Adhyaya 67

Verse 1

श्रीराजोवाच भुयोऽहं श्रोतुमिच्छामि रामस्याद्भ‍ुतकर्मण: । अनन्तस्याप्रमेयस्य यदन्यत् कृतवान् प्रभु: ॥ १ ॥

Vua Parīkṣit tâu rằng: Con muốn được nghe thêm về Śrī Balarāma, Đấng Tối Thượng vô hạn và không thể đo lường, với những hành trạng kỳ diệu. Ngài còn làm gì nữa?

Verse 2

श्रीशुक उवाच नरकस्य सखा कश्चिद् द्विविदो नाम वानर: । सुग्रीवसचिव: सोऽथ भ्राता मैन्दस्य वीर्यवान् ॥ २ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Có một con khỉ tên Dvivida, bạn của Narakāsura. Dvivida đầy uy lực ấy là em của Mainda và là cận thần phụ tá của vua Sugrīva.

Verse 3

सख्यु: सोऽपचितिं कुर्वन् वानरो राष्ट्रविप्लवम् । पुरग्रामाकरान् घोषानदहद् वह्निमुत्सृजन् ॥ ३ ॥

Để báo thù cho bạn mình, con khỉ ấy tàn phá đất nước. Nó phóng hỏa thiêu rụi thành thị, thôn làng, mỏ quặng và các xóm trại của người chăn bò.

Verse 4

क्व‍‍चित्स शैलानुत्पाट्य तैर्देशान् समचूर्णयत् । आनर्तान् सुतरामेव यत्रास्ते मित्रहा हरि: ॥ ४ ॥

Có lúc nó nhổ bật các ngọn núi và dùng chúng nghiền nát các xứ lân cận. Đặc biệt, nó tàn phá nặng nề vùng Ānarta, nơi ngự của Bhagavān Hari, kẻ đã giết bạn nó.

Verse 5

क्व‍‍चित् समुद्रमध्यस्थो दोर्भ्यामुत्क्षिप्य तज्जलम् । देशान् नागायुतप्राणो वेलाकूले न्यमज्जयत् ॥ ५ ॥

Lần khác, nó vào giữa đại dương, dùng hai cánh tay khuấy tung nước biển. Với sức mạnh như mười nghìn voi, nó làm các vùng ven bờ bị ngập chìm.

Verse 6

आश्रमानृषिमुख्यानां कृत्वा भग्नवनस्पतीन् । अदूषयच्छकृन्मूत्रैरग्नीन् वैतानिकान् खल: ॥ ६ ॥

Con khỉ ác ấy phá đổ cây cối trong các ẩn viện của những bậc hiền triết tối thượng và làm ô uế các ngọn lửa tế tự vaitānika bằng phân và nước tiểu.

Verse 7

पुरुषान् योषितो द‍ृप्त: क्ष्माभृद्‍द्रोणीगुहासु स: । निक्षिप्य चाप्यधाच्छैलै: पेशष्कारीव कीटकम् ॥ ७ ॥

Hắn ngạo mạn ném cả nam lẫn nữ vào các hang trong thung lũng núi, rồi dùng tảng đá bịt kín—như ong vò vẽ giam côn trùng nhỏ.

Verse 8

एवं देशान् विप्रकुर्वन् दूषयंश्च कुलस्‍त्रिय: । श्रुत्वा सुललितं गीतं गिरिं रैवतकं ययौ ॥ ८ ॥

Khi Dvivida đang quấy nhiễu các vương quốc lân cận và làm ô uế những phụ nữ thuộc gia tộc danh giá, hắn nghe tiếng hát vô cùng êm dịu từ núi Raivataka nên liền đến đó.

Verse 9

तत्रापश्यद् यदुपतिं रामं पुष्करमालिनम् । सुदर्शनीयसर्वाङ्गं ललनायूथमध्यगम् ॥ ९ ॥ गायन्तं वारुणीं पीत्वा मदविह्वललोचनम् । विभ्राजमानं वपुषा प्रभिन्नमिव वारणम् ॥ १० ॥

Tại đó hắn thấy Śrī Balarāma, Chúa tể dòng Yadu, đeo vòng hoa sen, mọi chi thể đều tuyệt mỹ, đứng giữa đoàn thiếu nữ. Ngài uống rượu vāruṇī rồi cất tiếng hát; đôi mắt đảo vì men say, thân Ngài rực sáng như voi đực đang vào kỳ động dục.

Verse 10

तत्रापश्यद् यदुपतिं रामं पुष्करमालिनम् । सुदर्शनीयसर्वाङ्गं ललनायूथमध्यगम् ॥ ९ ॥ गायन्तं वारुणीं पीत्वा मदविह्वललोचनम् । विभ्राजमानं वपुषा प्रभिन्नमिव वारणम् ॥ १० ॥

Tại đó hắn thấy Śrī Balarāma, Chúa tể dòng Yadu, đeo vòng hoa sen, mọi chi thể đều tuyệt mỹ, đứng giữa đoàn thiếu nữ. Ngài uống rượu vāruṇī rồi cất tiếng hát; đôi mắt đảo vì men say, thân Ngài rực sáng như voi đực đang vào kỳ động dục.

Verse 11

दुष्ट: शाखामृग: शाखामारूढ: कम्पयन् द्रुमान् । चक्रे किलकिलाशब्दमात्मानं सम्प्रदर्शयन् ॥ ११ ॥

Con khỉ tinh quái trèo lên cành cây và sau đó để lộ sự hiện diện của mình bằng cách rung cây và tạo ra âm thanh kilakilā.

Verse 12

तस्य धार्ष्‍ट्यं कपेर्वीक्ष्य तरुण्यो जातिचापला: । हास्यप्रिया विजहसुर्बलदेवपरिग्रहा: ॥ १२ ॥

Khi các vương phi của Chúa Baladeva thấy sự xấc xược của con khỉ, họ bắt đầu cười. Rốt cuộc, họ là những cô gái trẻ thích đùa giỡn và hay nghịch ngợm.

Verse 13

ता हेलयामास कपिर्भ्रूक्षेपैर्सम्मुखादिभि: । दर्शयन् स्वगुदं तासां रामस्य च निरीक्षित: ॥ १३ ॥

Ngay cả khi Chúa Balarāma đang nhìn, Dvivida đã xúc phạm các cô gái bằng cách làm những cử chỉ kỳ quặc với lông mày, đi ngay trước mặt họ và chổng mông về phía họ.

Verse 14

तं ग्राव्णा प्राहरत् क्रुद्धो बल: प्रहरतां वर: । स वञ्चयित्वा ग्रावाणं मदिराकलशं कपि: ॥ १४ ॥ गृहीत्वा हेलयामास धूर्तस्तं कोपयन् हसन् । निर्भिद्य कलशं दुष्टो वासांस्यास्फालयद् बलम् । कदर्थीकृत्य बलवान् विप्रचक्रे मदोद्धत: ॥ १५ ॥

Tức giận, Chúa Balarāma, chiến binh vĩ đại nhất, ném một tảng đá vào hắn, nhưng con khỉ xảo quyệt đã né được tảng đá và chộp lấy bình rượu của Chúa. Càng làm Chúa Balarāma tức giận hơn bằng cách cười nhạo và chế giễu Ngài, Dvivida độc ác sau đó đập vỡ chiếc bình và xúc phạm Chúa hơn nữa bằng cách kéo quần áo của các cô gái. Như vậy, con khỉ mạnh mẽ, tự cao tự đại với niềm kiêu hãnh sai lầm, tiếp tục xúc phạm Sri Balarāma.

Verse 15

तं ग्राव्णा प्राहरत् क्रुद्धो बल: प्रहरतां वर: । स वञ्चयित्वा ग्रावाणं मदिराकलशं कपि: ॥ १४ ॥ गृहीत्वा हेलयामास धूर्तस्तं कोपयन् हसन् । निर्भिद्य कलशं दुष्टो वासांस्यास्फालयद् बलम् । कदर्थीकृत्य बलवान् विप्रचक्रे मदोद्धत: ॥ १५ ॥

Tức giận, Chúa Balarāma, chiến binh vĩ đại nhất, ném một tảng đá vào hắn, nhưng con khỉ xảo quyệt đã né được tảng đá và chộp lấy bình rượu của Chúa. Càng làm Chúa Balarāma tức giận hơn bằng cách cười nhạo và chế giễu Ngài, Dvivida độc ác sau đó đập vỡ chiếc bình và xúc phạm Chúa hơn nữa bằng cách kéo quần áo của các cô gái. Như vậy, con khỉ mạnh mẽ, tự cao tự đại với niềm kiêu hãnh sai lầm, tiếp tục xúc phạm Sri Balarāma.

Verse 16

तं तस्याविनयं द‍ृष्ट्वा देशांश्च तदुपद्रुतान् । क्रुद्धो मुषलमादत्त हलं चारिजिघांसया ॥ १६ ॥

Thấy con khỉ ấy hỗn xược và nhớ đến những tai họa nó gây ra cho các nước lân cận, Đức Balarāma nổi giận; quyết diệt kẻ thù, Ngài cầm lấy chùy Muṣala và vũ khí cày (Hala) của mình.

Verse 17

द्विविदोऽपि महावीर्य: शालमुद्यम्य पाणिना । अभ्येत्य तरसा तेन बलं मूर्धन्यताडयत् ॥ १७ ॥

Dvivida, kẻ dũng mãnh phi thường, cũng tiến ra giao chiến. Hắn nhổ bật một cây śāla bằng một tay, lao tới thật nhanh và dùng thân cây đánh vào đầu Đức Balarāma.

Verse 18

तं तु सङ्कर्षणो मूर्ध्‍नि पतन्तमचलो यथा । प्रतिजग्राह बलवान् सुनन्देनाहनच्च तम् ॥ १८ ॥

Nhưng Đức Saṅkarṣaṇa vẫn bất động như núi. Ngài chụp lấy khúc gỗ khi nó rơi xuống đầu mình, rồi dùng chùy mang tên Sunanda đánh Dvivida.

Verse 19

मूषलाहतमस्तिष्को विरेजे रक्तधारया । गिरिर्यथा गैरिकया प्रहारं नानुचिन्तयन् ॥ १९ ॥ पुनरन्यं समुत्क्षिप्य कृत्वा निष्पत्रमोजसा । तेनाहनत् सुसङ्‌क्रु‌द्धस्तं बल: शतधाच्छिनत् ॥ २० ॥ ततोऽन्येन रुषा जघ्ने तं चापि शतधाच्छिनत् ॥ २१ ॥

Bị chùy của Chúa giáng vào sọ, Dvivida rực lên bởi dòng máu tuôn, như núi được điểm sắc đỏ. Không màng vết thương, hắn nhổ thêm một cây khác, dùng sức tuốt sạch lá rồi lại đánh Chúa. Khi ấy Balarāma nổi giận, đập nát cây ấy thành hàng trăm mảnh. Dvivida lại vớ cây khác, đánh trong cơn cuồng nộ; cây ấy cũng bị Chúa nghiền thành trăm mảnh.

Verse 20

मूषलाहतमस्तिष्को विरेजे रक्तधारया । गिरिर्यथा गैरिकया प्रहारं नानुचिन्तयन् ॥ १९ ॥ पुनरन्यं समुत्क्षिप्य कृत्वा निष्पत्रमोजसा । तेनाहनत् सुसङ्‌क्रु‌द्धस्तं बल: शतधाच्छिनत् ॥ २० ॥ ततोऽन्येन रुषा जघ्ने तं चापि शतधाच्छिनत् ॥ २१ ॥

Bị chùy của Chúa giáng vào sọ, Dvivida rực lên bởi dòng máu tuôn, như núi được điểm sắc đỏ. Không màng vết thương, hắn nhổ thêm một cây khác, dùng sức tuốt sạch lá rồi lại đánh Chúa. Khi ấy Balarāma nổi giận, đập nát cây ấy thành hàng trăm mảnh. Dvivida lại vớ cây khác, đánh trong cơn cuồng nộ; cây ấy cũng bị Chúa nghiền thành trăm mảnh.

Verse 21

मूषलाहतमस्तिष्को विरेजे रक्तधारया । गिरिर्यथा गैरिकया प्रहारं नानुचिन्तयन् ॥ १९ ॥ पुनरन्यं समुत्क्षिप्य कृत्वा निष्पत्रमोजसा । तेनाहनत् सुसङ्‌क्रु‌द्धस्तं बल: शतधाच्छिनत् ॥ २० ॥ ततोऽन्येन रुषा जघ्ने तं चापि शतधाच्छिनत् ॥ २१ ॥

Bị chùy của Đấng Tối Thượng giáng vào sọ, Dvivida rực lên bởi dòng máu tuôn, như ngọn núi được điểm tô bằng đất đỏ. Bỏ mặc vết thương, hắn nhổ bật một cây khác, dùng sức thô bạo giũ sạch lá rồi lại đánh vào Śrī Balarāma; nổi giận, Đức Balarāma đập nát cây ấy thành hàng trăm mảnh. Dvivida lại chộp thêm một cây nữa, giận dữ đánh tiếp, nhưng cây đó cũng bị Chúa nghiền vỡ thành trăm mảnh.

Verse 22

एवं युध्यन् भगवता भग्ने भग्ने पुन: पुन: । आकृष्य सर्वतो वृक्षान् निर्वृक्षमकरोद् वनम् ॥ २२ ॥

Cứ thế giao chiến với Chúa, mỗi lần những cây hắn dùng để tấn công lại bị phá nát hết lần này đến lần khác, Dvivida vẫn kéo nhổ cây từ mọi phía cho đến khi khu rừng trở nên trơ trụi, không còn cây nào.

Verse 23

ततोऽमुञ्चच्छिलावर्षं बलस्योपर्यमर्षित: । तत्सर्वं चूर्णयामास लीलया मुषलायुध: ॥ २३ ॥

Con khỉ giận dữ liền trút xuống một cơn mưa đá lên Đức Balarāma, nhưng Đấng cầm chùy đã ung dung nghiền nát tất cả như một trò chơi thiêng liêng.

Verse 24

स बाहू तालसङ्काशौ मुष्टीकृत्य कपीश्वर: । आसाद्य रोहिणीपुत्रं ताभ्यां वक्षस्यरूरुजत् ॥ २४ ॥

Dvivida, chúa tể loài khỉ, nắm chặt hai nắm đấm nơi đôi cánh tay to như cây thốt nốt, tiến đến trước Đức Balarāma—con của Rohiṇī—và dùng nắm đấm đánh vào thân thể Ngài.

Verse 25

यादवेन्द्रोऽपि तं दोर्भ्यां त्यक्त्वा मुषललाङ्गले । जत्रावभ्यर्दयत्क्रुद्ध: सोऽपतद् रुधिरं वमन् ॥ २५ ॥

Bấy giờ, Đức Balarāma—chúa tể của dòng Yādava—nổi giận, đặt chùy và cày sang một bên, rồi dùng tay không giáng mạnh vào xương đòn của Dvivida. Con khỉ gục xuống đất, miệng phun máu.

Verse 26

चकम्पे तेन पतता सटङ्क: सवनस्पति: । पर्वत: कुरुशार्दूल वायुना नौरिवाम्भसि ॥ २६ ॥

Hỡi hổ tướng trong dòng Kuru! Khi hắn ngã xuống, núi Raivataka rung chuyển cùng vách đá và cây cối, như con thuyền giữa biển bị gió quăng quật.

Verse 27

जयशब्दो नम:शब्द: साधु साध्विति चाम्बरे । सुरसिद्धमुनीन्द्राणामासीत् कुसुमवर्षिणाम् ॥ २७ ॥

Trên cõi trời, chư thiên, các bậc siddha và đại hiền triết đồng thanh: “Chiến thắng! Kính lễ! Lành thay, lành thay!” rồi rải mưa hoa cúng dường lên Chúa Tối Thượng.

Verse 28

एवं निहत्य द्विविदं जगद्‍व्य‌‍‍तिकरावहम् । संस्तूयमानो भगवान् जनै: स्वपुरमाविशत् ॥ २८ ॥

Như vậy, sau khi giết Dvivida—kẻ đã khuấy đảo toàn thế gian—Đấng Bhagavān trở về kinh đô của Ngài, trong khi dân chúng dọc đường ca tụng vinh quang Ngài.