Adhyaya 11

Verse 1

कूर्म उवाच । शांडिल्य इति विख्यातः पुराहमभवं द्विजः । बालभावे मया भूप क्रीडमानेन निर्मितम्

Wika ni Kūrma: Noong una, ako’y isang brāhmaṇa na “dalawang ulit isinilang,” tanyag sa pangalang Śāṇḍilya. O Hari, sa aking kabataan, habang naglalaro, may hinubog akong isang bagay sa sarili kong mga kamay.

Verse 2

पुरा प्रावृषि पांशूत्थं शिवायतनमुच्छ्रितम् । जलार्द्रवालुकाप्रायं प्रांशुप्राकारशोभितम्

Noong unang panahon, sa tag-ulan, itinindig ko ang isang dambana ni Śiva na yari sa lupa at alikabok—karamihan ay buhangin na binasa ng tubig—na pinaganda ng mataas na pader na nakapaligid.

Verse 3

पंचायतनविन्यासमनोहरतरं नृप । विनायकशिवासूर्यमधुसूदनमूर्तिमत्

O Hari, lalo itong naging kaakit-akit dahil sa kaayusang pañcāyatana, na may mga anyo nina Vināyaka, Śiva, ang Araw, at Madhusūdana (Viṣṇu).

Verse 4

पीतमृत्स्वर्णकलशं ध्वजमालाविभूषितम् । काष्ठतोरणविन्यस्तं दोलकेन विभूषितम्

Mayroon itong kalaśa na palayok na luwad na kulay gintong-dilaw sa tuktok, pinalamutian ng mga watawat at mga kuwintas ng bulaklak; may nakalagay na torana na arko ng tarangkahang kahoy at ginayakan pa ng isang duyan.

Verse 5

दृढप्रांशुसमुद्भूतसोपानश्रेणिभासुरम् । सर्वाश्चर्यमयं दिव्यं वयस्यैः संवृतेन मे

Nagniningning iyon dahil sa matibay at matayog na hanay ng mga baitang na umaakyat nang patong-patong. Ang munting dambanang banal ay isang himala sa lahat ng paraan, habang ako’y napalilibutan ng aking mga kasamang kaedad.

Verse 6

तत्र जागेश्वरं लिंगं गृत्वाथ विनिवेशितम् । बाल्यादुपलरूपं तद्वर्षावारिविशुद्विमत्

Doon ay kinuha ko ang liṅga na tinatawag na Jāgeśvara at itinindig ko ito nang wasto ayon sa ritwal. Mula pa sa aking kabataan, ito’y anyong bato at taglay ang kadalisayang ipinagkaloob ng tubig-ulan.

Verse 7

बकपुष्पैस्तथान्यैश्च केदारोत्थैः समाहृतैः । कोमलैरपरैः पुष्पैर्वृतिवल्लीसमुद्भवैः

Sa mga bulaklak na bakā at iba pang bulaklak na tinipon mula sa mga bukirin, at sa malalambot na bulaklak na sumibol mula sa mga gumagapang na baging, doon ako naghandog ng pagsamba.

Verse 8

कूष्मांडैश्चैव वर्णाद्यैरुन्मत्तकुसुमायुतैः । मंदारैर्बिल्वपत्रैश्च दूर्वाद्यैश्च नवांकुरैः

Sumamba rin ako gamit ang mga bulaklak na kūṣmāṇḍa at iba pang makukulay na bulaklak, kasama ang mga kumpol ng bulaklak na unmattaka; pati mga bulaklak na mandāra, mga dahon ng bilva, at ang dūrvā at iba pang sariwang usbong.

Verse 9

पूजा विरचिता रम्या शंभोरिति मया नृप । ततस्तांडवमारब्धमनपेक्षितसत्क्रियम्

O Hari, minsan ay inayos ko ang isang kaaya-ayang pagsamba para kay Śambhu. Pagkaraan, sinimulan ko ang sayaw na tāṇḍava, nang hindi na naghihintay ng anumang pormal na paggalang o wastong tuntunin ng ritwal.

Verse 10

शिवस्य पुरतो बाल्याद्गीतं च स्वस्वर्जितम् । अकार्षं सकृदेवाहं बाल्ये शिशुगणावृतः

Mula pagkabata, sa mismong harapan ni Śiva, minsan akong umawit ng isang awit sa sarili kong tinig; noong ako’y batang musmos, napaliligiran ng pangkat ng mga bata, minsan ko lamang iyon ginawa.

Verse 11

ततो मृतोऽहं जातश्च विप्रो जातिस्मरो नृप । वैदिशे नगरेऽकार्षं शिवपूजां विशेषतः

Pagkaraan, namatay ako at muling isinilang bilang isang brāhmaṇa, taglay ang alaala ng dating kapanganakan, O Hari. Sa lungsod ng Vidiśā, isinagawa ko ang pagsamba kay Śiva nang may natatanging debosyon.

Verse 12

शिवदीक्षामुपागम्यानुगृहीतः शिवागमैः । शिवप्रासाद आधाय लिंगं श्रद्धासमन्वितः

Matapos tanggapin ang Śiva-dīkṣā at pagpalain sa pamamagitan ng mga Śaiva Āgama, itinindig ko ang isang templo ni Śiva at iniluklok ang liṅga nang may matatag na pananampalataya.

Verse 13

कल्पकोटिं वसेत्स्वर्गेयः करोति शिवालयम् । यावंति परमाणूनि शिवस्यायतने नृप

Ang sinumang magtayo ng templo ni Śiva ay mananahan sa langit sa loob ng sampung milyong kalpa; O Hari, kasingdami ng mga atom sa santuwaryo ni Śiva, gayon karami ang mga taon.

Verse 14

भवंति तावद्वर्षाणि करकः शिवसद्मनि । इति पौराणवाक्यानि स्मरञ्छैलं शिवालयम्

Gayon karaming taon mananatiling kaugnay ng tahanan ni Śiva ang tagapagtayo sa dambana ni Śiva. Sa pag-alaala sa mga pahayag ng Purāṇa, itinayo ko ang isang templong bato para kay Śiva.

Verse 15

अकारिषमहं रम्यं विश्वकर्मविधानतः । मृन्मयं काष्ठनिष्पन्नं पाक्वेष्टं शैलमेव वा

Ayon sa wastong tuntunin ng sining ni Viśvakarman, ipinagawa ko ang isang marikit na dambana—mula sa luwad, kahoy, ladrilyong inihurno, o maging bato.

Verse 16

कृतमायतनं दद्यात्क्रमाद्दशगुणं फलम् । भस्मशायी त्रिषवणो भिक्षान्नकृतभोजनः

Ang sinumang maghandog ng isang ganap na naitayong dambana, ang bunga ng kabutihan ay tumitindi nang sampung ulit ayon sa kaayusan. (Bilang asetiko,) siya’y nahihiga sa abo, sumasamba sa tatlong sandali ng pagsasanib ng araw, at kumakain lamang ng pagkaing mula sa limos.

Verse 17

जटाधरस्तपस्यंश्च शिवाराधनतत्परः । इत्थं मे कुर्वतो जातं पुनर्भूप प्रमापणम्

Taglay ang buhóng na buhok, nagsasagawa ng pagtitiyaga, at lubos na nakatuon sa pagsamba kay Śiva—sa ganitong pamumuhay ko, O Hari, muling dumating sa akin ang kamatayan.

Verse 18

जातो जाति स्मरस्तत्र कारिता तृतीयेहं भवांतरे । सार्वभौमो महीपालः प्रतिष्ठाने पुरोत्तमे

Doon ako muling isinilang, taglay pa rin ang alaala ng mga naunang kapanganakan; kaya sa ikatlong sumunod na pag-iral, ako’y naging isang makapangyarihang hari sa Pratiṣṭhāna, yaong dakilang lungsod.

Verse 19

जयदत्त इति ख्यातः सूर्यवंशसमुद्भवः । ततो मया बहुविधाः प्रासादाः कारिता नृप

Ako’y nakilala sa pangalang Jayadatta, isinilang mula sa angkan ng Araw. Pagkaraan nito, O Hari, ipinagawa ko ang sari-saring uri ng maringal na dambanang-palasyong templo.

Verse 20

तस्मिन्भवांतरे शंभोराराधनपरेण च । ततो निरूपिता जाता बकपुष्पपुरस्सराः

Sa dating buhay na iyon, dahil sa taimtim kong pagsamba kay Śambhu, nagkaroon ng mga paghahandang panghandog—na pinangungunahan ng pag-aalay ng mga bulaklak na bakā.

Verse 21

सौवर्णै राजतै रत्ननिर्मितैः कुसुमैर्नृप । तथाविधेऽन्नदानादि करोमि नृपसत्तम

O hari—o pinakamainam sa mga pinuno—sa pamamagitan ng mga bulaklak na hinubog mula sa ginto, pilak, at mga hiyas, isinagawa ko ang mga handog at kawanggawa gaya ng pamamahagi ng pagkain at iba pang paglimos, sa gayong paraan.

Verse 22

केवलं शिवलिंगानां पूजां पुष्पैः करोम्यहम् । ततो मे भगवाञ्छंभुः संतुष्टोऽथ वरं ददौ

Tanging pagsamba sa mga Śiva-liṅga gamit ang mga bulaklak ang aking ginawa. Pagkaraan, ang Panginoong Śambhu ay nalugod sa akin at nagkaloob ng isang biyaya.

Verse 23

अजरामरतां राजंस्तेनैव वपुषावृतः । ततस्तथाविधं प्राप्यानन्यसाधारणं वरम्

O hari, pinagkalooban ako ng di-pagtanda at di-kamatayan, na nababalutan pa rin ng yaong mismong katawan. Nang matamo ko ang gayong pambihira at walang kapantay na biyaya,

Verse 24

विचरामि महीमेतां मदांध इव वारणः । शिवभक्तिं विहायाथ नृपोऽहं मदनातुरः

Nagpagala-gala ako sa daigdig na ito na parang elepanteng nabulag sa pagkalasing; tinalikuran ko ang debosyon kay Śiva, at ako—bagaman hari—ay pinahirapan ng pagnanasa.

Verse 25

प्रधर्षयितुमारब्धः स्त्रियः परपरिग्रहाः । आयुषस्तपसः कीर्तेस्तेजसो यशसः श्रियः

Nagsimula akong lumapastangan sa mga babae na pag-aari ng iba. Dahil dito, ang haba ng buhay, ang tapas (pagpapakasakit), ang katanyagan, ang ningning, ang dangal, at ang kasaganaan—

Verse 26

विनाशकारणं मुख्यं परदारप्रधर्षणम् । सकर्णः श्रुतिहीनोऽसौ पश्यन्नंधो वदञ्जडः

Ang pangunahing sanhi ng kapahamakan ay ang paglapastangan sa asawa ng iba. May tainga man, wari’y bingi; nakakakita man, bulag; nagsasalita man, hangal.

Verse 27

अचेतनश्चेतनावान्मूर्खो विद्वानपि स्फुटम् । तदा भवति भूपाल पुरुषः क्षणमात्रतः

O hari, sa sandaling iyon ang tao—malinaw na—nagiging walang malay kahit may kamalayan, at nagiging mangmang kahit marunong, sa isang iglap lamang.

Verse 28

यदैव हरिणाक्षीणां गोचरं याति चक्षुषाम् । मृतस्य निरये वासो जीवतश्चेश्वराद्भयम्

Sa sandaling mapasailalim sa titig ng mga babaeng may matang gaya ng usa, para sa patay ay may paninirahan sa impiyerno; at para sa buhay ay may takot sa Panginoon.

Verse 29

एवं लोकद्वयं हंत्री परदारप्रधर्षणा । जरामरणहीनोहमिति निश्चयमास्थितः

Kaya nga, sa paglapastangan sa asawa ng iba, siya’y naging tagapuksa ng dalawang daigdig. Pagkaraan, nalugmok siya sa maling paniwala: “Ako’y walang pagtanda at kamatayan,” at mahigpit niya itong pinanghawakan.

Verse 30

ऐहिकामुष्मिकभयं विहायांह ततः परम् । प्रधर्षयितुमारब्धस्तदा भूप परस्त्रियः

Matapos iwaksi ang takot sa bunga sa mundong ito at sa kabilang-buhay, saka, O Hari, sinimulan niyang lapastanganin at pagsamantalahan ang mga asawa ng iba.

Verse 31

अथ मां संपरिज्ञाय मर्यादारहितं यमः । वरप्रदानादीशस्य तदंतिकसुपाययौ । व्यजिज्ञपन्मदीयं च शंभोर्धर्मव्यतिक्रमम्

Pagkaraan, si Yama, nang makilala akong lumampas sa lahat ng hangganan, ay lumapit sa Panginoong Tagapagkaloob ng biyaya at iniulat kay Śambhu ang aking kalagayan at ang paglabag sa dharma.

Verse 32

यम उवाच । नाहं तवानुभावेन गुप्तस्यास्य विनिग्रहम्

Wika ni Yama: “Sapagkat siya’y pinangangalagaan ng kapangyarihan ng Iyong kamaharlikaan, hindi ko siya mapipigil ni mapaparusahan.”

Verse 33

शक्रोमि पापिनो देव मन्नियोगेऽन्यमादिश । जगदाधारूपा हि त्वयेशोक्ताः पतिव्रताः

“O Diyos, hindi ko kayang harapin ang makasalanang ito; mag-utos Ka ng iba pang nasa ilalim ng aking kapangyarihan. Sapagkat ang mga babaeng pativratā, na Iyong ipinahayag, O Panginoon, ay tunay na sandigan ng daigdig.”

Verse 34

गावो विप्राः सनिगमा अलुब्धा दानशीलिनः । सत्यनिष्ठा इति स्वामिंस्तेषां मुख्यतमा सती

“Ang mga baka, ang mga Brahmin, ang mga Veda at ang kanilang tradisyon, ang mga di-sakim, ang mapagkawanggawa, at yaong matatag sa katotohanan—O Panginoon, sa mga ito, ang pinakadakila ay ang tapat at malinis na asawa (Satī).”

Verse 35

तास्तेन धर्षिता लुप्तं मदीयं धर्मशासनम् । वरदानप्रमत्तेन तवैव परिभूय माम्

Ang mga babaeng iyon ay nilapastangan niya; ang aking pamamahala ng dharma ay natakpan—dahil siya ay lasing sa biyaya na Iyong ipinagkaloob, hinamak pa niya ako.

Verse 36

जयदत्तेन देवेश प्रतिष्ठानाधिवासिना । इमां धर्मस्य भगवान्गिरमाकर्ण्य कोपितः । शशाप मां समानीय वेपमानं कृतांजलिम्

O Panginoon ng mga diyos, nang marinig ng pinagpalang Panginoon ang pahayag na ito ng Dharma mula kay Jayadatta, isang residente ng Pratiṣṭhāna, Siya ay nagalit; ipinatawag ako—nanginginig, na may magkatiklop na mga kamay—Siya ay nagbigkas ng sumpa.

Verse 37

ईश्वर उवाच । यस्माद्दुष्टसमाचार धर्षितास्ते पतिव्रताः

Sinabi ni Ishvara: 'Dahil ikaw, na may masamang pag-uugali, ay lumapastangan sa mga babaeng pativratā na iyon...'

Verse 38

कामार्तेन मया शप्तस्तस्मात्कूर्मः क्षणाद्भव । ततः प्रणम्य विज्ञप्तः शापतापहरो मया

'Dahil sa pagnanasa, ikaw ay isinumpa Ko; kaya, maging pagong ka sa isang iglap.' Pagkatapos, yumuko siya at nakiusap, at Ako ay naging tagapawi ng hapdi ng sumpang iyon.

Verse 39

प्राह षष्टितमे कल्पे विशापो भविता गणः । मदीय इति संप्रोच्य जगामादर्शनं शिवः

Ipinahayag ni Shiva: 'Sa ika-animnapung kalpa, ang tagapaglingkod na ito (gana) ay magiging malaya sa sumpa.' Sa pagsasabing, 'Siya ay Akin,' si Shiva ay naglaho sa paningin.

Verse 40

अहं कूर्मस्तदा जातो दशयोजनविस्तृतः । समुद्रसलिले नीतस्त्वयाहं यज्ञसाधने

Noong panahong iyon, ako’y isinilang bilang Kūrma (pagong), sampung yojana ang lawak. Ikaw ang naghatid sa akin sa tubig ng karagatan upang maisakatuparan ang banal na yajña.

Verse 41

पुरस्ताद्यायजूकेन स्मरंस्तच्च बिभेमि ते । दग्धस्त्वयाहं पृष्ठेत्र व्रणान्येतानि पश्य मे

Sa pag-alaala ko sa dating ritwal na isinagawa mo, ako’y nanginginig pa rin sa takot sa iyo. Sinunog mo ako sa aking likod—masdan mo ang mga sugat na ito sa akin.

Verse 42

चयनानि बहून्यत्र कल्पसूत्रविधानतः । पृष्ठोपरि कृतान्यासन्निंद्रद्युम्न तदा त्वया

Dito’y maraming pagtatayô ng mga altar (cayana) ang ginawa ayon sa mga tuntunin ng Kalpa-sūtra; at, O Indradyumna, noon ay itinindig mo ang mga iyon sa aking likod.

Verse 43

भूयः संतापिता यज्ञैः पृथिवी पृथिवीपते । सुस्राव सर्वतीर्थानां सारं साऽभून्महीनदी

Muli, ang Daigdig ay napaso ng mga yajña, O panginoon ng lupa. Pagkaraan, pinadaloy niya ang pinakadiwa ng lahat ng tīrtha (banal na pook), at naging ilog na tinatawag na Mahīnadī.

Verse 44

तस्यां च स्नानमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो नैमित्तिके कस्मिन्नपि प्रलय आगतः

At sa pagligo lamang sa kanya, ang tao’y napapalaya sa lahat ng kasalanan. Pagkaraan, sa isang pana-panahong pagkalusaw (naimittika), dumating ang pralaya.

Verse 45

प्लवमानमिदं राजन्मानसं शतयोजनम् । षट्पंचाशत्प्रमाणेन कल्पा मम पुरा नृप

O hari, ang Mānasa na ito ay lumulutang at gumagalaw, na may sukat na sandaang yojana. Noong una, O pinuno, ang aking mga kalpa ay binibilang ayon sa sukat na limampu’t anim.

Verse 46

व्यतीता इह चत्वारः शेषे मोक्षस्ततः परम् । एवमायुरिदं दीर्घमेवं शापाच्च कूर्मता

Dito, apat na yugto ang lumipas; sa nalalabi, saka darating ang moksha, ang paglaya. Kaya humaba ang buhay na ito—at dahil sa sumpa, ako’y nasa kalagayang pagong.

Verse 47

ममाभूदीश्वरस्यैव सतीधर्मद्रुहो नृप । ब्रूहि किं क्रियतां शत्रोरपि ते गृहगामिनः

O hari, ako—na kabilang sa Panginoon—ay naging taong lumalapastangan sa dharma ng mga banal. Sabihin mo: ano ang nararapat gawin kahit sa kaaway mong dumarating sa iyong tahanan?

Verse 48

मम पृष्ठिश्चिरं भूप त्वया दग्धाग्निनाऽपुरा । अहं ज्वलंतीमिव तां पश्याम्यद्यापि सत्रिणा

O hari, noong unang panahon ay sinunog mo sa apoy ang aking likod. Hanggang ngayon, bilang taong nagsasagawa ng mga ritwal na handog, nakikita ko pa rin iyon na tila naglalagablab.

Verse 49

इदं विमानमायातं त्वया कस्मान्निराकृतम् । देवदूतसमायुक्तं भुंक्ष्व भोगान्निजार्जितान्

Bakit mo itinakwil ang makalangit na sasakyang ito na dumating para sa iyo, na kasama ang mga sugo ng mga diyos? Tamasahin mo ang mga ligayang iyong natamo sa sarili mong kabutihang-gawa.

Verse 50

इंद्रद्युम्न उवाच । चतुर्मुखेन तेनाहं स्वर्गान्निर्वासितः स्वयम् । विलक्ष्योन प्रयास्यामि पाताधिक्यादिदूषिते

Wika ni Indradyumna: “Dahil sa Apat-na-Mukha (Brahmā), ako mismo’y pinalayas mula sa langit. Sa kahihiyan, hindi na ako tutungo sa pook na yaon—na nadungisan ng paghahari ng pagbagsak at mga katulad nito.”

Verse 51

तस्माद्विवेकवैराग्यमविद्यापापनाशनम् । आलिंग्याहं यतिष्यामि प्राप्य बोधं विमुक्तये

“Kaya yayakapin ko ang pag-unawa (viveka) at paglayo sa pagnanasa (vairāgya)—na pumupuksa sa kamangmangan at kasalanan—at magsisikap akong makamtan ang paggising (bodha) alang-alang sa kalayaan.”

Verse 52

तन्मे गृहगतस्याद्य यथातिथ्यकरो भवान् । तदादिश यथाऽपारपारदः कोपि मे गुरुः

“Yamang dumating ka ngayon sa aking tahanan at pinarangalan ako bilang panauhin, ituro mo na sa akin ngayon—upang may isang guro na makapagpatawid sa akin sa ibayo ng walang-hanggang karagatan ng saṃsāra.”

Verse 53

कूर्म उवाच । लोमशोनाम दीर्घायुर्मत्तोऽप्यस्ति महामुनिः । मया कलापग्रामे स पूर्वं दृष्टः क्वचिन्नृप

Sinabi ni Kūrma: “May isang dakilang muni na nagngangalang Lomaśa, napakahaba ng buhay—maging higit pa kaysa sa akin. Noong una, O hari, nakita ko siya minsan sa nayon ng Kalāpa.”

Verse 54

इंद्रद्युम्न उवाच । तस्मादागच्छ गच्छामस्तमेव सहितावयम् । प्राहुः पूततमां तीर्थादपि सत्संगतिं बुधाः

Wika ni Indradyumna: “Kung gayon, halika—tayo’y magtungo sa kanya nang magkasama. Sinasabi ng mga pantas na ang pakikisama sa mga banal (satsaṅga) ay higit pang nakapagdalisay kaysa sa isang tīrtha.”

Verse 55

इत्थं निशम्य नृपतेर्वचनं तदानीं सर्वेऽपि ते षडथ तं मुनिमुख्यमाशु । चित्ते विधाय मुदिताः प्रययुर्द्विजेंद्रं जिज्ञासवः सुचिरजीवितहेतुमस्य

Nang panahong iyon, matapos marinig ang mga salita ng hari, ang anim na iyon ay agad na nagtungo sa pinakadakilang pantas. Masaya ang kanilang kalooban, lumapit sila sa pinakamahusay na brāhmaṇa, sabik na malaman ang dahilan ng kanyang pambihirang mahabang buhay.