Atharva Veda 13.2.43: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 43

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

अ॒भ्य॑१न्यदे॑ति॒ पर्य॒न्यद॑स्यतेऽहोरा॒त्राभ्यां॑ महि॒षः कल्प॑मानः । सूर्यं॑ व॒यं रज॑सि क्षि॒यन्तं॑ गातु॒विदं॑ हवामहे॒ नाध॑मानाः

Recitation with translationAtharva Veda 13.2.43

IAST Transliteration

abhí anyád eti páry anyád asyate 'horātrā́bhyāṃ mahiṣáḥ kálpamānaḥ | sū́ryaṃ vayáṃ rájasi kṣiyántaṃ gātuvídaṃ havāmahe nā́dhamānāḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Toward one side he goeth; round the other he is hurled abroad; the mighty Bull, disposing himself by day and night. The Sun, abiding in the airy realm, the Knower of paths, we needy suppliants call upon.

Translation

Ngài nghiêng về một phía mà đi, rồi vòng về phía khác như bị phóng ra; Con Bò Đực hùng mạnh ấy tự sắp đặt theo ngày và đêm. Mặt Trời, đấng an trú trong cõi không trung, bậc biết các nẻo đường—chúng con, những kẻ thiếu thốn, khẩn cầu mà kêu gọi.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग)

• अन्यत्: elsewhere/another (direction/way)
• अन्यत्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: अन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एति: goes
• एति: —
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग)

• अन्यत्: elsewhere/another way
• अन्यत्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: अन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्यते: throws/casts (itself), darts
• अस्यते: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) / अस्- (क्षेपणे/प्रक्षेपणे) → ‘अस्य’

• अहोरात्राभ्याम्: by day and night (by the pair day&night)
• अहोरात्राभ्याम्: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अहोरात्र (समास: अहस्+रात्रि)

• महिषः: the mighty one / buffalo (epithet)
• महिषः: Kartā
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• कल्पमानः: being arranged/being formed, taking shape
• कल्पमानः: Kartā (महिषः-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: कॢप् (धातु) → कल्पमान (शानच्)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• रजसि: in the mid-air/space (rajas)
• रजसि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• क्षियन्तम्: dwelling/abiding, moving to settle
• क्षियन्तम्: Karma (सूर्यम्-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: क्षि (धातु) → क्षियन्त् (शतृ)

• गातुविदम्: knower/finder of paths
• गातुविदम्: Karma (सूर्यम्-विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: गातुविद् (समास: गातु ‘path’ + विद् ‘knower’)

• हवामहे: we invoke/call upon
• हवामहे: —
• Type: Verb
• Root: ह्वे (धातु) → √ह्वा

• नाधमानाः: being in need/pressed, seeking help
• नाधमानाः: Kartā (वयम्-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: नाध् (धातु) → नाधमान (शानच्)

Attribution

Rishi: As in AV 13.2 solar complex; r̥ṣi attribution varies by index tradition.

Devata: Sūrya (as gātuvíd)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta