Varaha Purana 155.2: Adhyaya 155, Shloka 2

The Efficacy and Sacred Merit of Akrūra Tīrtha

Devanagari script

तत्र नित्यं स्थितो देवि लोकानां हितकाम्यया ॥ मां दृष्ट्वा मनुजा देवि मुक्तिभाजो भवन्ति ते ॥

Recitation with translationVaraha Purana 155.2

Transliteration

tatra nityaṃ sthito devi lokānāṃ hitakāmyayā || māṃ dṛṣṭvā manujā devi muktibhājo bhavanti te ||

Translation

وہاں میں ہمیشہ قائم رہتا ہوں، اے دیوی، عوالم کی بھلائی کی خواہش سے۔ وہاں مجھے دیکھ کر، اے دیوی، وہ انسان نجات (موکش) کے حصہ دار بن جاتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverbial accusative used as avyaya)

• स्थितः: situated / staying
• स्थितः: कर्तृसम्बन्ध (Predicative to subject)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त-भूतकृत् (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘स्थित’ = having stayed/being situated

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन

• लोकानाम्: of the worlds / of people
• लोकानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन

• हितकाम्यया: with the desire for (their) welfare
• हितकाम्यया: हेतु/साधन (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: हित + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (हितस्य काम्या = desire for welfare); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन

• माम्: me
• माम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having seen’

• मनुजाः: humans
• मनुजाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन

• मुक्तिभाजः: partakers of liberation
• मुक्तिभाजः: कर्तृसम्बन्ध (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति + भाज् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुक्तेः भाजः = partakers of liberation); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• भवन्ति: become / are
• भवन्ति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject, apposition)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It exemplifies the Purāṇic rhetoric that ties place-based devotion (darśana at a site) to soteriological language (mukti), shaping pilgrimage as an ethical-cultural practice.

Which geographic location is identified?

The referent is Ākrūra-tīrtha introduced immediately prior.

What is the primary ethical instruction?

The verse emphasizes welfare-oriented presence and encourages a reflective, purposeful visit to heritage sites rather than casual tourism.