Adhyaya 16

Verse 1

तारक उवाच । राज्येन बुद्बुदाभेन स्त्रीभिरक्षैश्च पानकैः । मोहितो जन्म लब्ध्वात्र त्यजते पौरुषं नरः

Sinabi ni Tāraka: “Nahihibang sa kaharian—gaya ng bula, panandalian—sa mga babae, sa sugal, at sa alak, ang tao, bagaman isinilang sa mundong ito, ay itinatakwil ang tunay na dangal at kagitingang panlalaki.”

Verse 2

जन्म तस्य वृथा सर्वमाकल्पांतं न संशयः

Ang buong buhay niya ay nasasayang—hanggang sa wakas ng kalpa—walang alinlangan dito.

Verse 3

मातापितृभ्यां न करोति कामान्बन्धूनशोकान्न करोति यो वा । कीर्तिं हि वा नार्जयते न मानं नरः स जातोऽपि मृतोऽत्र लोके

Ang hindi tumutupad sa nararapat na hangarin ng ina at ama, hindi nag-aalis ng dalamhati ng mga kamag-anak, at hindi nakakamit ang dangal ni ang karangalan—ang taong iyon, bagama’t isinilang, ay tila patay sa mundong ito.

Verse 4

तस्माज्जयायामरपुंगवानां त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय शीघ्रम् । संयोज्यतां मे रथमष्टचक्रं बलं च मे दुर्जयदैत्यचक्रम्

Kaya nga, upang magtagumpay laban sa pinakapanguna sa mga deva at upang madaliang samsamin ang kapalaran ng tatlong daigdig, ipayuko ang aking karwaheng may walong gulong; at tipunin ang aking hukbo—ang di-matatalong gulong ng mga Daitya.

Verse 5

ध्वजं च मे कांचनपट्टबन्धं छत्रं च मे मौक्तिकजालबद्धम् । अद्याहमासां सुरकामिनीनां धम्मील्लकांश्चाग्रथितान्करिष्ये

Ibigkis ang aking watawat ng mga gintong pisi, at itali ang aking payong-hari ng lambat na perlas. Ngayon ay pagtitirahin kong magkakaugnay ang mga buhol ng buhok (dhammīllaka) ng mga dalagang makalangit—mga minamahal ng mga deva.

Verse 6

यथा पुरा मर्कटको जनन्यास्तस्याश्च सत्येन तु तारकः स्याम्

“Kung paanong noong una ang unggoy ay napangalagaan dahil sa katotohanan ng kanyang ina, gayon din, sa kapangyarihan ng katotohanang iyon, nawa’y maging ‘tāraka’ ako—tagapagligtas.”

Verse 7

नारद उवाच । तारकस्य वचः श्रुत्वा ग्रसनोनाम दानवः । सेनानीर्दैत्यराजस्य तथा चक्रेऽविलंबितम्

Wika ni Nārada: Nang marinig ang mga salita ni Tāraka, ang Dānava na si Grasana—punong kumandante ng hari ng mga Daitya—ay agad na kumilos ayon sa utos, nang walang pagkaantala.

Verse 8

आहत्य भेरीं गम्भीरां दैत्यानाहूय सत्वरः । सज्जं चक्रे रथं दैत्यो दैत्यराजस्य धीमतः

Tinugtog niya ang malalim na dagundong na tambol ng digmaan at dali-daling tinawag ang mga Daitya; saka inihanda ng Dānava ang karwahe ng marunong na hari ng mga Daitya.

Verse 9

गरुडानां सहस्रेण गरुडोपमितत्विषा । ते हि पुत्राः सुपर्णस्य संस्थिता मेरुकन्दरे

Kasama ang sanlibong Garuḍa na nagniningning na wari’y si Garuḍa mismo—sapagkat sila’y mga anak ni Suparṇa—sila’y nakahimpil sa mga yungib ng Bundok Meru.

Verse 10

विजित्य दैत्यराजेन वाहनत्वे प्रकल्पिताः । अष्टाष्टचक्रः सरथश्चतुर्योजनविस्तृतः

Nang mapasuko ng hari ng mga Daitya, sila’y itinakdang maging sasakyan niya; at ang karwahe—may walong at walong gulong—ay lumalawak hanggang apat na yojana.

Verse 11

नानाक्रीडागृहयुतो गीतवाद्यमनोहरः । गंधर्वनगराकारः संयुक्तः प्रत्यदृस्यत

Pinalamutian ng sari-saring bahay-pahingahan ng aliw at kaakit-akit sa awit at tugtugin, ito’y nagmistulang ganap na nalilok—anyong tulad ng isang lungsod ng mga Gandharva.

Verse 12

आजग्मुस्तत्र दैत्याश्च दशा चंडपराक्रमाः । कोटिकोटिपरिवारा अन्ये च बहवो रणे

Dumating doon ang mga Daitya, sampu silang mabagsik ang tapang; at marami pang iba—bawat isa’y napalilibutan ng di-mabilang na kawan ng mga tagasunod—handa sa digmaan.

Verse 13

तेषामग्रेसरो जम्भः कुजम्भोनंतरस्तथा । महिषः कुञ्जरो मेषः कालनेमिर्निमिस्तथा

Sa unahan nila ay si Jambha; kasunod si Kujambha; naroon din sina Mahiṣa, Kuñjara, Meṣa, at gayundin sina Kālanemi at Nimi.

Verse 14

मथनो जंभकः शुम्भो दैत्येंद्रा दश नायकाः । दैत्येंद्रा गिरिवर्ष्माणः संति चंडपराक्रमाः

Sina Mathana, Jaṃbhaka, at Śumbha—sampung pinuno, mga panginoon sa hanay ng Daitya—ay naroon, may katawang tila bundok at mabagsik ang lakas sa pakikidigma.

Verse 15

नानाविधप्रहरणा नानाशस्त्रास्त्रपारगाः । तारकस्याभवत्केतुर्बहूरूपो महाभयः

May sari-saring sandata sila at bihasa sa iba’t ibang armas at pana; at noon ay itinaas ang watawat (ketu) ni Tāraka, nag-aanyong maraming anyo at lubhang nakapanghihilakbot.

Verse 16

क्वचिच्च राक्षसो घोरः पिशाचध्वांक्षगृध्रकः । एवं बहुविधाकारः स केतुः प्रत्यदृश्यत

Minsan ang watawat ay nag-anyong isang nakapanghihilakbot na rākṣasa; minsan nama’y isang piśāca, isang uwak, o isang buwitre. Sa gayon, ang ketu na yaon, na nag-aanyong sari-sari, ay muling nakita nang paulit-ulit.

Verse 17

केतुना मकरेणापि सेनानीर्ग्रसनो बभौ । पैशाचं यत्र वदनं जंभस्यासीदयस्मयम्

Taglay ang makara bilang sagisag sa watawat, ang kumandanteng si Grāsana ay nagningning; at ang mukha ni Jambha roon ay tila piśāca, matigas na gaya ng bakal.

Verse 18

खरो विधुतलांगूलः कुजम्भस्याभवद्ध्वजे । महिषस्य च गोमायुः कांतो हैमस्तथां बभौ

Sa watawat ni Kujambha ay may asno, humahampas ang buntot; at para kay Mahiṣa ay lumitaw ang isang makinang na ginintuang gomāyu (jakal) bilang sagisag.

Verse 19

गृध्रो वै कुंजरस्यासीन्मेषस्याभूच्च राक्षसः । कालनेमेर्महाकालो निमेरासीन्महातिमिः

Para kay Kuñjara, ang sagisag ay isang buwitre; para kay Meṣa, isang rākṣasa. Para kay Kālanemi, si Mahākāla; at para kay Nimi, ang dakilang dilim (mahātimi).

Verse 20

राक्षसी मथनस्यापि ध्वांक्षोऽभूज्जंभकस्य च । महावृकश्च शुम्भस्य ध्वजा एवंविधा बभुः

Ang watawat ni Mathana ay may rākṣasī; ang kay Jambhaka ay may uwak; at ang kay Śumbha ay may malaking lobo. Ganyan ang mga bandilang kanilang inilantad.

Verse 21

अनेकाकारविन्यासादन्येषां च ध्वजा भवन् । शतेन शीघ्रवेगानां व्याघ्राणां हेममालिनाम्

Sa pag-aayos ng sari-saring anyo, lumitaw din ang mga watawat ng iba—na waring hinihila pasulong ng sandaang tigre na ubod-bilis, na may mga kuwintas na ginto.

Verse 22

ग्रसनस्य रथो युक्तो महामेघरवो बभौ । शतेन चापि सिंहानां रथो जंभस्य योजितः

Ang karwahe ni Grāsana ay naiharnes at umalingawngaw na parang dagundong ng malaking ulap; at ang karwahe ni Jambha ay iniukit din—na iniyuko sa isang daang leon.

Verse 23

कुजंभस्य रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः । तावद्भिर्महिषस्योष्टैर्गजस्य च हयैर्युतः

Ang karwahe ni Kujambha ay iniharnes sa mga asnong may mukhang gaya ng piśāca. Gayundin, ang kay Mahiṣa ay iniukit sa mga kamelyo, at ang kay Gaja naman ay sa mga kabayo, sa kaparehong bilang.

Verse 24

मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः । पर्वतं वै समारूढो निश्चित्य विधृतं गजैः

Ang karwahe ni Meṣa ay hinihila ng mga mababangis na leopardo; ang kay Kālanemi naman ay ng mga elepante. Siya’y umakyat sa isang bundok—pinatatag at inaalalayan ng mga elepante—matapos magpasya nang matatag.

Verse 25

चतुर्दंष्ट्रैर्गंधवद्भिश्चर्भिर्मेघसन्निभैः । शतहस्तायते कृष्णे तुरंगे हेमभूषणे

Kasama ng mga nilalang na mabango, may apat na pangil, at kahawig ng mga ulap-ulan, (siya’y sumakay) sa isang kabayong itim na kasinghaba ng sandaang bisig, na pinalamutian ng ginto.

Verse 26

सितचामरजालेन शोभिते पुष्पदामनि । मथनोनाम दैत्येन्द्रः पाशहस्तो व्यराजत

Pinalamutian ng lambat ng mapuputing pamaypay na chamara at nagniningning sa mga kuwintas ng bulaklak, ang panginoon ng mga Daitya na si Mathana ay nagliwanag, tangan ang pāśa (pisi ng silo) sa kanyang kamay.

Verse 27

किंकिणीमालिनं चोष्ट्रमारूढोऽभूच्च जंभकः । कालमुंचं महामेघमारूढः शुम्भदानवः

Nagpakita rin si Jambhaka, nakasakay sa kamelyong may kuwintas ng mga kampanilyang kumakalansing; at ang Dānava na si Śumbha, nakasakay sa dambuhalang ulap na wari’y nagbubuhos ng Kāla—ang tadhana ng kapahamakan—ay sumulong.

Verse 28

अन्ये च दानवा वीरा नानावाहनहेतयः । प्रचण्डचित्रवर्माणः कुण्डलोष्णीषभूषिताः

Marami pang ibang bayaning Dānava ang dumating, may sari-saring sasakyan at sandata; mababangis, nakasuot ng makukulay na baluting pandigma, at pinalamutian ng hikaw at putong na may tuktok.

Verse 29

नानाविधोत्तरासंगा नानामाल्यविभूषणाः । नानासुगंधगंधाढ्या नानाबंधिशतस्तुताः

Sila’y may sari-saring balabal at mga palamuting nakakabit, pinalamutian ng iba’t ibang kuwintas ng bulaklak at alahas; hitik sa maraming mababangong samyo, at pinupuri sa di-mabilang na paraan ng sarili nilang mga makata.

Verse 30

नानावाद्यपरिस्यंदसाग्रेसरमहारथाः । नानाशौर्यकथासक्तास्तस्मिन्सैन्ये महारथाः

Sa hukbong iyon ay may mga dakilang mandirigmang karwahe na nanguna sa unahan sa gitna ng umaagos na tunog ng sari-saring tugtugin; at ang mga makapangyarihang kawal ay abala sa pagsasalaysay ng iba’t ibang kuwento ng kagitingan.

Verse 31

तद्बलं दैत्यसिंहस्य भीमरूपं व्यदृश्यत । भूमिरेणुसमालिंगत्तुरंगरथपत्तिकम्

Pagkaraan, ang lakas ng “leon sa mga Daitya” ay nagpakita sa nakapanghihilakbot na anyo; ang lupa’y waring niyayakap ng alikabok na inihahagis ng mga kabayo, karwahe, at mga kawal na naglalakad.

Verse 32

स च दैत्येश्वरः क्रुद्धः समारूढो महारथम् । दशभिः शुशुबे दैत्यैर्दशबाहुरिवेश्वरः । जगद्धंतुं प्रवृत्तो वा प्रतस्थेऽसौ सुरान्प्रति

At ang panginoon ng mga Daitya, sa matinding poot, ay sumakay sa dakilang karwaheng pandigma. Napalilibutan ng sampung Daitya, siya’y nagningning na wari’y isang panginoong may sampung bisig; na para bang nagnanais lipulin ang daigdig, siya’y humayo laban sa mga Deva.

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे वायुर्देवदूतः सुरालयम् । दृष्ट्वा तद्दानव बलं जगामेंद्रस्य शंसितुम्

Samantala, si Vāyu, ang sugo ng mga diyos, ay nagtungo sa tahanan ng mga Deva. Nang makita niya ang lakas ng hukbong Dānava, siya’y nagpunta upang ipabatid iyon kay Indra.

Verse 34

स गत्वा तु सभां दिव्यां महेंद्रस्य महात्मनः । शशंस मध्ये देवानामिदं कार्यमुपस्थितम्

Pagdating niya sa banal na bulwagan ng dakilang-loob na si Mahendra, ipinahayag niya sa gitna ng mga diyos: “Narito na ang kagyat na pangyayaring ito.”

Verse 35

तच्छ्रुत्वा देवराजः स निमीलितविलोचनः । बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं काले महामतिः

Pagkarinig nito, ang hari ng mga diyos ay pumikit at nagmuni-muni. Pagkaraan, ang marunong at napapanahong tagapayo ay nagsalita ng mga salitang ito kay Bṛhaspati.

Verse 36

इन्द्र उवाच । संप्राप्तोऽतिविमर्दोऽयं देवानां दानवैः सह । कार्यं किमत्र तद्ब्रुहि नीत्युपायोपबृंहितम्

Sinabi ni Indra: “Sumiklab na ang mabagsik na sagupaan sa pagitan ng mga Deva at mga Dānava. Sabihin mo sa akin kung ano ang nararapat gawin dito, na pinatatatag ng wastong patakaran at maingat na pamamaraan.”

Verse 37

एतच्छ्रुत्वा च वचनं महेंद्रस्य गिरांपतिः । प्रत्युवाच महाभागो बॉहस्पति रुदारधीः

Nang marinig ang mga salitang iyon ni Mahendra, si Bṛhaspati—Panginoon ng pananalita—ang lubhang mapalad, matatag at malinaw ang paghatol, ay sumagot bilang tugon.

Verse 38

बृहस्पतिरुवाच । सामपूर्वं स्मृता नीतिश्चतुरंगामनीकिनीम् । जिगीषतां सुरश्रेष्ठ स्थितिरेषा सनातनी

Sinabi ni Bṛhaspati: “O pinakamainam sa mga deva, ang patakarang pang-estado para sa naghahangad ng tagumpay ay inaalala na nagsisimula sa sāma—pakikipagkasundo—na inilalapat sa hukbong may apat na sangay. Ito ang walang-hanggang paraan ng mga nagnanais manakop.”

Verse 39

साम दानं च भेदश्च चतुर्थो दंड एव च । नीतौ क्रमात्प्रयोज्याश्च देशकालविशेषतः

“Sāma (pakikipagkasundo), dāna (pagbibigay), bheda (pagpapabaha-bahagi), at ikaapat ang daṇḍa (parusa/lakas)—ang mga ito’y dapat gamitin sa patakaran ayon sa wastong pagkakasunod, batay sa lugar at panahon.”

Verse 40

तत्र साम प्रयोक्तव्यमार्येषु गुणवत्सु च । दानं लुब्धेषु भेदश्च शंकितोष्वितो निश्चयः

“Sa bagay na ito, ang sāma ay dapat gamitin sa mga mararangal at may kabutihan; ang dāna ay mabisa sa mga sakim; at ang bheda ang tiyak na sandigan laban sa mga mapagduda at nag-aalinlangan.”

Verse 41

दण्डश्चापि प्रयोक्तव्यो नित्यकालं दुरात्मसु । साम दैत्येषु नैवास्ति निर्गुणत्वाद्दुरात्मसु

“Ang daṇḍa (parusa/lakas) ay dapat ding gamitin palagi laban sa masasamang-loob. Sa mga Daitya, walang puwang ang sāma, sapagkat sila’y salat sa kabutihan at masama ang isip.”

Verse 42

श्रिया तेषां च किं कार्यं समृद्धानां तथापि यत् । जातिधर्मेण चाभेद्या विधातुरपि ते मताः

Ano pa ang silbi ng mga handog na yaman sa kanila, yamang sila’y masagana na? Sa likas na pagkatao at sa batas-dharma ng kanilang angkan, sila’y itinuturing na di-mababago—maging ng mismong Tagapag-ayos ng tadhana.

Verse 43

एको ह्युपायो दंडोऽत्र भवतां यदि रोचते । दुर्जनः सुजनत्वाय कल्पते न कदाचन

Dito’y iisa lamang ang paraan—ang daṇḍa, ang parusa o lakas—kung ito’y ikalulugod ninyo. Ang masamang tao’y hindi kailanman nagiging karapat-dapat sa kalagayan ng mabuti.

Verse 44

लालितः पालितो वापि स्वस्वभावं न मुंचति । एवं मे मन्यते बुद्धिर्भवंतो यद्व्यवस्यताम्

Kahit palayawin o ingatan nang maingat, hindi iniiwan ng tao ang sariling likas. Ganyan ang aking pinagbulayang pagkaunawa; kaya magpasya kayo ayon sa nararapat.

Verse 45

एवमुक्तः सहस्राक्ष एवमेवेत्युवाच ह । कर्तव्यतां च संचिंत्य प्रोवाचामरसंसदि

Nang masabihan nang gayon, si Indra na may sanlibong mata ay sumagot, “Gayon nga, gayon nga.” Pagkaraang pag-isipan ang dapat gawin, siya’y nagsalita sa kapulungan ng mga walang-kamatayan.

Verse 46

बहुमानेन मे वाचं श्रृणुध्वं नाकवासिनः

O mga nananahan sa langit, dinggin ninyo ang aking mga salita nang may paggalang at marangal na pagdinig.

Verse 47

भवंतो यज्ञभोक्तारः सतामिष्टाश्च सात्त्विकाः । स्वेस्वे पदे स्थिता नित्यं जगतः पालने रताः

Kayo ang mga tumatanggap ng bunga ng yajña, minamahal ng mga matuwid, at nakatatag sa dalisay na sattva. Matatag sa kani-kaniyang kalagayan, lagi kayong nakatuon sa pag-iingat at pagprotekta sa sanlibutan.

Verse 48

भवतां च निमित्तेन बाधंते दानवेश्वराः । तेषां समादि नैवास्ति दंड एव विधीयताम्

Dahil sa inyo, ang mga panginoon ng mga Dānava ay nagdudulot ng pagdurusa. Para sa kanila, walang anumang pakikipagkasundo—parusa lamang ang dapat ipag-utos.

Verse 49

क्रियतां समरे बुद्धिः सैन्यं संयोज्यतामिति । आवाद्यंतां च शस्त्राणि पूज्यं तां शस्त्रदेवताः

“Magpasiya nang matatag para sa digmaan; tipunin ang hukbo. Patunugin at ihanda ang mga sandata, at sambahin nang nararapat ang mga diyos ng mga sandata.”

Verse 50

इत्युक्ताः समनह्यंत देवानां ये प्रधानतः । वाजिनामयुतेनाजौ हेमपट्टपरिष्कृताः

Sa gayong utos, ang mga pangunahing diyos ay nagsuot ng sandata. Sa larangan ng digmaan, sila’y pinalamutian ng gintong kasangkapan, na may sampung libong kabayo sa kanilang tabi.

Verse 51

वाहनानि विमानानि योजयंतु ममामराः । यमं सेनापतिं कृत्वा शीघ्रं निर्यात देवताः

Hayaan ang aking mga imortal na ikabit ang mga sasakyan at mga vimāna (makalangit na karwahe). Italaga si Yama bilang pinunong-heneral ng hukbo, at agad na lumakad, O mga diyos.

Verse 52

नानाश्चर्यगुणोपेता दुर्जया देवदानवैः । रथो मातलिना युक्तो महेंद्रस्याप्यदृश्यत

Pagkaraan, nakita ang karwaheng pandigma ni Mahendra (Indra), na iniyuko ni Mātali—puspos ng maraming kababalaghan at mahirap daigin, maging ng mga deva at mga Dānava man.

Verse 53

यमो महिषमास्थाय सेनाग्रे समवर्तत । चंडकिंकिणिवृंदेन सर्वतः परिवारितः

Si Yama, nakasakay sa kalabaw, ay pumuwesto sa unahan ng hukbo; napaliligiran sa lahat ng panig ng mabangis na pulutong ng mga kampanilyang tumutunog nang malakas.

Verse 54

कल्पकालोज्जवालापूरितांबरगोचरः । हुताश उरणारूढः शक्तिहस्तो व्यवस्थितः

Si Agni (Hutāśa), naglalagablab na gaya ng apoy sa wakas ng isang kalpa at pinupuno ang langit ng liwanag, ay nakahandang tumindig—nakasakay sa lalaking tupa at may hawak na sibat.

Verse 55

पवनोंऽकुशपाणिस्तु विस्तारितमहाजवः । महाऋक्षं समारूढं सेनाग्रे समदृश्यत

Si Pavana (Vāyu), may hawak na pang-udyok (ankusha) at nagpapamalas ng napakalaking bilis, ay nakita sa unahan ng hukbo—nakasakay sa isang malaking oso.

Verse 56

भुजगेन्द्रं समारूढो जलेशो भगवान्स्वयम् । महापाशधरो वीरः सेनायां समवर्तत

Ang banal na si Varuṇa, Panginoon ng mga tubig, ay siya mismo ang nakasakay sa hari ng mga ahas; tumindig siyang nakaayos sa hukbo—matapang, tangan ang dakilang lubid na panghuli (pāśa).

Verse 57

नरयुक्ते रथे दिव्ये धनाध्यक्षो व्यचीचरत् । महासिंहरवो युद्धे गदाहस्तो व्यवस्थितः

Sa makalangit na karwaheng hinihila ng mga tao, sumulong si Kubera, panginoon ng kayamanan; sa digmaan ay umuungal na parang dakilang leon, nakahandang nakatindig na may hawak na pamalo.

Verse 58

राक्षसेशोऽथ निरृती रथे रक्षोमुखैर्हयैः । धन्वी रक्षोगणवृतो महारावो व्यदृश्यत

Pagkaraan, nakita si Nirṛti, panginoon sa mga Rākṣasa, sa karwaheng hinihila ng mga kabayong may mukhang rākṣasa; isang mamamana, napapaligiran ng mga pangkat ng rākṣasa, umuugong sa nakapanghihilakbot na sigaw.

Verse 59

चंद्रादित्यावश्विनौ च वसवः साध्यदेवताः । विश्वेदेवाश्च रुद्राश्च सन्नद्धास्तस्थुराहवे

Si Candra at Āditya, ang kambal na Aśvin, ang mga Vasu, ang mga Sādhya, ang mga Viśvedevas at ang mga Rudra—pawang ganap na armado—ay tumindig na matatag para sa labanan.

Verse 60

हेमपीठत्तरासंगाश्चित्रवर्मायुधध्वजाः । गंधर्वाः प्रत्यदृश्यन्त कृत्वा विश्वावसुं मुखे

Nagpakita ang mga Gandharva, nakabalabal ng ginto, taglay ang maringal na baluti, sandata, at mga watawat—at inilagay si Viśvāvasu sa unahan bilang panguna.

Verse 61

तथा रक्तोत्तरासंगा निर्मलायोविभूषणाः । गृध्रध्वजा अदृश्यंत राक्षसा रक्तमूर्धजाः

Gayundin, lumitaw ang mga Rākṣasa: nakabalabal ng pula, pinalamutian ng makinang na palamuting bakal, may mga watawat na may sagisag ng buwitre, at may buhok na pulang-dugo.

Verse 62

तथा भीमाशनिकराः कृष्णवस्त्रा महारथाः । यक्षास्तत्र व्यदृश्यंत मणिभद्रादिकोटिशः

Doon ay nakita rin ang mga Yakṣa—makapangyarihang mandirigmang may hawak na nakapanghihilakbot na sandatang tila kulog, nakaitim na kasuotan, mga dakilang mandirigma sa karwahe—na di-mabilang sa mga krore, mula kay Maṇibhadra.

Verse 63

ताम्रोलूकध्वजा रौद्रा द्वीपिचर्मांबरास्तथा । पिशाचास्तत्र राजंते महावेगपुरःसराः

Doon din nagningning ang mga Piśāca—mabangis, may mga bandilang may tandang kuwagong kulay tanso, nakabalot sa kasuotang balat ng leopardo—sumusugod sa unahan nang napakabilis.

Verse 64

तथैव श्वेतवसनाः सितपट्टपताकिनः । मत्तेभवाहनप्रायाः किंनरास्तस्थुराहवे

Gayundin, tumindig sa labanan ang mga Kiṃnara—nakaputi, may maningning na mga bandilang sutla, at karamiha’y nakasakay sa mga elepanteng nag-aalimpuyo sa init ng pagkalalaki.

Verse 65

मुक्ताजाल पिरष्कारो हंसो हारसमप्रभः । केतुर्जलधिनाथस्य सौम्यरूपो व्यराजत

Ang watawat ng panginoon ng karagatan ay nagliwanag sa banayad na anyo—isang gansa, na wari’y pinalamutian ng lambat ng mga perlas, maningning na parang kuwintas.

Verse 66

पंचरागमहारत्नविटंको धनदस्य च । ध्वजः समुत्थितो भाति यातुकाम इवांबरम्

At ang watawat ni Kubera (Dhanada), na pinalamutian ng dakilang hiyas na Pañcarāga, ay umangat at nagningning, na wari’y may pagnanais na lumipad tungo sa langit.

Verse 67

कार्ष्णलोहमयो ध्वांक्षो यमस्याभून्महाध्वजः । राक्षसेशस्य वदनं प्रेतस्य ध्वज आबभौ

Sa dakilang watawat ni Yama ay may uwak na hinubog sa itim na bakal; at para sa panginoon ng mga rākṣasa, lumitaw ang watawat na may mukha ng isang preta (multo).

Verse 68

हेमसिंहध्वजौ देवौ चन्द्रार्कवमितद्युति । कुंभेन चित्रवर्णेन केतुराश्विनयोरभूत्

Dalawang diyos ang may watawat na may gintong leon, nagniningning na parang buwan at araw; at para sa kambal na Aśvin, ang kanilang sagisag ay isang makukulay na banga (kumbha).

Verse 69

मातंगो हेमरचितश्चित्ररत्नपरिष्कृतः । ध्वजः शतक्रतोरासीत्सितचा मरसंस्थितः

Para kay Śatakratu (Indra), ang watawat ay may elepanteng yari sa ginto at pinalamutian ng mahimalang hiyas, at may kasamang puting cāmara (pamaypay na buntot-yak).

Verse 70

अन्येषां च ध्वजास्तत्र नानारूपा बभू रणे । सनागयक्षगंधर्वमहोरगनिशाचरा

At doon sa labanan, ang iba pa’y may mga watawat na sari-saring anyo—sa hanay ng mga nāga, yakṣa, gandharva, mahāoraga (malalaking ahas), at mga naglalakad sa gabi.

Verse 71

सेना सा देवराजस्य दुर्जया प्रत्यदृश्यत । कोटयस्तास्त्रयस्त्रिंशन्नानादेवकायिनाम्

Ang hukbong iyon ng hari ng mga diyos ay nagmistulang di-matatalo—tatlumpu’t tatlong krore ang bilang, binubuo ng mga pangkat na may sari-saring anyong dibino.

Verse 72

हैमाचलाभे सितकर्णचामरे सुवर्णपद्मामलसुंदरस्रजि । कृताभिरामोज्ज्वलकुंकुमांकुरे कपोललीताविविमुक्तरावे

Nagniningning siya na parang gintong bundok; may puting palamuting tainga at pamaypay na buntot-yak; suot ang malinis at marikit na kuwintas ng gintong lotus. Ang kanyang mga pisngi’y pinalamutian ng maningning na usbong ng kunkuma (saffron), at siya’y kumislap habang pinakawalan ang umaalingawngaw na ungol.

Verse 73

श्रितस्तदैरावणनामकुंजरे महाबलश्चित्रविशेषितांबरः । विशालवज्रांगवितानभूषितः प्रकीर्णकेयूरभुजाग्रमंडलः

Pagkaraan, ang makapangyarihan ay lumuklok sa elepanteng si Airāvata, suot ang kasuotang may kahanga-hangang mga disenyo. Pinapalamutian siya ng malawak na ningning na tila bubong na kidlat, at ang mga armlet ay kumikislap na waring nagkalat sa paligid ng bilog ng kanyang malalakas na bisig.

Verse 74

सहस्रदृग्बंदिसहस्रसंस्तुतस्त्रिविष्टपेऽशोभत पाकशासनः

Sa langit na Triviṣṭapa, si Pākaśāsana (Indra), ang may sanlibong mata, na pinupuri ng sanlibong makata at mang-aawit, ay nagningning sa dakilang karilagan.