Adhyaya 8

Verse 1

अगस्त्य उवाच । किं चकार हरः स्कंद मंदराद्रिगतस्तदा । विलंबमालंबयति तस्मिन्नपि गजानने

Sinabi ni Agastya: “O Skanda, ano ang ginawa ni Hara (Śiva) noon, nang siya’y nagtungo sa Bundok Mandara, samantalang ang May-mukhang Elepante (Gaṇeśa) ay patuloy pang nagpapaliban?”

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य कथां पुण्यां कथ्यमानां मयाधुना । वाराणस्येकविषयामशेषाघौघनाशिनीम्

Sinabi ni Skanda: “Makinig ka, O Agastya, sa banal na salaysay na ngayo’y aking isinasalaysay—tungkol sa Vārāṇasī lamang—na pumupuksa sa buong baha ng mga kasalanan.”

Verse 3

करींद्रवदने तत्र क्षेत्रवर्येऽविमुक्तके । विलंबभाजित्र्यक्षेण प्रैक्षिक्षिप्रमधोक्षजः

Doon, sa pinakadakilang banal na pook—ang Avimukta—nang ang May-ulong Elepante ay nagtagal, si Adhokṣaja (Viṣṇu) ay agad tumingin sa Tatlong-Mata na Panginoon (Śiva).

Verse 4

प्रोक्तोथ बहुशश्चेति बहुमानपुरःसरम् । तथा त्वमपि माकार्षीर्यथा प्राक्प्रस्थितैः कृतम्

“Ito’y nasabi na nga nang maraming ulit,” wika niya, na may paggalang na nauuna sa pananalita. “Kaya ikaw man ay huwag gumawa ng iba; kumilos ayon sa ginawa ng mga naunang umalis.”

Verse 5

श्रीविष्णुरुवाच । उद्यमः प्राणिभिः कार्यो यथाबुद्धि बलाबलम् । परं फलंति कर्माणि त्वदधीनानि शंकर

Sinabi ni Śrī Viṣṇu: “Dapat magsikap ang mga nilalang ayon sa kanilang pagkaunawa sa lakas at kahinaan. Ngunit ang huling bunga ng mga gawa ay nakasalalay sa iyo, O Śaṅkara.”

Verse 6

अचेतनानि कर्माणि स्वतंत्राः प्राणिनोपि न । त्वं च तत्कर्मणां साक्षी त्वं च प्राणिप्रवर्तकः

“Ang mga gawa ay walang malay, at maging ang mga nilalang ay hindi tunay na malaya. Ikaw ang saksi sa mga gawang iyon, at ikaw ang nagtutulak sa mga nilalang.”

Verse 7

किंतु त्वत्पादभक्तानां तादृशी जायते मतिः । यया त्वमेव कथयेः साध्वनेनत्वनुष्ठितम्

Ngunit sa mga deboto ng Iyong mga banal na paa, sumisilang ang gayong pagkaunawa—na sa pamamagitan nito Ikaw mismo ang nagsasabi: “Ito’y wastong naisagawa niya.”

Verse 8

यत्किंचिदिह वै कर्मस्तोकं वाऽस्तोकमेव वा । तत्सिद्ध्यत्येव गिरिश त्वत्पादस्मृत्यनुष्ठितम्

Anumang gawain na ginagawa rito—maliit man o dakila—O Panginoon ng Bundok, tiyak na nagtatagumpay kapag isinasagawa habang inaalala ang Iyong mga banal na paa.

Verse 9

सुसिद्धमपि वै कार्यं सुबुद्ध्यापि स्वनुष्ठितम् । अत्वत्पदस्मृतिकृतं विनश्यत्येव तत्क्षणात्

Kahit ang gawaing matatag na at maayos na naisagawa sa mabuting pag-unawa, kapag ginawa nang walang pag-alaala sa Iyong mga paa, ay napaparam mula agad sa sandaling iyon.

Verse 10

शंभुना प्रेषितेनाद्य सूद्यमः क्रियते मया । त्वद्भक्तिसंपत्तिमतां संपन्नप्राय एव नः

Ngayon, sa utos ni Śambhu, taimtim na pagsisikap ang aking ginagawa; sapagkat sa mga may yaman ng debosyon sa Iyo, halos tiyak na ang tagumpay para sa amin.

Verse 11

अतीव यदसाध्यं स्यात्स्वबुद्धिबलपौरुषैः । तत्कार्यं हि सुसिद्धं स्यात्त्वदनुध्यानतः शिव

Kahit ang lubhang imposible sa sariling talino, lakas, at pagsisikap ng tao, ang gawaing iyon ay nagiging ganap na matagumpay sa pamamagitan ng pagninilay sa Iyo, O Śiva.

Verse 12

यांति प्रदक्षिणीकृत्य ये भवंतं भवं विभो । भवंति तेषां कार्याणि पुरोभूतानि ते भयात्

Yaong lumalakad matapos kang ipagparikramā—Ikaw na Panginoong Bhava, O Makapangyarihan—sa kanila’y ang mga gawain ay tila nauna nang natupad, na wari’y nagmamadaling sumalubong dahil sa takot sa Iyong kapangyarihan.

Verse 13

जातं विद्धि महादेव कार्यमेतत्सुनिश्चितम् । काशीप्रावेशिकश्चिंत्य शुभलग्नोदयः परम्

Alamin mo, O Mahādeva, na ang gawaing ito’y tiyak na—ganap na napagpasyahan at natupad. Ang pinakamainam na mapalad na sandali ng pagpasok sa Kāśī ay sumikat; yakapin ito nang walang alinlangan.

Verse 14

अथवा काशिसंप्राप्तौ न चिंत्यं हि शुभाशुभम् । तदैव हि शुभः कालो यदैवाप्येत काशिका

O kaya, pagdating sa Kāśī, hindi na dapat pag-isipan ang mabuti o masamang palatandaan; sapagkat yaong mismong sandali ay mapalad—ang sandaling maabot ang Kāśikā.

Verse 15

शंभुं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य च पुनःपुनः । प्रतस्थेऽथ सलक्ष्मीको मंदराद्गरुडध्वजः

Matapos ipagparikramā si Śambhu at magpatirapa nang paulit-ulit, si Viṣṇu na may watawat ni Garuḍa—kasama si Lakṣmī—ay umalis mula sa Mandara.

Verse 16

दृशोरतिथितां नीत्वा विष्णुर्वाराणसीं ततः । पुंडरीकाक्ष इत्याख्यां सफलीकृतवान्मुदा

Pagkaraan, si Viṣṇu ay dinala ang Vārāṇasī bilang ‘panauhin’ sa kanyang mga mata—sa pagtanaw dito—at sa galak ay ginawang ganap na totoo at ganap ang pangalang “Puṇḍarīkākṣa.”

Verse 17

गंगावरणयोर्विष्णुः संभेदे स्वच्छमानसः । प्रक्षाल्य पाणिचरणं सचैलः स्नातवानथ

Sa pagtatagpo ng Gaṅgā at Varaṇā, si Viṣṇu—payapa at malinaw ang isipan—ay naghugas ng mga kamay at paa, at saka naligo roon, suot pa rin ang kaniyang kasuotan.

Verse 18

तदाप्रभृति तत्तीर्थं पादोदकमितीरितम् । पादौ यदादौ शुभदौ क्षालितौ पीतवाससा

Mula noon, ang banal na tawiran ay tinawag na “Pādodaka,” sapagkat doon, sa pasimula, hinugasan ang mapalad na mga paa ni Pītavāsā—si Viṣṇu na nakadamit ng dilaw.

Verse 19

तत्र पादोदके तीर्थे ये स्नास्यंतीह मानवाः । तेषां विनश्यति क्षिप्रं पापं सप्तभवार्जितम्

Yaong mga taong naliligo rito sa banal na tawiran ng Pādodaka, ay mabilis na napapawi ang mga kasalanang naipon sa pitong kapanganakan.

Verse 20

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा दत्त्वा चैव तिलोदकम् । सप्तसप्त तथा सप्त स्ववंश्यांस्तारयिष्यति

Ang taong nagsasagawa roon ng śrāddha at nag-aalay ng tubig na may linga (sesame), ay magliligtas sa sariling angkan—pitong ulit na pito, at isa pang pito—na salinlahi.

Verse 21

गयायां यादृशी तृप्तिर्लभ्यते प्रपितामहैः । तीर्थे पादोदके काश्यां तादृशी लभ्यते ध्रुवम्

Ang kasiyahang natatamo ng mga ninuno sa Gayā, ay tiyak ding natatamo sa Kāśī, sa banal na tawiran ng Pādodaka.

Verse 22

कृतपादोदक स्नानं पीतपादोदकोदकम् । दत्तपादोदपानीयं नरं न निरयः स्पृशेत्

Ang sinumang naligo sa banal na Pādodaka, uminom ng tubig nitong Pādodaka, at naghandog din nito bilang sagradong inumin—hindi siya maaabot ng impiyerno.

Verse 23

विष्णुपादोदके तीर्थे प्राश्य पादोदकं सकृत् । जातुचिज्जननीस्तन्यं न पिबेदिति निश्चितम्

Sa banal na tawiran ng Viṣṇu-Pādodaka, kapag minsan mo nang nasimsim ang Pādodaka kahit isang ulit, tiyak na hindi na dapat muling uminom ng gatas ng ina.

Verse 24

सचक्र शालग्रामस्य शंखेन स्नापितस्य च । अद्भिः पादोदकस्यांबु पिबन्नमृततां व्रजेत्

Ang umiinom ng tubig na Pādodaka—yaong tubig na ginamit sa pagpapaligo sa Śālagrāma na may tanda ng cakra at pinaliguan sa pamamagitan ng kabibe—ay makaaabot sa kawalang-kamatayan (amṛtatva).

Verse 25

विष्णुपादोदके तीर्थे विष्णुपादोदकं पिबेत् । यदि तत्सुधया किं नु बहुकालीनयातया

Sa banal na tawiran ng Viṣṇu-Pādodaka, dapat inumin ang Pādodaka ni Viṣṇu; sapagkat kung iyon mismo ay nektar, ano pa ang kailangan sa ‘amṛta’ na matagal nang nakatago at lipas?

Verse 26

काश्यां पादोदके तीर्थे यैः कृता नोदकक्रियाः । जन्मैव विफलं तेषां जलबुद्बुद सश्रियाम्

Yaong mga hindi nagsasagawa ng mga ritwal na alay-tubig sa banal na Pādodaka sa Kāśī—bagaman may panandaliang ningning ng buhay na gaya ng mga bula sa tubig—nagiging walang saysay ang kanilang mismong kapanganakan.

Verse 27

कृतनित्यक्रियो विष्णुः सलक्ष्मीकः सकाश्यपिः । उपसंहृत्य तां मूर्तिं त्रैलोक्यव्यापिनीं तथा

Nang matapos ni Viṣṇu ang Kaniyang araw-araw na mga ritwal, kasama si Lakṣmī at si Kāśyapa, Kanyang binawi ang anyong yaon na lumalaganap sa tatlong daigdig.

Verse 28

विधाय दार्षदीं मूर्तिं स्वहस्तेनादिकेशवः । स्वयं संपूजयामास सर्वसिद्धिसमृद्धिदाम्

Pagkaraang likhain ni Ādikeśava sa sarili Niyang mga kamay ang isang batong larawan, Siya mismo ang sumamba rito—isang anyong nagbibigay ng ganap na katuparan at mapalad na kasaganaan.

Verse 29

आदिकेशवनाम्नीं तां श्रीमूर्तिं पारमेश्वरीम् । संपूज्य मर्त्यो वैकुंठं मन्यते स्वगृहांगणम्

Matapos sambahin nang wasto ang maringal at lubhang banal na anyong tinatawag na Ādikeśava, itinuturing ng isang mortal na ang sariling bakuran ay mismong Vaikuṇṭha.

Verse 30

श्वेतद्वीप इति ख्यातं तत्स्थानं काशिसीमनि । श्वेतद्वीपे वसंत्येव नरास्तन्मूर्तिसेवकाः

Ang pook na yaon, sa loob ng hanggahan ng Kāśī, ay tanyag sa pangalang ‘Śvetadvīpa’. Tunay, ang mga taong naglilingkod sa banal na anyong iyon ay nananahan sa Śvetadvīpa.

Verse 31

क्षीराब्धिसंज्ञं तत्रान्यत्तीर्थं केशवतोग्रतः । कृतोदकक्रियस्तत्र वसेत्क्षीराब्धिरोधसि

Naroon pa ang isa pang tīrtha na tinatawag na ‘Kṣīrābdhi’, sa harap ni Keśava. Pagkatapos isagawa roon ang mga ritwal ng tubig, dapat manahan ang isa sa pampang ng Kṣīrābdhi bilang pagtalima.

Verse 32

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा गां दत्त्वा च पयस्विनीम् । यथोक्तसर्वाभरणां क्षीरोदे वासयेत्पितॄन्

Doon, matapos isagawa ng tao ang śrāddha at maghandog ng isang bakang nagbibigay-gatas, na pinalamutian ayon sa itinakda, pinananahan niyang payapa ang mga ninuno sa Kṣīroda, ang Karagatang-Gatas.

Verse 33

एकोत्तरशतं वंश्यान्नवेत्पायस कर्दमम् । क्षीरोदरोधः पुण्यात्मा भक्त्या तत्रैकधेनुदः

Ang isang handog na baka roon, na inialay nang may debosyon ng isang banal ang loob sa pampang ng Kṣīroda, ay nagdudulot ng ganap na kasiyahan—gaya ng payasa at matatamis na alay—sa sandaang at isang salinlahi ng angkan.

Verse 34

बह्वीश्च नैचिकीर्दत्त्वा श्रद्धयात्र सदक्षिणाः । शय्योत्तरांश्च प्रत्येकं पितॄंस्तत्र सुवासयेत्

Sa pagbibigay roon ng maraming naicikī na alay, na may pananampalataya at karampatang dakṣiṇā, at sa pag-aalay ng mga higaan at iba pang dagdag na kaloob, pinananahan niyang maginhawa ang bawat ninuno sa banal na dako.

Verse 35

क्षीरोदाद्दक्षिणे तत्र शंखतीर्थमनुत्तमम् । तत्रापि संतर्प्यपितॄन्विष्णुलोकेमहीयते

Sa timog ng Kṣīroda naroon ang walang kapantay na Śaṅkha-tīrtha. Doon man, sa pagpapasiyahan sa mga ninuno, ang tao’y pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 36

तद्याम्यां चक्रतीर्थं च पितॄणामपि दुर्लभम् । तत्रापि विहितश्राद्धो मुच्यते पैतृकादृणात्

Sa timog pa nito naroon ang Cakra-tīrtha, na bihira maging sa mga ninuno. Doon man, ang nagsasagawa ng śrāddha ayon sa itinakda ay napapalaya sa utang na minana sa mga ninuno.

Verse 37

तत्संन्निधौ गदातीर्थं विष्वगाधिनिबर्हणम् । तारणं च पितॄणां वै कारणं चैनसां क्षये

Sa kalapitan niyon (Cakra-tīrtha) ay ang Gadā-tīrtha, na pumupuksa sa malalalim na pagdurusa. Tunay itong sanhi ng pagtawid-laya ng mga Pitṛ (ninuno) at ng pagliit ng mga kasalanan.

Verse 38

पद्मतीर्थं तदग्रे तु तत्र स्नात्वा नरोत्तमः । पितॄन्संतर्प्य विधिना पद्मयानेव हीयते

Sa unahan niyon ay ang Padma-tīrtha. Ang pinakadakila sa mga tao, pagkaligo roon at matapos bigyang-lugod ang mga Pitṛ ayon sa itinakdang ritwal, ay lumilisan na wari’y sakay ng sasakyang-lotus.

Verse 39

तत्रैव च महालक्ष्म्यास्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । स्वयं यत्र महालक्ष्मीः स्नाता त्रैलोक्यहर्षदा

Doon din naroon ang tīrtha ni Mahālakṣmī, bantog sa tatlong daigdig—kung saan minsang naligo si Mahālakṣmī mismo, na nagdudulot ng galak sa tatlong daigdig.

Verse 40

तत्र तीर्थे कृतस्नानो दत्त्वा रत्नानि कांचनम् । पट्टांबराणि विप्रेभ्यो न लक्ष्म्या परिहीयते

Pagkaligo sa tīrthang yaon at matapos maghandog ng mga hiyas, ginto, at mariringal na sutlang kasuotan sa mga Brāhmaṇa, ang kanyang Lakṣmī (kasaganaan) ay hindi kailanman nababawasan.

Verse 41

यत्रयत्र हि जायेत तत्रतत्र समृद्धिमान् । पितरोपि हि सुश्रीकास्तस्य स्युस्तीर्थगौरवात्

Saan man siya muling isilang, doon at noon ay magiging masagana; at maging ang kanyang mga ninuno ay nagiging maringal at pinagpala—dahil sa kadakilaan ng tīrthang yaon.

Verse 42

तत्रास्ति हि महालक्ष्म्या मूर्तिस्त्रैलोक्यवंदिता । तां प्रणम्य नरो भक्त्या न रोगी जायते क्वचित्

Naroon ang isang banal na anyo ni Mahālakṣmī, na sinasamba sa tatlong daigdig. Ang taong yumuyukod sa Kanya nang may debosyon ay hindi kailanman isisilang na may karamdaman.

Verse 43

नभस्य बहुलाष्टम्यां कृत्वा जागरणं निशि । समभ्यर्च्य महालक्ष्मीं व्रती व्रतफलं लभेत्

Sa bahulāṣṭamī, ang madilim na ikawalong araw ng buwan ng Nabhas (Bhādrapada), magpuyat sa gabi at sambahin nang wasto si Mahālakṣmī; ang nag-aayuno at tumutupad ng panata ay tatanggap ng ganap na bunga ng panata.

Verse 44

तार्क्ष्य तीर्थं हि तत्रास्ति तार्क्ष्यकेशवसन्निधौ । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या संसाराहिं न पश्यति

Naroon din ang Tārkṣya-tīrtha, sa piling ng Tārkṣya-Keśava. Sa pagligo roon nang may debosyon, hindi na mamamasdan ng tao ang ahas ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 45

तदग्रे नारदं तीर्थं महापातकनाशनम् । ब्रह्मविद्योपदेशं च प्राप्तवान्यत्र नारदः

Sa kabila niyon ay ang Nārada-tīrtha, tagapagwasak ng malalaking kasalanan—doon tumanggap si Nārada ng aral sa brahma-vidyā, ang kaalaman tungkol kay Brahman.

Verse 46

तत्र स्नातो नरः सम्यग्ब्रह्मविद्यामवाप्नुयात् । केशवात्तेन तत्रोक्तः काश्यां नारदकेशवः

Ang taong naligo roon ay tunay na makakamtan ang brahma-vidyā. Kaya si Keśava roon ay tinatawag sa Kāśī na ‘Nārada-Keśava’.

Verse 47

अर्चयित्वा नरो भक्त्या देवं नारदकेशवम् । जनन्या जठरं पीठमध्यास्ते न कदाचन

Matapos sambahin nang may taimtim na debosyon ang Panginoong Nārada-Keśava, ang tao’y hindi na muling mahihiga sa sinapupunan ng ina, ni sa luklukan ng panganganak, kailanman.

Verse 48

प्रह्लादतीर्थं तस्याग्रे यत्र प्रह्लादकेशवः । तत्र श्राद्धादिकं कृत्वा विप्णुलोके महीयते

Sa harap niyon ay ang Prahlāda-tīrtha, kung saan nananahan si Prahlāda-Keśava. Sa paggawa roon ng Śrāddha at mga kaugnay na ritwal, ang tao’y pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 49

आंबरीषमहातीर्थमघघ्नं तस्य सन्निधौ । तत्रौदकीं क्रियां कुर्वन्निष्कालुष्यं लभेन्नरः

Malapit doon ang dakilang Āmbārīṣa-tīrtha, tagapuksa ng mga kasalanan. Sa pagsasagawa roon ng mga ritwal na may tubig, ang tao’y nagkakamit ng kalinisan at kawalang-dungis.

Verse 50

आदित्यकेशवः पूज्य आदिकेशव पूर्वतः । तस्य संदर्शनादेव मुच्यते चोच्चपातकैः

Si Āditya-Keśava ay karapat-dapat sambahin, nasa silangan ng Ādi-Keśava. Sa pagtanaw pa lamang sa kanya, ang tao’y napapalaya maging sa mabibigat na kasalanan.

Verse 51

दत्तात्रेयेश्वरं तीर्थं तत्रैवादिगदाधरः । पितॄन्संतर्प्य तत्रैव ज्ञानयोगमवाप्नुयात्

Naroon ang tīrtha ni Dattātreyeśvara, at naroon din si Ādi-Gadādhara. Sa pagpapasiyahan roon sa mga Pitṛ (mga ninuno), matatamo ang yoga ng kaalamang espirituwal.

Verse 52

भृगुकेशवपूर्वेण तीर्थं वै भार्गवं परम् । तत्र स्नातो नरः प्राज्ञो भवेद्भार्गववत्सुधीः

Sa silangan ng Bhṛgu-Keśava ay naroon ang kataas-taasang Bhārgava-tīrtha. Ang pantas na maliligo roon ay magiging marunong at mapanuri, gaya ng isang Bhārgava.

Verse 53

तत्र वामनतीर्थं च प्राच्यां वामनकेशवात् । पूजयित्वा च तं विष्णुं वसेद्वामनसन्निधौ

Naroon din ang Vāmana-tīrtha, sa silangan ng Vāmana-Keśava. Pagkatapos sambahin ang Viṣṇu na iyon, mamalagi ang deboto sa piling at presensya ni Vāmana.

Verse 54

नरनारायणं तीर्थं नरनारायणात्पुरः । तत्र तीर्थे कृतस्नानो नरो नारायणो भवेत्

Sa harap ng Nara-Nārāyaṇa ay ang Nara-Nārāyaṇa-tīrtha. Ang taong naligo sa banal na tawiran na iyon ay nagiging tulad ni Nārāyaṇa, puspos ng banal na kagandahang-loob.

Verse 55

यज्ञवाराह तीर्थं च तदग्रे पापनाशनम् । प्रतिमज्जनतस्तत्र राजसूय क्रतोः फलम्

Naroon din ang Yajña-Vārāha-tīrtha sa harap nito, tagapuksa ng kasalanan. Sa paulit-ulit na paglulubog doon, natatamo ang bunga ng sakripisyong Rājasūya.

Verse 56

विदारनारसिंहाख्यं तत्र तीर्थं सुनिर्मलम् । स्नातो विदारयेत्तत्र पापं जन्मशतार्जितम्

Naroon ang dalisay na tīrtha na tinatawag na Vidāra-Narasiṃha. Ang maliligo roon ay waring pinupunit at winawasak ang kasalanang naipon sa sandaang kapanganakan.

Verse 57

गोपिगोविंद तीर्थं च गोपिगोविंदपूर्वतः । स्नात्वा तत्र समभ्यर्च्य विष्णुं विष्णुप्रियो भवेत्

Mayroon ding banal na tīrtha na tinatawag na Gopī-Govinda, sa silangan ng Gopī-Govinda. Maligo roon at sumamba kay Viṣṇu nang may paggalang, at magiging minamahal ni Viṣṇu ang tao.

Verse 58

तीर्थं लक्ष्मीनृसिंहाख्यं गोपिगोविंद दक्षिणे । न लक्ष्म्या त्यज्यते क्वापि तत्तीर्थं परिमज्जनात्

Sa timog ng Gopī-Govinda ay ang banal na tīrtha na tinatawag na Lakṣmī-Nṛsiṃha. Sa paglusong at paglubog sa tubig ng tīrthang iyon, kailanman at saanman ay hindi iiwan ng Lakṣmī ang tao.

Verse 59

तदग्रे शेषतीर्थं च शेषमाधवसन्निधौ । तर्पितानां पितॄणां च यत्र तृप्तिर्न शिष्यते

Sa unahan niyon ay ang Śeṣa-tīrtha, malapit sa Śeṣa-Mādhava. Doon, kapag inialay ang tarpaṇa sa mga Pitṛ (mga ninuno), ang kanilang kasiyahan ay hindi nababawasan, kundi nananatiling ganap.

Verse 60

शंखमाधवतीर्थं च तदवाच्यां सुनिर्मलम् । कृतोदको नरस्तत्र भवेत्पापोपि निर्मलः

At naroon ang Śaṅkha-Mādhava Tīrtha, na ipinahahayag na lubhang dalisay. Ang taong nagsasagawa ng banal na pagligo o ritwal sa tubig doon ay nagiging malinis, kahit nabibigatan ng kasalanan.

Verse 61

तदग्रे च हयग्रीवं तीर्थं परमपावनम् । तत्र स्नात्वा हयग्रीवं केशवं परिपूज्य च

Sa kabila pa niyon ay ang Hayagrīva Tīrtha, na lubhang nagpapabanal. Pagkaligo roon, sambahin din si Keśava sa anyo ni Hayagrīva nang ganap na debosyon.

Verse 62

पिंडं च तत्र निर्वाप्य हयग्रीवस्य सन्निधौ । हायग्रीवीं श्रियं प्राप्य समुच्येत सपूर्वजः

At doon ay inihandog ang piṇḍa sa harap ni Hayagrīva; tinatamo ang biyayang-kasaganaan ni Hayagrīva at itinataas, kasama ang mga ninuno.

Verse 63

स्कंद उवाच । प्रसंगतो मयैतानि तीर्थानि कथितानि ते । भूमौ तिलांतरायां यत्तत्र तीर्थान्यनेशः

Sinabi ni Skanda: Sa pagkakataong ito, isinalaysay ko sa iyo ang mga tīrtha na ito. Sa lupang tinatawag na Tilāntarā, O Panginoon, di-mabilang ang mga banal na tawiran.

Verse 64

पातालं गमितः पूर्वं हरिणा विक्रमैस्त्रिभिः । वृत्तवानपि वै वृत्रः सुत्राम्णा विनिसूदितः

Noong una, narating ni Hari ang Pātāla sa pamamagitan ng tatlong hakbang ng Kaniyang paglawak; at si Vṛtra man—bagaman kakila-kilabot—ay pinaslang ni Sutrāman (Indra).

Verse 65

उद्दिष्टानां तु तीर्थानामेतेषां कलशोद्भव । नाममात्रमपि श्रुत्वा निष्पापो जायते नरः । इदानीं प्रस्तुतं विप्र शृणु वक्ष्यामि तेग्रतः । वैकुंठनाथो यच्चक्रे शंखचक्रगदाधरः

O Kalaśodbhava (Agastya), sa mga tīrtha na ito na itinuro, ang pagdinig man lamang sa kanilang mga pangalan ay naglilinis sa tao sa kasalanan. Ngayon, O brāhmaṇa, pakinggan ang nararapat; ihahayag ko sa harap mo ang ginawa noon ni Vaikuṇṭhanātha, ang Panginoong may hawak na śaṅkha, cakra, at gadā.

Verse 66

तस्यां मूर्तौ समावेश्य कैशव्यामथ केशवः । शंभोः कार्ये कृतमना अंशांशांशेन निर्गतः

Pagkaraan, si Keśava, pumasok sa anyong Kaiśavī; at sa layuning tuparin ang gawain ni Śambhu, lumitaw Siya sa pamamagitan ng munting bahagi ng munting bahagi ng munting bahagi ng Kaniyang kapangyarihan.

Verse 67

अगस्त्य उवाच । अंशांशांशेन निश्चक्रे कुतो भोश्चक्रपाणिना । क्व निर्गतं च हरिणा प्राप्य काशीं षडानन

Sinabi ni Agastya: O Ṣaḍānana, saan nagmula si Cakrapāṇi (Viṣṇu) sa gayong munting bahagi? At pagdating sa Kāśī, saan nga ba lumitaw si Hari?

Verse 68

स्कंद उवाच । सामस्त्येन यदर्थं न निर्गतं विष्णुना मुने । ब्रुवे तत्कारणमिति क्षणमात्रं निशामय

Sinabi ni Skanda: O pantas, makinig ka sandali lamang habang sinasabi ko ang dahilan kung bakit si Viṣṇu ay hindi lubusang lumisan nang ganap.

Verse 69

संप्राप्य पुण्यसंभारैः प्राज्ञो वाराणसीं पुरीम् । न त्यजेत्सर्वभावेन महालाभैरपीरितः

Sa pagdating sa lungsod ng Vārāṇasī dahil sa naipong kaban ng kabutihan, ang marunong ay huwag kailanman tatalikdan ito nang buong puso, ni maaakit man ng malalaking pakinabang sa daigdig.

Verse 70

अतः प्रतिकृतिः स्वीया तत्र काश्यां मुरारिणा । प्रतितस्थे कलशजस्तोकांशेन च निर्गतम्

Kaya sa Kāśī, itinatag ni Murāri (Viṣṇu) ang sarili niyang banal na anyo roon; at ang pantas na isinilang sa banga ng tubig (Agastya) ay lumisan, ngunit sa munting bahagi lamang.

Verse 71

किंचित्काश्या उदीच्यां च गत्वा देवेन चक्रिणा । स्वस्थित्यै कल्पितं स्थानं धर्मक्षेत्रमितीरितम्

Pagkaraang magtungo nang kaunti sa hilaga ng Kāśī, ang Panginoong may dalang disk (Cakrin) ay humubog ng isang pook para sa kanyang pananatili; ito’y tinatawag na Dharmakṣetra, ang Bukirin ng Dharma.

Verse 72

ततस्तु सौगतं रूपं शिश्राय श्रीपतिः स्वयम् । अतीव सुंदरतरं त्रैलोक्यस्यापिमोहनम्

Pagkaraan, si Śrīpati mismo’y nag-anyong Saugata, anyong tila-Budista—lubhang marikit, at nakaaakit maging sa tatlong daigdig.

Verse 73

श्रीः परिव्राजिका जाता नितरां सुभगाकृतिः । यामालोक्य जगत्सर्वं चित्रन्यस्तमिवास्थितम्

Si Śrī (Lakṣmī) ay naging isang naglalagalag na babaeng renunciante, lubhang mapalad ang anyo; pagtanaw sa kaniya, ang buong daigdig ay tila iginuhit—nakatigil sa pagkamangha.

Verse 74

विश्वयोनिं जगद्धात्रीं न्यस्तहस्ताग्रपुस्तकाम् । गरुत्मानपि तच्छिष्यो जातो लोकोत्तराकृतिः

Ang Ina ng Sanlibutan—sinapupunan ng sansinukob, tagapagtaguyod ng paglikha—ay may aklat sa dulo ng kaniyang ibinabang kamay; at maging si Garuḍa ay naging alagad niya, nag-anyong lampas sa karaniwang daigdig.

Verse 75

अत्यद्भुत महाप्राज्ञो निःस्पृहः सर्ववस्तुषु । गुरुशुश्रूषणपरो न्यस्तहस्ताग्रपुस्तकः

Siya’y lubhang kagila-gilalas at dakilang marunong, walang pagnanasa sa lahat ng bagay; nakatuon sa paglilingkod sa guro, na may aklat sa unahan ng kaniyang ibinabang kamay.

Verse 76

अपृच्छत्परमं धर्मं संसारविनिमोचकम् । आचार्यवर्यं सौम्यास्यं प्रसन्नात्मानमुत्तमम्

Tinanong niya ang pinakadakilang guro tungkol sa kataas-taasang dharma na nagpapalaya sa saṃsāra—ang gurong may maamong mukha, payapang puso, at lubos na marangal.

Verse 77

धर्मार्थशास्त्रकुशलं ज्ञानविज्ञानशालिनम् । सुस्वरं सुपदव्यक्ति सुस्निग्धमृदुभाषिणम्

Namataan niya ang guro: bihasa sa mga śāstra ng dharma at artha, hitik sa kaalaman at ganap na pag-unawa; may kaaya-ayang tinig, malinaw ang pagpapahayag, at nagsasalitang banayad na may mapagmahal na lambing.

Verse 78

स्तंभनोच्चाटनाकृष्टि वशीकर्मादिकोविदम् । व्याख्यानसमयाकृष्ट पक्षिरोमांचकारिणम्

Bihasa siya sa mga gawaing gaya ng pagpapatigil, pagpapalayas, pag-akit, at pagpapasuko; at nang simulan niya ang pagpapaliwanag, maging ang mga ibon ay nahila at kinilabutan sa banal na pagkalugod.

Verse 79

पीततद्गीतपीयूष मृगपूगैरुपासितम् । महामोदभराक्रांत वातचांचल्यहारिणम्

Mga pangkat ng usa, matapos inumin ang nektar ng kanyang awit, ay naglingkod sa kanya; nilamon ng dakilang kagalakan, napawi sa kanila ang pabagu-bagong pagkamaligalig ng isip na gaya ng hangin.

Verse 80

वृक्षैरपि पतत्पुष्पच्छलैःकृतसमर्चनम् । ततःप्रोवाच पुण्यात्मा पुण्यकीर्तिः स सौगतः

Maging ang mga puno, sa wari’y sa pagbagsak ng mga bulaklak, ay nagsagawa ng pagsamba. Pagkaraan, nagsalita ang banal na loob—si Puṇyakīrti, ang Budista, na may banal na katanyagan.

Verse 81

शिष्यं विनयकीर्तिं तं महाविनयभूषणम्

Ang alagad na iyon, si Vinayakīrti, ay pinalamutian ng dakilang kababaang-loob at mahigpit na disiplina.

Verse 82

रत्नाकरे रत्नसंख्या संख्याविद्भिरपीष्यते । लिंगप्रतिष्ठा पुण्यस्य न तु संख्येति लिख्यते

Sa karagatan ng mga hiyas, kinikilala ng mga bihasa sa pagbibilang ang dami ng mga batong mahalaga; ngunit ang kabanalan ng pagtatatag ng Śiva-liṅga ay hindi maisusulat bilang bilang.

Verse 83

अनादिसिद्धः संसारः कर्तृकर्मविवर्जितः । स्वयं प्रादुर्भवेदेष स्वयमेव विलीयते

Ang saṃsāra ay walang pasimula at likás na naitatag, walang tunay na tagagawa ni gawa; kusa itong sumisibol, at kusa ring nalulusaw.

Verse 84

ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं यावद्देहनिबंधनम् । आत्मैवैकेश्वरस्तत्र न द्वितीयस्तदीशिता

Mula kay Brahmā hanggang sa munting kumpol ng damo, hangga’t may pagkagapos sa katawan—doon ang Sarili lamang ang iisang Panginoon; walang ikalawang tagapamahala bukod sa Iyon.

Verse 85

यद्ब्रह्मविष्णुरुद्राद्यास्तथाख्या देहिनामिमाः । आख्या यथास्मदादीनां पुण्यकीर्त्यादिरुच्यते

Kung paanong ang mga may katawan ay tinatawag sa mga pangalang ‘Brahmā’, ‘Viṣṇu’, at ‘Rudra’, gayon din sa mga tulad natin ay may mga pangalan—gaya ng ‘Puṇyakīrti’—na ginagamit sa karaniwang pananalita.

Verse 86

देहो यथा स्मदादीनां स्वकालेन विलीयते । ब्रह्मादि मशकांतानां स्वकालाल्लीयते तथा

Kung paanong ang katawan ng mga tulad natin ay nalulusaw sa takdang panahon, gayon din ang mga katawan ng lahat—mula kay Brahmā hanggang sa lamok—ay nalulusaw pagdating ng kanilang oras.

Verse 87

विचार्यमाणे देहेस्मिन्नकिंचिदधिकं क्वचित् । आहारो मैथुनं निद्रा भयं सर्वत्र यत्समम्

Kapag sinuri ang katawang ito, wala namang natatagpuang higit sa iba saanman: ang pagkain, pakikipagtalik, pagtulog, at takot ay magkakapantay sa lahat ng nilalang.

Verse 88

निजाहारपरीमाणं प्राप्य सर्वोपि देहभृत् । सदृशीमेव संतृप्तिं प्राप्नुयान्नाधिकेतराम्

Bawat may katawan, kapag natamo ang sariling takdang sukat ng pagkain, nakakamit ang kasiyahang ayon doon—hindi hihigit at hindi rin lalampas sa nararapat.

Verse 89

यथा वितृषिताः स्याम पीत्वा पेयं मुदा वयम् । तृषितास्तु तथान्येपि न विशेषोल्पकोधिकः

Kung paanong napapawi ang uhaw natin matapos masayang uminom ng inumin, gayon din ang iba na nauuhaw; dito’y walang natatanging pagkakaiba, maliit man o malaki.

Verse 90

संतु नार्यः सहस्राणि रूपलावण्यभूमयः । परं निधुवने काले ह्येकैवेहोपयुज्यते

Magkaroon man ng libu-libong babae na hitik sa ganda at alindog, sa oras ng pagsasama sa pag-ibig, dito’y iisa lamang ang tunay na kasama.

Verse 91

अश्वाः परः शताः संतु संत्वनेकेप्यनेकषाः । अधिरोहे तथाप्येको न द्वितीयस्तथात्मनः

Magkaroon man ng mahigit sandaang kabayo—marami at sari-sari—sa pagsakay at paglalakbay, iisa lamang ang ginagamit; walang pangalawa sa sandaling iyon.

Verse 92

पर्यंकशायिनां स्वापे सुखं यदुपपद्यते । तदेव सौख्यं निद्रायामिह भूशायिनामपि

Ang ligayang sumisibol sa pagtulog ng mga nakahiga sa higaan ay siya ring ligaya, sa pagtulog, maging sa mga nakahiga sa lupa.

Verse 93

यथैव मरणाद्भीतिरस्मदादि वपुष्मताम् । ब्रह्मादिकीटकांतानां तथा मरणतो भयम्

Kung paanong may takot sa kamatayan ang mga may katawan na tulad natin, gayon din ang takot sa kamatayan sa lahat—mula kay Brahmā hanggang sa munting insekto.

Verse 94

सर्वेतनुभृतस्तुल्या यदि बुद्ध्या विचार्यते । इदं निश्चित्य केनापि नो हिंस्यः कोपि कुत्रचित्

Kung pagninilayan nang may wastong pag-unawa, magkakapantay ang lahat ng may katawan. Sa katiyakang ito, huwag manakit ng sinuman, saanman at kailanman.

Verse 95

धर्मो जीवदया तुल्यो न क्वापि जगतीतले । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या जीवदया नृभिः

Sa balat ng lupa, walang dharma na kapantay ng habag sa mga nilalang. Kaya’t sa lahat ng pagsisikap, dapat isagawa ng tao ang pagdamay sa buhay.

Verse 96

एकस्मिन्रक्षिते जीवे त्रैलोक्यं रक्षितं भवेत् । घातिते घातितं तद्वत्तस्माद्रक्षेन्न घातयेत्

Kapag kahit isang buhay ang iningatan, para bang ang tatlong daigdig ay iningatan; kapag isang buhay ang pinatay, para bang ang tatlong daigdig ay pinatay. Kaya’t mag-ingat at huwag pumatay ni magpapatay.

Verse 97

अहिंसा परमो धर्म इहोक्तः पूर्वसूरिभिः । तस्मान्न हिंसा कर्तव्या नरैर्नरकभीरुभिः

Ang di-panliligalig (ahiṃsā) ang pinakamataas na dharma—ganito ang ipinahayag dito ng mga sinaunang ṛṣi. Kaya’t ang mga taong takót sa naraka ay huwag kailanman gagawa ng karahasan.

Verse 98

न हिंसा सदृशं पापं त्रैलोक्ये सचराचरे । हिंसको नरकं गच्छेत्स्वर्गं गच्छेदहिंसकः

Sa tatlong daigdig, sa mga gumagalaw at di-gumagalaw na nilalang, walang kasalanang kasingtulad ng karahasan. Ang marahas ay tutungo sa naraka; ang di-marahas ay tutungo sa langit.

Verse 99

संति दानान्यनेकानि किं तैस्तुच्छ फलप्रदैः । अभीति दानसदृशं परमेकमपीह न

Marami ang uri ng pag-aalay, ngunit ano ang saysay ng mga yaong nagbibigay lamang ng munting bunga? Dito, ni isa man ay hindi maihahambing sa pinakamataas na kaloob: ang kaloob ng kawalang-takot.

Verse 100

इह चत्वारि दानानि प्रोक्तानि परमर्षिभिः । विचार्य नानाशास्त्राणि शर्मणेत्र परत्र च

Dito, ang mga dakilang ṛṣi—matapos pagnilayan ang sari-saring śāstra—ay nagpahayag ng apat na uri ng pag-aalay, na nagdudulot ng kaginhawahan sa mundong ito at sa susunod.

Verse 110

वृक्षांश्छित्त्वा पशून्हत्वा कृत्वा रुधिरकर्दमम । दग्ध्वा वह्नौ तिलाज्यादि चित्रं स्वर्गोऽभिलप्यते

Pagkatapos putulin ang mga puno, patayin ang mga hayop, at gawing putik ng dugo ang paligid—saka magsunog sa apoy ng linga, ghee, at iba pa—kakaiba ngang binibigkas ng mga tao ang ‘langit’ bilang layon.

Verse 120

मुधा जातिविकल्पोयं लोकेषु परिकल्प्यते । मानुष्ये सति सामान्ये कोधमः कोथ चोत्तमः

Walang kabuluhan ang kathang-isip na pagkakaiba ng ‘kasta’ sa mga daigdig. Kung iisa ang pagkatao ng lahat, sino ang tunay na hamak, at sino ang dakila?

Verse 130

वंध्यानां चापि वंध्यात्वं सा परिव्राजिकाहरत् । तैस्तैश्च कार्मणोपायैरसौ भाग्यवतीः स्त्रियः

Inalis ng naglalakbay na madre ang pagkabaog maging ng mga baog na babae; sa iba’t ibang lihim na paraan, ginawa niyang ‘mapalad’ ang mga babae, na wari’y pinagpala ng mabuting tadhana.

Verse 140

विलोक्य तं समायातं दूरादुत्कंठितो नृपः । मेने भवेद्गुरुरयं युक्तो मदुपदेशने

Nang makita ng hari na papalapit siya mula sa malayo, sabik sa pananabik, naisip niya: “Ang isang ito’y nararapat na maging guru upang magturo sa akin.”

Verse 150

अधुना गुरुरेधित्वं मम भाग्योदयागतः । राज्यं तु प्रकरोम्येवं न्यक्कृतांतकसाध्वसम्

Ngayon, sa pagsikat ng aking mabuting kapalaran, dumating sa aking buhay ang kadakilaan ng isang guru. Kaya pamamahalaan ko ang aking kaharian, na napasuko ang takot kay Yama—ang kamatayan.

Verse 160

विरिंचिं सारथिं कृत्वा कृत्वा विष्णुं च पत्त्रिणम् । रथचक्रे पुष्पवंतौ प्रतोदं प्रणवात्मकम्

Ginawa niyang si Viriñci (Brahmā) ang tagapagmaneho ng karwahe, at si Viṣṇu ang ibong sagisag; ang mga gulong ng karwahe’y punô ng mga bulaklak, at ang panghampas ay anyong Praṇava (Oṃ) na banal…

Verse 170

इदानीं दिश मे तात कर्मनिर्मूलनक्षमम् । उपायं त्वमुपायज्ञ येन निर्वृतिमाप्नुयाम्

Ngayon, mahal kong ama, ituro mo sa akin ang paraang makabubunot sa ugat ng karma. Ikaw ay bihasa sa mga upāya—sa pamamagitan nito nawa’y makamtan ko ang kapayapaan at paglaya.

Verse 180

संख्यास्ति यावती देहे देहिनो रोमसंभवा । तावतोप्यपराधा वै यांति लिंग प्रतिष्ठया

Kung gaano karami ang mga balahibong tumutubo sa katawan ng nilalang, gayon din karami ang mga pagkakasalang napapawi sa pagtatatag ng Śiva-liṅga.

Verse 190

अहो उदर्क एतस्य न कैश्चित्प्रतिपद्यते । अस्माकमपि यद्दूरमदवीयस्तदस्य यत्

Ay, ang wakas na bunga nito’y walang sinumang tunay na nakauunawa. Maging yaong wari’y malayo sa amin ay, para rito, lalo pang malayo.

Verse 200

विलोक्य काशीं परितो मायाद्विजवपुर्हरिः । भूयोभूयो विचार्यापि किमत्रातीव पावनम्

Si Hari—na sa pamamagitan ng kaniyang māyā ay nag-anyong brāhmaṇa—ay tumingin sa paligid ng Kāśī. Muli’t muli niyang pinagbulayan: “Ano kaya rito ang lubhang nagpapadalisay?”

Verse 210

अभिषिच्य महाबुद्धिः पौराञ्जानपदानपि । प्रसादीकृत्य पुण्यात्मा पुनः काशीमगान्नृपः

Ang haring may dakilang talino, matapos isagawa ang pag-aabhiseka at mapasaya ang mga taga-lungsod at taga-nayon, ang banal na pinunong iyon ay muling nagtungo sa Kāśī.

Verse 220

दिव्यैर्दुकूलनेपथ्यैरलंचक्रे मुदान्वितैः । त्रिनेत्रीकृतसद्भाल श्यामीकृतशिरोधरम्

Sa makalangit na kasuotan at mga palamuti, sa galak ay pinalamutian niya siya—iginuhit sa maliwanag na noo ang tanda ng Tatlong-Mata, at pinaitim ang buhok sa ulo.

Verse 229

अस्याख्यानस्य पठनाद्विष्णोरिव मनोरथाः । संपूर्णतां गमिष्यंति शंभोश्चिंतितकारिणः

Sa pagbigkas at pagbasa ng banal na salaysay na ito, ang mga minimithing hangarin ay nagiging ganap—gaya ng ipinagkakaloob ni Viṣṇu—sapagkat si Śambhu ang tumutupad ng pinagninilayan.