Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 12

Mārkaṇḍeya Ṛṣi Meets Lord Śiva: Devotee as Living Tīrtha and the Lord’s Māyā

Devanagari script

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् । त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम् ॥ ११ ॥ व्याघ्रचर्माम्बरं शूलधनुरिष्वसिचर्मभि: । अक्षमालाडमरुककपालं परशुं सह ॥ १२ ॥ बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मित: । किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनि: ॥ १३ ॥

Transliteration

ātmany api śivaṁ prāptaṁ taḍit-piṅga-jaṭā-dharam try-akṣaṁ daśa-bhujaṁ prāṁśum udyantam iva bhāskaram

Translation

Vị hiền triết thấy trong tim mình Đức Śiva khoác da hổ, cầm đinh ba, cung, tên, kiếm, khiên, tràng hạt japa, trống ḍamaru, sọ người và rìu. Hào quang của Ngài như mặt trời lúc bình minh. Kinh ngạc, ông rời khỏi định và tự hỏi trong lòng: “Ngài đến từ đâu?”

Synonyms

• आत्मनि: in himself
• आत्मनि: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• अपि: also, even
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), अर्थः—‘also/even’

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• प्राप्तम्: attained, obtained
• प्राप्तम्: कर्मणि-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन; अर्थः—‘obtained/attained/seen as attained’

• तडित्पिङ्गजटाधरम्: bearing tawny matted locks like lightning
• तडित्पिङ्गजटाधरम्: कर्मणि-विशेषण (Qualifier of object ‘Śiva’)
• Type: Adjective
• Root: तडित् (प्रातिपदिक) + पिङ्ग (प्रातिपदिक) + जटा (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुष (determinative): ‘तडित्-पिङ्गा जटा यस्य सः’ (having lightning-tawny matted hair); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्र्यक्षम्: three-eyed
• त्र्यक्षम्: कर्मणि-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + अक्षि/अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—द्विगु (numerical): ‘त्रीणि अक्षीणि यस्य’ (three-eyed); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दशभुजम्: ten-armed
• दशभुजम्: कर्मणि-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दश (प्रातिपदिक) + भुज (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—द्विगु: ‘दश भुजाः यस्य’ (ten-armed); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रांशुम्: tall, lofty
• प्रांशुम्: कर्मणि-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रांशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अर्थः—‘tall/lofty’

• उद्यन्तम्: rising
• उद्यन्तम्: कर्मणि-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उद् + या (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अर्थः—‘rising’

• इव: like, as if
• इव: सम्बन्ध/निपात (Comparative)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-वाचक (comparative particle)

• भास्करम्: the sun
• भास्करम्: उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Characters & Entities

• Śiva (Lord Śiva)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Lord Shiva’s symbols like trident and damaru?

This verse lists Śiva’s distinctive emblems—trident, ḍamaru, skull, axe, and tiger-skin—presenting him as the powerful lord of ascetics and the divine protector who carries weapons and sacred insignia.

Why is Lord Shiva described with weapons and a tiger-skin in Bhagavatam 12.10?

In this chapter’s vision, Śiva is revealed in a majestic, awe-inspiring form; the weapons signify his cosmic authority and protection, while the tiger-skin marks his renunciation and mastery over primal forces.

Practical application of this shloka in modern life?

It encourages reverence for disciplined spirituality: cultivate steadiness (like a yogī), simplicity (renunciation), and inner strength to protect your values while remaining devoted.