
Sa Kabanata 22, inilalahad ang sunod-sunod na “krisis at lunas” sa pananampalataya. Isinalaysay ni Nārada na ang mga Deva, na pinahihirapan ng paghahari ni Tāraka, ay lumapit kay Svayambhū (Brahmā) habang nagkukubli sa binagong anyo. Pinanatag sila ni Brahmā at tinanggap ang kanilang himno na naglalarawan sa anyong Virāṭ (kosmiko): ang mga daigdig sa ibaba at mga langit ay iniuugnay sa mga sangkap ng banal na katawan, at ang araw, buwan, mga direksiyon, at mga bukana ng hininga-buhay ay isinama sa “anatomiya” ng sansinukob. Pagkaraan, inilahad ng mga Deva ang pinsala ni Tāraka: pagwasak sa isang banal na pampang/tīrtha, pag-agaw sa mga kapangyarihang maka-Diyos, at pagbaligtad ng katapatan ng kosmos. Ipinaliwanag ni Brahmā ang bisa ng mga biyaya (boon) na nagbigay kay Tāraka ng halos di-matitinag na kaligtasan, at itinuro ang makatarungang paraan ayon sa Dharma: isang banal na sanggol na pitong araw pa lamang ang siyang papatay sa kanya; ang Diyosa (dating Satī) ay muling isisilang bilang anak ni Himācala upang muling makapiling si Śaṅkara; at ang tapas (mahigpit na pagninilay at pag-aayuno) ang di-maiiwasang daan tungo sa siddhi. Inatasan ni Brahmā si Rātri (Vibhāvarī) na pumasok sa sinapupunan ni Menā at padilimin ang kutis ng Diyosa, bilang pahiwatig sa mga anyong Kālī/Cāmuṇḍā at sa mga darating na paglipol sa mga demonyo. Nagtatapos ang kabanata sa mapalad na tagpo ng kapanganakan: nagbalik ang pagkakasundo ng sansinukob, muling umigting ang pagkiling sa Dharma, sumagana ang kalikasan, at nakilahok sa pagdiriwang ang mga diyos, rishi, kabundukan, mga ilog, at mga karagatan.
Verse 1
नारद उवाच । एवं विप्रकृता देवा महेंद्रसहितास्तदा । ययुः स्वायंभुवं दाम मर्करूपमुपाश्रिताः
Wika ni Nārada: Sa gayon, ang mga Deva na pinahirapan at pinababa ang lakas, kasama si Mahendra (Indra), noon ay nagtungo sa tahanan ng Panginoong Kusang-Isinilang, na nag-anyong nagkukubli.
Verse 2
ततश्च विस्मितो ब्रह्मा प्राह तान्सुरपुंगवान् । स्वरूपेणेह तिष्ठध्वं नात्र वस्तारकाद्भयम्
Pagkaraan, namangha si Brahmā at nagsalita sa mga pangunahing diyos: “Manatili kayo rito sa inyong tunay na anyo; sa pook na ito’y walang pangamba kay Tāraka.”
Verse 3
ततो देवाः स्वरूपस्थाः प्रम्लानवदनांबुजाः । तुष्टुवुः प्रणताः सर्वे पितरं पुत्रका यथा
Pagkatapos, ang mga Deva ay nanatili sa sarili nilang anyo; ang kanilang mga mukhang gaya ng lotus ay hindi na nalalanta. Lahat ay yumukod at nagpuri sa Kanya, na parang mga anak na pumupuri sa ama.
Verse 4
नमो जगत्प्रसूत्यै ते हेतवे पालकाय च । संहर्त्रे च नमस्तुभ्यं तिस्रोऽवस्थास्तव प्रभो
Pagpupugay sa Iyo, sanhi ng pagsilang ng sanlibutan; pagpupugay sa Iyo bilang tagapangalaga; at pagpupugay sa Iyo bilang tagapagbalik at tagapagpawi. O Panginoon, ang tatlong kalagayang ito ay nasa Iyo.
Verse 5
त्वमपः प्रथमं सृष्ट्वा तासु वीर्यमवासृजः । तदण्डमभवद्धैमं यस्मिल्लोकाश्चराचराः
Ikaw ang unang lumikha ng mga tubig, at sa mga iyon ay ibinuhos Mo ang Iyong kapangyarihan. Mula roon ay sumilang ang gintong itlog ng sansinukob, na kinalalagyan ng mga daigdig ng mga nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw.
Verse 6
वेदेष्वाहुर्विराड्रूपं त्वामेकरूपमीदृशम् । पातालं पादमूलं च पार्ष्णिपादे रसातलम्
Sa mga Veda, ipinahahayag na Ikaw ang Virāṭ—isang nag-iisang anyong kosmiko na ganito: ang Pātāla ang talampakan ng Iyong paa, at ang Rasātala ay nasa sakong at paa.
Verse 7
महातलं चास्य गुल्फौ जंघे चापि तलातलम् । सुतलं जानुनी चास्य ऊरू च वितलातले
Sinasabing ang Mahātala ay nasa bukung-bukong Niya; ang Talātala ay nasa binti; ang Sutala ay nasa tuhod; at ang Vitala ay nasa hita.
Verse 8
महीतलं च जघनं नाभिश्चास्य नभस्तलम् । ज्योतिः पदमुरः स्थानं स्वर्लोको बाहुरुच्यते
Ang Mahi-tala (daigdig) ang Kaniyang balakang; ang Kaniyang pusod ay ang dako ng langit. Ang Kaniyang dibdib ang tahanan ng liwanag, at ang Svarga-loka ay sinasabing Kaniyang bisig.
Verse 9
ग्रीवा महश्चवदनं जनलोकः प्रकीर्त्यते । ललाटं च तपोलोकः शीर्ष सत्यमुदाहृतम्
Ang Kaniyang leeg ay Maharloka; ang Kaniyang mukha ay ipinahahayag na Janaloka. Ang Kaniyang noo ay Tapoloka, at ang Kaniyang ulo ay sinasabing Satyaloka.
Verse 10
चन्द्रसूर्यौ च नयने दिशः श्रोत्रे नासिकाश्विनौ । आत्मानं ब्रह्मरंध्रस्थमाहुस्त्वां वेदवादिनः
Ang Buwan at ang Araw ay sinasabing dalawang mata Mo; ang mga dako ay Iyong mga tainga; ang mga Aśvin ay Iyong mga butas ng ilong. Ipinahahayag ng mga nakakabatid sa Veda na Ikaw ang Sarili (Ātman) na nananahan sa brahma-randhra, ang bukana sa tuktok ng ulo.
Verse 11
एवं ये ते विराड्रूपं संस्मरंत उपासते । जन्मबन्धविनिर्मुक्ता यांति त्वां परमं पदम्
Kaya nga, ang sinumang umaalaala at sumasamba sa Iyong anyong Virāṭ (kosmiko) ay napapalaya sa gapos ng paulit-ulit na kapanganakan at nakararating sa Iyo—sa Iyong kataas-taasang tahanan.
Verse 12
एवं स्थूलं प्राणिमध्यं च शूक्ष्मं भावेभावे भावितं त्वां गृणंति । सर्वत्रस्थं त्वामतः प्राहुर्वेदास्तस्मै तुभ्यं पदम्ज इद्विधेम
Kaya nga, inaawit nila ang papuri sa Iyo—pinagninilayan Kang anyong lantad at magaspang, bilang Presensiyang nananahan sa loob ng mga nilalang, at bilang pinong anyo na ninanamnam sa bawat kalagayan ng karanasan. Kaya ipinahahayag ng mga Veda na Ikaw ay nasa lahat ng dako; sa Iyo—na isinilang mula sa luklukan ng lotus—inihahandog namin ang mapitagang pagpupuring ito.
Verse 13
एवं स्तुतो विरंचिस्तु कृपयाभिपरिप्लुतः । जानन्नपि तदा प्राह तेषामाश्वासहेतवे
Kaya nga, nang mapapurihan si Virañci (Brahmā), siya’y umapaw sa habag; bagaman batid na niya, nagsalita pa rin siya noon upang paginhawahin ang kanilang loob.
Verse 14
सर्वे भवन्तो दुःखार्ताः परिम्लानमुखांबुजाः । भ्रष्टायुदास्तथाऽकस्माद्भ्रष्टा भरणवाससः
Kayong lahat ay pinahihirapan ng dalamhati—ang inyong mga mukhang tulad ng lotus ay nalanta. Nalaglag ang inyong mga sandata, at bigla ring nahulog mula sa inyo ang mga palamuti at kasuotan.
Verse 15
ममैवयं कृतिर्देवा भवतां यद्वडम्बना । यद्वैराजशरीरे मे भवन्तो बाहुसंज्ञकाः
O mga Deva, ang kahihiyang ito na dinaranas ninyo ay tunay na gawa ko; sapagkat sa aking kosmikong katawan (Vairāja), kayo’y kinikilala bilang aking mga ‘bisig’.
Verse 16
यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं धार्मिकं चोर्जितं महत् । तत्रासीद्बाहुनाशो मे बाहुस्थाने च ते मम
Saanman may nilalang na pinagkalooban ng kapangyarihan at kasaganaan—matuwid, malakas, at dakila—doon napuksa ang aking mga bisig; at kayo rin, na nakatayo sa lugar ng aking mga bisig, ay napabagsak.
Verse 17
तन्नूनं मम भग्नौ च बाहू तेन दुरात्मना । येन चोपहृतं देवास्तन्ममाख्यातु मर्हथ
Tunay ngang nabali ang aking dalawang bisig dahil sa masamang-loob na iyon; at ang mga Deva ay inapi rin niya. Isalaysay ninyo sa akin ang bagay na iyon—sino ang gumawa—dapat ninyo itong ipahayag sa akin.
Verse 18
देवा ऊचुः । योऽसौ वज्रांगतनयस्त्वया दत्तवरः प्रभो । भृशं विप्रकृतास्तेन तत्त्वं जानासि तत्त्वतः
Wika ng mga Deva: “Siya ang anak ni Vajrāṅga—yaong pinagkalooban mo ng biyaya, O Panginoon. Dahil sa kanya kami’y labis na napinsala; gayunman, batid mo ang katotohanan nang lubos.”
Verse 19
यत्तन्महीसमुद्रस्य तटं शार्विकतीर्थकम् । तदाक्रम्य कृतं तेन मरुभूमिसमं प्रभोः
Ang pampang ng dakilang karagatan—ang banal na Śārvika Tīrtha—ay kanyang niyurakan at ginawang lupang tila disyerto, O Panginoon.
Verse 20
ऋद्धयः सर्वदेवानां गृहीतास्तेन सर्वतः । महाभूतस्वरूपेण स एव च जगत्पतिः
Sinamsam niya ang mga kapangyarihan at kasaganaan ng lahat ng mga Deva sa bawat panig; sa pag-anyong mismong mga dakilang elemento, siya lamang ang tumindig bilang panginoon ng sanlibutan.
Verse 21
चंद्रसूर्यौ ग्रहास्तारा यच्चान्यद्देवपक्षतः । तच्च सर्वं निराकृत्य स्थापितो दैत्यपक्षकः
Maging ang Buwan at Araw, ang mga planeta at mga bituin—at anumang nasa panig ng mga deva—lahat iyon ay itinakwil at itinaboy niya, at sa halip ay itinatag ang paghahari ng hukbong daitya.
Verse 22
वयं च विधृता स्तेन बहूपहसितास्तथा । प्रसादान्मुक्ताश्च कथंचिदिव कष्टतः
Kami man ay sinunggaban niya at paulit-ulit na nilibak; tanging sa biyaya mo lamang kami kung paano man nakalaya—halos hindi, at sa matinding paghihirap.
Verse 23
तद्वयं शरणं प्राप्ताः पीडिताः क्षुत्तृषार्दिताः । धर्मरक्षा कराश्चेति संचिंत्य त्रातुमर्हसि
Kaya kami’y lumapit sa iyo upang magkubli—pinahihirapan, pinapahirapan ng gutom at uhaw. Yamang ikaw ang tagapangalaga ng dharma, nararapat na iligtas mo kami.
Verse 24
इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् । सुरानुवाच भगवानतः संचिंत्य तत्त्वतः
Nang masabihan ng mga deva ang ukol sa mga kalapastanganang gawa ng mga daitya, ang Mapalad na Panginoong Sariling-Isinilang (Brahmā), matapos pagnilayan ang katotohanan ng bagay, ay nagsalita sa mga deva.
Verse 25
अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः । यस्य वध्यश्च नाद्यापि स जातो भगवान्पुनः
Si Tāraka na daitya ay hindi mapapatay ninuman—maging deva o asura. Ngunit ngayo’y muling isinilang ang Panginoon—yaong itinakdang pumatay kay Tāraka, bagaman ang pagpatay na iyon ay hindi pa nagaganap hanggang ngayon.
Verse 26
मया च वरदानेन च्छन्दयित्वा निवारितः
At sa pamamagitan ko—sa pagbibigay ng isang biyaya—siya’y napayapa at napigil.
Verse 27
तपसा स हिदीप्तोऽभूत्त्रैलोक्यदहनात्मकः । स च वव्रे वधं दैत्यः शिशतः सप्तवासरात्
Tunay nga, sa pamamagitan ng matinding pagtitika, siya’y nagningas, taglay ang kapangyarihang sunugin ang tatlong daigdig. At ang demonyong iyon ay humiling na ang itinakdang kamatayan niya’y magmula sa isang sanggol na pitong araw pa lamang.
Verse 28
स च सप्तदिनो बालः शंकराद्यो भविष्यति । तारकस्य च वीरस्य वधकर्ता भविष्यति
At ang sanggol na pitong araw ang gulang ay lilitaw bilang pinakadakilang isinilang mula kay Śaṅkara; siya ang magiging tagapagpuksa sa magiting na Tāraka.
Verse 29
सतीनामा तु या देवी विनष्टा दक्षहेलया । सा भविष्यति कल्याणी हिमाचलशरीरजा
At ang Diyosa na tinatawag na Satī, na napahamak dahil sa paghamak ni Dakṣa, ay muling isisilang bilang mapalad na Kalyāṇī, anak na babae ni Himācala.
Verse 30
शंकरस्य च तस्याश्च यत्नः कार्यः समागमे । अहमप्यस्य कार्यस्य शेषं कर्ता न संशयः
Upang maganap ang pagsasanib ni Śaṅkara at Niya, tunay na dapat pag-ukulan ng pagsisikap. At ako man ay tutupad sa nalalabing bahagi ng gawaing ito—walang pag-aalinlangan.
Verse 31
इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कलयोनिना । जग्मुर्मेरुं प्रणम्येशं मर्करूपेण संवृताः
Sa gayon, nang maturuan siya—si Brahmā, ang lantay na pinagmulan ng mga kapanahunan—ang mga diyos ay tumungo sa Bundok Meru. Pagkaraang yumukod sa Panginoon, sila’y naglakad na nakatago sa anyo ng mga unggoy.
Verse 32
ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः । निशां सस्मार भगवान्स्वां तनुं पूर्वसंभवाम्
Nang makaalis na ang mga diyos, si Brahmā—ang dakilang ninuno ng mga daigdig—ay naalaala ang Gabi, ang sariling anyo niyang minsang lumitaw noong unang panahon.
Verse 33
ततो भगवती रात्रिरुपतस्थे पितामहम् । तां विविक्ते समालोक्य तथोवाच विभावरीम्
Pagkaraan, lumapit sa Dakilang Ninuno ang pinagpalang Diyosa ng Gabi. Nang makita niya ito sa isang liblib na pook, sinabi niya kay Vibhāvarī (Gabi) ang ganito.
Verse 34
विभावरि महाकार्यं विबुधानामुपस्थितम् । तत्कर्तव्यं त्वया देवि श्रृणु कार्यस्य निश्चयम्
O Vibhāvarī, may dakilang gawain na sumapit sa mga diyos. Ito’y dapat mong isakatuparan, O Diyosa—pakinggan mo ang pasiya sa gawaing ito.
Verse 35
तारकोनाम दैत्येंद्रः सुरकेतुरनिर्ज्जितः । तस्याभावाय भगवाञ्जनयिष्यति यं शिवः
May isang panginoon ng mga asura na nagngangalang Tāraka, ang watawat ng mga kaaway ng mga diyos, na di-matatalo. Upang siya’y mapuksa, ang pinagpalang Śiva ay magsisilang ng isa (isang anak).
Verse 36
सुतः स भविता तस्य तारकस्यांतकारकः । अहं त्वादौ यदा जातस्तदापश्यं पुरःस्थितम्
Ang anak na iyon ang magiging tagapagdala ng wakas ni Tāraka. At nang ako’y unang isinilang, nakita ko ang Panginoon na nakatindig sa aking harapan.
Verse 37
अर्धनारीश्वरं देवं व्याप्य विश्वमवस्थितम् । दृष्ट्वा तमब्रुवं देवं भजस्वेति च भक्तितः
Namalas ko ang Diyos na Ardhanārīśvara, na lumalaganap sa buong sansinukob at nananahan dito. Pagkakita ko sa Panginoon, sinabi ko nang may debosyon: “Sambahin Siya.”
Verse 38
ततो नारी पृथग्जाता पुरुषश्च तथा पृथक् । तस्याश्चैवांशजाः सर्वाः स्त्रियस्त्रिभुवने स्मृताः
Pagkaraan, ang Babae ay isinilang nang hiwalay, at gayundin ang Lalaki nang hiwalay. At ang lahat ng kababaihan sa tatlong daigdig ay inaalala na nagmula sa bahagi Niya.
Verse 39
एकादश च रुद्राश्च पुरुषास्तस्य चांशजाः । तां नारीमहामालोक्य पुत्रं दक्षमथा ब्रवम्
At ang labing-isang Rudra, gayundin ang iba pang mga nilalang na lalaki, ay isinilang mula sa bahagi Niya. Pagkaraan, nang mamasdan ko ang Dakilang Babae, nagsalita ako sa aking anak na si Dakṣa.
Verse 40
भजस्व पुत्रीं जगती ममापि च तवापि च । पुंदुःखनकात्त्रात्री पुत्री ते भाविनी त्वियम्
“O Panginoon ng sanlibutan, igalang at arugain mo ang anak na dalagang ito—sapagkat siya’y sa akin din at sa iyo rin. Siya’y magiging anak mong babae, at siya ang magiging tagapagligtas na magliligtas sa mga nilalang mula sa pagdurusa ng pagkabihag sa katawan.”
Verse 41
एवमुक्तो मया दक्षः पुत्रीत्वे परि कल्पिताम् । रुद्राय दत्तवान्भक्त्या नाम दत्त्वा सतीति यत्
Nang sa gayon ay masabihan ko, si Dakṣa—na tumanggap sa kaniya bilang anak na babae—ay buong debosyon na ibinigay siya kay Rudra at ipinagkaloob ang pangalang “Satī.”
Verse 42
ततः काले चं कस्मिंश्चिदवमेने च तां पिता । मुमूर्षुः पापसंकल्पो दुरात्मा कुलकज्जलः
Pagkaraan, sa isang panahon, nilapastangan siya ng kaniyang ama. Nagnanais ng kapahamakan, may masamang balak—masama ang loob, dungis ng angkan—siya’y kumilos nang may paghamak.
Verse 43
ये रुद्रं नैव मन्यंते ते स्फुटं कुलकज्जलाः । पिशाचास्ते दुरात्मानो भवंति ब्रह्मराक्षसाः
Yaong hindi kumikilala kay Rudra ay hayagang dungis ng kanilang angkan. Ang gayong masasamang-loob ay nagiging piśāca at nagiging brahma-rākṣasa.
Verse 44
अवमानेन तस्यापि यथा देवी जहौ तनुम् । यथा यज्ञः स च ध्वस्तो भवेन विदितं हि ते
Dahil sa kaniyang paghamak, iniwan ng Diyosa ang kaniyang katawan; at ang handog na yajña ay winasak din ni Bhava (Śiva)—gaya ng batid mo na.
Verse 45
अधुना हिमशैलस्य भवित्री दुहिता च सा । महेश्वरं पतिं सा च पुनः प्राप्स्यति निश्चितम्
Ngayon, siya’y magiging anak na babae ng bundok na Himālaya; at tiyak na muli niyang makakamit si Maheśvara bilang asawa.
Verse 46
तदिदं च त्वया कार्यं मेनागर्भे प्रविश्य च । तस्याश्छविं कुरु कृष्णां यथा काली भवेत्तु सा
Kaya ito ang dapat mong gawin: pumasok ka sa sinapupunan ni Menā at padilimin ang kutis ng diyosa, upang siya’y tunay na maging Kālī.
Verse 47
यदा रुद्रोपहसिता तपस्तप्स्यति सा महत् । समाप्तनियमा देवी यदा चोग्रा भविष्यति
Kapag siya’y tinukso at nilibak dahil kay Rudra, magsasagawa siya ng dakilang tapas; kapag natapos ng Diyosa ang kanyang mga panata at naging mabagsik sa kanyang pasiya…
Verse 48
स्वयमेव यदा रूपं सुगौरं प्रतिपत्स्यते । विरहेण हरश्चास्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम्
Kapag siya mismo’y muling magtatamo ng napakaputing anyo, si Hara man—dahil sa pagkawalay sa kanya—ay ituturing na hungkag ang tatlong daigdig.
Verse 49
तस्यैव हिमशैलस्य कंदरे सिद्धसेविते । प्रतीक्षमाणस्तां देवीमुग्रं संतप्स्यते तपः
Sa isang yungib ng mismong Himalaya—na dinadalaw ng mga Siddha—habang hinihintay ang Diyosa, magsasagawa siya ng mabagsik na tapas.
Verse 50
तयोः सुतप्ततपसोर्भविता यो महान्सुतः । भविष्यति स दैत्यस्य तारकस्य निवारकः
Mula sa kanilang dalawa na nagsasagawa ng matinding tapas ay isisilang ang isang dakilang anak; siya ang magiging tagapigil at tagapagpuksa sa demonyong si Tāraka.
Verse 51
तपसो हि विना नास्ति सिद्धिः कुत्रापि शोभने । सर्वासां कर्मसिद्धीनां मूलं हि तप उच्यते
O mapalad na nilalang! Kung walang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagsasanay espirituwal), walang makakamit saanman; tunay na ang tapas ang ipinahahayag na ugat ng tagumpay sa lahat ng gawain.
Verse 52
त्वयापि दानवो देवि देहनिर्गतया तदा । चंडमुंडपुरोगाश्च हंतव्या लोकदुर्जयाः
At ikaw rin, O Diyosa—noong sandaling iyon, pagkalabas mo mula sa katawan—ay dapat puksain ang mga asura, na pinangungunahan nina Caṇḍa at Muṇḍa, na di magapi ng mga daigdig.
Verse 53
यस्माच्चंडं च मुंडं च त्वं देवि निहनिष्यसि । चामुंडेति ततो लोके ख्याता देवि भविष्यसि
Sapagkat ikaw, O Diyosa, ang papatay kina Caṇḍa at Muṇḍa, kaya sa daigdig ay kikilalanin ka, O Diyosa, sa pangalang “Cāmuṇḍā”.
Verse 54
ततस्त्वां वरदे देवी लोकः संपूजयिष्यति । भेदेर्बहुविधाकारैः सर्वगां कामसाधनीम्
Pagkaraan nito, O Diyosang nagbibigay-biyaya, sasambahin ka nang ganap ng sanlibutan—sa maraming anyong magkakaiba—ikaw na nasa lahat ng dako at may kapangyarihang tumupad ng mga ninanais.
Verse 55
ओंकारवक्त्रां गायत्रीं त्वामर्चंति द्विजोत्तमाः । ऊर्जितां बलदां पापि राजानः सुमहाबलाः
Sinasamba ka ng pinakamahuhusay na dwija bilang Gāyatrī, na ang mukha ay ang Oṃkāra; at sinasamba ka rin ng mga haring makapangyarihan bilang ang Malakas, Tagapagkaloob ng lakas, O Ginang na pumupuksa ng kasalanan.
Verse 56
वैश्याश्च भूतिमित्येव शिवां शूद्रास्तथा शुभे । क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि
O Mapalad! Sinasamba Ka ng mga Vaiśya bilang “Bhūti” (kasaganaan), at ng mga Śūdra bilang “Śivā”; Ikaw ang di-matitinag na pagtitiis ng mga muni, at Ikaw rin ang habag ng mga mapagpigil-sa-sarili.
Verse 57
त्वं महोपाय सन्दोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् । परिस्थितिस्त्वमर्थानां त्वमहो प्राणिका मता
Ikaw ang dakilang tipunan ng mabisang mga paraan, ang nīti—patnubay na pamamahala—ng mga bihasa sa estratehiya; Ikaw ang wastong pag-aayos ng mga bagay-bagay—at tunay, Ikaw ang itinuturing na mismong lakas-buhay ng mga nilalang.
Verse 58
त्वं युक्तिः सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् । रतिस्त्वं रतिचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृद्यदर्शिनाम्
Ikaw ang matalinong pag-unawa ng lahat ng nilalang, at Ikaw ang hantungan at kanlungan ng lahat ng may katawan. Ikaw ang rati—ligaya—ng mga pusong naghahanap ng ligaya, at Ikaw ang prīti—kagalakang mapagmahal—ng mga tumatanaw sa minamahal.
Verse 59
त्वं कांतिः शुभरूपाणां त्वं शांति शुभकर्मिणाम् । त्वं भ्रांतिर्मूढचित्तानां त्वं फलं क्रतुयाजिनाम्
Ikaw ang ningning ng mga may mapalad na anyo; Ikaw ang kapayapaan ng mga gumagawa ng mapalad na gawa. Maging sa mga mangmang ang isip, Ikaw ang bhrānti—pagkaligaw; at Ikaw ang bungang nakakamtan ng mga sumasamba sa pamamagitan ng mga handog na yajña.
Verse 60
जलधीनां महावेला त्वं च लीला विलासिनाम् । संभूतिस्त्वं पदार्थानां स्थितिस्त्वं लोकपालिनी
Ikaw ang makapangyarihang pampang ng mga karagatan, at Ikaw ang līlā—banal na paglalaro—ng mga nagagalak sa paglalaro. Ikaw ang paglitaw ng lahat ng bagay at Ikaw ang kanilang pananatiling matatag, O Tagapangalaga ng mga daigdig.
Verse 61
त्वं कालरात्रिर्निःशेष भुवनावलिनाशिनी । प्रियकंठग्रहानन्ददायिनी त्वं विभावरी
Ikaw si Kālārātri, ang kapangyarihang lumulusaw sa buong hanay ng mga daigdig. Ikaw ang nagbibigay ng ligaya sa yakap ng minamahal—O Vibhāvarī, ang maningning na Gabi.
Verse 62
प्रसीद प्रणतानस्मान्सौम्यदृष्ट्या विलोकय
Magpala ka; lingunin mo kami na nakayukod at sumasamba sa iyo, sa isang banayad at mapalad na titig.
Verse 63
इति स्तुवंतो ये देवि पूजयिष्यंति त्वां शुभे । ते सर्वकामानाप्स्यंति नियता नात्र संशयः
O Diyosa, O Mapalad—ang sinumang pumupuri sa iyo nang ganito at sumasamba sa iyo ay tiyak na makakamtan ang lahat ng ninanais; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 64
इत्युक्ता तु निशादेवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलिः । जगाम त्वरिता पूर्वं गृहं हिमगिरेर्महत्
Nang masabihan nang gayon, sumagot si Niśādevī, “Mangyari nawa,” at nag-anjali (magkapatong ang mga palad); dali-dali siyang nagtungo muna sa dakilang tahanan ni Himagiri.
Verse 65
तत्राऽसीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रये । ददर्श मेनामापांडुच्छविवक्त्रसरोरुहाम्
Doon ay nakita niya si Menā na nakaupo sa maringal na palasyo, nakasandal sa mga pader na hitik sa hiyas; ang mukha niyang gaya ng lotus ay kumikislap sa maputla at maningning na liwanag.
Verse 66
किंचिच्छयाममुखोदग्रस्तनभागावनामिताम् । महौषधिगणबद्धमंत्रराजनिषेविताम्
Bahagyang nagdilim ang kanyang mukha, at bahagya siyang yumuko dahil sa kapunuan ng kanyang dibdib; inaalalayan ng mga dakilang halamang-gamot at pinaglilingkuran ng makapangyarihang mga mantrang-hari.
Verse 67
ततः किंचित्प्रमिलिते मेनानेत्रांबुजद्वये । आविवेशमुखं रात्रिर्ब्रह्मणो वचनात्तदा
Pagkaraan, nang bahagyang pumikit ang dalawang matang-lotus ni Menā, sa sandaling iyon ay pumasok ang Gabi sa kanyang bibig, ayon sa utos ni Brahmā.
Verse 68
जन्मदाया जगन्मातुः क्रमेण जठरांतरम् । अरंजयच्छविं देव्या गुहमातुर्विभावरी
Bilang tagapagbigay-kapanganakan sa Ina ng sanlibutan, unti-unting pumasok si Vibhāvarī sa sinapupunan, at pinatingkad ang ningning ng Diyosa—ang magiging ina ni Guha.
Verse 69
ततो जगन्मं गलदा मेना हिमगिरेः प्रिया । ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे प्रासूयत शुभाननाम्
Pagkaraan, si Menā, minamahal ni Himagiri—tagapagdala ng pagpapala sa daigdig—ay nagsilang sa mapalad na Brāhma-muhūrta ng isang sanggol na may magandang mukha.
Verse 70
तस्यां तु जायमानायां जंतवः स्थाणुजंगमाः । अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः
Nang siya’y nanganganak, ang lahat ng nilalang—maging di-gumagalaw at gumagalaw—ay napuspos ng ligaya; tunay, ang lahat ng nananahan sa bawat daigdig ay napuno ng kagalingan.
Verse 71
अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शांतं च देहिनाम् । ज्योतिषामपि तेजस्त्वमभवत्सुतरां तदा
Noong sandaling iyon, maging ang isip ng mababangis na nilalang ay napayapa, at ang mga may katawan ay naging matahimik; maging ang mga tanglaw sa langit ay nagningning nang higit na marilag noon.
Verse 72
वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादवंति फलानि च । गंधवंति च माल्यानि विमलं च नभोऽभवत्
Ang mga halamang-gamot sa gubat ay naging mas mabisa, ang mga bunga ay naging mas matamis, ang mga kuwintas ng bulaklak ay mas mabango, at ang langit ay naging malinaw at walang dungis.
Verse 73
मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहराः । विस्मृता नि च शास्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे
Ang simoy ay naging banayad at nakagiginhawa, ang mga dako ay lubhang kaaya-aya; at maging ang mga aral na nalimutan ay muling nahayag at lumitaw.
Verse 74
प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमोऽभवत् । सत्ये धर्मे चाध्ययने यज्ञे दाने तपस्यपि
Noon, ang kapangyarihan ng mga pangunahing tirtha ay naging pinakadakilang kabanalan; gayundin sa katotohanan, sa dharma, sa pag-aaral, sa yajña, sa pagbibigay, at maging sa tapas, ang bisa ng kabutihan ay lubhang lumago.
Verse 75
सर्वेषामभवच्छ्रद्धा जन्मकाले गुहारणेः । अंतरिक्षेमराश्चापि प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः
Sa oras ng pagsilang ni Guha (Skanda), sumibol ang pananampalataya sa lahat; at ang mga deva sa kalagitnaang langit ay namukadkad ang mga mata sa galak at pagdiriwang.
Verse 76
हरिब्रह्ममहेंद्रार्कवायुवह्निपुरोगमाः । पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिन्मेनागृहे शुभे
Sa pangunguna nina Hari, Brahmā, Mahendra, ang Araw, ang Hangin, at ang Apoy, ibinuhos nila ang ulan ng mga bulaklak sa mapalad na tahanan ni Menā.
Verse 77
मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमंतो महानगाः । तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ता वीरकांस्योपशोभिताः
Dumating din si Meru at ang iba pang dakilang bundok, na wari’y nagkatawang-tao, sa maringal na pagdiriwang na iyon, kumikislap sa mga palamuting makabayan na tila tansong makinang.
Verse 78
सागराः सरितश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः
Nagtipon din ang mga karagatan at mga ilog mula sa lahat ng dako.
Verse 79
हिमशैलोऽभवल्लोके तदा सर्वैश्चराचरैः । सेव्यश्चाप्यभिगम्यश्च पूजनीयश्च भारत
O Bhārata, nang panahong iyon sa daigdig, ang Himalaya ay naging dapat paglingkuran, lapitan, at sambahin ng lahat ng nilalang—gumagalaw man o di-gumagalaw.
Verse 80
अनुभूयोत्सवं ते च जग्मुः स्वानालयांस्तदा
Matapos malasap ang banal na pagdiriwang na iyon, sila’y umalis at nagbalik sa kani-kanilang tahanan.