Verse 4.1
तद्ब्रह्म तापत्रयातीतं षट्कोशविनिर्मुक्तं षडूर्मिवर्जितं पञ्चकोशातीतं षड्भावविकारशून्यम्—एवमादि सर्वविलक्षणं भवति। तापत्रयं त्वाध्यात्मिकाधिभौतिकाधिदैविकं कर्तृकर्मकार्यज्ञातृज्ञानज्ञेयभोक्तृभोगभोग्यम...
Ang Brahman na yaon ay lampas sa tatluhang pagdurusa; pinalaya sa anim na balabal ng katawan; walang anim na alon ng karanasang makamundo; lampas sa limang kośa; at walang anim na pagbabago ng pag-iral—kaya Siya’y natatangi sa lahat ng iba.
Ang tatluhang pagdurusa ay: panloob (ādhyātmika), panlabas/elemental (ādhibhautika), at makadiyos/kosmik (ādhidaivika); at sinasabi rin bilang tatlong triada: tagagawa–gawa–bunga; nakaaalam–kaalaman–nalalaman; at tumatamasa–pagtatamasa–tinatamasa.
Balat, laman, dugo, buto, litid at utak-buto ang anim na balabal ng katawan. Pagnanasa, galit, kasakiman, pagkalito, pagmamataas at inggit ang anim na kaaway sa loob. Ang kośa ng pagkain, kośa ng hininga-buhay, kośa ng isip, kośa ng talino, at kośa ng kaligayahang-lubos ang limang kośa. Pagiging mahal, pagsilang, paglago, pagbabago, paghina at pagkapuksa ang anim na kalagayan. Gutom, uhaw, dalamhati, pagkalito, pagtanda at kamatayan ang anim na alon. Ang angkan, lahi, pangkat ng kapanganakan, uri sa lipunan, yugto ng buhay, at anyo ang anim na pagkahibang.
Sa yoga na ito, ang indibidwal na jīva ay nagiging Kataas-taasang Puruṣa, at wala nang iba. Ang sinumang araw-araw na nag-aaral ng Upaniṣad na ito ay nalilinis ng apoy, nalilinis ng hangin, nalilinis ng araw; nagiging walang sakit; nagiging masagana; pinagkakalooban ng mga anak, apo, at iba pa; at nagiging marunong.
Nalilinis siya mula sa mabibigat na kasalanan: pag-inom ng nakalalasing; paglapit sa ipinagbabawal; pakikipagtalik sa ina; pakikipagtalik sa anak na babae o manugang na babae; pagnanakaw ng ginto; malaking karahasang kaugnay ng dambana/lupang ritwal; pagpapabaya sa paglilingkod sa guro; pag-aalay para sa di-karapat-dapat; pagkain ng ipinagbabawal; pagtanggap ng marahas/di-matuwid na kaloob; at paglapit sa asawa ng iba.
Hindi siya ginugulo ng pagnanasa, galit, kasakiman, pagkalito, inggit at iba pa, at napapalaya sa lahat ng kasalanan. Sa buhay na ito mismo siya’y nagiging “Puruṣa”. Kaya ang kahulugan ng Puruṣa-sūkta na ito ay lubhang lihim—lihim na panghari, lihim na makadiyos, higit pang lihim kaysa lihim—at hindi dapat ituro sa hindi pa naisasailalim sa dikṣā; sa di-natututo; sa di-masigasig sa yajña; sa di-deboto ni Viṣṇu; sa di-yogin; sa madaldal; sa mapanakit magsalita; sa hindi nakatupad ng disiplinang isang taon; sa hindi nasisiyahan; at sa hindi nag-aral ng Veda.
Ang gurong nakaaalam nito, sa malinis na pook, sa mapalad na tala, matapos pigilin ang hininga at magnilay sa Puruṣa, ay dapat magturo ng kahulugan ng Puruṣa-sūkta sa kanang tainga ng alagad na lumalapit. Huwag itong ulit-ulitin nang marami; nagiging “lipas” (yātayāma). Huwag ipasok sa tainga nang paulit-ulit. Ang gumagawa nito—mag-aaral at guro—ay nagiging “Puruṣa” sa buhay na ito rin: ganito ang Upaniṣad.