Atharva Veda 13.2.42: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 42

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

आ॒रोह॑न्छु॒क्रो बृ॑ह॒तीरत॑न्द्रो॒ द्वे रू॒पे कृ॑णुते॒ रोच॑मानः । चि॒त्रश्चि॑कि॒त्वान् म॑हि॒षो वात॑माया॒ याव॑तो लो॒कान॒भि यद् वि॒भाति॑

Sanskrit recitationAtharva Veda 13.2.42

IAST Transliteration

āróhan śukró bṛhatī́r átandro dvé rūpé kṛṇute rócamānaḥ | citráś cikitvā́n mahiṣó vātamāyā́ yā́vato lokā́n abhí yád vibhā́ti

English Translation (Griffith/Whitney)

Ascending, bright, unwearied, he traverseth the mighty regions; shining, he assumeth twofold forms. Wondrous, discerning, the mighty Bull, whose magic is as wind, he shineth forth over whatsoever worlds there be, making them manifest.

Translation

Ngài vươn lên, rực sáng, không mệt mỏi, đi khắp những cõi rộng lớn; khi chiếu soi, Ngài hiện thành hai dạng. Kỳ diệu, minh tri, là Con Bò Đực hùng mạnh, có māyā như gió; Ngài tỏa sáng trên mọi thế giới hễ có, khiến chúng hiển lộ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आरोहन्: ascending, mounting
• आरोहन्: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: आ-√रुह् (रुहँ) / वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक 'आरोहन्'

• शुक्रः: bright, radiant (one)
• शुक्रः: Kartā
• Type: Adjective/Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• बृहतीः: the great (ones); great regions/expanses
• बृहतीः: Karma
• Type: Noun
• Root: बृहती (प्रातिपदिक)

• अतन्द्रः: unwearied, untiring
• अतन्द्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अतन्द्र (प्रातिपदिक)

• द्वे: two
• द्वे: Karma
• Type: Numeral
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)

• रूपे: forms
• रूपे: Karma
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• कृणुते: makes, fashions
• कृणुते: (क्रिया) — कर्म: रूपे
• Type: Verb
• Root: √कृ (डुकृञ् करणे)

• रोचमानः: shining, being radiant
• रोचमानः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: √रुच् (रुचँ दीप्तौ) / 'रोचमान' (शानच्)

• चित्रः: variegated, wondrous
• चित्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• चिकित्वान्: wise, discerning
• चिकित्वान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चिकित्वस्/चिकित्वान् (प्रातिपदिक; 'knowing, wise')

• महिषः: bull; mighty one
• महिषः: Kartā
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• वातमायाः: wind-like powers/illusions; airy devices
• वातमायाः: Kartā (सहचर/विशेषण-सम्बन्धः) अथवा करण-भावः (मायाभिः) — पाठभेदानुसार
• Type: Noun/Adjective
• Root: वातमाया (समास: वात + माया) (प्रातिपदिक)

• यावतः: as many as
• यावतः: Karma
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: यावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• लोकान्: worlds, realms
• लोकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over
• अभि: Upasarga (क्रियाविशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• यत्: that which; insofar as
• यत्: (सम्बन्ध/निमित्त) — 'insofar as/when/that which'
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• विभाति: shines forth, illuminates
• विभाति: (क्रिया) — कर्ता: (सः) महिषः/शुक्रः
• Type: Verb
• Root: वि-√भा (भा दीप्तौ)

Attribution

Rishi: Traditionally associated with solar seers in AV 13.2 (Āditya/Sūrya hymn complex); specific r̥ṣi attribution varies in ancillary indices.

Devata: Sūrya/Āditya (solar ‘mahiṣa’)

Chandas: Triṣṭubh (probable; long pādas with 11-syllable cadence)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta