Adhyaya 237

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यादवस्थलमुत्तमम् । यादवा यत्र नष्टा वै षट्पंचाशच्च कोटयः

Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa pinakabanal na pook na tinatawag na Yādavasthala—kung saan tunay na napuksa ang mga Yādava, na may bilang na limampu’t anim na krore.

Verse 2

यत्र वज्रेश्वरो देवो वज्रेणाराधितः सदा । यत्राभूद्दिव्यदृष्टीनामृषीणामाश्रमं कुलम्

Doon, ang diyos na Vajreśvara ay laging sinasamba sa pamamagitan ng vajra; at doon din umiral ang āśrama ng angkan ng mga rishi na may banal na paningin.

Verse 3

देव्युवाच । कथं विनष्टा भगवन्नन्धका वृष्णिभिः सह । पश्यतो वासुदेवस्य भोजाश्चैव महारथाः

Wika ng Diyosa: O Mapalad na Panginoon, paano napuksa ang mga Andhaka kasama ng mga Vṛṣṇi? At habang nakatingin si Vāsudeva, paano rin nagwakas ang mga Bhoja, yaong mga dakilang mandirigmang karo?

Verse 4

केन शप्तास्तु ते वीरा नष्टा वृष्ण्यन्धकादयः । भोजाश्चैव महादेव विस्तरेण वदस्व मे

Sino ang nagsumpa sa mga bayaning iyon kaya napuksa ang mga Vṛṣṇi, ang mga Andhaka, at ang iba pa, pati ang mga Bhoja? O Mahādeva, isalaysay mo sa akin nang lubos na detalyado.

Verse 5

ईश्वर उवाच । षट्त्रिंशे च कलौ वर्षे संप्राप्तेऽन्धकवृष्णयः । अन्योन्यं मुशलैस्ते हि निजघ्नुः कालनोदिताः

Wika ni Īśvara: Nang dumating ang ika-tatlumpu’t anim na taon ng Kali, ang mga Andhaka at Vṛṣṇi—uudyok ng Panahon—ay nagpatayan sa isa’t isa gamit ang mga pamalo.

Verse 6

विश्वामित्रं च कण्वं च नारदं च यशस्विनम् । सारणप्रमुखान्भोजान्ददृशुर्द्वारकां गतान्

Nakita nila sina Viśvāmitra, Kaṇva, at ang marangal na Nārada; at nakita rin nila ang mga Bhoja na pinangungunahan ni Sāraṇa, na dumating sa Dvārakā.

Verse 7

ते वै सांबं समानिन्युर्भूषयित्वा स्त्रियं यथा । अब्रुवन्नुपसंगम्य देवदंडनिपीडिताः

Iniharap nila si Sāmba, pinalamutian siya na wari’y isang babae; saka lumapit sa mga rishi at nagsalita—nauna nang pinipiga ng kaparusahan ng mga diyos.

Verse 8

इयं स्त्री पुत्रकामस्य बभ्रोरमिततेजसः । ऋषयः साधु जानीत किमियं जनयिष्यति

“Ang babaeng ito ay kay Babhru na may di-masukat na ningning, na naghahangad ng anak na lalaki. O mga rishi, alamin nang wasto—ano ang isisilang niya?”

Verse 9

इत्युक्तास्ते तदा देवि विप्रलंभप्रधर्षिताः । प्रत्यब्रुवंस्तान्मुनयस्तच्छृणुष्व यथातथम्

O Diyosa, nang masabihan sila nang gayon at maudyukan ng panlilibak at pang-iinsulto, sumagot ang mga muni sa kanila. Makinig ngayon, ayon sa nangyari nang tunay.

Verse 10

ऋषय ऊचुः । वृष्ण्यन्धकविनाशाय मुशलं घोरमायसम् । वासुदेवस्य दायादः सांबोऽयं जनयिष्यति

Sinabi ng mga rishi: “Para sa pagkapuksa ng mga Vṛṣṇi at Andhaka, ang Sāmba na ito—salinlahi ni Vāsudeva—ay magbubunga ng isang kakila-kilabot na pamalong bakal.”

Verse 11

येन यूयं सुदुर्वृत्ता नृशंसा जातमन्यवः । उच्छेत्तारः कुलं सर्वमृते रामाज्जनार्द्दनात्

“Sapagkat kayo’y lubhang naging masama—malupit at nag-aalab sa kapalaluan—bubunutin ninyo ang sarili ninyong angkan, maliban kina Rāma at Janārdana.”

Verse 12

त्यक्त्वा यास्यति वः श्रीमांत्यक्त्वा भूमिं हलायुधः । जरा कृष्णं महाभागं शयानं तु निवेत्स्यति

“Ang kasaganaan ay tatalikod sa inyo at lilisan. Si Halāyudha (Balarāma) ay aalis sa daigdig. At si Jārā ay tatama sa dakilang mapalad na Kṛṣṇa habang Siya’y nakahimlay at nagpapahinga.”

Verse 13

इत्यब्रुवंस्ततो देवि प्रलब्धास्ते दुरात्मभिः । मुनयः क्रोधरक्ताक्षाः समीक्ष्याथ परस्परम्

O Diyosa, matapos magsalita nang gayon, ang mga pantas na nilibak ng masasamang-loob ay namula ang mga mata sa poot, at saka nagtinginan sa isa’t isa.

Verse 14

तथोक्ता मुनयस्ते तु ततः केशवमभ्ययुः । अथावदत्तदा वृष्णीञ्छ्रुत्वैवं मधुसूदनः

Pagkasabi nang gayon, lumapit ang mga pantas kay Keśava. Nang marinig ni Madhusūdana ang nangyari, nagsalita Siya sa mga Vṛṣṇi.

Verse 15

अभिज्ञो मतिमांस्तस्य भवितव्यं तथेति तत् । एवमुक्त्वा हृषीकेशः प्रविवेश पुनर्गृहान्

Si Hṛṣīkeśa, ang ganap na nakaaalam at marunong, ay naunawaan: “Ganyan nga ang dapat mangyari.” Pagkasabi nito, muli Siyang pumasok sa Kanyang tahanan.

Verse 16

कृतांतमन्यथाकर्त्तुं नैच्छत्स जगतः प्रभुः । श्वोभूते सततः सांबो मुसलं तदसूत वै

Ang Panginoon ng sanlibutan ay hindi ninais baguhin ang itinakda ng tadhana. Kaya kinabukasan, si Sāmba ay tunay na nagluwal ng musala, ang pestilyong bakal na iyon.

Verse 17

येन वृण्ष्यन्धककुले पुरुषा भस्मसात्कृताः । वृष्ण्यन्धकविनाशाय किंकरप्रतिमं महत्

Sa pamamagitan ng pamalong iyon, ang mga lalaki ng angkang Vṛṣṇi–Andhaka ay naging abo—isang napakalaking kasangkapan, na wari’y alipin ng tadhana, para sa paglipol ng Vṛṣṇi at Andhaka.

Verse 18

असूत शापजं घोरं तच्च राज्ञे न्यवेदयत् । विषण्णोऽथ ततो राजा सूक्ष्मं चूर्णमकारयत्

Nilalang niya ang kakila-kilabot na bagay na isinilang mula sa sumpa at iniulat iyon sa hari. Pagkaraan, ang haring nabagabag ay nag-utos na durugin iyon hanggang maging pinong pulbos.

Verse 19

प्राक्षिपत्सागरे तत्र पुरुषो राजशासितः । अथोवाच स्वनगरे वचनादाहुकस्य हि

Doon, isang lalaki—na kumikilos ayon sa utos ng hari—ang itinapon sa dagat. Pagkaraan, sa sarili niyang lungsod, ipinahayag niya ang salitang iyon, sapagkat iyon ay winika ni Āhuka.

Verse 21

यश्च वो विदितं कुर्यादेवं कश्चित्क्वचिन्नरः । स जीवञ्छूलमारोहेत्स्वयं कृत्वा सबांधवः

At sinumang lalaki, saanman, na magbunyag nito sa inyo—siya, kasama ang kanyang mga kamag-anak, ay aakyat sa tulos nang buhay, sapagkat siya mismo ang nagdala ng kaparusahan sa sarili.

Verse 22

ततो राजभयात्सर्वे नियमं तत्र चक्रिरे । नराः शासनमाज्ञाय रामस्याक्लिष्टकर्मणः

Kaya dahil sa takot sa hari, ang lahat doon ay nagpatupad ng mahigpit na tuntunin. Ang mga tao, nang maunawaan ang atas ni Rāma na di napapagod sa gawa, ay sumunod.

Verse 23

एवं प्रयतमानानां वृष्णीनामन्धकैः सह । कालो गृहाणि सर्वाणि परिचक्राम नित्यशः

Habang ang mga Vṛṣṇi, kasama ang mga Andhaka, ay nagsisikap nang gayon, ang Kāla—ang Panahon mismo—ay patuloy na umiikot, nililibot ang lahat ng kanilang mga bahay araw-araw.

Verse 24

करालो विकटो मुंडः पुरुषः कृष्णपिंगलः । सम्मार्जनी महाकेतुर्जपापुष्पावतंसकः

May isang lalaki ang nagpakita—mabangis ang mukha, nakapanghihilakbot ang anyo, ahit ang ulo, at maitim na may kayumangging dilaw ang kulay—may hawak na walis, may dakilang watawat, at may palamuting kuwintas ng bulaklak na japā (hibiscus).

Verse 25

कृकलासवाहनश्च रत्तिकाकर्णभूषणः । गृहाण्यवेक्ष्य वृष्णीनां नादृश्यत पुनः क्वचित्

May kṛkalāsa (bayawak/butil) siyang sinasakyan at may rattikā na palamuti sa tainga. Pagkaraang silipin ang mga bahay ng mga Vṛṣṇi, hindi na siya muling nakita saanman.

Verse 26

तस्य चासन्महेष्वासाः शरैः शतसहस्रशः । न चाशक्यत वेद्धुं स सर्वभूताप्ययं सदा

At may mga makapangyarihang mamamana na nagpapakawala ng daan-daang libong palaso sa kanya; ngunit hindi siya mapasok o matamaan—sapagkat siya, magpakailanman, ang pagkalusaw ng lahat ng nilalang.

Verse 27

उत्पेदिरे महावाता दारुणा हि दिने दिने । वृष्ण्यन्धकविनाशाय बहवो लोमहर्षणाः

Araw-araw, sumiklab ang mga nakapanghihilakbot na malalakas na hangin; marami sa mga ito’y nakapangingilabot—hudyat ng pagkapuksa ng mga Vṛṣṇi at Andhaka.

Verse 28

विवृद्ध्य मूषिका रथ्यावितुन्नमणिकास्तथा । केशान्ददंशुः सुप्तानां नृणां युवतयो निशि

Dumami nang labis ang mga daga, gayundin ang mga pesteng rathyāvitunnamaṇikā. Sa gabi, kinagat ng mga dalagang bata ang buhok ng mga lalaking natutulog.

Verse 29

चीचीकूचीत्यवाशंत सारिका वृष्णिवेश्मसु । नोपशाम्यति शब्दश्च स दिवारात्रमेव वा

Sa mga bahay ng mga Vṛṣṇi, ang mga maya ay patuloy na sumisigaw ng “cīcīkūcī!”, at ang tunog na iyon ay hindi humupa, nagpapatuloy araw at gabi.

Verse 30

अन्वकुर्वन्नुलूकाश्च वायसान्वृष्णिवेश्मसु । अजाः शिवानां च रुतमन्वकुर्वत भामिनि

Sa mga bahay ng mga Vṛṣṇi, ang mga kuwago ay nagsimulang sumagot sa huni ng mga uwak. Maging ang mga kambing ay umalingawngaw sa masamang hudyat na alulong ng mga asong-gubat—O marikit na ginang—bilang mga tanda ng kasawian.

Verse 31

पांडुरारक्तपादाश्च विहगाः कालप्रेरिताः । वृष्ण्यन्धकगृहेष्वेवं कपोता व्यचरंस्तदा

Ang Panahon mismo ang nagtulak sa mga ibong may maputlang mapulang paa. Kaya sa mga bahay ng mga Vṛṣṇi at Andhaka, ang mga kalapati ay pagala-gala sa lahat ng dako noon—isa pang masamang pangitain.

Verse 32

व्यजायंत खरा गोषु करभाश्चाश्वतरीषु च । शुनीष्वपि बिडालाश्च मूषका नकुलीषु च

Ipinanganak ang mga asno sa gitna ng mga baka, at ang mga kamelyo sa gitna ng mga babaeng mula; ang mga pusa ay ipinanganak maging sa gitna ng mga aso, at ang mga daga sa gitna ng mga nakula (mongoose)—pagkalito ng kalikasan na lumitaw bilang nakapanghihilakbot na masamang hudyat.

Verse 33

तापत्रयांत पापानि कुर्वंतो वृष्णयस्तथा । अद्विषन्ब्राह्मणांश्चापि पितॄन्देवांस्तथैव च

Dahil sa tatlong uri ng pagdurusa (tāpatraya), ang mga Vṛṣṇi ay nakagawa ng mga kasalanan; gayunman, hindi nila kinapootan ang mga Brāhmaṇa, ni ang mga Pitṛ (mga ninuno), ni ang mga Deva.

Verse 34

गुरूंश्चाप्यवमन्यंते न तु रामजनार्दनौ । भार्याः पतीन्व्युच्चरंति पत्नीश्च पुरुषास्तथा

Nagsimula pa silang hamakin ang mga nakatatanda at mga guro—ngunit hindi si Rāma at si Janārdana. Ang mga asawa ay nagsalita nang marahas laban sa kanilang mga lalaki, at ang mga lalaki rin ay gayon sa kanilang mga asawa.

Verse 35

विभावसुः प्रज्वलितो वामं विपरिवर्त्तते । नीललोहितमांजिष्ठा विसृजंश्चार्चिषः पृथक्

Ang apoy na si Vibhāvasu, bagaman naglalagablab, ay lumihis sa kaliwa; at nagbuga ito ng magkakahiwalay na dila ng apoy—bughaw, pula, at kulay mañjiṣṭhā—na nagpapakita ng masamang palatandaan.

Verse 36

उदयास्तमने नित्यं पर्यस्तः स्याद्दिवाकरः । व्यदृश्यत सकृत्पुंभिः कबन्धैः परिवारितः

Sa pagsikat at paglubog ng araw, ang Araw ay waring laging baluktot ang anyo; at kung minsan ay nakita ng mga tao na para bang napalilibutan siya ng mga katawang walang ulo—nakapanghihilakbot na pangitain.

Verse 37

महानसेषु सिद्धांते संस्कृतेऽन्ने तु भामिनि । उत्तार्यमाणे कृमयो दृश्यंते च वरानने

Sa malalaking kusina, nang ang pagkain ay ganap nang naluto at naihanda, O babaeng may magandang mukha, habang inihahain ay may mga uod na nakikitang lumilitaw—isang masamang pangitain sa pagkain na nagbibigay-buhay.

Verse 38

पुण्याहे वाच्यमाने च पठत्सु च महात्मसु । अभिधावंति श्रूयंते न चादृश्यत कश्चन

Habang ipinahahayag ang mga pagpapalang mapalad at ang mga dakilang kaluluwa’y bumibigkas ng mga banal na teksto, narinig ang yabag ng mga taong nagtatakbuhan—ngunit wala ni isa mang nakita.

Verse 39

परस्परस्य नक्षत्रं हन्यमानं पुनःपुनः । ग्रहैरपश्यन्सर्वैस्ते नात्मनस्तु कथञ्चन

Paulit-ulit nilang nakita ang mga bituin ng kapanganakan ng isa’t isa na tinatamaan ng mga planeta; ngunit ang sariling kapalaran ay hindi nila matanaw sa anumang paraan.

Verse 40

न हुतं पाचयत्यग्निर्वृष्ण्यंधकपुरस्कृतम् । समंतात्प्रत्यवाशंत रासभा दारुणस्वनाः

Hindi tinanggap nang wasto ng apoy ang mga handog na inihain ng mga Vṛṣṇi at Andhaka; at sa lahat ng dako, ang mga asno’y nag-ungulan nang marahas at nakapanghihilakbot—masamang pangitain ng nalalapit na kapahamakan.

Verse 41

एवं पश्यन्हृषीकेशः संप्राप्तान्कालपर्ययान् । त्रयोदशीं ह्यमावास्यां तां दृष्ट्वा प्राब्रवीदिदम्

Kaya nito, namasdan ni Hṛṣīkeśa ang pag-ikot ng panahon na dumating na; at nang makita niyang ang ikalabintatlong araw ay naging gaya ng amāvāsyā (dilim ng bagong buwan), sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 42

त्रयोदशी पंचदशी कृतेयं राहुणा पुनः । तदा च भारते युद्धे प्राप्ता चाद्य क्षयाय नः

Muli, sa bisa ni Rāhu, ang ikalabintatlong araw na ito’y ginawang parang ikalabinlima (dilim na gaya ng amāvāsyā); at tulad ng pagdating nito noong digmaang Bhārata, ngayon din ay dumating ito para sa aming pagkapuksa.

Verse 43

धिग्धिगित्येवकालं तं परिचिंत्य जनार्दनः । मेने प्राप्तं स षट्त्रिंशं वर्षं केशिनिषूदनः । पुत्रशोकाभिसंतप्ता गांधारी यदुवाच ह

Sa pagninilay sa panahong iyon, sumigaw si Janārdana, “Kasuklam-suklam, kasuklam-suklam!” Naunawaan ni Keśiniṣūdana na dumating na ang ika-tatlumpu’t anim na taon—gaya ng sinabi noon ni Gāndhārī na lugmok sa dalamhati para sa kaniyang mga anak.

Verse 44

एवं पश्यन्हृषीकेशस्तदिदं समुपस्थितम् । इदं च समनुप्राप्तमब्रवीद्यद्युधिष्ठिरः

Habang minamasdan ito ni Hṛṣīkeśa, ang sandaling itinakda ng kapalaran ay tumindig sa harap nila; at tungkol sa pangyayaring ito, binigkas niya ang sinabi ni Yudhiṣṭhira nang dumating ang gayong panahon.

Verse 45

पुरा व्यूढेष्वनीकेषु दृष्ट्वोत्पातान्सुदारुणान् । पुण्यग्रन्थस्य श्रवणाच्छांतिहोमाद्विशोधनात्

Noon, nang nakahanay na ang mga hukbo at nakita ang mga kakila-kilabot na masamang palatandaan, natatamo ang paglilinis sa pamamagitan ng pakikinig sa mga banal na kasulatan, sa pamamagitan ng handog na pampayapa (śānti-homa), at sa pamamagitan ng mga ritwal ng pagdadalisay.

Verse 46

पूततीर्थाभिषेकांच्च नान्यच्छ्रेयो भवेदिति । इत्युक्त्वा वासुदेवस्तच्चिकीर्षन्सत्यमेव च । आज्ञापयामास तदा तीर्थयात्रामरिंदमः

“At sa pamamagitan ng banal na paglulubog (abhiṣeka) sa mga dalisay na tīrtha, wala nang higit pang kabutihan.” Pagkasabi nito, si Vāsudeva—na nagpasiyang kumilos ayon sa katotohanan—ay nag-utos noon na isagawa ang paglalakbay-pananampalataya sa mga tīrtha, ang manlulupig sa mga kaaway.

Verse 47

अघोषयंत पुरुषास्तत्र केशवशासनात् । तीर्थयात्रा प्रभासे वै कार्येति वरवर्णिनि

Pagkaraan, ang mga lalaki roon ay naghayag ayon sa utos ni Keśava: “Tunay na dapat isagawa ang paglalakbay sa tīrtha sa Prabhāsa,” O binibining marikit ang anyo.

Verse 48

अथारिष्टानि वक्ष्यामि पुरीं द्वारवतीं प्रति । काली स्त्री पांडुरैर्दंतैः प्रविश्य नगरीं निशि

Ngayon ay ilalarawan ko ang mga masamang palatandaang tumutungo sa lungsod ng Dvāravatī: sa gabi, isang babaeng maitim na may mapuputlang ngipin ang pumasok sa lungsod—isang di-mabuting pagpapakita.

Verse 49

स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्ती द्वारकां प्रति धावति । अग्निहोत्रनिकेतं च सुमेध्येषु च वेश्मसु

Sa mga panaginip ng mga babae, siya’y nagnanakaw at tumatakbo patungong Dvārakā; sumugod pa siya sa mga tahanan ng agnihotra at sa mga bahay ng mga banal—isa pang nakapanghihilakbot na tanda.

Verse 50

वृष्ण्यंधकांश्च खादंती स्वप्ने दृष्टा भयानका । कुर्वंती भीषणं नादं कुर्कुटश्वानसंयुता

Sa panaginip ay lumitaw ang isang nakatatakot na anyong-babae, nilalamon ang mga Vṛṣṇi at Andhaka; may kasamang mga tandang at mga aso, at naglalabas ng kakilabot na sigaw—hudyat ng nalalapit na kapahamakan.

Verse 51

तथा सहस्रशो रौद्राश्चतुर्बाहव एव च । स्त्रीणां गर्भेष्वजायंत राक्षसा गुह्यकास्तथा

Gayundin, sa libu-libo ay may mababangis na nilalang—ang ilan ay may apat na bisig—na isinilang sa sinapupunan ng mga babae: mga rākṣasa at maging mga guhyaka—isa pang kakila-kilabot na pangitain.

Verse 52

अलंकाराश्च च्छत्राणि ध्वजाश्च कवचानि च । ह्रियमाणानि दृश्यंते रक्षोभिस्तु भयानकैः

Ang mga alahas, payong-seremonyal, mga watawat, at mga baluti ay nakitang tinatangay—inaagaw ng mga nakatatakot na rākṣasa—palatandaan ng nalalapit na pagkapahamak.

Verse 53

यच्चाग्निदत्तं कृष्णस्य वज्रनाभमयस्मयम् । दिवमाचक्रमे चक्रं वृष्णीनां पश्यतां तदा

At ang cakra na ibinigay ni Agni kay Kṛṣṇa—matigas na parang bakal, may pusod na tulad ng vajra—noon ay umangat at nagtungo sa langit, habang nakatanaw ang mga Vṛṣṇi.

Verse 54

युक्तं रथं दिव्यमादित्यवर्णं भयावहं पश्यतो दारुकस्य । ते सागरस्योपरिष्टाद्वर्तमानान्मनोजवांश्चतुरो वाजिमुख्यान्

Habang nakamasid si Dāruka, lumitaw ang isang nakapanghihilakbot na karwaheng banal, kasingliwanag ng araw; nakayuko rito ang apat na pangunahing kabayo, kasingbilis ng isip, na tumatakbo sa ibabaw ng dagat.

Verse 55

तालः सुपर्णश्च महाध्वजौ तौ सुपूजितौ रामजनार्दनाभ्याम् । उच्चैर्जगुः स्वप्सरसो दिवानिशं वाचं चोचुर्गम्यतां तीर्थयात्राम्

Ang dalawang dakilang watawat—Tāla at Suparṇa—na pinarangalan nina Rāma at Janārdana, ay umalingawngaw nang malakas; at ang mga apsara sa langit, araw at gabi, ay nagpahayag: “Isagawa ang paglalakbay-dambana sa mga tīrtha.”

Verse 56

ततो जिगमिषंतस्ते वृष्ण्यंधकमहारथाः । सांतःपुरास्तीर्थयात्रामीहंते स्म नरर्षभाः

Pagkaraan, ang mga dakilang mandirigmang-karwahe ng mga Vṛṣṇi at Andhaka—mga toro sa hanay ng tao—ay umalis kasama ang kanilang mga sambahayan at kababaihan sa loob ng palasyo, na naglalayong magsagawa ng paglalakbay-dambana sa mga tīrtha.

Verse 57

ततो मांसपरा हृष्टाः पेयं वेश्मसु वृष्णयः । बहु नानाविधं चक्रुर्मांसानि विविधानि च

Pagkaraan, ang mga Vṛṣṇi, nagagalak at nakatuon sa karne at inumin sa kanilang mga tahanan, ay naghanda nang sagana ng sari-saring inumin at iba’t ibang uri ng karne.

Verse 58

तथा सीधुषु बद्धेषु निर्ययुर्नगराद्बहिः । यानैरश्वैर्गजैश्चैव श्रीमंतस्तिग्मतेजसः

Nang maitali nang mahigpit ang mga banga ng sīdhu (inuming pinaasim), ang mga lalaking maringal at matalim ang ningning ay lumabas mula sa lungsod, sakay ng mga sasakyan, kasama ang mga kabayo at maging ang mga elepante.

Verse 59

ततः प्रभासे न्यवसन्यथोद्देशं यथागृहम् । प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते सदारा यादवास्तदा

Pagkaraan, sa Prabhāsa ay nanuluyan ang mga Yādava—bawat isa sa itinakdang pook, na wari’y nasa sariling tahanan—kasama ang kanilang mga asawa, at sagana sa pagkain at inumin.

Verse 60

निर्विष्टांस्तान्निशम्याथ समुद्रांते स योगवित् । जगामामंत्र्य तान्वीरानुद्धवोर्थविशारदः

Nang mabalitaan niyang sila’y nakapanuluyan na roon, si Uddhava—ang nakaaalam ng yoga at marunong sa paghatol—ay nagpaalam sa mga bayaning iyon at nagtungo sa dalampasigan.

Verse 61

प्रस्थितं तं महात्मानमभिवाद्य कृतांजलिम् । जानन्विनाशं भोजानां नैच्छद्वारयितुं हरिः

Si Hari, na magkasalikop ang mga palad, ay yumukod sa dakilang kaluluwang iyon habang siya’y umaalis; yamang batid niya ang itinakdang pagkapuksa ng mga Bhoja, hindi niya ninais na pigilan iyon.

Verse 62

ततः कालपरीतास्ते वृष्ण्यंधकमहारथाः । अपश्यन्नुद्धवं यांतं तेजसाऽदीप्य रोदसी

Pagkaraan, ang mga dakilang mandirigmang karwahe ng Vṛṣṇi at Andhaka—na nilulukob ng kapangyarihan ng Panahon—ay nakita si Uddhava na papalayo, nagliliyab sa liwanag na wari’y nagpapaliwanag sa langit at lupa.

Verse 63

ब्राह्मणार्थेषु यत्क्लृप्तमन्नं तेषां वरानने । तद्वाहनेभ्यः प्रददुः सुरागंधरसान्वितम्

O marikit ang mukha, ang pagkaing inihanda para sa mga Brahmana ay ibinigay nila sa kanilang mga sinasakyan, pagkaing may halimuyak at lasa ng alak.

Verse 64

ततस्तूर्यशताकीर्णं नटनर्त्तकसंकुलम् । प्रावर्त्तत महापानं प्रभासे तिग्मतेजसाम्

Pagkaraan, sa Prabhāsa, sa gitna ng daan-daang tugtugin at siksik na mga artista at mananayaw, nagsimula ang isang malaking paglalasing sa mga may mabagsik na ningning.

Verse 65

कृष्णस्य संनिधौ रामः सहितः कृतवर्मणा । अपिबद्युयुधानश्च गदो बभ्रुस्तथैव च

Sa mismong harapan ni Kṛṣṇa, uminom si Rāma kasama si Kṛtavarman; gayundin sina Yuyudhāna, Gada, at Babhrū.

Verse 66

ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः । अब्रवीत्कृतवर्माणमवहस्यावमन्य च

Pagkaraan, sa gitna ng kapulungan, si Yuyudhāna—palalo dahil sa pagkalasing—ay nagsalita kay Kṛtavarman na may panlilibak at paghamak.

Verse 67

कः क्षत्रियो मन्यमानः सुप्तान्हन्यान्मृतानिव । न तन्मृष्यत हार्दिक्यस्त्वया तत्साधु यत्कृतम्

“Anong kṣatriya, na inaakalang marangal ang sarili, ang mananakit at papatay sa mga natutulog na parang patay na? Hārdikya, ang ginawa mo ay hindi dapat tiisin—ni hindi rin ito matuwid.”

Verse 68

इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वचः । प्रद्युम्नो रथिनां श्रेष्ठो हार्दिक्यमथ भर्त्सयन्

Nang masabi ni Yuyudhāna ang gayon, si Pradyumna—pinakamagaling sa mga mandirigmang sakay ng karwahe—ay sumang-ayon sa mga salitang iyon at saka sinimulang sawayin si Hārdikya.

Verse 69

ततः पुनरपि क्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् । निर्विशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना

Pagkaraan, muling nagngitngit si Kṛtavarman at nagsalita sa kanya nang may paghamak; noon ay kumumpas siya ng kaliwang kamay na wari’y mananakit.

Verse 70

भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्युद्धे प्रायोगतस्त्वया । व्याधेनेव नृशंसेन कथं वैरेण घातितः

Si Bhūriśravas, na ang bisig ay pinutol mo sa digmaan sa paraang di marangal sa makatarungang labanan—paano pa siya napatay dahil sa paghihiganti, na parang mabangis na mangangaso na bumabagsak sa kanyang huli?

Verse 71

इति तस्य वचः श्रुत्वा केशवः परवीरहा । तिर्यक्सरोषया दृष्ट्या वीक्षांचक्रे समः पुमान्

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Keśava—tagapagpuksa ng mga bayani ng kaaway—bagama’t panlabas na payapa, ay tumingin nang pahilis na may pigil na poot.

Verse 72

मणिं स्यमंतकं चैव यः स सत्राजितोऽभवत् । स कथं स्मारयामास सात्यकिर्मधुसूदनम्

At si Satrājit—ang nagmay-ari ng hiyas na Syamantaka—paano niya napangyari na ipaalala ni Sātyaki kay Madhusūdana (Kṛṣṇa) ang bagay na iyon?

Verse 73

तच्छ्रुत्वा केशवस्यांकमगमद्रुदती सती । सत्यभामा प्रक्षुभिता कोपयन्ती जनार्द्दनम्

Nang marinig iyon, ang mabuting si Satyabhāmā, nayugyog sa pagkabalisa at pinagalit si Janārdana, ay lumapit na umiiyak at sumandig sa kandungan ni Keśava.

Verse 74

तत उत्थाय स क्रोधात्सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत् । पंचानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखंडिनः

Pagkaraan, tumindig si Sātyaki sa galit at nagsalita ng mga salita tungkol sa limang anak ni Draupadī, at tungkol kina Dhṛṣṭadyumna at Śikhaṇḍin.

Verse 75

एष गच्छामि पदवीं सत्ये तव पथे सदा । सौप्तिके निहता ये च सुप्तास्तेन दुरात्मना

“O ikaw na tapat, sa iyong landas ako’y laging lalakad.” At (tinutukoy ko) yaong mga natutulog na pinaslang sa pagsalakay sa gabi (Sauptika) ng masamang taong iyon.

Verse 76

द्रोणपुत्रसहायेन पापेन कृतवर्मणा । समाप्तं चायुरस्याद्य यशश्चापि सुमध्यमे

“Dahil sa makasalanang si Kṛtavarman, kakampi ng anak ni Droṇa—ngayon ay wakas na ang kanyang buhay, at pati ang kanyang dangal, O ikaw na may baywang na payat.”

Verse 77

इतीदमुक्त्वा खङ्गेन केशवस्य समीपतः । अभिहत्य शिरः क्रुद्धश्चिच्छेद कृतवर्मणः

Pagkasabi nito, habang nasa tabi ni Keśava, humampas siya ng tabak at sa matinding galit ay pinugot ang ulo ni Kṛtavarman.

Verse 78

तथान्यानपि निघ्नंतं युयुधानं समंततः । अन्वधावद्धृषीकेशो विनिवारयिषुस्तथा

Habang patuloy na pumapatay si Yuyudhāna (Sātyaki) sa mga tao sa paligid, tumakbo si Hṛṣīkeśa sa kanyang likuran, upang siya’y pigilan.

Verse 79

एकीभूतास्ततस्तस्य कालपर्यायप्रेरिताः । भोजांधका महाराजं शैनेयं पर्यवारयन्

Pagkaraan, dahil sa pag-ikot ng Panahon, nagkaisa ang mga Bhoja at Andhaka at pinalibutan sa lahat ng panig ang dakilang hari na si Śaineya (Sātyaki).

Verse 80

तान्दृष्ट्वाऽपततस्तूर्णमभिक्रुद्धाञ्जनार्द्दनः । न चुक्रोध महातेजा जानन्कालस्य पर्ययम्

Nang makita niyang mabilis silang sumugod, si Janārdana—bagaman nag-aalab ang galit—ay hindi nagpadala sa poot; batid ng makapangyarihan ang pag-ikot ng itinakdang Panahon.

Verse 81

ते च पानमदाविष्टाश्चोदिताश्चैव मन्युना । युयुधानमथाजघ्नुरुच्छिष्टै र्भोजनैस्तथा

At sila, lasing sa inumin at udyok ng poot, ay sinaktan si Yuyudhāna, at pati mga tira-tirang pagkain at mumo ay inihagis sa kanya.

Verse 82

हन्यमाने तु शैनेये कुद्धो रुक्मिणिनंदनः । तदंतरमथाधावन्मोक्षयिष्यञ्छिनेः सुतम्

Ngunit nang salakayin si Śaineya, nag-alab sa galit ang anak ni Rukmiṇī at sumugod sa gitna, upang iligtas ang anak ni Śini.

Verse 83

स भोजैः सह संयुक्तः सात्यकिश्चांधकैः सह । बहुत्वात्तु हतौ वीरावुभौ कृष्णस्य पश्यतः

Si Sātyaki, nakipagtagisan sa mga Bhoja at gayundin sa mga Andhaka; dahil sa dami nila, kapwa napatay ang dalawang bayani habang si Kṛṣṇa ay nakatanaw.

Verse 84

हतं दृष्ट्वा तु शैनेयं पुत्रं च यदुनंदनः । एरकाणां तदा मुष्टिं कोपाज्जग्राह केशवः

Nang makita ni Keśava na napatay si Śaineya at pati ang sarili niyang anak, ang tagapagpasaya ng angkan ng Yadu ay nag-alab sa galit at dumakot ng isang dakot na tambo ng eraka.

Verse 86

ततोंऽधकाश्च भोजाश्च शिनयो वृष्णयस्तदा । न्यघ्नन्नन्योन्यमाक्रन्दैर्मुशलैः कालप्रेरिताः

Pagkaraan, ang mga Andhaka, Bhoja, Śini, at Vṛṣṇi—na itinutulak ng Kapalaran at Panahon—ay nagpatayan sa isa’t isa gamit ang sandatang parang pamalo, sa gitna ng sigawan at kaguluhan.

Verse 87

यश्चैकामेरकां कश्चिज्जग्राह रुषितो नरः । वज्रभूता च सा देवि ह्यदृश्यत तदा प्रिये

At sinumang lalaking nagngangalit na humawak kahit isang tangkay ng eraka—o minamahal—noon ay nakita, O Diyosa, na ito’y nagiging anyong vajra, parang kulog at kidlat.

Verse 88

तृणं च मुशलीभूतमण्वपि तत्र दृश्यते । ब्रह्मदंडकृतं सर्वमिति तद्विद्धि भामिनि

Doon, kahit isang hibla ng damo ay nakikitang nagiging pamalo; alamin mo ito, O marikit—ang lahat ng iyon ay nilikha ng parusang atas ni Brahmā.

Verse 89

तदभून्मुशलं घोरं वज्रकल्पमयस्मयम् । जघान तेन कृष्णोपि ये तस्य प्रमुखे स्थिताः

At iyon ay naging isang kakila-kilabot na pamalo, tulad ng vajra, yari sa bakal; sa pamamagitan nito, maging si Śrī Kṛṣṇa ay pinabagsak ang mga nakatayo sa kanyang harapan.

Verse 90

अवधीत्पितरं पुत्रः पिता पुत्रं च भामिनि । मत्तास्ते पर्यटंति स्म योधमानाः परस्परम्

O marikit na binibini, pinatay ng anak ang ama, at pinatay ng ama ang anak; sa kalasingan, sila’y nagpagala-gala na naglalaban sa isa’t isa.

Verse 91

पतंगा इव चाग्नौ तु न्यपतन्यदुपुंगवाः । नासीत्पलायने बुद्धिर्वध्यमानस्य कस्यचित्

Gaya ng mga gamu-gamo na sumusuong sa apoy, bumagsak ang mga pangunahing Yādava; at sa sinumang pinapatay, walang sumagi sa isip na tumakas.

Verse 92

तं तु पश्यन्महाबाहुर्जानन्कालस्यपर्ययम् । मुशलं समवष्टभ्य तस्थौ स मधुसूदनः

Nang makita iyon, ang makapangyarihang-bisig na Madhusūdana, na batid ang pag-ikot ng Kāla (Panahon), ay tumindig nang matatag, tangan ang pamalo.

Verse 93

सांबं च निहतं दृष्ट्वा चारुदेष्णं च माधवः । प्रद्युम्नमनिरुद्धं च ततश्चुक्रोध भामिनि

O marikit na binibini, nang makita ni Mādhava na napatay si Sāmba, pati si Cārudeṣṇa, at gayundin sina Pradyumna at Aniruddha, siya’y nag-alab sa poot.

Verse 94

यादवान्क्ष्माशयानांश्च भृशं कोपसमन्वितः । स निःशेषं तदा चक्रे शार्ङ्गचक्रगदाधरः

Sa tindi ng galit, ang may hawak ng busog na Śārṅga, ng diskong Sudarśana at ng pamalo ay noon din nilipol ang mga Yādava at ang mga nakahandusay sa lupa—walang natira ni isa.

Verse 95

एवं तत्र महादेवि अभवद्यादव स्थलम् । गव्यूतिमात्रं तद्देवि यादवानां चिताः स्मृताः

Kaya nito, O Dakilang Diyosa, ang pook na yaon ay nakilala bilang Yādava-sthala; at doon, O Diyosa, ang mga pira ng paglilibing ng mga Yādava ay inaalala na umaabot sa sukat na isang gavyūti.

Verse 96

तेषां किलास्थिनिचयैः स्थलरूपं बभूव तत् । भस्मपुंजनिभाकारं तेनाभूद्यादव स्थलम्

Tunay nga, dahil sa mga bunton ng kanilang mga buto, ang lupang yaon ay nagkaroon ng natatanging anyo; wari’y bunton ng abo, kaya’t tinawag itong Yādava-sthala.

Verse 97

दिव्यरत्नसमायुक्तं मणिमाणिक्यपूरितम् । यादवानां किरीटैश्च दिव्यगन्धैः सुपूरितम्

Pinalamutian ng mga hiyas na makalangit, punô ng mga batong mamahalin at rubi, at saganang nakakalat ang mga korona ng mga Yādava—lubos na nalulukob ng banal na halimuyak.

Verse 98

तेषां रक्षानिमित्तं हि गंगा गणपतिस्तथा । यादवानां तु सर्वेषां जीवितो वज्र एव हि

Para sa kanilang pag-iingat, tunay ngang naroon si Gaṅgā at gayundin si Gaṇapati; at para sa lahat ng Yādava, ang buhay at kanlungan ay si Vajra lamang, sa katotohanan.

Verse 99

वयसोंते ततः सोऽपि प्रभासं क्षेत्रमागतः । निषिच्य स्वसुतं राज्ये नाम्ना ख्यातं महद्बलम्

Pagkaraan, sa dulo ng kanyang buhay, siya man ay dumating sa banal na kṣetra ng Prabhāsa; at matapos italaga ang sariling anak sa kaharian—na tanyag sa pangalang Mahābala, na may dakilang lakas.

Verse 100

तेनापि स्थापितं लिंगं यादवेन्द्रेण धीमता । वज्रेश्वरमिति ख्यातं तत्स्थितं यादवस्थले

Sa kanya rin—ang marunong na panginoon sa mga Yādava—itinindig ang isang liṅga, na tanyag bilang Vajreśvara; ito’y naroon sa Yādava-sthala.

Verse 101

तत्रैव सुचिरं कालं तपस्तप्तं सुपुष्कलम् । नारदस्योपदेशेन प्रभासे पापनाशने

Doon din, sa napakahabang panahon, nagsagawa siya ng masagana at matinding pag-aayuno at pagninilay (tapas); ayon sa turo ni Nārada, sa Prabhāsa na tagapuksa ng kasalanan.

Verse 102

प्राप्तवान्परमां सिद्धिं स राजा यादवोत्तमः । तत्रैव यो नरः सम्यक्स्नात्वा जांबवती जले

Ang haring iyon, ang pinakadakila sa mga Yādava, ay nagkamit ng pinakamataas na siddhi. At sinumang tao na malinis na maligo roon, sa tubig ng Jāmbavatī, ay nakikibahagi rin sa gayong kabanalan at bisa.

Verse 103

वज्रेश्वरं तु संपूज्य ब्राह्मणांस्तत्र भोजयेत् । यादवस्थलसामीप्ये गोसहस्रफलं लभेत्

Matapos sambahin nang ganap si Vajreśvara, dapat pakainin doon ang mga Brāhmaṇa. Sa paligid ng Yādavasthala, matatamo ang gantimpalang kasinghalaga ng pag-aalay ng isang libong baka.

Verse 104

षट्कोणं तत्र दातव्यमंगुल्या यादवस्थले । यात्राफलमवाप्नोति सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Sa Yādavasthala, iguhit (o ihandog) doon gamit ang daliri ang isang hugis na may anim na sulok. Ang may wastong pananampalataya ay nakakamit ang ganap na bunga ng banal na paglalakbay.

Verse 237

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये यादवस्थलोत्पत्तौ वज्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Ganito nagtatapos, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod, sa ikapito—Prabhāsa Khaṇḍa—sa unang bahagi, ang Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, ang kabanatang pinamagatang “Ang Pinagmulan ng Yādavasthala at ang Paglalarawan ng Kaluwalhatian ni Vajreśvara,” na siyang Kabanata 237.