Adhyaya 35
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 35

Adhyaya 35

Inilalahad ng kabanatang ito ang isang diyalogong teolohikal: tinanong ni Devī ang pinagmulan ng Bhārgava na si Oūrva sa kasalukuyang Manvantara. Isinalaysay ni Īśvara ang ugat na puno ng karahasan at ganti: pinapatay ng mga kṣatriya ang mga brāhmaṇa dahil sa yaman; isang babae lamang ang nakapagsalba ng sanggol sa sinapupunan sa pamamagitan ng pagtatago nito sa hita (ūru), kaya mula roon lumitaw si Oūrva. Mula kay Oūrva ay sumiklab ang mabagsik na apoy na isinilang sa tapas—Raudra Oūrva/Vāḍava—na nagbabantang lamunin ang daigdig; kaya ang mga diyos ay dumulog kay Brahmā upang humingi ng kanlungan. Pinayapa ni Brahmā si Oūrva at iniutos na ang apoy ay itutok sa karagatan, hindi sa pagwasak ng mundo. Inatasan si Sarasvatī na dalhin ang banal na apoy sa isang gintong sisidlan; ang kanyang paglalakbay ay naging masusing ruta ng mga tīrtha: tumawid sa Himalaya at mga lupain sa kanluran, paulit-ulit na naglalaho (antardhāna) at muling lumilitaw sa mga balon at sagradong pook na may pangalan—gaya ng Gandharva-kūpa—kasama ang maraming pook ni Īśvara, mga sangama (tagpuan ng ilog), gubat, lambak, at mga himpilan ng ritwal. Sa huli, sa dagat, ibinuhos ni Sarasvatī ang apoy na Vāḍava sa maalat na tubig; nagkaloob si Agni ng biyaya ngunit napigil ng utos sa pamamagitan ng singsing upang hindi patuyuin ang karagatan. Nagtatapos ang kabanata sa phalaśruti tungkol sa pambihira at kapangyarihan ng Prācī Sarasvatī, sa bisa ng Agni-tīrtha, at sa pagkakasunod ng pagsamba sa “Raudrī yātrā” (Sarasvatī, Kapardin/Śiva, Kedāra, Bhīmeśvara, Bhairaveśvara, Caṇḍīśvara, Someśvara, Navagraha, Rudra-ekādaśa, at si Brahmā sa anyong bata), na itinuturing na paglalakbay na pumupuksa sa kasalanan.

Shlokas

Verse 1

देव्युवाच । भगवन्भार्गवे वंशे यस्त्वौर्वः कथितस्त्वया । वैवस्वतेंऽतरे चास्मिंस्तस्योत्पत्तिं वद प्रभो

Wika ng Diyosa: O Panginoon, iyong isinalaysay si Aaurva sa angkan ng Bhārgava, at sa Manvantara ni Vaivasvata na ito. Ipagpaumanhin, O Guro at Poon, sabihin mo sa akin kung paano siya isinilang.

Verse 2

ईश्वर उवाच । ब्राह्मणा निहता ये तु क्षत्रियैर्वित्तकारणात् । क्षयं नीतास्तु ते सर्वे सपुत्राश्च सगर्भतः

Wika ni Īśvara: Yaong mga Brāhmaṇa na pinaslang ng mga Kṣatriya dahil sa yaman ay pawang napuksa—kasama ang kanilang mga anak na lalaki, at maging ang mga hindi pa isinisilang sa sinapupunan.

Verse 3

म्रियमाणेषु सर्वेषु एका स्त्री समतिष्ठत । तया तु रक्षितो गर्भ ऊर्वोर्देशे निधाय च

Nang pinapatay na ang lahat, may isang babae na nanatiling matatag. Sa pamamagitan niya, ang sanggol sa sinapupunan ay nailigtas, sapagkat inilagay niya ito sa may bahagi ng kanyang hita.

Verse 4

अन्यासां चैव नारीणां सर्वासामपि भामिनि । गर्भानि पातितास्तैस्तु द्रव्यार्थं क्षत्रियाधमैः

At sa iba pang mga babae—sa kanilang lahat, O marikit—ang kanilang pagdadalang-tao ay ipinahulog ng mga hamak na Kṣatriya, alang-alang sa pagnanakaw ng yaman.

Verse 5

कालांतरे ततो भित्त्वा कुरुदेशं महाप्रभः । निर्गतोत्तंभितशिरा ज्वलदास्योतिभीषणः

Pagkaraan ng ilang panahon, ang makapangyarihang iyon ay bumulusok palabas, biniyak ang lupain ng mga Kuru. Lumitaw siyang nakataas ang ulo, naglalagablab ang bibig—lubhang nakapanghihilakbot pagmasdan.

Verse 6

तद्वैरं हृदि चाधाय ददाह वसुधातलम् । उत्पाद्य वह्निं तपसा रौद्रमौर्वं जलाशनम्

Taglay sa puso ang poot na iyon, sinunog niya ang balat ng daigdig. Sa pamamagitan ng matinding tapas, nilikha niya ang isang apoy—ang mabangis na liyab ni Aaurva, na lumalamon maging ng tubig.

Verse 7

तमिन्द्रः प्लावयामास वृष्ट्यौघैर्वरवर्णिनि । न शशाक यदा नेतुं तदा स यतवाक्स्थितः

O marikit na may maputing anyo, sinikap ni Indra na lunurin siya sa mga ulang rumaragasa. Ngunit nang hindi niya mapasuko, tumindig siyang pigil ang sarili, napipi ang pananalita sa kawalang-magawa.

Verse 8

ततो देवाः सगंधर्वा ब्रह्माणं शरणं गताः । अभवन्भयसंत्रस्ताः सर्वे प्रांजलयः स्थिताः

Pagkaraan, ang mga diyos—kasama ang mga Gandharva—ay lumapit kay Brahmā bilang kanlungan. Nanginginig sa takot, silang lahat ay tumindig na magkadikit ang palad sa taimtim na pagmamakaawa.

Verse 10

देवा ऊचुः । भगवन्भार्गवे वंशे जातः कोऽपि महाद्युतिः । अग्निरूपेण सर्वं स ददाह वसुधातलम् । कृतो यत्नः पुराऽस्माभिस्तद्विनाशाय सत्तम । जलेन वृद्धिमायाति ततो नो भयमागतम्

Wika ng mga diyos: “O Mapalad na Panginoon, sa angkan ng Bhārgava ay may sumilang na may dakilang ningning. Sa anyo ng apoy, sinunog niya ang buong balat ng daigdig. Noon pa man ay nagsikap na kami upang siya’y mapuksa, O pinakadakila sa mga mabubuti; ngunit lalo siyang lumalakas sa pamamagitan ng tubig—kaya’t dumating sa amin ang pangamba.”

Verse 11

विनष्टे भूतले देव अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः । उच्छिद्यते ततोऽस्माकं नाशो नूनं भविष्यति

O Diyos, kapag nawasak ang ibabaw ng daigdig, ang mga banal na ritwal gaya ng Agniṣṭoma at iba pa ay mapuputol. Kapag naputol ang mga ito, tiyak na susunod ang aming kapahamakan.

Verse 12

तस्माद्यत्नं कुरु विभो त्रैलोक्यहितकाम्यया

Kaya nga, O Makapangyarihan, magsikap ka—nagnanais ng kapakanan ng tatlong daigdig.

Verse 13

ततो ब्रह्मा सुरैः सार्द्धं भार्गवैश्च मह र्षिभिः । आगत्य चाब्रवीदौर्वं किमर्थं दहसि क्षितिम्

Pagkaraan, dumating si Brahmā kasama ang mga diyos at ang mga dakilang rishi na Bhārgava, at sinabi kay Aūrva: “Bakit mo sinusunog ang daigdig?”

Verse 14

विरामः क्रियतां सद्यो ममार्थं च द्विजोत्तम

“Ipahinto agad—para rin sa akin, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang.”

Verse 15

और्व उवाच । एष एव निवृत्तोऽहं तव वाक्येन सत्तम । एष वह्निर्मयोत्सृष्टः स विभो तव शासनात्

Sinabi ni Aūrva: “Sa iyong salita lamang, O pinakadakila sa mga banal, ako’y tumigil na. Ang apoy na aking pinakawalan—O Makapangyarihan—ay kikilos ayon sa iyong utos.”

Verse 16

यथा गच्छेत्समुद्रांतं तथा नीतिर्विधीय ताम्

Ayusin ang landas ng apoy na iyon upang makarating hanggang sa dulo ng karagatan; gayon din dapat itakda ang patakaran ayon dito.

Verse 17

समाहूय ततो देवीं स्वां सुतां पद्मसंभवः । उवाच पुत्रि गच्छ त्वं गृहीत्वाग्निं महोदधिम् । मद्वाक्यं नान्यथा कार्यं गच्छ शीघ्रं महाप्रभे

Pagkaraan, tinawag ng Isinilang sa Loto (Brahmā) ang diyosa—ang sarili niyang anak na babae—at sinabi: “Anak ko, humayo ka; dalhin mo ang apoy na ito at magtungo sa dakilang karagatan. Ang aking utos ay huwag gawin nang iba. Magmadali ka, O dakilang maningning!”

Verse 18

सरस्वत्युवाच । एषास्मि प्रस्थिता देव तव वाक्यादसंशयम् । इत्युक्ते साधु साध्वीति ब्रह्मणा समुदाहृता

Wika ni Sarasvatī: “O Deva, ako’y umaalis na, walang alinlangan, ayon sa iyong salita.” Pagkasabi niya nito, pinuri siya ni Brahmā nang paulit-ulit: “Mabuti, mabuti, O marangal at banal!”

Verse 19

ततोभिमंत्रितं वह्निं क्षिप्त्वा कुंभे हिरण्मये । प्रायच्छत सरस्वत्यै स्वयं ब्रह्मा पितामहः । आशिषो विविधा दत्त्वा प्रोवाचेदं पुनः पुनः

Pagkatapos, si Brahmā mismo, ang Dakilang Ninuno, matapos basbasan sa mga mantra ang apoy at ilagay ito sa isang gintong banga, ay ibinigay iyon kay Sarasvatī. Sa pagbibigay ng sari-saring pagpapala, inulit-ulit niya ang mga salitang ito.

Verse 20

गच्छ पुत्रि न संतापस्त्वया कार्यः कथंचन । अरिष्टं व्रज पंथानं मा संतु परिपन्थिनः

“Humayo ka, anak ko; huwag kang magdalamhati sa anumang paraan. Lakbayin mo ang landas nang ligtas—nawa’y walang hadlang o kaaway sa iyong daraanan.”

Verse 21

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा तेन ब्रह्मणा च सरस्वती । हिमवंतं गिरिं प्राप्य पिप्पलादाश्रमात्तदा

Wika ni Īśvara: Nang maturuan nang gayon ni Brahmā, si Sarasvatī ay dumating sa bundok na Himavat at nagtungo sa ashram ni Pippalāda.

Verse 22

उद्भूता सा तदा देवी अधस्ताद्वृक्षमूलतः । तत्कोटर कुटीकोटिप्रविष्टानां द्विजन्मनाम्

Pagkaraan, ang Diyosa ay nagpakita roon mula sa ilalim ng ugat ng isang puno, sa pook na pinasukan ng napakaraming dwija—mga pantas na “dalawang ulit isinilang”—sa mga guwang at di-mabilang na kubong-dahon para sa kanilang pag-aayuno at tapasya.

Verse 23

श्रूयन्ते वेदनिर्घोषा सरसारक्तचेतसाम् । विष्णुरास्ते तत्र देवो देवानां प्रवरो गुरुः

Doon ay naririnig ang umaalingawngaw na pagbigkas ng mga Veda mula sa mga pusong mapagmahal na nalulubog sa banal na diwa. Sa pook ding iyon nananahan si Panginoong Viṣṇu—ang pinakadakila sa mga deva, ang iginagalang na Guro.

Verse 24

तस्मात्स्थानात्ततो देवी प्रतीच्यभिमुखं ययौ । अन्तर्द्धानेन सा प्राप्ता केदारं हिममध्यगम्

Mula roon, ang Diyosa ay lumakad na nakaharap sa kanluran. Sa pamamagitan ng mahiwagang paglalaho (antar-dhāna), narating niya ang Kedāra na nasa gitna ng niyebe.

Verse 25

तत्संप्लाव्य गिरेः शृंगं केदारस्य पुरः स्थिता । तेनाग्निना करस्थेन दह्यमाना सरस्वती

Matapos basain at bahain ang tuktok ng bundok, tumindig siya sa harap ng Kedāra. Si Sarasvatī, na may hawak na apoy sa kanyang palad, ay napapaso at nasusunog nito habang dinadala niya iyon.

Verse 26

भूमिं विदार्य तस्याधः प्रविष्टा गजगामिनी । तदंतर्द्धानमार्गेण प्रवृत्ता पश्चिमामुखी

Ang Diyosa na may lakad na tulad ng elepante ay pumunit sa lupa at pumasok sa ilalim nito. Pagkaraan, sa lihim na daanang nasa ilalim ng lupa, nagpatuloy Siya patungong kanluran.

Verse 27

पापभूमिमतिक्रम्य भूमिं भित्त्वा विनि गता । तत्र कूपः समभवन्नाम्ना गन्धर्वसंज्ञितः

Nilampasan Niya ang lupang marumi sa kasalanan at binasag ang lupa upang muling lumitaw. Doon ay sumibol ang isang balon na tinawag na “Gandharva.”

Verse 28

तस्मात्कूपात्पुनर्दृश्या सा बभूव महानदी । मतिः स्मृतिस्तथा प्रज्ञा मेधा बुद्धिर्गिराधरा

Mula sa balong iyon, muli Siyang nasilayan at nahayag bilang isang dakilang ilog. Siya’y pinupuri bilang Mati (tamang pag-unawa), Smṛti (banal na pag-alaala), Prajñā (karunungan), Medhā (talino), at Buddhi (pagkilatis), na siyang sandigan ng espirituwal na buhay ng daigdig.

Verse 29

उपासिकाः सरस्वत्याः षडेताः प्रस्थितास्तदा । पुनः प्रवृत्ता सा तस्मादुद्भेदात्पश्चिमामुखी

Noon, ang anim na tagapaglingkod na sumasamba kay Sarasvatī ay nagsilakad. Mula sa mismong pagputok ng agos na iyon, muli Siyang umagos, nakaharap sa kanluran ang landas.

Verse 30

भूतीश्वरं समायाता सिद्धो यत्र महामुनिः । भूतीश्वरे समीपस्थं तत्र प्राप्ता मनोरमम्

Dumating Siya sa Bhūtīśvara, kung saan ang isang dakilang muni ay nagkamit ng ganap na siddhi. Malapit sa Bhūtīśvara, narating Niya ang isang pook na kaaya-aya at mapalad.

Verse 31

तस्य दक्षिणदिक्संस्थं रुद्रकोट्युपलक्षितम् । श्रीकंठ देशं विख्यातं गता सर्वौषधीयुतम्

Sa timog ng pook na iyon, nagtungo siya sa bantog na lupain na tinatawag na Śrīkaṇṭha, na kinikilala dahil sa Rudrakoṭi—maraming pagpapakita ni Rudra—at sagana sa lahat ng uri ng halamang-gamot na nagpapagaling.

Verse 32

तस्मात्पुण्यतमाद्देशाच्छ्रीकण्ठात्सा मनस्विनी । संप्राप्ता वह्निना सार्द्धं कुरुक्षेत्रं सरस्वती

Mula sa pinakabanal na lupain na Śrīkaṇṭha, ang marangal ang loob na si Sarasvatī ay dumating sa Kurukṣetra, na kasama si Vahni (Apoy).

Verse 33

पुनस्तस्मात्कुरुक्षेत्राद्विराटनगरस्य सा । समुद्भूता समीपस्था अन्तर्द्धानान्मनोरमा । गोपायनो गिरिर्यत्र तत्र सा पुनरुद्गता

Muli, mula sa Kurukṣetra, siya ay muling sumibol malapit sa lungsod ng Virāṭa—kaakit-akit—pagkaraang maglaho. Sa pook na kinatatayuan ng bundok na tinatawag na Gopāyana, doon siya muling lumitaw.

Verse 34

गोपायिता केशवेन यत्र ते पाण्डुनन्दनाः । कुर्वंतः स्वानि कर्माणि न कैश्चिदुपलक्षिता

Doon, ang mga anak ni Pāṇḍu ay iningatan ni Keśava (Viṣṇu), habang ginagampanan nila ang kani-kanilang tungkulin nang hindi nakikilala ng sinuman.

Verse 35

तत्र कुंडे स्थिता देवी महापातकनाशिनी । पुन र्गोपायनाद्देवी क्षेत्रं प्राप्तातिशोभनम्

Doon, sa isang banal na lawa, nanatili ang Diyosa—tagapuksa ng malalaking kasalanan. Pagkaraan, mula sa Gopāyana, narating ng Diyosa ang isang lubhang maringal na banal na pook.

Verse 36

खर्जुरीवनमापन्ना नन्दानाम्नीति तत्र सा । सरस्वती पुनस्तस्माद्वनात्खर्जूरसंज्ञितात्

Pumasok siya sa gubat ng Kharjurī, at doon siya nakilala sa pangalang Nandā. Pagkaraan, muling nagpatuloy si Sarasvatī mula sa gubat na tinatawag na Kharjūra.

Verse 37

मेरुपादं समासाद्य मार्कंडाश्रममागता । यत्र मार्कंडकं तीर्थं मेरुपादे समाश्रितम्

Nang marating ang Merupāda, dumating siya sa ashram ni Mārkaṇḍa. Doon, sa Merupāda, nakatatag ang banal na tīrtha na Mārkaṇḍaka.

Verse 38

सरस्वती पुनस्तस्मादर्बुदारण्यमाश्रिता । गता वटवनं रम्यं मार्कंडेयाश्रमाच्छुभात्

Pagkaraan, umalis si Sarasvatī mula roon at sumilong sa gubat ng Arbuda. Mula sa mapalad na ashram ni Mārkaṇḍeya, nagtungo siya sa kaaya-ayang Vaṭavana, ang luntiang pook ng mga punong balete.

Verse 39

तपस्तप्तं पुरा यत्र वसिष्ठेन समाश्रितात् । तस्माद्वटवनात्पुण्यादुदुम्बरवनं गता । मेरुपादे च तत्रैव तण्डिर्यत्रा तपत्तपः

Doon, noong unang panahon, si Vasiṣṭha—na nanirahan doon—ay nagsagawa ng mga pag-aayuno at pagninilay (tapas). Mula sa banal na Vaṭavana, nagtungo siya sa gubat ng Udumbara. At doon din sa Merupāda naroroon ang pook na pinag-ukulan ni Taṇḍi ng kanyang tapas.

Verse 40

ऊदुंबरवनात्तस्मात्पुनर्देवी सरस्वती । अन्तर्द्धानेन शिखरमन्यत्प्राप्ता महानदी

Mula sa gubat ng Udumbara, muling nagpatuloy ang diyosang Sarasvatī; sa pamamagitan ng paglalaho sa paningin, narating niya ang isa pang tuktok, at siya—ang dakilang ilog—ay patuloy na umuusad.

Verse 41

मेरुपादं तु सुमहत्सुरसिद्धनिषेवितम् । भिन्नांजनचयाकारं गोलांगूलमिति स्मृतम्

Ang Merupāda ay lubhang malawak at dinadalaw ng mga deva at mga siddha; kahawig ito ng bunton ng batong itim na parang nahating koliryum, at inaalala sa pangalang Golāṅgūla.

Verse 42

स्थानं मनोरमं तस्मादुद्गता सा सुमध्यमा । वंशस्तंबात्सुविपुला प्रवृत्ता दक्षिणामुखी

Mula sa kaakit-akit na pook na iyon, siya—ang diyosang may magandang baywang—ay sumilang; mula sa tuod ng kawayan ay lumitaw nang malawak at nagsimulang umagos na nakaharap sa timog.

Verse 43

तत्रोद्गमवटस्तस्यास्तत्समाख्यो व्यवस्थितः । ततः प्रभृति सा देवी सुप्रभं प्रकटा स्थिता

Naroon ang ‘Udgamavaṭa’—ang punong balete na ipinangalan sa kanyang paglitaw; at mula noon, ang Diyosa ay nanatiling hayag sa Suprabhā.

Verse 44

अंतर्द्धानं परित्यज्य प्राणिनामनुकम्पया । तस्यास्तटेषु रम्येषु संति तीर्थानि कोटिशः

Dahil sa habag sa mga nilalang, iniwan niya ang pagiging nakatago; sa kanyang magagandang pampang ay may mga tīrtha na di-mabilang, umaabot sa sampu-sampung milyon.

Verse 45

तेषु तीर्थेषु सर्वेषु धर्महेतुः सरस्वती । रुद्रावतार मार्गेऽस्मिन्प्रवरं प्रथमं स्मृतम्

Sa lahat ng mga tīrtha na iyon, si Sarasvatī ang pinagmumulan ng dharma; sa landas na ito ng mga pagpapakatao ni Rudra, siya ang inaalala bilang pinakadakila at ang una.

Verse 46

तरत्तरंगनामाढ्यं काकतीर्थं महाप्रभम् । तत्र तीर्थं पुनस्त्वन्यत्तीर्थं धारेश्वरं स्मृतम्

Ang maringal na Kāka-tīrtha, tanyag sa pangalang Tarattaraṅga, ay nagniningning nang dakila. Doon din ay may isa pang banal na tawiran, na inaalala bilang Dhāreśvara-tīrtha.

Verse 47

धारेश्वरात्पुनश्चान्यद्गंगोद्भेदमिति स्मृतम् । सारस्वतं तथा गांगं यत्रैकं संस्थितं जलम् । तस्मादन्यत्परं तीर्थं पुंडरीकं ततः परम्

Mula sa Dhāreśvara ay may isa pang pook na tinatawag na Gaṅgodbheda, kung saan ang tubig ng Sarasvatī at Gaṅgā ay nananahan bilang iisang agos. Higit pa roon ay may isa pang kataas-taasang tīrtha—ang Puṇḍarīka—at lampas pa roon ay mayroon pang iba.

Verse 48

मातृतीर्थं महापुण्यं सर्वातंकहरं परम् । मातृतीर्थात्पुनस्तस्मान्नातिदूरे व्यवस्थितम्

Naroon ang Mātṛ-tīrtha, napakadakilang banal, pinakamataas sa kabutihan, at tagapag-alis ng lahat ng kapighatian. At mula sa Mātṛ-tīrtha na iyon, hindi kalayuan, may isa pang banal na pook na naroroon.

Verse 49

तीर्थं त्वनरकंनाम नरकार्ति भयापहम् । ततस्तस्मादनरकात्तीर्थमन्यत्पुनः स्थितम्

May isang tīrtha na tinatawag na Anaraka, na nag-aalis ng takot at pighati ng impiyerno. At mula sa Anaraka-tīrtha na iyon, may isa pang banal na pook na naroroon.

Verse 50

संगमेश्वरनामाढ्यं प्रसिद्धं तन्महीतले । ततस्तस्मात्पुनश्चान्यत्तीर्थं कोटीश्वराह्वयम्

Sa ibabaw ng daigdig ay tanyag ang banal na pook na kilala bilang Saṅgameśvara. Mula roon, muli, matatagpuan ang isa pang tīrtha na tinatawag na Koṭīśvara.

Verse 51

ततस्तस्मान्महादेवि शंभुकुण्डेश्वरं स्मृतम् । तीर्थे सरस्वतीतीरे तस्मिन्सिद्धेश्वरं स्मृतम्

Pagkaraan, O Dakilang Diyosa, mula roon ay inaalala si Śaṃbhukuṇḍeśvara. At sa tīrtha na yaon, sa pampang ng Sarasvatī, inaalala rin si Siddheśvara.

Verse 52

सिद्धेश्वरात्पुनस्तस्मात्प्रवृत्ता पश्चिमामुखी । पश्चिमं सागरं गंतुं सखीं स्मृत्वा रुरोद सा

Pagkatapos, muling umalis mula sa Siddheśvara, humarap siya sa kanluran. Nais niyang marating ang dagat sa kanluran; naalala niya ang kanyang kasama at siya’y napaiyak.

Verse 53

स्थित्वा पूर्वमुखा देवी हा गंगेति विना त्वया । एकाकिनी मंदभाग्या क्व गमिष्याम्यबांधवा

Ang Diyosa, humarap sa silangan, ay dumaing: “Ay, Gaṅgā! Kung wala ka, ako’y nag-iisa at kapus-palad; walang kamag-anak, saan ako tutungo?”

Verse 54

तां विज्ञाय ततो गंगा रुदतीं शोककर्शिताम् । शीघ्रं स्वर्गात्समायाता तीर्थानां कोटिभिः सह

Nang maunawaan ni Gaṅgā na siya’y umiiyak at pinahihina ng dalamhati, agad siyang bumaba mula sa langit, kasama ang mga tīrtha na di-mabilang na krore.

Verse 55

ततो दुःखं परित्यज्य तत्र प्राची सरस्वती । सर्वदेवगुणैयुक्ता एवं तत्र स्थिताऽभवत्

Pagkaraan, itinakwil ang dalamhati, si Sarasvatī—na dumadaloy patungong silangan—ay nanatili roon, taglay ang mga kabutihang-loob ng lahat ng mga diyos; kaya siya’y nanahan sa pook na iyon.

Verse 56

तत्र सिद्धवटंनाम तीर्थं पैतामहं स्मृतम् । वटेश्वरस्य पुरतः सर्वपापक्षयंकरम्

Doon ay may isang banal na tawiran (tīrtha) na tinatawag na Siddhavaṭa, na inaalala bilang “Paitāmaha” (pag-aari ng Lolo, si Brahmā). Nasa harap ito ni Vaṭeśvara at nagwawasak ng lahat ng kasalanan.

Verse 57

त्रिकालं यत्र रुद्रस्तु समागत्य व्यवस्थितः । तन्महालयमित्युक्तं स्थानं तस्य महात्मनः

Kung saan dumarating at nananatili si Rudra sa tatlong panahon (umaga, tanghali, gabi), ang pook na iyon ay tinatawag na “Mahālaya”—ang dakilang tahanan ng marangal na iyon.

Verse 58

पिंडतारकमित्येतत्प्राचीनं तीर्थमुत्तमम् । कुम्भकुक्षिगिरिस्थं तत्पित्र्ये कर्मणि सिद्धिदम्

Ang pinakadakila at sinaunang tīrtha na ito ay tinatawag na Piṇḍatāraka. Nasa Bundok Kumbhakukṣi, at nagbibigay ito ng katuparan sa mga ritwal para sa mga ninuno (pitṛ-karman), lalo na sa pag-aalay ng piṇḍa.

Verse 59

प्राचीनेश्वरदेवस्य पुरोभूतं प्रति ष्ठितम् । प्राची सरस्वती यत्र तत्र किं मृग्यते परम्

Ito’y itinatag sa harap ng Panginoong Prācīneśvara. Doon kung saan naroroon ang Sarasvatī na dumadaloy sa silangan—ano pang higit na layon ang hahanapin pa lampas sa pook na iyon?

Verse 60

निवृत्ते भारते युद्धे तत्र तीर्थे किरीटिना । प्रायश्चित्तं पुरा चीर्णं विष्णुना प्रेरिता त्मना

Pagkaraan ng digmaang Bhārata, sa tīrtha na iyon ay minsang nagsagawa ang Nakadiadema (Arjuna) ng prāyaścitta, na inuudyukan sa loob ng sarili ni Viṣṇu.

Verse 61

तेन तस्माद्विनिर्मुक्तः पातकात्पूर्वसंचितात् । नरतीर्थं ततः ख्यातं तत्र पापभयापहम्

Sa pamamagitan ng gayong pag-aalis-sala, siya’y napalaya sa mga kasalanang naipon noon pa. Kaya’t nakilala iyon bilang Naratīrtha, isang banal na tawiran na nag-aalis ng takot na bunga ng kasalanan.

Verse 62

नरतीर्थादन्यतीर्थं पुंडरीकमिति स्मृतम् । अर्जुनेन सहागत्य यत्र स्नातो हरिः प्रिये

Lampas sa Naratīrtha ay may isa pang banal na tawiran na inaalala bilang Puṇḍarīka. Doon, mahal ko, naligo si Hari matapos dumating na kasama si Arjuna.

Verse 63

प्राचीनेशात्परं तीर्थं वालखिल्येश्वरं महत् । तत्र तस्मान्महातीर्थात्तीर्थमन्यन्महो दयम्

Lampas sa Prācīneśa ay ang dakilang tīrtha na tinatawag na Vālakhilyeśvara. Mula sa dakilang banal na tawirang iyon ay may isa pang tīrtha na lubhang makapangyarihan sa pagpapala.

Verse 64

गंगासमागमंनाम तीर्थमन्यन्महोदयम् । तत्रालोक्य पुनर्देवीं दीनास्यां दीनमानसाम्

May isa pang lubhang mapalad na tīrtha na tinatawag na Gaṅgā-samāgama. Doon, nang muling masilayan ang Diyosa—nakayuko ang mukha at nanlulumong puso—

Verse 65

ब्रह्मासृजत्सखीं तस्याः कपिलां विपुलेक्षणाम् । हरिणीं हरिरप्याशु वज्रिणीमपि देवराट् । न्यंकुं विनोदनार्थं च सरस्वत्या ददौ हरः

Nilalang ni Brahmā para sa kanya ang isang kasama—si Kapilā, na malalawak ang mga mata. Si Hari naman ay agad na lumikha ng isa pang kasama, si Hariṇī; at si Indra, hari ng mga diyos, ay gumawa rin kay Vajriṇī. At si Hara (Śiva) ay nagkaloob kay Sarasvatī ng Nyaṅku para sa kanyang paglilibang.

Verse 66

ततः प्रहृष्टा सा देवी देवादेशात्सरस्वती । तस्माद्गन्तुं समारब्धा प्राचीना पापनाशिनी

Pagkaraan nito, ang Diyosa Sarasvatī, nagalak sa utos ng mga diyos, ay nagsimulang umalis mula roon—siya ang sinauna at tagapuksa ng mga kasalanan.

Verse 67

ईश्वर उवाच । दक्षिणां दिशमास्थाय पुनः पश्चान्मुखी तदा । सरस्वती महादेवी वडवानलधारिणी । तदुत्तरे तटे तीर्थमेकद्वारमिति स्मृतम्

Sinabi ni Īśvara: “Tumungo sa timog; at noon, si Sarasvatī Mahādevī—na nagtatangan ng apoy na Vaḍavānala (apoy sa ilalim ng dagat)—ay muling humarap sa kanluran. Sa kaniyang hilagang pampang ay may isang tīrtha na tanyag sa pangalang Ekadvāra.”

Verse 68

एकद्वारेण यत्सेना स्वर्गं प्राप्ता ततो वरात् । तस्मात्तीर्थात्पुनश्चान्यत्तीर्थं यत्र गुहेश्वरः

Sa pagdaan sa banal na tawiran na tinatawag na Ekadvāra, ang pangkat na iyon ay nakarating sa langit dahil sa biyaya. Mula sa tīrtha na iyon, dapat pang magtungo sa isa pang banal na pook—kung saan naroon si Guheśvara.

Verse 69

गुहेन स्थापितः पूर्वं यत्र देवो महेश्वरः । गुहेश्वरान्नातिदूरे वटेश्वरमिति स्मृतम्

Doon, noong unang panahon, ang Diyos na Maheśvara ay itinindig at itinalaga ni Guha. Hindi kalayuan sa Guheśvara ay may pook na inaalala bilang Vaṭeśvara.

Verse 70

दिव्यं सरस्वतीतीरे व्यासेनाराधितं पुरा । आमर्द्दकी नदी यत्र सरस्वत्या सहैकताम्

Sa pampang ng Sarasvatī ay may isang banal at makalangit na tīrtha, na sinamba noon ni Vyāsa—doon ang ilog na Āmarddakī ay nagiging iisa kasama ng Sarasvatī.

Verse 71

संप्राप्ता तन्महातीर्थं फलदं सर्वदेहिनाम् । आमर्दकी संगमं तं नापुण्यो वेद कश्चन । संगमेश्वरनामेति तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्

Ang sinumang makarating sa dakilang tīrtha na yaon ay tumatanggap ng bunga ng kabanalan para sa lahat ng may katawan. Ang tagpuan ng ilog Āmardakī ay hindi nalalaman ng sinumang walang merito. Doon ay itinatag ang isang liṅga na may pangalang Saṃgameśvara.

Verse 72

मुण्डीश्वरेति च तथा प्रसिद्धिमगमत्क्षितौ । मुंडीश्वरसमीपस्थं सरस्वत्यां महोदयम्

Ito’y sumikat sa daigdig sa pangalang Muṇḍīśvara. Malapit sa Muṇḍīśvara, sa ilog Sarasvatī, naroon ang isang tīrtha na tinatawag na Mahodaya.

Verse 73

नाम्ना यत्प्राङ्मुखं तीर्थं सरस्वत्यास्तटे स्थितम् । मांडव्येश्वरनाम्ना वै यत्रेशः संप्रतिष्ठितः

May isang tīrtha na tinatawag na Prāṅmukha, na nasa pampang ng ilog Sarasvatī. Doon itinatag ang Panginoon sa pangalang Māṇḍavyeśvara.

Verse 74

पीलुकर्णिकसंज्ञं तु तीर्थमन्यत्पुनस्ततः । सरस्वतीतीरगतमृषिणा सेवितं महत्

Mula roon, may isa pang tīrtha na tinatawag na Pīlukarṇikā—dakila at pinupuntahan ng isang ṛṣi, na nasa pampang ng Sarasvatī.

Verse 75

तस्मादन्यत्सरस्वत्यां तीर्थं द्वारवती स्मृतम् । तीर्थानां प्रवरं देवि यत्र संनिहितो हरिः

Mula roon, sa Sarasvatī, may isa pang tīrtha na inaalala bilang Dvāravatī. O Devī, ito ang pinakadakila sa mga tīrtha, sapagkat naroroon si Hari.

Verse 76

ततस्तस्य समीपस्थं तीर्थं गोवत्ससंज्ञितम् । यत्रावतीर्य गोवत्सस्वरूपेणांबिकापतिः

Malapit doon (Dvāravatī) ay may isang tīrtha na tinatawag na Govatsa, kung saan bumaba si Ambikāpati, na nag-anyong guya.

Verse 77

स्वयं भूलिंगरूपेण संस्थितस्तेजसां निधिः । गोवत्सान्नैरृते भागे दृश्यते लोहयष्टिका

Doon, ang sisidlan ng banal na ningning ay kusang nakatindig sa anyong Bhūliṅga. Sa timog-kanluran ng Govatsa, may nakikitang isang tungkod na bakal bilang palatandaan.

Verse 78

स्वयंभूलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्वयं स्थितः । एकविंशति वारस्य भक्त्या पिंडस्य यत्फलम्

Doon, si Rudra mismo ay nananahan sa anyo ng kusang nahayag na Liṅga (svayambhū-liṅga). Anumang gantimpala na makamit sa pag-aalay ng piṇḍa nang may debosyon sa loob ng dalawampu’t isang araw—

Verse 79

गंगायां प्राप्यते पुंसां श्राद्धेनैकेन तत्र तत् । ततस्तस्मान्महातीर्थाद्बालक्रीडनकी यथा

—ang gayong kapakinabangan ay natatamo ng mga tao sa Ilog Gaṅgā sa pamamagitan lamang ng isang śrāddha roon. At mula sa dakilang tīrtha na iyon pasulong, siya’y kumilos na parang batang dalagang naglalaro.

Verse 80

सखीभिः सहिता तत्र क्रीडताऽसौ यथेच्छया । आनुलोम्यविलोम्येन दक्षिणेनोत्तरेण च

Kasama ang kanyang mga kasama, siya’y naglaro roon ayon sa nais—minsan ay sumasabay sa agos at minsan ay sumasalungat dito, patimog at patihilaga rin.

Verse 81

रुल्लं प्राप्य पुनर्देवी समुद्भूता मनोरमा । रुल्लं नाम पुरं यत्र सृष्टं देवेन शंभुना

Muling nakarating sa Rullā, ang marikit na Diyosa ay nagpakita roon. Sa pook na iyon naroon ang lungsod na tinatawag na Rullā, na nilikha ng diyos na Śambhu.

Verse 82

सह देवैस्तु पार्वत्या धारायंत्रप्रयोगकैः । एकं वर्षसहस्रं तु शंभुना तत्र रुल्लितम्

Doon, kasama ang mga diyos at si Pārvatī, sa pamamagitan ng mga kasangkapang pantubig, pinangyari ni Śambhu na ang pook ay maging ‘rullita’ sa loob ng ganap na isang libong taon.

Verse 83

रुल्लं तत्र ह्रदं नाम सरस्वत्यां महोदयम् । साक्षात्तत्र महादेव आनंदेश्वरसंज्ञितः

Naroon ang isang lawa na tinatawag na Rullā, isang dakila at mapalad na tīrtha sa tabi ng Sarasvatī. Doon mismo, hayagang naroroon si Mahādeva na kilala sa pangalang Ānandeśvara.

Verse 84

पश्चिमेन स्थितं तत्र शम्भोरायतनस्य तु । स मेरोर्दक्षिणे पादे नखस्तु परिकीर्तितः

Sa kanluran ng dambana ni Śambhu ay may isang banal na tanda na nakatindig. Ito’y bantog bilang ‘kuko’ sa timog na paa ng Bundok Meru.

Verse 85

पश्यंति ये नराः सम्यक्तेऽपि पापविवर्जिताः । अश्वमेधसहस्रस्य प्राप्नुवंति फलं ध्रुवम्

Ang sinumang tumitingin dito nang wasto ay napapawi ang kasalanan. Tiyak nilang matatamo ang bunga ng isang libong paghahandog na Aśvamedha.

Verse 86

परतस्तस्य कूष्मांडमुनेस्तत्राश्रमं महत् । कूष्मांडेश्वरसंज्ञं तु तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

Sa kabila pa roon naroon ang dakilang ashram ng pantas na muni na si Kūṣmāṇḍa. Ang tīrtha na tinatawag na Kūṣmāṇḍeśvara ay bantog sa tatlong daigdig.

Verse 87

कोल्लादेवी स्थिता तत्र सर्वपापभयापहा । अन्तर्द्धानेन तां कोल्लां संप्राप्ता सा महानदी

Doon nananahan ang Diyosa Kollā, tagapag-alis ng lahat ng kasalanan at pangamba. Sa pamamagitan ng mahiwagang paglalaho, ang dakilang ilog ay nakarating sa Kollā na yaon.

Verse 88

ततोऽप्यंतर्हिता भूत्वा संप्राप्ता तु मनोरमम् । सानुं मदनसंज्ञं तु क्षेत्रं सिद्धनिषेवितम्

Pagkaraan, muli siyang naglaho at dumating sa isang kaaya-ayang pook—ang dalisdis na tinatawag na Madana—isang banal na kṣetra na dinadalaw at pinaglilingkuran ng mga siddha.

Verse 89

ततोऽप्यंतर्हिता भूत्वा पुनः प्राप्ता हिमाचलम् । खादिरामोदनामानं सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलम्

Muli siyang naglaho at narating ang Himalaya, sa pook na tinatawag na Khādirāmoda, na nagniningning sa mga bulaklak sa bawat panahon.

Verse 90

तत्रारुह्य विलोक्याथ ददर्श सुमनोरमम । क्षारोदं पश्चिमाशास्थं घनवृंदमिवोन्नतम्

Pag-akyat niya roon at paglingon sa paligid, nasilayan niya ang isang lubhang kaakit-akit na tanawin: ang Kṣāroda, ang dagat-alat sa kanluran, na nakatindig na parang kumpol ng makakapal na ulap.

Verse 91

एवंविधं च तं तत्र सा विलोक्य महाप्रभा । हर्षात्पंचानना भूत्वा देवकार्यार्थमुद्यता

Nang masilayan niya roon ang kahanga-hangang tanawin, ang maningning na Diyosa—sa galak—ay naging may limang mukha at naghanda upang ganapin ang layunin ng mga diyos.

Verse 92

हरिणी वज्रिणी न्यंकुः कपिला च सरस्वती । पंचस्रोताः स्थिता तत्र मुनिनोक्ता सरस्वती

Doon, ang Sarasvatī—gaya ng sinabi ng mga muni—ay nanatiling limang agos: Hariṇī, Vajriṇī, Nyaṃku, Kapilā, at Sarasvatī.

Verse 93

श्रमापनोदं कुर्वाणा मुनीनां यत्र संस्थिता । तत्तत्पादकमित्युक्तं तीर्थं तीर्थार्थिनां नृणाम् । सर्वेषां पातकानां च शोधनं तद्वरानने

Kung saan siya nananatili upang alisin ang pagod ng mga muni, ang pook na iyon ay tinatawag na ‘Tattatpādaka’—isang tīrtha para sa mga taong naghahanap ng banal na tawiran; at, O may magandang mukha, iyon ay tagapaglinis ng lahat ng kasalanan.

Verse 94

खादिरामोदमासाद्य तत्रस्था वीक्ष्य सागरम् । गन्तुं प्रवृत्ता तं वह्निमादाय सुरसुन्दरि

Pagdating sa Khādirāmoda at tumigil doon, minasdan niya ang karagatan; saka, O kagandahan ng mga sura, kinuha niya ang apoy na iyon at nagpatuloy sa paglalakbay.

Verse 95

दग्ध्वा कृतस्मरं देवी पुनरादाय वाडवम् । समुद्रस्य समीपस्था स्थिता हृष्टत नूरुहा

Matapos sunugin si Kṛtasmara, muling kinuha ng Diyosa ang Vāḍava, ang apoy sa ilalim ng dagat. Nakatayo malapit sa karagatan, payat at banayad ang mga biyas, nanatili siya roon na nagagalak.

Verse 96

ततः प्रविष्टा सा देवी अगाधे लवणांभसि । वाडवं वह्निमादाय जलमध्ये व्यसर्जयत्

Pagkaraan, pumasok ang Diyosa sa malalim na tubig-alat; kinuha ang apoy na Vāḍava at pinakawalan ito sa gitna ng dagat.

Verse 97

ततस्तस्याः पुनः प्रीतः स्वय मेव हुताशनः । तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म वचनं चेदमब्रवीत्

Pagkaraan, si Hutaśana (Apoy) mismo ay muling nalugod sa kanya; nang makita ang mahirap na gawaing iyon, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 98

परितुष्टोऽस्मि ते भद्रे वरं वरय सुव्रते । तत्ते दास्याम्यहं प्रीतो यद्यपि स्यात्सु दुर्लभम्

“O pinagpalang ginang na may marangal na panata! Lubos akong nalugod sa iyo. Pumili ng isang biyaya; ikagagalak kong ipagkaloob—kahit ito’y napakahirap makamtan.”

Verse 99

ईश्वर उवाच । प्रगृह्य वलयं हस्तादिदं वचनमब्रवीत् । इदं मे वलयं वह्ने वक्त्रे धार्यं सदा त्वया

Wika ni Īśvara: “Kinuha niya ang pulseras mula sa kamay nito at nagsalita: ‘O Apoy, ang pulseras na ito sa akin ay dapat mong isuot palagi sa iyong bibig.’”

Verse 100

अनेन शक्यते यावत्तावत्तोयं समाहर । न त्वया शोषणीयोऽयं समुदः सरितांपतिः

“Sa pamamagitan nito, magtipon ka lamang ng tubig ayon sa kaya. Huwag mong patuyuin ang karagatang ito—panginoon ng mga ilog.”

Verse 101

बाढमित्येव चोक्त्वा स प्रविष्टो निधिमंभसाम् । एवमेषा महादेवि प्रभासे तु सरस्वती । गृहीत्वा वाडवं प्राप्ता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम्

Sa pagsasabing, “Mangyari nawa,” siya’y pumasok sa kayamanang tahanan ng mga tubig, ang karagatan. Kaya, O Dakilang Diyosa, sa Prabhāsa ay kinuha ni Sarasvatī ang Apoy na Vāḍava at dumating doon upang bigyang-lugod ang mga pantas na rishi.

Verse 102

सा विश्रांता कुरुक्षेत्रे भद्रावर्ते च भामिनि । पुष्करे श्रीकला देवी प्रभासे च महानदी

O marilag na ginang, siya’y nagpahinga sa Kurukṣetra at sa Bhadrāvarta. Sa Puṣkara, siya ang Diyosa Śrīkalā; at sa Prabhāsa, siya ang dakilang ilog.

Verse 103

देवमातेति सा तत्र संस्थिता लवणोदधौ । अस्मिन्मन्वंतरे देवि आदौ त्रेतायुगे पुरा

Doon, sa maalat na karagatan, siya’y nanahan sa pangalang “Devamātā” (Ina ng mga Deva). Sa Manvantara na ito, O Diyosa, noong unang panahon, sa pasimula ng Tretā-yuga…

Verse 104

इति वृत्तं सरस्वत्या वाडवाग्नेस्तथाभवत् । मन्वन्तरे व्यतीतेऽस्मिन्भविताऽन्यस्तु वाडवः

Ganyan naganap ang salaysay tungkol kay Sarasvatī at sa Apoy na Vāḍava. Kapag lumipas ang Manvantara na ito, lilitaw ang isa pang Apoy na Vāḍava.

Verse 105

ज्वालामुखेति नाम्ना वै रुद्रक्रोधाद्भविष्यति । सरस्वत्यास्तथा नाम ख्यातिं ब्राह्मीति यास्यति

Ito’y lilitaw mula sa poot ni Rudra, na may pangalang “Jvālāmukha.” Gayundin, ang pangalan ni Sarasvatī ay magiging tanyag bilang “Brāhmī.”

Verse 106

सरस्वतीति वै लोके वर्तते नाम सांप्रतम् । अतीतं नाम यत्तस्याः कमंडलुभवेति च । रत्नाकरेति सामुद्रं सत्यं नामांतरं पुरा

Sa daigdig ngayon, siya’y kilala sa pangalang “Sarasvatī.” Ang dating pangalan niya ay “Kamaṇḍalubhava” (isinilang mula sa banga ng tubig), at ang “Ratnākara” ay tunay na sinaunang pangalang-dagat niya noong unang panahon.

Verse 107

अस्मिन्मन्वंतरे देवि सागरेति प्रकीर्तितम् । क्षांरोदेति भविष्यं तु नाम देवि प्रकीर्ति तम्

Sa Manvantara na ito, O Diyosa, siya’y ipinupuri sa pangalang “Sāgarā” (ng karagatan). Sa hinaharap naman, O Diyosa, ang pangalang ipahahayag ay “Kṣāṃrodā.”

Verse 108

एवं जानाति यः कश्चित्स तीर्थफलमश्नुते । स्वर्गनिःश्रेणिसंभूता प्रभासे तु सरस्वती

Sinumang nakauunawa nang ganito ay tunay na nagtatamo ng bunga ng banal na tīrtha. Sapagkat dito sa Prabhāsa, sinasabing si Sarasvatī ay lumitaw bilang isang “hagdan” na umaakyat tungo sa langit.

Verse 109

नापुण्यवद्भिः संप्राप्तुं पुंभिः शक्या महानदी । प्राची सरस्वती देवि सर्वत्र च सुदुर्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

Ang dakilang ilog na ito’y hindi mararating ng mga taong salat sa kabutihang-loob at merito. Ang sinaunang Sarasvatī na dumadaloy sa silangan, O Diyosa, ay napakabihirang matagpuan saanman—lalo na sa Kurukṣetra, sa Prabhāsa, at gayundin sa Puṣkara.

Verse 110

एवंप्रभावा सा देवी वडवानल धारिणी । अग्नितीर्थसमीपस्था स्थिता देवी सरस्वती

Ganyan ang kapangyarihan ng Diyosa: si Sarasvatī, na nagtataglay ng Vaḍavānala (apoy na nasa ilalim ng lupa), ay nananahan malapit sa Agnitīrtha.

Verse 111

तामादौ पूजयेद्यस्तु स तीर्थफलमश्नुते । सागरं यच्च तत्तीर्थं पापघ्नं पुण्य वर्द्धनम्

Ang sinumang unang sumamba sa Kanya ay nagkakamit ng ganap na bunga ng paglalakbay-pananampalataya. At ang tīrtha sa karagatan ay tagapuksa ng kasalanan at tagapagpalago ng kabutihang-loob.

Verse 112

दर्शनादेव तस्यैव महाक्रतुफलं लभेत् । अग्निचित्कपिला सत्री राजा भिक्षुर्महोदधिः

Sa pagtanaw pa lamang dito, nakakamit ang bunga ng isang dakilang handog-sakripisyo. (Dito binabanggit ang mga kaugnay sa ritwal at lugar:) ang tagapagtayo ng dambanang-apoy, ang bakang Kapilā, ang nagsasagawa ng sattra, ang hari, ang pulubing-asceta, at ang dakilang karagatan.

Verse 113

दृष्टमात्राः पुनंत्येते तस्मा त्पश्येद्धि भावितः । अग्नितीर्थे नरः स्नात्वा पावके प्रक्षिपेत्ततः । गुग्गुलं भारसहितं सोग्निलोके महीयते

Ang mga ito’y nagpapadalisay sa pagtanaw pa lamang; kaya dapat silang pagmasdan nang may pusong deboto. Pagkaligo sa Agnitīrtha, ihulog ng tao ang guggulu (kamanyang) sa banal na apoy, kasama ang nararapat na sukat; siya’y pararangalan sa daigdig ni Agni.

Verse 114

एवं संक्षेपतः प्रोक्तो ह्यग्नि तीर्थमहोदयः । सरस्वत्याश्च माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

Sa ganitong paglalagom, naipahayag ang dakilang kaluwalhatian ng Agnitīrtha—kasama ang kadakilaan ni Sarasvatī na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 115

स्नात्वाग्नितीर्थे विधिवत्कंकणं प्रक्षिपेततः । सुवर्णस्य महादेवि यथावित्तानु सारतः

Pagkatapos maligo sa Agnitīrtha ayon sa tuntunin, O Dakilang Diyosa, ihulog niya bilang handog ang isang pulseras na ginto, ayon sa kaya ng kanyang kabuhayan.

Verse 116

ततः सरस्वतीं पूज्य कपर्दिनमथार्चयेत्

Pagkaraan, matapos sambahin si Sarasvatī, nararapat sambahin ang Kapardin (Śiva) pagkatapos nito.

Verse 117

ततः केदारनामानं भीमेश्वरमतःपरम् । भैरवेश्वरनामानं चण्डीश्वरमतः परम्

Pagkatapos nito, sambahin si Śiva na tinatawag na Kedāra, at kasunod si Bhīmeśvara; pagkatapos ay si Bhairaveśvara, at saka si Caṇḍīśvara.

Verse 118

ततः सोमेश्वरं देवं पूजयेद्विधिवन्नरः । नवग्रहेश्वरानिष्ट्वा रुद्रैकादशकं तथा

Pagkaraan, dapat sambahin ng tao ang Panginoong Someśvara ayon sa wastong ritwal; at matapos sambahin nang nararapat ang mga Panginoon ng Siyam na Graha, sambahin din ang Labing-isang Rudra.

Verse 119

ततः संपूजयेद्देवं ब्रह्माणं बालरूपिणम् । एवं रौद्री समाख्याता यात्रा पातकनाशिनी

Pagkatapos, sambahin ang diyos na si Brahmā na nasa anyong bata. Ganito inilarawan ang paglalakbay na tinatawag na ‘Raudrī’, na pumupuksa sa kasalanan.

Verse 121

एवं कृत्वा ततो गच्छेन्महादेवीं सरस्वतीम्

Matapos gawin ito, saka dapat magtungo sa Mahādevī Sarasvatī.

Verse 122

सरस्वतीवससमा कुतो गुणाः सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः । सरस्वतीं प्राप्य दिवं गता नराः पुनः स्मरिष्यंति नदीं सरस्वतीम्

Saan may kabutihang maihahambing sa paninirahan kasama si Sarasvatī? Saan may ligayang maihahambing sa pamumuhay kasama si Sarasvatī? Yaong mga taong nakarating sa Sarasvatī at nakaabot sa langit, ay muling nag-aalaala sa ilog na Sarasvatī.