Adhyaya 5
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 5

Adhyaya 5

Ang adhyaya na ito ay isang diyalogong teolohikal. Itinuturo ni Prahlāda sa mga pilgrim na “dalawang ulit na isinilang” ang Ilog Gomati, na ang darśana (pagkakita at pagdulog) dito ay nakapaglilinis, at ang tubig nito ay dapat igalang sapagkat sumisira ng kasalanan at nagbibigay ng mga layuning mapalad. Nagtanong ang mga ṛṣi: ano ang Gomati, sino ang nagdala nito, at bakit ito umabot sa tahanan ni Varuṇa, ang saklaw ng karagatan. Isinalaysay ni Prahlāda ang pinagmulan: matapos ang sinaunang pagkalusaw (pralaya), sumibol si Brahmā mula sa lotus sa pusod ni Viṣṇu at sinimulan ang paglikha. Ang mga anak na isinilang sa isip, tulad nina Sanaka, ay tumangging lumikha sa pamamagitan ng pag-aanak at sa halip ay naghangad makita ang banal na anyo; nagtapásya sila malapit sa “panginoon ng mga ilog” at nasilayan ang maningning na Sudarśana. Isang tinig na walang katawan ang nag-utos na maghanda ng arghya at sambahin ang banal na sandata; pinuri ng mga pantas ang Sudarśana sa mga himnong pagpupugay. Inatasan ni Brahmā si Gaṅgā na bumaba sa lupa para sa layon ni Hari, at ipinahayag na makikilala siya bilang Gomati at susunod kay Vasiṣṭha, kaya sa alaala ng mga tao’y naging tanyag bilang “anak na babae” niya. Pinangunahan ni Vasiṣṭha ang paglalakbay at sumunod si Gaṅgā patungong kanlurang dagat; pinarangalan siya ng mga tao. Sa pook ng mga ṛṣi, nagpakita si Viṣṇu sa karilagan ng apat na bisig, tinanggap ang pagsamba at nagkaloob ng mga biyaya. Tinawag niya ang lugar na Cakratīrtha sapagkat doon unang lumitaw ang Sudarśana sa paghahati ng tubig; kahit ang di-sinasadyang pagligo roon ay nagdudulot ng kalayaan. Ang Gomati, matapos hugasan ang mga paa ni Hari, ay pumasok sa karagatan at naging dakilang ilog na pumupuksa ng kasalanan, at sa tradisyon ay naaalala ring “dating Gaṅgā.”

Shlokas

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गोमतीं कृष्णसंश्रयाम् । यस्या दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः । सर्वपापविनिर्मुक्तः कृष्णसायुज्यमाप्नुयात्

Wika ni Prahlāda: Pagkatapos nito, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, dapat magtungo sa ilog na Gomātī na nasa pag-iingat ni Kṛṣṇa. Sa pagtanaw pa lamang dito, napapalaya sa lahat ng mabibigat na kasalanan; at kapag ganap nang nalinis sa sala, nakakamit ang sāyujya—pakikiisa kay Kṛṣṇa.

Verse 2

दुरितौघक्षयकरममंगल्यविनाशनम् । सर्वकामप्रदं नॄणां प्रणमेद्गोमतीजलम्

Dapat yumukod sa tubig ng Gomātī, sapagkat winawasak nito ang rumaragasang kasalanan, inaalis ang kamalasan, at ipinagkakaloob sa tao ang lahat ng marapat na ninanais.

Verse 3

महापापक्षयकरमगतीनांगतिप्रदम् । पूर्वपुण्यवशात्प्राप्तं प्रणमेद्गोमतीजलम्

Dapat yumukod sa tubig ng Gomātī, na pumupuksa maging ng malalaking kasalanan, nagbibigay ng tunay na kanlungan sa mga walang masandalan; at ang pagkakamit nito’y bunga ng dating kabutihang-loob (pūṇya).

Verse 4

ऋषय ऊचुः । दैत्येन्द्र संशयोऽस्माकं तं त्वं छेत्तुमिहार्हसि । इयं का गोमती तत्र केनानीता महामते

Wika ng mga ṛṣi: O panginoon ng mga Daitya, may alinlangan kami—nararapat mong putulin ito rito. Ano ba ang Gomātī na naroon, at sino ang nagdala sa kanya, O dakilang-isip?

Verse 5

केन कार्यवशेनेह संप्राप्ता वरुणालयम् । सर्वं भागवतश्रेष्ठ ह्येतद्विस्तरतो वद

Sa anong layunin siya naparito sa tahanan ni Varuṇa? O pinakamainam sa mga deboto, isalaysay mo sa amin ang lahat ng ito nang masinsinan.

Verse 6

प्रह्लाद उवाच । एकार्णवे पुरा भूते नष्टे स्थावर जंगमे । तदा ब्रह्मा समभवद्विष्णोर्नाभिसरोरुहात्

Wika ni Prahlāda: Noong unang panahon, nang iisa na lamang ang kosmikong karagatan at naglaho ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw na nilalang, noon ay sumilang si Brahmā mula sa lotus sa pusod ni Viṣṇu.

Verse 7

आदिष्टः प्रभुणा ब्रह्मा सृजस्व विविधाः प्रजाः । इति धाता समादिष्टो हरिणा सृष्टि कारणे

Inutusan si Brahmā ng Panginoon: “Likhain mo ang sari-saring nilalang.” Kaya ang Manlilikha ay tinagubilinan ni Hari para sa gawain ng paglikha.

Verse 8

उक्त्वा बाढमिति ब्रह्मा ततः सृष्टौ मनो दधे । ससर्ज मानसात्सद्यः सनकाद्यान्कुमारकान् । उवाच वचनं ब्रह्मा प्रजाः सृजत पुत्रकाः

Pagkasabi ng “Mangyari nawa,” itinuon ni Brahmā ang isip sa paglikha. Mula sa kanyang diwa ay agad niyang nilikha ang mga batang pantas, simula kina Sanaka, at sinabi ni Brahmā sa kanila: “Mga anak ko, lumikha kayo ng mga nilalang.”

Verse 9

ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा ते कृतांजलयोऽब्रुवन् । भगवन्भगवद्रूपं द्रष्टुकामा वयं प्रभो

Nang marinig ang mga salita ni Brahmā, sila’y nag-anjali at nagsabi: “O Panginoon, nais naming masilayan ang banal na anyo ni Bhagavān, O Guro.”

Verse 10

न बन्धमनुवर्त्तामः सृष्टिरूपं दुरासदम् । इत्युक्त्वा ते ययुः सर्वे सनकाद्या कुमारकाः

“Hindi namin susundan ang gapos na dulot ng kalagayan ng paglikha na mahirap tawirin.” Pagkasabi nito, ang lahat ng kabataang rishi, pinangungunahan ni Sanaka, ay lumisan.

Verse 11

पश्चिमां दिशमास्थाय तीरे नदनदीपतेः । तेजोमयस्य रूपस्य द्रष्टुकामा महात्मनः । तस्मिन्मानसमाधाय तेपिरे परमं तपः

Tumungo sila sa kanlurang dako, sa pampang ng Panginoon ng mga ilog. Nagnanais masilayan ang maningning na anyo ng Dakilang Kaluluwa, itinuon nila ang isip sa Kanya at nagsagawa ng sukdulang pag-aayuno at pagninilay.

Verse 12

बहुवर्षसहस्रैस्तु प्रसन्ने धरणीधरे । भित्त्वा जलं समुत्तस्थौ तेजोरूपं दुरासदम्

Pagkaraan ng maraming libong taon, nang malugod ang Tagapagdala ng Daigdig, isang anyong dalisay na liwanag ang bumangon—binutas ang tubig—nakapanghihilakbot at di-malalapitan sa ningning.

Verse 13

अनेकदैत्यदमनं बहुयंत्रविदारणम् । सूर्यकोटिप्रभाभासं सहस्रारं सुदर्शनम्

Iyon ang Sudarśana—tagapagpasuko ng di-mabilang na mga asura, tagapagdurog ng maraming kasangkapan at makinang pandigma—nagniningning na tila sampung milyong araw, at may sanlibong sinag na parang mga spoke.

Verse 14

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे ब्रह्मपुत्राः परस्परम् । वीक्षमाणा भगवतः परमायुधमुत्तमम्

Nang makita iyon, namangha ang lahat ng mga anak ni Brahmā; nagkatinginan sila sa isa’t isa habang minamasdan ang sukdulan at dakilang sandata ng Panginoon.

Verse 15

तान्विलोक्य तथाभूतान्वागुवाचाशरीरिणी । भो ब्रह्मपुत्रा भगवाञ्छ्रीघ्रमाविर्भविष्यति

Nang makita sila sa gayong kalagayan, isang tinig na walang katawan ang nagsalita: “O mga anak ni Brahmā, ang Mapalad na Panginoon ay malapit nang magpakita.”

Verse 16

अर्हणार्थं भगवतः शीघ्रमर्घ्यं प्रकल्प्यताम् । आयुधं लोकनाथस्य द्विजाः शीघ्रं प्रसाद्यताम्

“Dali-daling ihanda ang handog na arghya upang parangalan ang Panginoon. At kayo, mga dvija na dalawang ulit isinilang, dali-daling payapain at palugdan ang sandata ng Panginoon ng mga daigdig.”

Verse 18

ऋषय उचुः । ज्योतिर्मय नमस्तेऽस्तु नमस्ते हरिवल्लभ । सुदर्शन नमस्तेऽस्तु सहस्राराऽक्षराऽव्यय

Wika ng mga pantas: “O Nagliliwanag, pagpupugay sa iyo; pagpupugay sa iyo, minamahal ni Hari. O Sudarśana, pagpupugay sa iyo—may sanlibong sinag, di-nasisira, di-naluluma.”

Verse 19

नमस्ते सूर्यरूपाय ब्रह्म रूपाय ते नमः । अमोघाय नमस्तुभ्यं रथांगाय नमोनमः

“Pagpupugay sa iyo na may anyong Araw; pagpupugay sa iyo na may anyong Brahman. Pagpupugay sa iyo, ang di nagkakamali; pagpupugay nang paulit-ulit sa iyo, O Disko (Rathāṅga).”

Verse 20

एवं ते पूजयामासुः सुमनोभिस्तथाऽक्षतैः

Kaya nga, sinamba nila iyon sa pamamagitan ng mababangong bulaklak at ng akṣata—mga butil na buo at di nababasag.

Verse 21

अस्मरन्मनसा देवं ब्रह्माणं पितरं स्वकम् । तेषां तु चिंतितं ज्ञात्वा ब्रह्मा गंगामथाब्रवीत्

Sa kanilang isipan ay inalaala nila ang sarili nilang ama, ang diyos na Brahmā. Nang mabatid ni Brahmā ang kanilang iniisip, saka niya kinausap si Gaṅgā.

Verse 22

याहि शीघ्रं सरिच्छ्रेष्ठे पृथिव्यां हरिकारणात् । गां गता त्वं महाभागे ततो बहुमताऽसि मे

“Humayo ka agad, O pinakamainam sa mga ilog, tungo sa daigdig para sa layon ni Hari. Pagdating mo sa lupa, O mapalad, ikaw ay lubos kong pararangalan.”

Verse 23

उर्व्यां ते गोमती नाम सुप्रसिद्धं भविष्यति

Sa daigdig, ikaw ay magiging bantog sa pangalang “Gomatī.”

Verse 24

वसिष्ठस्यानुगा भूत्वा याहि शीघ्रं धरातलम् । तातं पुत्रीवानुयाता वसिष्ठतनया भव

Maging tagasunod ni Vasiṣṭha at bumaba ka agad sa lupa. Sumunod sa kagalang-galang na iyon na gaya ng anak na babae sa kanyang ama, at makilala bilang anak ni Vasiṣṭha.

Verse 25

बाढमित्येव सा देवी प्रस्थिता वरुणालयम् । वसिष्ठस्त्वग्रतो याति तं गंगा पृष्ठतोऽन्वगात्

“Gayon nga,” wika ng diyosa, at siya’y umalis patungo sa tahanan ni Varuṇa. Nauna si Vasiṣṭha, at sumunod sa likuran si Gaṅgā.

Verse 26

तां दृष्ट्वा मनुजाः सर्वे वसिष्ठेन समन्विताम् । नमश्चक्रुर्महाभागां गच्छतो पश्चिमार्णवम्

Nang makita ng lahat ng tao ang maringal na Diyosa na kasama si Vasiṣṭha habang patungo sa kanlurang karagatan, sila’y yumukod at nagbigay-galang sa Kanya.

Verse 27

आविर्बभूव तत्रैव यत्र ते मुनयः स्थिताः । द्रष्टुकामा हरे रूपं श्रिया जुष्टं चतुर्भुजम्

Nagpakita Siya roon mismo, sa pook na kinaroroonan ng mga rishi, sapagkat nagnanais Siyang masilayan ang anyo ni Hari—may apat na bisig at pinagpala ng Śrī.

Verse 28

दृष्ट्वा वसिष्ठमनुगामायान्तीं सुरपावनीम् । अवाकिरन्महाभागां सुमनोभिश्च सर्वशः

Nang makita nila ang lubhang mapalad na tagapagpadalisay ng mga deva na papalapit bilang kasunod ni Vasiṣṭha, binuhusan nila Siya ng mga bulaklak mula sa lahat ng panig.

Verse 29

दिव्यैर्माल्यैः सुगन्धैश्च गन्धधूपैस्तथाऽक्षतैः । संपूज्य हृष्टमनसः साधुसाध्विति चाब्रुवन्

Sa pamamagitan ng mga makalangit na kuwintas ng bulaklak, mga pabango, mabangong insenso, at mga butil na akṣata na buo, lubos nila Siyang sinamba; at sa galak ng puso ay nagsabi, “Sādhu! Sādhu!”

Verse 30

वसिष्ठं तेऽग्रगं दृष्ट्वा ह्युदतिष्ठंस्ततो द्विजाः । अर्घ्यादिसत्क्रियां कृत्वा प्रहृष्टा इदमब्रुवन्

Nang makita nilang nangunguna si Vasiṣṭha, tumindig ang mga brāhmaṇa. Matapos isagawa ang magalang na pagtanggap, simula sa handog na arghya, masayang sinabi nila ang mga salitang ito.

Verse 31

यस्मात्त्वया समानीता ह्यस्मिंल्लोके सरिद्वरा । तस्मात्तव सुतेत्येवं ख्यातिं लोके गमिष्यति

Sapagkat ikaw ang nagdala sa daigdig na ito ng ilog na pinakadakila, kaya siya’y kikilalanin at sasambitin ng mga tao bilang “iyong anak na babae.”

Verse 32

गोः स्वर्गादागता यस्मादिदं स्थानं मती मता । तस्माद्धि गोमतीनाम ख्यातिं लोके गमिष्यति

Sapagkat siya’y itinuturing na nagmula sa langit bilang “go” (makalangit na baka/Go), kaya ang pook na ito’y iginagalang nang gayon; kaya nga ang pangalang “Gomatī” ay sasikat sa daigdig.

Verse 33

अस्या दर्शनमात्रेण मुक्तिं यास्यंति मानवाः । किं पुनः स्नान दानादि कृत्वा यांति हरेः पदम्

Sa pagtanaw lamang sa banal na pook na ito, nakakamit ng tao ang kalayaan. Lalo pa kaya kung magsagawa ng paliligo, pagkakaloob ng limos, at iba pang itinakdang gawain—makararating sila sa tahanan ni Hari.

Verse 34

तामेव चार्घ्यं दत्त्वा ते योगींद्रा ईडिरे हरिम् । परं पुरुषसूक्तेन पुरुषं शेषशायिनम्

Pagkatapos ihandog ang mismong tubig na iyon bilang arghya, pinuri ng mga dakilang yogi si Hari—ang Kataas-taasang Persona—sa pamamagitan ng Puruṣa Sūkta, inaawit ang Persona na nakahimlay kay Śeṣa.

Verse 35

इति संस्तुवतां तेषां हरिराविर्बभूव ह । पीतकौशेयवसनो वनमालाविभूषितः । दिव्यमाल्यानुलिप्तांगो दिव्याभरणभूषितः

Habang sila’y nagpupuri nang gayon, si Hari ay tunay na nagpakita sa harap nila—nakasuot ng dilaw na sutlang kasuotan, pinalamutian ng garlandang gubat; ang Kanyang mga sangkap ay pinahiran ng banal na halimuyak at mga bulaklak na makalangit, at ginayakan ng mga hiyas na mula sa langit.

Verse 36

शेषासनगतं देवं दिव्यानेकोद्यतायुधम् । ज्वलत्किरीटमुकुटं स्फुरन्मकरकुंडलम्

Namataan nila ang Diyos na nakaluklok sa trono ni Śeṣa, tangan ang maraming sandatang dibino na nakataas sa karilagan—nagniningas ang korona, at kumikislap ang mga hikaw na makara.

Verse 37

भक्ताभयप्रदं शांतं श्रीवत्सांकं महाभुजम् । सदा प्रसन्नवदनं घनश्यामं चतुर्भुजम्

Siya ang tagapagkaloob ng kawalang-takot sa mga deboto—mapayapa, may tanda ng Śrīvatsa sa dibdib, makapangyarihan ang mga bisig; laging maaliwalas ang mukha, maitim na gaya ng ulap ng ulan, at may apat na kamay.

Verse 38

पादसंवाहनासक्तलक्ष्म्या जुष्टं मनोहरम् । तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे हर्षोत्कर्षसमन्विताः । विष्णुं ते विष्णुसूक्तैश्च तुष्टुवुर्वेदसंभवैः

Kaakit-akit at maningning Siya, inaalalayan ni Lakṣmī na taimtim na nagmamasahe sa Kanyang mga paa. Pagkakita sa Kanya, napuspos ng umaapaw na galak ang lahat ng mga muni, at pinuri nila si Viṣṇu sa mga himnong Viṣṇu na isinilang mula sa Veda.

Verse 39

एवं संस्तुवता तेषां विष्णुर्दीनानुकंपकः । उवाच सुप्रसन्नेन मनसा द्विजसत्तमान्

Habang pinupuri nila Siya nang gayon, si Viṣṇu—mahabagin sa mga nagdurusa—ay nagsalita nang may lubos na kagalakang puso sa mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang na pantas.

Verse 40

श्रीभगवानुवाच । भोभोः कुमारास्तुष्टोऽहं प्रदास्यामि यथेप्सितम् । भविष्यथ ज्ञानयुता अस्पृष्टा मम मायया

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O mga kabataang pantas, nalugod Ako. Ipagkakaloob Ko ang ninanais ninyo. Kayo’y magiging puspos ng tunay na kaalaman, at hindi mahahaplos ng Aking māyā.”

Verse 41

यस्मान्मोक्षार्थिभिर्विप्रा जलेनाहं प्रसादितः । तस्मादिदं परं तीर्थं सर्वकामप्रदं परम्

Sapagkat Ako’y napalugod ninyo, mga brāhmaṇa na naghahangad ng mokṣa, sa pamamagitan ng tubig na ito—kaya ang pook na ito ay isang kataas-taasang tīrtha, ang pinakamainam, na nagkakaloob ng bawat marapat na hangarin.

Verse 42

अनुग्रहाय भवतां यत्र चक्रं सुदर्शनम् । निःसृतं प्रथमं विप्रा जलं भित्त्वा ममाग्रतः

Upang pagkalooban kayo ng biyaya, O mga brāhmaṇa, dito unang lumitaw ang Sudarśana Cakra—sumambulat, binutas ang tubig sa harap Ko.

Verse 43

चक्रतीर्थमिति ख्यातं तस्मादेतद्भविष्यति । ममापि नियतं वासो भविष्यति महार्णवे

Kaya ang pook na ito’y kikilalaning Cakratīrtha. At maging sa dakilang karagatan, ang Aking sariling tahanan ay itatatag dito bilang isang tiyak na paninirahan.

Verse 44

येऽत्र स्नानं प्रकुर्वंति प्रसंगेनापि मानवाः । चक्रतीर्थे द्विजश्रेष्ठास्तेषां मुक्तिः करे स्थिता

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, kahit yaong mga taong naliligo rito nang nagkataon lamang—sa Cakratīrtha na ito, ang kalayaan (mokṣa) ay tila nasa kanilang palad na.

Verse 45

भवतोऽपि सदा ह्यत्र तिष्ठध्वं च द्विजर्षभाः । वायुभूतांतरिक्षस्थाः सर्वकामस्य दायकाः

At kayo rin, O mga pantas na tulad ng toro sa hanay ng mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, manatili rito magpakailanman. Maging gaya ng mga nilalang na parang hangin, manahan sa gitnang kalangitan, at maging tagapagkaloob ng bawat marapat na hangarin.

Verse 46

प्रह्लाद उवाच । तच्छ्रुत्वा हृष्टमनसः कृत्वार्घ्यं सुरपावनीम् । अवनिज्य हरेः पादौ मूर्ध्नाऽपश्चाप्यधारयन्

Sinabi ni Prahlāda: Nang marinig iyon, nagalak ang kanilang puso; naghandog sila ng arghya gamit ang tubig na banal na nakapagdalisay. Pagkaraan, hinugasan nila ang mga paa ni Hari at inialay ang tubig na iyon sa kanilang ulo bilang paggalang at debosyon.

Verse 47

प्रक्षाल्य सा हरेः पादौ प्रविष्टा वरुणालयम् । तस्मिन्महापापहरा गोमती सागरं गता

Matapos hugasan ang mga paa ni Hari, pumasok siya sa tahanan ni Varuṇa, ang karagatan. Doon, ang ilog na Gomati—tagapagpawi ng mabibigat na kasalanan—ay dumaloy at nagtungo sa dagat.

Verse 48

वरं दत्त्वा ततो विष्णुस्तत्रैवान्तर धीयत । सनकाद्या ब्रह्मसुतास्तस्थुस्तत्र समाहिताः

Pagkaraan, si Viṣṇu, matapos ipagkaloob ang biyaya, ay naglaho rin doon mismo. At si Sanaka at ang iba pang mga anak ni Brahmā ay nanatili roon, payapa ang diwa at lubos na nakatuon sa pagninilay.

Verse 49

एवं सा गोमती तत्र संजाता सागरंगमा । सर्वपापहरा प्रोक्ता पूर्वगंगेति या श्रुता

Kaya nga, ang Gomati ay sumibol doon at naging ilog na umaabot sa dagat. Ipinahayag siyang tagapag-alis ng lahat ng kasalanan, at kilala bilang “Silangang Gaṅgā.”