Adhyaya 34

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । कृष्णतीर्थं ततो गच्छेत्कृष्णस्य दयितं सदा । यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयं विष्णुर्महीपते । ययातिरुवाच । कृष्णतीर्थं कथं तत्र जातं ब्राह्मणसत्तम । कस्मिन्काले मुने ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

Sinabi ni Pulastya: “Pagkaraan, marapat na magtungo sa Kṛṣṇatīrtha, na laging minamahal ni Śrī Kṛṣṇa; doon nananahan magpakailanman ang Panginoong Viṣṇu mismo, O hari.” Sinabi ni Yayāti: “Paano nagmula roon ang Kṛṣṇatīrtha, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa? Ipaalam mo sa akin, O pantas—sa anong panahon ito naganap? Ipaliwanag mo ang lahat nang masinsinan.”

Verse 3

पुलस्त्य उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । चंद्रार्कपवने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते

Sinabi ni Pulastya: “Nang manaig ang kakila-kilabot na iisang karagatan ng pagkalusaw—nang mapuksa ang lahat ng nilikhang di-gumagalaw at gumagalaw; nang maglaho ang buwan, araw, at mga hangin; nang pati ang mga tanglaw sa langit ay pumasok sa pagkalusaw—”

Verse 4

ततो युगसहस्रांते विबुद्धः कमलासनः । एकाकी चिंतयामास कथं सृष्टिर्भवेदिति

Pagkaraan, sa wakas ng sanlibong yuga, nagising ang Nakaupo sa Loto (si Brahmā). Mag-isa, siya’y nagmuni-muni: “Paano nga ba muling lilitaw ang paglikha?”

Verse 5

भ्रमंश्चापि चतुर्वक्त्रो यावत्पश्यति दूरतः । चतुर्भुजं विशालाक्षं पुरुषं पुरतः स्थितम्

At habang gumagala ang Apat-ang-Mukha (si Brahmā), nakita niya mula sa malayo ang isang Banal na Purusha na nakatayo sa kanyang harapan—may apat na bisig at malalaking mata.

Verse 6

तं चोवाच चतुर्वक्त्रः कस्त्वं केन विनिर्मितः । किमर्थमिह संप्राप्तः सर्वं विस्तरतो वद

Kinausap siya ng Apat-ang-Mukha: “Sino ka? Sino ang lumikha sa iyo? Sa anong layunin ka naparito? Isalaysay mo ang lahat nang ganap at detalyado.”

Verse 7

तमुवाचाथ गोविंदः प्रहसञ्छ्लक्ष्णया गिरा

Pagkaraan, nagsalita si Govinda sa kanya, nakangiti, sa banayad at maririkit na pananalita.

Verse 8

अहमाद्यः पुमानेको मया सृष्टो भवानपि । स्रष्टुमिच्छामि भूयोऽपि भूतग्रामं चतुर्विधम्

“Ako ang iisang Sinaunang Purusha. Maging ikaw ay nilikha Ko. At nais Kong muling iluwal ang apat na uri ng sangkawan ng mga nilalang.”

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रुद्धो देवः पितामहः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं भर्त्सयंश्च पुनःपुनः

Wika ni Pulastya: Nang marinig ang mga salitang iyon, nagalit ang banal na Lolo, si Brahmā. Nagsalita siya nang marahas, paulit-ulit na sinasaway ang kausap.

Verse 10

सृष्टस्त्वं हि मया मूढ प्रथमोऽहमसंशयम् । त्वादृशानां सहस्राणि करिष्येऽहमसंशयम्

“Ikaw ay nilikha ko, hangal! Ako ang una—walang pag-aalinlangan. Lilikha ako ng libo-libong tulad mo—walang pag-aalinlangan!”

Verse 11

एवं विवदमानौ तौ मिथो राजन्महाद्युती । स्पर्धया रोषताम्राक्षौ युयुधाते परस्परम्

Kaya nga, O Hari, habang sila’y nagtatalo sa isa’t isa, ang dalawang maningning na iyon—namumula ang mga mata sa poot dahil sa paglalaban ng dangal—ay nagtagisan sa isa’t isa.

Verse 12

मुष्टिभिर्बाहुभिश्चैव नखैर्दंतैर्विकर्षणैः । एवं वर्षसहस्रं तु तयोर्युद्धमवर्त्तत

Sa pamamagitan ng mga kamao at mga bisig, ng mga kuko at mga ngipin, at sa pagkapunit sa isa’t isa—gayon nagpatuloy ang kanilang labanan sa loob ng isang libong taon.

Verse 13

ततो वर्षसहस्रांते तयोर्मध्ये नृपोत्तम । प्रादुर्भूतं महालिंगं दिव्यं तेजोमयं शुभम्

Pagkaraan, sa wakas ng isang libong taon, O pinakadakilang hari, sa pagitan nilang dalawa ay nagpakita ang isang Dakilang Liṅga—banal, puspos ng maningning na liwanag, mapalad at mapagpala.

Verse 14

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । युद्धाद्ब्रह्मन्निवर्तस्व त्वं च विष्णो ममाज्ञया

Sa mismong sandaling iyon, nagsalita ang isang tinig na walang katawan: “O Brahmā, umurong ka mula sa labang ito; at ikaw rin, O Viṣṇu—sa Aking utos, tumigil.”

Verse 15

एतन्माहेश्वरं लिंगं योऽस्य चांते गमिष्यति । स ज्येष्ठः स विभुः कर्त्ता युवयोर्नात्र संशयः

“Ito ang Liṅga ni Māheśvara. Sinumang makarating sa dulo nito—siya ang nakatatanda, siya ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, ang tunay na tagapagganap sa pagitan ninyong dalawa; walang pag-aalinlangan.”

Verse 16

अधोभागं व्रजत्वेक एकश्चोर्द्ध्वं ममाज्ञया । तच्छ्रुत्वा सत्वरो ब्रह्मा व्योममार्गं समाश्रितः

“Sa Aking utos, ang isa’y tumungo sa ibabang bahagi, at ang isa nama’y umakyat sa itaas.” Nang marinig ito, nagmadaling tinahak ni Brahmā ang landas ng kalangitan.

Verse 17

विदार्य वसुधां कृष्णोऽप्यधस्तात्सत्वरं गतः । स भित्त्वा सप्तपातालानधो यावत्प्रयाति च । तावत्कालाग्निरुद्रस्तु दृष्टस्तेन महात्मना

Pinunit ang lupa, si Kṛṣṇa (Viṣṇu) ay mabilis na bumaba. Binutas niya ang pitong Pātāla at bumaba hanggang sa kaya niya; doon nakita ng dakilang kaluluwa ang Kālāgnirudra.

Verse 18

गंतुमिच्छंस्ततोऽधस्ताद्यावद्वेगं करोति सः । तावत्तस्यार्चिभिर्दग्धः कृष्णत्वं समपद्यत

Nais pa niyang bumaba, kaya ibinuhos niya ang buong bilis. Ngunit nang masunog sa mga liyab ng Kaniya, siya’y nagdilim at naging kṛṣṇa-ang kulay.

Verse 19

ततो मूर्छाभिसंतप्तो दह्यमानोऽद्भुताग्निना । निवर्त्य सहसा विष्णुर्वैलक्ष्यं परमं गतः

Pagkaraan, siya’y nanghina at nalito, habang sinusunog ng kamangha-manghang apoy. Kaya si Viṣṇu ay biglang bumalik, nabalot ng pinakamalalim na pagkalito at pagkapahiya.

Verse 20

तथा लिंगं समासाद्य भक्त्या पूजा कृता ततः । वेदोक्तैः परमैः सूक्ष्मैः स्तुतिं चक्रे महीपते

Kaya lumapit siya sa Liṅga at nagsagawa ng pagsamba nang may debosyon. Pagkaraan, O Hari, naghandog siya ng papuri sa pamamagitan ng mga pinakapinong at pinakadakilang himno ayon sa Veda.

Verse 21

ब्रह्माऽपि व्योममार्गेण गतो हंसविमानतः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तस्यांतं नाभ्यपद्यत

Si Brahmā man ay naglakbay din sa landas ng langit, sakay ng Haṃsa-vimāna. Ngunit kahit lumipas ang isang libong banal na taon, hindi pa rin niya narating ang hangganan nito.

Verse 22

ततो वर्षसहस्रांते केतकीं सोऽप्यपश्यत । आयांतीं व्योममार्गेण तया पृष्टश्चतुर्मुखः

Pagkaraan, sa pagtatapos ng sanlibong taon, nakita niya ang bulaklak na Ketakī na dumarating sa landas ng langit; at ang Apat-ang-Mukha (Brahmā) ay tinanong niya.

Verse 23

क्व त्वया गम्यते ब्रह्मन्निरालंबे महापथि । शून्ये तत्त्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

“Saan ka patutungo, O Brahmā, sa dakilang landas na walang masandalan? Ihayag mo sa akin ang katotohanan ng kawalan na ito, sapagkat napakalaki ng aking pag-uusisa.”

Verse 24

ब्रह्मोवाच । मम स्पर्धा समुत्पन्ना विष्णुना सह शोभने । लिंगस्यास्य हि पर्यंतं यो लभिष्यति चावयोः

Wika ni Brahmā: “O marikit, sumiklab ang tunggalian sa pagitan ko at ni Viṣṇu: sinuman sa aming dalawa ang makasumpong ng hangganan ng liṅga na ito, siya ang kikilalanin.”

Verse 25

स ज्यायानितरो हीनो ह्येतदुक्तं पिनाकिना । प्रस्थितोऽहं ततश्चोर्द्ध्वमधोमार्गं गतो हरिः

“Ang isa’y higit na dakila, ang isa’y higit na mababa”—gayong pahayag ng Maytaglay ng Busog na Pināka (Śiva). Kaya ako’y tumungo paitaas, samantalang si Hari (Viṣṇu) ay dumaan sa landas pababa.

Verse 26

लब्ध्वा लिंगस्य पर्यंतं यास्यामि क्षितिमंडले । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तत्पुष्पमभ्यभाषत

“Kapag nasumpungan ko ang hangganan ng liṅga na ito, babalik ako sa bilog ng daigdig.” Nang marinig ang kanyang salita, nagsalita sa kanya ang bulaklak na iyon.

Verse 27

व्यर्थश्रमोऽसि लोकेश नांतो लिंगस्य विद्यते । चतुर्युगसहस्राणां कोटिरेका पितामह

O Panginoon ng mga daigdig, walang saysay ang iyong pagsisikap; ang liṅga ay walang hangganan. Kahit matapos ang isang koṭi at isang libong pag-ikot ng apat na yuga, O Pitāmaha, hindi pa rin naaabot ang dulo nito.

Verse 28

लिंगमूर्ध्नः पतंत्या मे कालो जातो महाद्युते । तथापि क्षिति पृष्ठं तु न प्राप्तास्मि कथंचन

O dakilang maningning, habang ako’y nahuhulog mula sa tuktok ng liṅga, napakahabang panahon ang lumipas para sa akin; gayunman, hindi ko pa rin narating ang ibabaw ng lupa.

Verse 29

यावत्कालेन हंसस्ते योजनं संप्रगच्छति । तावत्कालेन गच्छामि योजनानामहं शतम्

Sa panahong inaabot ng iyong hamsa (gansa) upang makalakad ng isang yojana, sa gayong panahon din ako’y nakalalakad ng sandaang yojana.

Verse 30

तस्मान्निवर्तनं युक्तं मम वाक्येन ते विभो । दर्शयित्वा च मां विष्णोर्ज्येष्ठत्वं व्रज सांप्रतम्

Kaya nga, O makapangyarihan, nararapat na ikaw ay bumalik ayon sa aking salita. Isama mo ako bilang patotoo, at humayo ngayon upang itatag ang iyong pagiging nakatatanda kay Viṣṇu.

Verse 31

ततो हृष्टमना भूत्वा गृहीत्वा तां चतुर्मुखः । पुनर्वर्षसहस्रांते भूमिपृष्ठमुपागतः । दर्शयामास तां विष्णोरेषा लिंगस्य मूर्धतः

Pagkaraan, ang apat-na-mukhang Brahmā, na may pusong nagagalak, ay kinuha ang bulaklak na iyon. Paglipas ng isang libong taon, siya’y muling dumating sa ibabaw ng lupa. Ipinakita niya ito kay Viṣṇu at nagsabi, “Ito’y mula sa tuktok ng liṅga.”

Verse 32

मयाऽनीता शुभा माला लब्धश्चांतं चतुर्भुज । त्वया लब्धो न चासत्यं वद मे पुरुषोत्तम

(Wika ni Brahmā:) “Dinala ko ang mapalad na kuwintas ng mga bulaklak na ito, at natagpuan ko ang wakas, O may apat na bisig. Ikaw ay hindi nakatagpo—kaya sabihin mo sa akin ang katotohanan, O Puruṣottama.”

Verse 33

विष्णुरुवाच । अनंतस्याप्रमेयस्य देवदेवस्य शूलिनः । नाहं शक्तः परं पारं गंतुं ब्रह्मन्कथंचन

Sinabi ni Viṣṇu: “Tungkol sa Walang-hanggan at Di-masusukat, ang Diyos ng mga diyos, ang may hawak ng trisula—O Brahmā, hindi ko kayang marating sa anumang paraan ang pinakahuling hangganan.”

Verse 34

यदि त्वयाऽस्य पर्यंतो लब्धो ब्रह्मन्कथंचन । तत्ते तुष्टिं गतो नूनं देवदेवो महेश्वरः

O Brahmā, kung sa anumang paraan ay tunay mong natagpuan ang hangganan Niya, tiyak na si Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos, ay nalugod sa iyo.

Verse 35

नान्यथा चास्य पर्यंतो दृश्यते केन चित्क्वचित् । तस्माज्ज्येष्ठो भवाञ्छ्रेष्ठः कनिष्ठोऽहमसंशयम्

Tunay nga, ang hangganan Niya ay hindi nakikita ng sinuman, saanman. Kaya ikaw ang nakatatanda at ang śreṣṭha (pinakamainam); ako ang nakababata—walang pag-aalinlangan.

Verse 36

पुलस्त्य उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्वृषभध्वजः । कोपं चक्रे महाराज ब्रह्माणं प्रति तत्क्षणात्

Sinabi ni Pulastya: Sa mismong sandaling iyon, O dakilang hari, ang Mapalad na Panginoon—yaong may watawat na may sagisag na toro—ay agad na nag-alab sa galit laban kay Brahmā.

Verse 37

अथाह दर्शनं गत्वा धिग्धिग्व्यर्थप्रजल्पक । मिथ्या प्रजल्पमानेन किमिदं साहसं कृतम्

Pagkaraan, nang siya’y magpakita sa paningin, ay nagsabi: “Kahiya-hiya, kahiya-hiya ka—ikaw na madaldal ng salitang walang saysay! Sa pagsasalita ng kasinungalingan, anong walang-ingat na kapalaluan itong ginawa mo?”

Verse 38

यस्मात्त्वया मृषा प्रोक्तं मम पर्यंतदर्शनम् । तस्मात्त्वं सर्ववर्णानां पूजार्हो न भविष्यसि

Sapagkat nagsinungaling ka na nakita mo ang hangganan Ko, kaya mula ngayon ay hindi ka na magiging karapat-dapat sambahin ng lahat ng varṇa.

Verse 39

ये च त्वां पूजयिष्यंति मानवा मोह संयुताः । ते कृच्छ्रं परमं प्राप्य नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

At yaong mga taong nalilinlang ng kamangmangan at sasamba sa iyo—pagkaraang dumanas ng sukdulang paghihirap—ay tuluyang mapapahamak nang lubos.

Verse 40

केतक्या च तथा प्रोक्तं यस्मात्तस्मात्सुदुष्टया । अस्या हि स्पर्शनाल्लोकः श्वपाकत्वं प्रयास्यति

At sapagkat ang Ketakī ay nagsalita rin nang gayon, sa sukdulang kasamaan, kaya sa paghipo lamang sa kanya ang mga tao’y mahuhulog sa kalagayang śvapāka (itinuring na palaboy o itinatakwil na uri).

Verse 41

एवं शापो तयोर्दत्त्वा देवः प्रोवाच केशवम् । प्रसन्नवदनो भूत्वा तदा तुष्टो महेश्वरः

Sa gayon, matapos igawad ang sumpa sa kanilang dalawa, nagsalita ang Panginoon kay Keśava; noon si Maheśvara, na may mukhang payapa, ay naging lubos na nasiyahan.

Verse 42

भगवानुवाच । वासुदेव महाबाहो तुष्टस्तेऽहं महामते । सत्यसंभाषणादेव वरं वरय सुव्रत

Wika ng Panginoong Mapalad: O Vāsudeva, makapangyarihang-bisig at marunong—nalulugod Ako sa iyo. Dahil sa iyong tapat na pananalita, pumili ka ng isang biyaya, O may mabuting panata.

Verse 43

श्रीवासुदेव उवाच । एष एव वरः श्लाघ्यो यत्त्वं तुष्टो महेश्वरः । न चापुण्यवतां देव त्वं तुष्टिमधिगच्छसि । अवश्यं यदि मे देयो वरो देवेश्वर त्वया

Sinabi ni Śrī Vāsudeva: Ang pinakakapuri-puring biyaya ay ito lamang—na Ikaw ay nalulugod, O Maheśvara. O Diyos, hindi Ka nalulugod sa mga salat sa kabutihang-loob. Gayunman, kung talagang dapat Kang magbigay sa akin ng isang biyaya, O Panginoon ng mga diyos…

Verse 44

लिंगमेतदनंताख्यं लघुतां नय मा चिरम् । येन सृष्टिर्भवेल्लोके व्याप्तं विश्वमनेन तु

“Paliitin ang Liṅga na ito, na tinatawag na ‘Ananta,’ at gawin ito nang walang pagkaantala; sapagkat sa kapangyarihang ito nagmumula ang paglikha sa daigdig, at sa pamamagitan nito ay nalulukuban ang buong sansinukob.”

Verse 45

पुलस्त्य उवाच । ततः संक्षिप्य तल्लिंगं लघु कृत्वा महेश्वरः । अब्रवीत्केशवं भूयः शृणु वाक्यमिदं हरे

Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan, pinagsiksik ni Maheśvara ang Liṅga at ginawa itong maliit, at muling nagsalita kay Keśava: “Makinig ka sa mga salitang ito, O Hari.”

Verse 46

एतन्मेध्यतमे देशे लिंगं स्थापय मे हरे । पूजय त्वं विधानेन परं श्रेयः प्रपत्स्यसे

“Sa pinakadalisay na pook na ito, O Hari, itatag mo para sa Akin ang Liṅga na ito. Sambahin mo ayon sa wastong ritwal, at mararating mo ang pinakamataas na kabutihan.”

Verse 47

मम तेजोविनिर्दग्धः कृष्णत्वं हि यतो गतः । कृष्ण एव ततो नाम लोके ख्यातिं गमिष्यति

“Sapagkat ikaw ay napaso ng aking naglalagablab na kaningningan at kaya naging maitim ang iyong kulay, kaya ang pangalang ‘Kṛṣṇa’ ay magiging bantog sa daigdig.”

Verse 48

कृष्णकृष्णेति ते नाम प्रातरुत्थाय मानवः । कीर्तयिष्यति यो भक्त्या स याति परमां गतिम्

“Sinumang bumangon sa bukang-liwayway at may debosyon na bumibigkas ng iyong pangalan, ‘Kṛṣṇa, Kṛṣṇa,’ siya’y makaaabot sa kataas-taasang kalagayan.”

Verse 49

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तमीशानस्तत्रैवांतरधीयत । वासुदेवोऽपि तल्लिंगं गृहीत्वाऽर्बुदपर्वते । निर्झरे स्थापयामास सुपुण्ये विमलोदके

Sinabi ni Pulastya: “Pagkasabi nito, si Īśāna ay naglaho roon din. Si Vāsudeva naman, kinuha ang Liṅga at itinindig ito sa Bundok Arbuda, sa isang bukal na lubhang banal, na may tubig na kristal at dalisay.”

Verse 50

कृष्णतीर्थं ततो जातं नाम्ना हि धरणीतले । शृणु पार्थिवशार्दूल तत्र स्नातस्य यत्फलम्

“Mula noon, sa ibabaw ng lupa, nakilala iyon sa pangalang ‘Kṛṣṇatīrtha.’ Makinig, O tigre sa mga hari, sa bunga ng pagpapalang natatamo ng sinumang maligo roon.”

Verse 51

स्नात्वा कृष्णह्रदे पुण्ये तल्लिंगं पश्यते तु यः । सर्वतीर्थोद्भवं श्रेयः स मर्त्त्यो लभतेऽखिलम्

“Pagkaligo sa banal na Kṛṣṇahrada, sinumang tumingin sa Liṅga na iyon ay nagkakamit, bagaman tao, ng ganap na biyayang nagmumula sa lahat ng tīrtha.”

Verse 52

तथा च सर्वदानानां निष्कामः प्राप्नुयात्फलम् । सकामोऽपि फलं चेष्टं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

Gayundin, ang nagkakaloob ng dāna nang walang pagnanasa ay tumatamo ng bunga ng lahat ng kawanggawa; maging ang naghahangad ng tiyak na bunga ay nakakamit ang ninanais, bagama’t napakahirap itong makuha sa ibang dako.

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । य इच्छेच्छाश्वतं श्रेयो नात्र कार्या विचारणा

Kaya nga, sa buong pagsisikap ay magsagawa ng banal na pagligo roon. Sinumang nagnanais ng walang hanggang kabutihan—huwag nang mag-alinlangan o mag-atubili rito.

Verse 54

एकादश्यां महाराज निराहारो जितेन्द्रियः । यस्तत्र जागरं कृत्वा लिंगस्याग्रे सुभक्तितः

O dakilang hari, sa araw ng Ekādaśī, ang sinumang nag-aayuno, pumipigil sa mga pandama, at nagbabantay-puyat magdamag doon nang may dalisay na debosyon sa harap ng Śiva-liṅga—

Verse 55

प्रभाते कुरुते श्राद्धं यस्तु श्रद्धासमन्वितः । पितृन्संतारयेत्सर्वान्पूर्वजैः सह धर्मवित्

At ang sinumang may pananampalataya na nagsasagawa ng śrāddha roon sa bukang-liwayway—bilang nakaaalam ng dharma—ay nagliligtas sa lahat ng Pitṛ, kasama ang mga naunang ninuno.

Verse 56

तिलान्कृष्णान्नरस्तत्र ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । ब्रह्महत्यादिभिः पापैः स मर्त्त्यो मुच्यते ध्रुवम्

Sinumang doon ay nagkakaloob ng itim na linga (sesame) sa mga brāhmaṇa, ang taong iyon ay tiyak na napapalaya sa lahat ng kasalanan, maging yaong nagsisimula sa brahmahatyā.

Verse 57

दर्शनादेव राजेन्द्र कृष्णतीर्थस्य मानवः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

O panginoon ng mga hari! Sa pagtanaw lamang sa Kṛṣṇa-tīrtha, ang tao’y napapalaya sa lahat ng kasalanan—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o pag-uusisa.