Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

एकादश च रुद्राश्च पुरुषास्तस्य चांशजाः । तां नारीमहामालोक्य पुत्रं दक्षमथा ब्रवम्

Transliteration

ekādaśa ca rudrāśca puruṣāstasya cāṃśajāḥ | tāṃ nārīmahāmālokya putraṃ dakṣamathā bravam

Translation

At ang labing-isang Rudra, gayundin ang iba pang mga nilalang na lalaki, ay isinilang mula sa bahagi Niya. Pagkaraan, nang mamasdan ko ang Dakilang Babae, nagsalita ako sa aking anak na si Dakṣa.

Word by Word

• एकादश: eleven
• एकादश: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र विशेषणम् (रुद्राः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• रुद्राः: Rudras
• रुद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• पुरुषाः: men/persons
• पुरुषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• अंशजाः: born from (his) portion; offspring
• अंशजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अंश-ज (प्रातिपदिक; अंश + ज)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अंशात् जायन्ते)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नारीमहाम्: the great woman
• नारीमहाम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नारी-महा (प्रातिपदिक; नारी + महा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् नारी’

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √लोक् (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), परस्मैपदी; ‘having looked at/seen’

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दक्षम्: Dakṣa
• दक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper noun)

• अथ: then
• अथ: Anantarya (Sequence marker/अनन्तर)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: आरम्भ/अनन्तरार्थक अव्यय (then/now)

• अब्रवम्: I said
• अब्रवम्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदी

Speaker

Brahmā (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Dakṣa (addressed next)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: from Śiva’s portion emerge eleven Rudras; the narrator turns to behold the great Devī and then addresses Dakṣa, setting the stage for Satī’s marital destiny.

Characters & Entities

• Rudras (Eleven)
• Dakṣa
• Mahā-nārī (Goddess implied)
• Śiva (implied source of Rudras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic governance arises through divine emanations and lineages; Rudras and progenitors serve the maintenance of dharma across creation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is genealogical/cosmological.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.