणा: साधव: शान्ता नि:सङ्गा भूतवत्सला: । एकान्तभक्ता अस्मासु निर्वैरा: समदर्शिन: ॥ २० ॥ सलोका लोकपालास्तान् वन्दन्त्यर्चन्त्युपासते । अहं च भगवान् ब्रह्मा स्वयं च हरिरीश्वर: ॥ २१ ॥

Những bà-la-môn thánh thiện ấy luôn an tịnh, không vướng chấp, thương xót mọi loài, nhất tâm bhakti đối với chúng ta, không oán thù và có cái nhìn bình đẳng. Dân cư và các thần hộ thế của mọi cõi, cùng với ta, đức Phạm Thiên Brahmā và chính Śrī Hari—Đấng Tối Thượng—đều tán dương, thờ phụng và phụng sự họ.

Verse 22

न ते मय्यच्युतेऽजे च भिदामण्वपि चक्षते । नात्मनश्च जनस्यापि तद् युष्मान् वयमीमहि ॥ २२ ॥

Những bhakta ấy không thấy một mảy khác biệt giữa ta, Acyuta Viṣṇu và Brahmā Aja; họ cũng không phân biệt mình với các sinh linh khác. Vì ngươi là bậc bhakta thánh thiện như vậy, nên chúng ta tôn thờ ngươi.

Verse 23

न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवाश्चेतनोज्झिता: । ते पुनन्त्युरुकालेन यूयं दर्शनमात्रत: ॥ २३ ॥

Không phải chỉ những khối nước mới là thánh địa, và tượng thần vô tri cũng không phải là thần linh thật sự đáng thờ. Vì cái nhìn bên ngoài không thấu được tinh túy cao cả, sông thánh và chư thiên ấy chỉ thanh tẩy sau thời gian dài; còn các bhakta như ngươi thanh tẩy ngay tức khắc, chỉ cần được thấy.

Verse 24

ब्राह्मणेभ्यो नमस्यामो येऽस्मद्रूपं त्रयीमयम् । बिभ्रत्यात्मसमाधानतप:स्वाध्यायसंयमै: ॥ २४ ॥

Chúng ta kính lễ các bà-la-môn, những người nhờ định tâm nơi Paramātmā, khổ hạnh, tự học Veda và giữ giới điều, mà gìn giữ trong mình Tam Veda—vốn không khác với hình thể của chúng ta: Viṣṇu, Brahmā và ta.

Verse 25

श्रवणाद् दर्शनाद् वापि महापातकिनोऽपि व: । शुध्येरन्नन्त्यजाश्चापि किमु सम्भाषणादिभि: ॥ २५ ॥

Ngay cả kẻ phạm đại tội và hạng bị ruồng bỏ cũng được thanh tịnh chỉ nhờ nghe về ngươi hoặc thấy ngươi. Vậy thì họ sẽ thanh tịnh biết bao khi được trực tiếp trò chuyện và gần gũi với ngươi!

Verse 26

सूत उवाच इति चन्द्रललामस्य धर्मगुह्योपबृंहितम् । वचोऽमृतायनमृषिर्नातृप्यत् कर्णयो: पिबन् ॥ २६ ॥

Sūta nói: Uống bằng đôi tai những lời cam lộ của Śiva—đấng mang vầng trăng—đầy tinh túy bí mật của dharma, hiền triết Mārkaṇḍeya vẫn không hề thỏa mãn.

Verse 27

स चिरं मायया विष्णोर्भ्रामित: कर्शितो भृशम् । शिववागमृतध्वस्तक्लेशपुञ्जस्तमब्रवीत् ॥ २७ ॥

Bị māyā của Viṣṇu khiến lang thang lâu dài trong nước đại hủy diệt, Mārkaṇḍeya kiệt sức; nhưng lời cam lộ của Śiva đã tiêu tan khối khổ đau tích tụ, nên ông bèn thưa với Śiva.

Verse 28

श्रीमार्कण्डेय उवाच अहो ईश्वरलीलेयं दुर्विभाव्या शरीरिणाम् । यन्नमन्तीशितव्यानि स्तुवन्ति जगदीश्वरा: ॥ २८ ॥

Śrī Mārkaṇḍeya thưa: Ôi! Với kẻ mang thân xác, thật khó hiểu līlā của các bậc chủ tể vũ trụ, bởi chính các jagad-īśvara lại cúi mình và tán dương những sinh linh họ cai quản.

Verse 29

धर्मं ग्राहयितुं प्राय: प्रवक्तारश्च देहिनाम् । आचरन्त्यनुमोदन्ते क्रियमाणं स्तुवन्ति च ॥ २९ ॥

Nói chung, để khiến người mang thân xác tiếp nhận dharma, các bậc thầy được thẩm quyền giảng dạy sẽ tự mình nêu gương, khích lệ và tán dương hạnh lành của người khác.

Verse 30

नैतावता भगवत: स्वमायामयवृत्तिभि: । न दुष्येतानुभावस्तैर्मायिन: कुहकं यथा ॥ ३० ॥

Sự khiêm nhường bề ngoài ấy chỉ là lòng từ mẫn. Oai lực của Bhagavān và các bạn đồng hành thân cận, do chính năng lực māyā của Ngài biểu hiện, không hề suy giảm—như tài nghệ của ảo thuật gia không mất đi vì trình diễn trò ảo.

Verse 31

सृष्ट्वेदं मनसा विश्वमात्मनानुप्रविश्य य: । गुणै: कुर्वद्भ‍िराभाति कर्तेव स्वप्नद‍ृग् यथा ॥ ३१ ॥ तस्मै नमो भगवते त्रिगुणाय गुणात्मने । केवलायाद्वितीयाय गुरवे ब्रह्ममूर्तये ॥ ३२ ॥

Đấng Tối Thượng chỉ bằng ý muốn đã tạo dựng vũ trụ này rồi lại nhập vào đó như Paramātmā; khiến ba guṇa của tự nhiên vận hành, Ngài dường như là kẻ tạo tác trực tiếp, như người mộng thấy mình hành động trong mộng. Con xin đảnh lễ Bhagavān, chủ tể tam guṇa mà vẫn thanh tịnh, độc nhất vô nhị, bậc Thầy tối thượng, hình vị nhân cách nguyên thủy của Chân Lý Tuyệt Đối.

Verse 32

सृष्ट्वेदं मनसा विश्वमात्मनानुप्रविश्य य: । गुणै: कुर्वद्भ‍िराभाति कर्तेव स्वप्नद‍ृग् यथा ॥ ३१ ॥ तस्मै नमो भगवते त्रिगुणाय गुणात्मने । केवलायाद्वितीयाय गुरवे ब्रह्ममूर्तये ॥ ३२ ॥

Đấng Tối Thượng chỉ bằng ý muốn đã tạo dựng vũ trụ này rồi lại nhập vào đó như Paramātmā; khiến ba guṇa của tự nhiên vận hành, Ngài dường như là kẻ tạo tác trực tiếp, như người mộng thấy mình hành động trong mộng. Con xin đảnh lễ Bhagavān, chủ tể tam guṇa mà vẫn thanh tịnh, độc nhất vô nhị, bậc Thầy tối thượng, hình vị nhân cách nguyên thủy của Chân Lý Tuyệt Đối.

Verse 33

कं वृणे नु परं भूमन् वरं त्वद् वरदर्शनात् । यद्दर्शनात् पूर्णकाम: सत्यकाम: पुमान् भवेत् ॥ ३३ ॥

Ôi Đấng bao trùm khắp! Con đã được ân phúc là được thấy Ngài, vậy còn phúc lành nào khác để xin nữa? Chỉ cần được thấy Ngài, con người trở nên mãn nguyện trọn vẹn và mọi ước nguyện chân thật đều thành tựu.

Verse 34

वरमेकं वृणेऽथापि पूर्णात् कामाभिवर्षणात् । भगवत्यच्युतां भक्तिं तत्परेषु तथा त्वयि ॥ ३४ ॥

Dẫu vậy, Ngài viên mãn và có thể tuôn mưa thành tựu mọi ước nguyện; con chỉ xin một ân huệ: bhakti không suy chuyển đối với Bhagavān, và đối với các bhakta tận hiến của Ngài, đặc biệt là đối với chính Ngài.

Verse 35

सूत उवाच इत्यर्चितोऽभिष्टुतश्च मुनिना सूक्तया गिरा । तमाह भगवाञ्छर्व: शर्वया चाभिनन्दित: ॥ ३५ ॥

Sūta nói: Được hiền triết Mārkaṇḍeya thờ phụng và tán dương bằng lời lẽ mỹ diệu như vậy, và được hiền thê Śarvāṇī khích lệ, Bhagavān Śarva (Śiva) liền đáp lời ông như sau.

Verse 36

कामो महर्षे सर्वोऽयं भक्तिमांस्त्वमधोक्षजे । आकल्पान्ताद् यश: पुण्यमजरामरता तथा ॥ ३६ ॥

Hỡi đại hiền triết, vì ngài là người sùng kính Đức Chúa Adhokṣaja, mọi ước nguyện của ngài sẽ được viên mãn. Cho đến tận cuối kiếp này, ngài sẽ hưởng danh thơm công đức và thoát khỏi già và chết.

Verse 37

ज्ञानं त्रैकालिकं ब्रह्मन् विज्ञानं च विरक्तिमत् । ब्रह्मवर्चस्विनो भूयात् पुराणाचार्यतास्तु ते ॥ ३७ ॥

Hỡi bà-la-môn, nguyện ngài có tri thức tam thời—quá khứ, hiện tại, vị lai—và sự chứng ngộ siêu việt về Đấng Tối Thượng, được làm giàu bởi tâm ly tham. Ngài rực sáng oai lực của bậc bà-la-môn lý tưởng; nguyện ngài đạt địa vị bậc thầy của các Purāṇa.

Verse 38

सूत उवाच एवं वरान् स मुनये दत्त्वागात् त्र्यक्ष ईश्वर: । देव्यै तत्कर्म कथयन्ननुभूतं पुरामुना ॥ ३८ ॥

Sūta nói: Sau khi ban ân phúc cho hiền triết như vậy, Đấng Tối Thượng ba mắt (Śiva) tiếp tục lên đường, vẫn kể cho Nữ Thần Devī về những thành tựu của vị hiền triết và sự phô bày trực tiếp quyền năng māyā của Bhagavān mà ông đã trải nghiệm.

Verse 39

सोऽप्यवाप्तमहायोगमहिमा भार्गवोत्तम: । विचरत्यधुनाप्यद्धा हरावेकान्ततां गत: ॥ ३९ ॥

Mārkaṇḍeya Ṛṣi, bậc ưu tú nhất trong dòng dõi Bhṛgu, rạng danh nhờ thành tựu viên mãn của đại yoga. Ngay hôm nay ngài vẫn du hành trong thế gian, hoàn toàn chìm đắm trong bhakti thuần khiết, nhất tâm hướng về Śrī Hari, Đấng Tối Thượng.

Verse 40

अनुवर्णितमेतत्ते मार्कण्डेयस्य धीमत: । अनुभूतं भगवतो मायावैभवमद्भ‍ुतम् ॥ ४० ॥

Như vậy, tôi đã thuật lại cho ngài những hoạt động của hiền triết trí tuệ Mārkaṇḍeya—đặc biệt là cách ngài đã trực tiếp trải nghiệm quyền năng kỳ diệu của māyā nơi Bhagavān.

Verse 41

एतत् केचिदविद्वांसो मायासंसृतिरात्मन: । अनाद्यावर्तितं नृणां कादाचित्कं प्रचक्षते ॥ ४१ ॥

Dù biến cố này là độc nhất và chưa từng có, một số người kém trí vẫn đem so với vòng luân hồi vật chất huyễn ảo do Đấng Tối Thượng tạo ra cho các linh hồn bị ràng buộc—một vòng quay vô thủy đã tiếp diễn từ muôn đời.

Verse 42

य एवमेतद् भृगुवर्य वर्णितं रथाङ्गपाणेरनुभावभावितम् । संश्रावयेत् संश‍ृणुयादु तावुभौ तयोर्न कर्माशयसंसृतिर्भवेत् ॥ ४२ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong dòng Bhṛgu, câu chuyện về hiền triết Mārkaṇḍeya này thấm đẫm năng lực siêu việt của Đấng Tối Thượng, Đấng cầm bánh xe. Ai thuật lại đúng pháp hoặc lắng nghe với lòng tin sẽ không còn rơi vào luân hồi vật chất dựa trên dục vọng cầu quả báo nghiệp nữa.