Adhyaya 5

Verse 1

पराशर उवाच । ततो ध्यानेन विश्वेशमालोक्य स मुनीश्वरः । सूत प्रोवाच तां पुण्यां लोपामुद्रामिदं वचः

Sinabi ni Parāśara: Pagkaraan, ang dakilang muni, sa pagtanaw kay Viśveśa (Panginoon ng Sansinukob) sa pamamagitan ng pagninilay, ay nagsalita kay Lopa-mudrā na banal, sa ganitong mga salita, O Sūta.

Verse 2

अयि पश्य वरारोहे किमेतत्समुपस्थितम् । क्व तत्कार्यं क्व च वयं मुनिमार्गानुसारिणः

“O marikit na may magandang balakang, masdan—ano itong biglang naganap? Nasaan ang bagay na iyon, at nasaan tayo, na sumusunod sa landas ng mga muni?”

Verse 3

येन गोत्रभिदा गोत्रा विपक्षा हेलया कृताः । भवेत्कुंठितसामर्थ्यः स कथं गिरिमात्रके

“Siya na, bilang tagapag-angat ng Govardhana, ay ginawang wala ang mga kalabang angkan sa isang biro lamang—paano manghihina ang kanyang kapangyarihan dahil sa isang bundok na kasinlaki lamang ng isang batong sukat?”

Verse 4

कल्पवृक्षोंऽगणे यस्य कुलिशं यस्य चायुधम् । सिद्ध्यष्टकं हि यद्द्वारि स सिद्ध्यै प्रार्थयेद्द्विजम्

“Sa kanya na ang bakuran ay may punong-kalpavṛkṣa na tumutupad ng nais, na ang sandata ay ang kulisá (kidlat), at sa pintuan pa lamang ay nakatayo na ang walong siddhi—hihingi pa ba siya sa isang brāhmaṇa ng tagumpay?”

Verse 5

क्रियंते व्याकुलाः शैला अहो दावाग्निना प्रिये । तद्वृद्धिस्तंभने शक्तिः क्व गतासाऽशुशुक्षणेः

Sinta, nagugulumihanan ang mga bundok—aba—dahil sa apoy sa gubat. Saan naparoon ang lakas na makapipigil sa paglaganap nito, na makapagpapatuyo rito nang madali?

Verse 6

नियन्ता सर्वभूतानां योसौ दण्डधरः प्रभुः । स किं दंडयितुं नालमेकं तं ग्रावमात्रकम्

Ang Panginoong iyon na tagapamahala ng lahat ng nilalang, ang makapangyarihang may hawak ng pamalo—hindi ba niya kayang parusahan kahit yaong isa na tila munting batong-butil lamang?

Verse 7

आदित्या वसवो रुद्रास्तुषिताः स मरुद्गणाः । विश्वेदेवास्तथा दस्रौ ये चान्येपि दिवौकसः

Ang mga Āditya, ang mga Vasu, ang mga Rudra, ang mga Tuṣita, ang mga pangkat ng Marut, ang mga Viśvedeva, ang dalawang Aśvin, at ang iba pang nananahan sa langit…

Verse 8

येषां दृक्पातमात्रेण पतंति भुवनान्यपि । ते किं समर्था नो कांते नगवृद्धिनिषेधने

Yaong sa isang sulyap lamang nila’y nalalaglag maging ang mga daigdig—hindi ba sila may kakayahan, aking sinta, na pigilan ang paglobo at paglaki ng bundok?

Verse 9

आज्ञातं कारणं तच्च स्मृतं वाक्यं सुभाषितम् । काशीमुद्दिश्य यद्गीतं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

Nabatid na ang sanhi nito, at naaalala ang mabuting winikang pangungusap—na inawit ng mga muning nakakakita ng katotohanan, na ang tinutukoy ay ang Kāśī.

Verse 10

अविमुक्तं न मोक्तव्यं सर्वथैव मुमुक्षुभिः । किंतु विघ्ना भविष्यंति काश्यां निवसतां सताम्

Ang Avimukta ay hindi kailanman dapat talikdan ng mga naghahangad ng mokṣa; gayunman, lilitaw ang mga hadlang para sa mga banal na nananahan sa Kāśī.

Verse 11

उपस्थितोयं कल्याणि सोंऽतरायो महानिह । न शक्यतेऽन्यथाकर्तुं विश्वेशो विमुखो यतः

O mapalad na giliw, isang dakilang hadlang ang sumapit dito. Hindi ito maiiwas sa ibang paraan, sapagkat si Viśveśa, ang Panginoon ng Sansinukob, ay tumalikod sa pagbibigay ng biyaya sa bagay na ito.

Verse 12

काशीद्विजाशीर्भिरहो यदाप्ता कस्तां मुमुक्षुर्यदिवामुमुक्षुः । ग्रासं करस्थं स विसृज्य हृद्यं स्वकूर्परं लेढि विमूढचेताः

Ah! Yamang nakamtan ang Kāśī—na ipinagkaloob sa pamamagitan ng mga pagpapala ng mga brāhmaṇa ng Kāśī—sino, naghahangad man ng mokṣa o hindi, ang tatalikod sa kanya? Tanging isip na nalilinlang ang magpapakawala sa matamis na subo na nasa kamay na at didila pa sa sariling siko.

Verse 13

अहो जना बालिशवत्किमेतां काशीं त्यजेयुः सुकृतैकराशिम् । शालूककंदः प्रतिमज्जनं किं लभेत तद्वत्सुलभा किमेषा

Aba—bakit, na parang mga bata, tatalikdan ng mga tao ang Kāśī na ito, isang bunton ng naipong kabutihang-loob? Makakakuha ba ng ugat ng lotus nang hindi sumisisid? Gayon din, madali bang makamtan ang (Kāśī) na ito?

Verse 14

भवांतरा वर्जित पुण्यराशिं कृच्छैर्महद्भिर्ह्यवगम् यकाशीम् । प्राप्यापि किं मूढधियोन्यतो वै यियासवो दुर्गतिमुद्यियासवः

Ang Kāśī ay isang kayamanang-bayan ng kabutihan na hindi itinatakwil kahit sa maraming buhay, at nararating lamang sa pamamagitan ng malalaking paghihirap. Pagkamit sa kanya, bakit nanaisin ng mapurol ang isip na pumunta pa sa iba—na para bang sabik tumakbo tungo sa kapahamakan?

Verse 15

क्व काशिका विश्वपदप्रकाशिका क्व कार्यमन्यत्परितोतिदुःखम् । तत्पंडितोन्यत्र कुतः प्रयाति किं याति कूष्मांडफलं ह्यजास्ये

Saan pa ang Kāśikā, ang tagapagliwanag ng sukdulang kalagayan ng lahat—at saan ang ibang gawain na pawang pagdurusa ang idinudulot? Paanong ang tunay na pantas ay tutungo pa sa iba? Ang bunga ba ng upo’y napapasok kailanman sa bibig ng kambing?

Verse 16

काशीं प्रकाशीं कृतपुण्यराशिं हा शीघ्रनाशी विसृजेन्नरः किम् । नूनं स्वनूनं सुकृतं तदीयं मदीयमेवं विवृणोति चेतः

Bakit iiwan ng isang mortal—ay, kaybilis maparam—ang maningning na Kāśī, na sisidlan ng naipong kabanalan? Tunay, ang sariling isip niya ang nagsasabi: “Ang kabutihang-gawa’y kanila, hindi akin.”

Verse 17

नरो न रोगी यदिहाविहाय सहायभूतां सकलस्य जंतोः । काशीमनाशी सुकृतैकराशिमन्यत्र यातुं यततां न चान्यः

Tunay na maysakit ang tao kung, dito mismo, tatalikuran niya ang Kāśī—katulong ng bawat nilalang, di-nasisira, at iisang imbakan ng kabutihang-gawa—at magsisikap pang pumunta sa iba, sa iba at wala nang iba kundi sa iba.

Verse 18

वित्रस्तपापां त्रिदशैर्दुरापां गंगां सदापां भवपाशशापाम् । शिवाविमुक्ताममृतैकशुक्तिं भुक्ताविमुक्तानपरित्यजन्ति

Hindi nila iniiwan ang Gaṅgā—na pinangingilagan ng mga kasalanan, na mahirap abutin kahit ng mga diyos, laging nagbibigay-buhay, at sumusumpa sa tali ng pagkaalipin sa daigdig; ang tinatawag na Śivāvimuktā, ang iisang kabibe ng amṛta—ni iniiwan nila ang mga debotong kumakapit sa kanya.

Verse 19

हंहो किमंहो निचिताः प्रलब्धा बंहीयसायास भरेण काशीम् । प्रभूतपुण्यद्रविणैकपण्यां प्राप्यापि हित्वा क्व च गंतुमुद्यताः

Ay, anong bigat na kasalanan! Matapos magtipon ng (kabutihang-gawa) at sa napakalaking pagod makamtan ang Kāśī—ang iisang pamilihan na ang tunay na yaman ay saganang merit—pagkamit sa kanya, bakit handa pa silang iwan siya at magtungo sa iba?

Verse 20

अहो जनानां जडता विहाय काशीं यदन्यत्र न यंति चेतः । परिस्फुरद्गांगजलाभिरामां कामारिशूलाग्रधृतां लयेपि

Ay, kay tigas ng ulo ng mga tao: iniiwan ang Kāśī at sa iba dinadala ang isip—yaong Kāśī na kaakit-akit sa kumikislap na tubig ng Gaṅgā, at sa pagkalusaw man ng daigdig ay iniaangat sa dulo ng trident ng kaaway ni Kāma, si Śiva.

Verse 21

रेरे भवे शोकजलैकपूर्णे पापेस्मलोकाः पतिताब्धिमध्ये । विद्राणनिद्राणविरोधिपापां काशीं परित्यज्यतरिं किमर्थम्

Ay! Sa pag-iral na ito sa daigdig, na tanging tubig ng dalamhati ang pumupuno, lumulubog ang mga tao sa karagatan ng kasalanan. Kung naririyan ang Kāśī—ang bangkang dumudurog sa kasalanan at pumupuksa sa antok ng kamangmangan—bakit pa ito iiwan at tatawid sa ibang paraan?

Verse 22

न सत्पथेनापि न योगयुक्त्या दानैर्नवा नैव तपोभिरुग्रैः । काशी द्विजाशीर्भिरहो सुलभ्या किंवा प्रसादेन च विश्वभर्तुः

Hindi sa mabuting landas, ni sa disiplina ng yoga, ni sa mga handog, ni sa mababangis na pag-aayuno natatamo nang gayon kadali ang Kāśī; bagkus, nagiging madaling marating ito sa pagpapala ng mga dvija, o sa mapagpalang biyaya ng Panginoong tagapagtaguyod ng sansinukob.

Verse 23

धर्मस्तु संपत्तिभरैः किलोह्यतेप्यर्थो हि कामैर्बहुदानभोगकैः । अन्यत्रसर्वं स च मोक्ष एकः काश्यां न चान्यत्र तथायथात्र

Sa ibang dako, pati dharma ay nabibigatan sa pasan ng kayamanan, at ang artha ay nabibihag ng mga pagnanasang humahabol sa maraming luho at paggasta. Ngunit ang mokṣa ay iisa lamang: sa Kāśī ito natatagpuan—at hindi sa iba—gaya ng natatagpuan dito mismo.

Verse 24

क्षेत्रं पवित्रं हि यथाऽविमुक्तं नान्यत्तथायच्छ्रुतिभिः प्रयुक्तम् । न धर्मशास्त्रैर्न च तैःपुराणैस्तस्माच्छरण्यं हि सदाऽविमुक्तम्

Walang banal na kṣetra na kasinlinis ng Avimukta; wala ring iba na gayon kapuri-puri sa mga Veda. Ni ang mga Dharmaśāstra ni ang mga Purāṇa ay nagsasabing may kapantay ito; kaya ang Avimukta ang laging tunay na kanlungan.

Verse 25

सहोवाचेति जाबालिरारुणेसिरिडामता । वरणापिंगला नाडी तदंतस्त्वविमुक्तकम्

“Gayon nga nagsalita si Jābāli kay Āruṇi,”—ganyan ang sali’t salin. Ang Varaṇā at ang Piṅgalā ang mga daluyan; sa loob ng kanilang hanggahan naroroon ang Avimukta.

Verse 26

सा सुषुम्णा परानाडी त्रयं वाराणसीत्वसौ । तदत्रोत्क्रमणे सर्वजंतूनां हि श्रुतौ हरः

Ang pinakamataas na daluyan ay ang Suṣumṇā; ang tatlong ito ang bumubuo sa Vārāṇasī. At sa sandali ng pagpanaw dito, sa tainga ng lahat ng nilalang ay naririnig si Hara (Śiva) bilang nagliligtas na aral.

Verse 27

तारकं ब्रह्मव्याचष्टे तेन ब्रह्म भवंति हि । एवं श्लोको भवत्येष आहुर्वै वेदवादिनः

Itinuturo Niya ang Tāraka bilang Brahman; sa pamamagitan nito, ang mga nilalang ay tunay na nagiging Brahman. Ganito ang talatang ito, wika ng mga tagapagsalita ng Veda.

Verse 28

भगवानंतकालेऽत्र तारकस्योपदेशतः । अविमुक्तेस्थिताञ्जन्तून्मोचयेन्नात्र संशयः

Dito, sa huling sandali, ang Mapalad na Panginoon—sa pamamagitan ng turo ng Tāraka—ay nagpapalaya sa mga nilalang na nananahan sa Avimukta; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 29

नाविमुक्तसमंक्षेत्रं नाविमुक्तसमा गतिः । नाविमुक्तसमं लिंगं सत्यं सत्यं पुनःपुनः

Walang banal na lupain na kapantay ng Avimukta; walang hantungan na kapantay ng Avimukta; walang liṅga na kapantay ng Avimukta—katotohanan ito, katotohanan, muli’t muli.

Verse 30

अविमुक्तं परित्यज्य योन्यत्र कुरुते रतिम् । मुक्तिं करतलान्मुक्त्वा सोन्यां सिद्धिं गवेषयेत्

Ang sinumang tumalikod sa Avimukta at doon sa iba naglalagak ng ligaya, ay gaya ng nagbitaw sa kaligtasang nasa palad na, upang maghanap pa ng ibang siddhi.

Verse 31

इत्थं सुनिश्चित्य मुनिर्महात्मा क्षेत्रप्रभावं श्रुतितः पुराणात् । श्रीविश्वनाथेन समं न लिंगं पुरी न काशी सदृशी त्रिकोट्याम्

Sa gayon, matapos tiyaking lubos—ayon sa Purāṇa at sa patotoo ng banal na tradisyon—naunawaan ng dakilang muni ang kaluwalhatian ng banal na kṣetra ng Kāśī: sa tatlong krore ng mga tīrtha, walang liṅga na kapantay ni Śrī Viśvanātha, at walang lungsod na maihahambing sa Kāśī.

Verse 32

श्रीकालराजं च ततः प्रणम्य विज्ञापयामास मुनीशवर्यः । आपृच्छनायाहमिहागतोस्मि श्रीकाशिपुर्यास्तु यतः प्रभुस्त्वम्

Pagkaraan, yumukod sa kagalang-galang na Kālarāja, ang pinakadakila sa mga muni ay nagsumamo: “Naparito ako upang magpaalam, sapagkat ikaw nga ang panginoon at tagapag-ingat ng banal na lungsod ng Kāśī.”

Verse 33

हा कालराजप्रति भूतमत्र प्रत्यष्टमिप्रत्यवनीसुतार्कम् । नाराधये मूलफलप्रसूनैः किं मय्यनागस्यपराधदृक्स्याः

Ay, O Kālarāja! Anong kasalanan ang nakikita mo sa akin na walang sala, na dito—sa bawat Aṣṭamī at sa bawat bagong-buwan—hindi kita sinamba ng mga ugat, bunga, at bulaklak?

Verse 34

हा कालभैरव भवानभितो भयार्तान्माभैष्ट चे तिभणनैः स्वकरं प्रसार्य । मूर्तिं विधाय विकटां कटुपापभोक्त्रीं वाराणसीस्थितजनान्परिपाति किं न

O Kālabhairava! Hindi ba sa lahat ng dako ay iniingatan mo ang mga taong takot na takot sa Vārāṇasī—iniuunat ang sarili mong kamay at nagsasabing, “Huwag kayong matakot,” at nag-aanyong kakila-kilabot na lumalamon sa mapait na bunga ng kasalanan?

Verse 35

हे यक्षराज रजनीकर चारुमूर्ते श्रीपूर्णभद्रसुतनायक दंडपाणे । त्वं वै तपोजनितदुःखमवैपि सर्वं किं मां बहिर्नयसि काशिनिवासिरक्षिन्

O Hari ng mga Yakṣa, anyong marikit na gaya ng buwan; O pinuno ng mga anak ni Śrī Pūrṇabhadra, ikaw na may tangan ng tungkod! Batid mo ang lahat ng dalamhating bunga ng tapas; bakit mo ako itinataboy sa labas, O tagapagtanggol ng mga naninirahan sa Kāśī?

Verse 36

त्वमन्नदस्त्वं किल जीवदाता त्वं ज्ञानदस्त्वं किल मोक्षदोपि । त्वमंत्यभूषां कुरुषे जनानां जटाकलापैरुरगेंद्रहारैः

Ikaw ang nagbibigay ng pagkain; tunay, ikaw ang nagbibigay-buhay. Ikaw ang nagbibigay ng kaalaman; tunay, ikaw rin ang nagbibigay ng kalayaan. Ikaw pa ang nagiging huling palamuti ng mga tao—sa pamamagitan ng iyong buhol-buhol na buhok at mga kuwintas na ahas-hari.

Verse 37

गणौ त्वदीयौ किल संभ्रमोद्भ्रमावत्रस्थवृत्तांत विचारकोविदौ । संभ्रांतिमुत्पाद्यपरामसाधून्क्षेत्रात्क्षणं दूरयतस्त्वमुष्मात्

Sapagkat ang iyong dalawang tagapaglingkod, bihasa sa pagsisiyasat ng anumang nagaganap dito, ay lumilikha ng matinding pagkalito at, sa isang iglap, itinataboy ang mga di-karapat-dapat mula sa banal na pook na ito—ayon sa iyong utos.

Verse 38

शृणु प्रभो ढुंढिविनायक त्वं वाचं मदीयां तुरटाम्यनाथवत् । त्वत्स्थाः समस्ताः किल विघ्नपूगाः किमत्र दुर्वृत्तवदास्थितोहम्

Dinggin mo, O Panginoon Ḍhuṃḍhi-Vināyaka, ang aking tinig; ako’y sumisigaw na parang walang kanlungan. Yamang ang lahat ng pangkat ng mga hadlang ay nasa ilalim ng iyong kapangyarihan, bakit ako naririto na wari’y isang salarin?

Verse 39

शृण्वंत्वमी पंच विनायकाश्च चिंतामणिश्चापि कपर्दिनामा । आशागजाख्यौ च विनायकौ तौ शृणोत्वसौ सिद्धिविनायकश्च

Nawa’y dinggin ako ng limang Vināyaka na ito—si Cintāmaṇi at ang tinatawag na Kapardi; at yaong dalawang Vināyaka na tinatawag na Āśā at Gaja. At nawa’y dinggin din ako ng Siddhi-Vināyaka.

Verse 40

परापवादो न मया किलोक्तः परापकारोपि मया कृतो न । परस्वबुद्धिः परदारबुद्धिः कृता मया नात्र क एष पाकः

Hindi ako nagsalita ng paninirang-puri laban sa kapwa, ni gumawa ng pinsala sa iba. Hindi ko hinangad ang yaman ng iba, ni ang asawa ng iba. Ano, kung gayon, ang bungang ito na dumating sa akin dito?

Verse 41

गंगा त्रिकालं परिसेविता मया श्रीविश्वनाथोपि सदा विलोकितः । यात्राः कृतास्ताः प्रतिपर्वसर्वतः कोयंविपाको मम विघ्नहेतुः

Pinaglingkuran ko ang Gaṅgā sa tatlong panahon ng araw; lagi kong minasdan si Śrī Viśvanātha. Nagsagawa ako ng mga paglalakbay-dambana sa bawat banal na kapistahan—anong bunga ng karma ito na naging sanhi ng mga hadlang sa akin?

Verse 42

मातर्विशालाक्षि भवानिमंगले ज्येष्ठेशिसौभाग्यविधानसुंदरि । विश्वेविधे विश्वभुजे नमोस्तु ते श्रीचित्रघंटे विकटे च दुर्गिके

O Ina, malalaking-mata—Bhavānī, Mapalad na Isa; O Reyna ng mga Diyosa, marikit na tagapagkaloob ng magandang kapalaran; O tagapag-ayos ng sansinukob, O tagapagtangan ng daigdig—pagpupugay sa iyo, O Śrī Citraghaṇṭā, O Vikaṭā, at O Durgā!

Verse 43

साक्षिण्य एता किलकाशिदेवताः शृण्वंतु न स्वार्थमहं व्रजाम्यतः । अभ्यर्थितो देवगणैः करो मि किं परोपकाराय न किं विधीयते

Maging saksi nawa ang mga diyos ng Kāśī na ito: hindi ako umaalis para sa sariling pakinabang. Yamang nakiusap ang mga pangkat ng mga diyos, ano ang dapat kong gawin? Para sa kapakanan ng pagtulong sa iba, may bagay bang hindi dapat isagawa?

Verse 44

दधीचिरस्थीनि न किं पुरा ददौ जगत्त्रयं किं न ददेऽर्थिने बलिः । दत्तः स्म किं नो मधुकैटभौ शिरो बभूव तार्क्ष्योपि च विष्णुवाहनम्

Hindi ba minsang ibinigay ni Dadhīci maging ang kaniyang mga buto? Hindi ba ibinigay ni Bali sa isang humihingi ang tatlong daigdig? Hindi ba inihandog ang ulo nina Madhu at Kaiṭabha? At hindi ba si Tārkṣya (Garuḍa) ay naging mismong sasakyan ni Viṣṇu?

Verse 45

आपृच्छ्य सर्वान्समुनीन्मुनीश्वरः सबालवृद्धानपि तत्रवासिनः । तृणानि वृक्षांश्चलताः समस्ताः पुरीं परिक्रम्य च निर्ययौ च

Nagpaalam siya sa lahat ng mga muni at sa mga naninirahan doon, bata man o matanda; matapos libutin ang lungsod sa pag-ikot na banal, lumisan ang dakilang pantas—wari’y pati damo at mga punò’y sumabay sa kanyang paglakad.

Verse 46

प्रोषितस्य परितोपि लक्षणैर्नीचवर्त्मपरिवर्तिनोपि वा । चंद्रमौलिमवलोक्य यास्यतः कस्य सिद्धिरिह नो परिस्फुरेत्

Kahit yaong matagal na nawalay, o yaong naligaw sa hamak na landas—kapag siya’y lumakad matapos masilayan ang Panginoong may gasuklay na Buwan (Śiva), kaninong siddhi ang hindi magniningning sa mundong ito?

Verse 47

वरं हि काश्यां तृणवृक्षगुल्मकाश्चरंति पापं न चरंति नान्यतः । वयं चराणां प्रथमा धिगस्तु नो वाराणसींहाद्य विहाय गच्छतः

“Mas mabuti pa ang mga damo, punò, at palumpong sa Kāśī: nananahan sila roon at hindi lumalayo saanman. Ngunit kami, na nangunguna sa mga pagala—kahihiyan sa amin—sapagkat ngayo’y iniiwan namin ang Vārāṇasī at umaalis.”

Verse 48

असिं ह्युपस्पृश्य पुनःपुनर्मुनिः प्रासादमालाः परितो विलोकयन् । उवाच नेत्रे सरले प्रपश्यतं काशीं युवां क्वक्व पुरी त्वियं बत

Paulit-ulit na hinipo ng muni ang hanggahan ng banal na pook; at habang minamasdan sa paligid ang hanay ng mga palasyo, sinabi niya: “O aking dalawang payak na mata, tumingin kayong mabuti sa Kāśī—saan, saan pa nga ba may lungsod na tulad nito?”

Verse 49

स्वैरं हसंत्वद्य विधाय तालिकां मिथःकरेणापि करं प्रगृह्य । सीमाचरा भूतगणा व्रजाम्यहं विहाय काशीं सुकृतैकराशिम्

“Hayaan ninyong malayang tumawa ngayon ang mga espiritung naglilibot sa hanggahan, pumalakpak at maghawak-kamay sa isa’t isa—sapagkat iniiwan ko ang Kāśī, ang nag-iisang bunton ng naipong kabutihang-loob.”

Verse 50

इत्थं विलप्य बहुशः स मुनिस्त्वगस्त्यस्तत्क्रौंचयुग्मवदहो अबलासहायः । मूर्च्छामवाप महतीं विरही वजल्पन्हाकाशिकाशि पुनरेहि च देहि दृष्टिम्

Sa gayon, paulit-ulit na nanaghoy ang pantas na si Agastya—aba, gaya ng isang ibong krauñca na nawalay sa kapareha—at sa tindi ng pangungulila ay nabuwal sa matinding himatay, sumisigaw: “Ha, O Kāśī, O Kāśī—bumalik ka at ipagkaloob mo sa akin ang iyong pagtanaw!”

Verse 51

स्थित्वा क्षणं शिवशिवेति शिवेति चोक्त्वा यावःप्रियेति कठिनाहि दिवौकसस्ते । किं न स्मरेस्त्रिजगती सुखदानदक्षं त्र्यक्षं प्रहित्यमदनं यदकारितैस्तु

Huminto ka sandali at paulit-ulit na sumigaw, “Śiva! Śiva!”, at saka, “O minamahal ni Yāva!”—O mga diyos, kay tigas ng inyong puso! Bakit hindi ninyo alalahanin ang Tatlong-Matang Panginoon, na dalubhasa sa pagbibigay-ligaya sa tatlong daigdig—yaong sa Kanyang kalooban lamang ay nagpahamak kay Madana (Kāma)?

Verse 52

यावद्व्रजेत्त्रिचतुराणि पदानि खेदात्स्वेदोदबिंदुकणिकांचितभालदेशः । प्रत्युद्गमाऽकरणतः किल मे विनाशस्तावद्धराभयवरादिव संचुकोच

Nang makalakad siya ng tatlo o apat na hakbang lamang, ang kanyang noo’y napunô ng mumunting patak ng pawis dahil sa pagod. “Tunay, kung hindi ako sasalubong, mapapahamak ako!”—sa gayong pag-iisip, ang bundok ay agad na umurong at sumikip, na wari’y natakot sa biyayang ‘pag-iingat’ at sa bigkis nitong kapangyarihan.

Verse 53

तपोयानमिवारुह्य निमेषार्धेन वै मुनिः । अग्रे ददर्श तं विंध्यं रुद्धांबरमथोन्नतम्

Na wari’y sumasakay sa isang karwaheng hinubog ng tapas, sa loob lamang ng kalahating kisap-mata ay nakita ng pantas sa unahan ang Vindhya—matayog, at tila hinaharangan ang mismong langit.

Verse 54

चकंपे चाचलस्तूर्णं दृष्ट्वैवाग्रस्थितम मुनिम् । तमगस्त्यं सपत्नीकं वातापील्वल वैरिणम्

At ang bundok ay agad na nanginig nang makita ang pantas na nakatayo sa harap—si Agastya, kasama ang kanyang maybahay, ang bantog na kaaway nina Vātāpi at Ilvala.

Verse 55

तपःक्रोधसमुत्थाभ्यां काशीविरहजन्मना । प्रलयानलवत्तीव्रं ज्वलंतं त्रिभिरग्निभिः

Nagniningas nang matindi na parang apoy ng pagkalipol—sinindihan ng matinding tapas at poot, at isinilang sa pagkalayo sa Kāśī—siya’y nag-alab sa tatlong apoy.

Verse 56

गिरिः खर्वतरो भूत्वा विविक्षुरवनीमिव । आज्ञाप्रसादः क्रियतां किंकरोस्मीति चाब्रवीत

Nang maging pandak, ang bundok ay waring nagnasang lumubog sa lupa. Pagkaraan ay nagsabi: “Isagawa ang mapagpalang utos; anong paglilingkod ang aking gagawin?”

Verse 57

अगस्त्य उवाच । विंध्य साधुरसि प्राज्ञ मां च जानासि तत्त्वतः । पुनरागमनं चेन्मे तावत्खर्वतरो भव

Sinabi ni Agastya: “O Vindhya, ikaw ay mabuti at marunong, at tunay mo akong nakikilala. Kaya hanggang sa muli akong magbalik, manatili kang ganyan—nababawasan.”

Verse 58

इत्युक्त्वा दक्षिणामाशां सनाथामकरोन्मुनिः । निजैश्चरणविन्यासैस्तया साध्व्या तपोनिधिः

Pagkasabi nito, ginawa ng muni ang timog na dako na may tagapagtanggol. Ang kayamanang-imbakan ng tapas ay nagpatuloy sa sariling mga yapak, kasama ang banal na ginang na iyon.

Verse 59

गते तस्मिन्मुनिवरे वेपमानस्तदा गिरिः । पश्यत्युत्कंठमिव च गतश्चेत्साध्वभूत्ततः

Nang makaalis na ang pinakadakilang muni, nanginig noon ang bundok, tumitingin sa kanya na parang may pananabik; ngunit nang siya’y tuluyang lumisan, nanatili itong masunurin mula noon.

Verse 60

अद्याजातः पुनरहं न शप्तो यदगस्तिना । न मया सदृशो धन्य इति मेने स वै गिरिः

“Ngayong araw, wari’y muli akong isinilang, sapagkat hindi ako isinumpa ni Agastya. Wala nang higit na mapalad kaysa sa akin!”—gayon nga nag-isip ang bundok na yaon.

Verse 61

अरुणोपि च तत्काले कालज्ञो ऽश्वानकालयत् । जगत्स्वास्थ्यमवापोच्चैः पूर्ववद्भानुसंचरैः

Noon, si Aruṇa man—batid ang wastong oras—ay iniharness ang mga kabayo ng Araw. Sa muling paglalakbay ni Bhānu gaya ng dati, nagbalik sa daigdig ang kagalingan at kaayusan.

Verse 62

अद्य श्वो वा परश्वो वाप्यागमिप्यति वै मुनिः । इति चिंतामहाभारैर्गिरिराक्रांतवत्स्थितः

“Ngayon, o bukas, o sa makalawa—tiyak na darating ang muni.” Sa gayong pag-iisip, tumindig siya na wari’y nadadaganan ng bundok, sa bigat ng pangambang bumabalot.

Verse 63

नाद्यापि मुनिरायाति नाद्यापिगिरिरेधते । यथा खलजनानां हि मनोरथमहीरुहः

Hanggang ngayo’y hindi pa dumarating ang muni; hanggang ngayo’y hindi rin lumalago ang bundok—gaya nga ng punong-tupad ng mga masasama, na hindi sumisigla.

Verse 64

विवर्धिषति यो नीचः परासूयां समुद्वहन् । दूरे तद्वृद्धिवार्ताऽस्तां प्राग्वृद्धेरपि संशयः

Kung ang hamak na tao’y magtangkang umangat habang pasan ang inggit sa kapwa, malayo na ang usap ng “pag-unlad”—maging ang kanyang paglago’y kaduda-duda pa sa simula.

Verse 65

मनोरथा न सिद्ध्येयुः सिद्धा नश्यंत्यपि ध्रुवम् । खलानां तेन कुशलि विश्वं विश्वेशरक्षितम्

Hindi nagtatagumpay ang mga balak ng masasama; at kung magtagumpay man, tiyak ding mapaparam. Kaya’t ligtas ang daigdig—iniingatan ni Viśveśa, ang Panginoon ng Sansinukob.

Verse 66

विधवानां स्तना यद्वद्धृद्येव विलयंति च । उन्नम्योन्नम्य तत्रोच्चैस्तद्वत्खलमनोरथाः

Gaya ng dibdib ng mga balo—umaangat nang umaangat at saka lumulubog sa dibdib—gayon din ang mga hangarin ng masama: paulit-ulit na tumataas, ngunit sa huli’y guguho.

Verse 67

भवेत्कूलंकपा यद्वदल्पवर्षेणकन्नदी । खलर्धिरल्पवर्षेण तद्वत्स्यात्स्वकुलंकपा

Gaya ng munting batis na sa kaunting ulan ay nagiging baha na sumisira ng pampang, gayon din ang kasaganaan ng masama: mula sa munting sanhi’y lumalaki at nagiging kahihiyang sumisira sa dangal ng sariling angkan.

Verse 68

अविज्ञायान्य सामर्थ्यं स्वसामर्थ्यं प्रदर्शयेत । उपहासमवाप्नोति तथैवायमिहाचलः

Kung hindi nauunawaan ang lakas ng iba, ang pagpapakita ng sariling lakas ay nauuwi lamang sa panlilibak. Ganyan din ang bundok na ito rito.

Verse 69

व्यास उवाच । गोदावरीतटं रम्यं विचरन्नपि वै मुनिः । न तत्याज च तं तापं काशीविरहजं परम्

Sinabi ni Vyāsa: Kahit naglalakad ang muni sa kaaya-ayang pampang ng Godāvarī, hindi niya iniwan ang matinding pagliyab—na isinilang sa pagkawalay sa Kāśī.

Verse 70

उदीची दिक्स्पृशमपि स मुनिर्मातरिश्वनम् । प्रसार्य बाहू संश्लिष्य काश्याः पृच्छेदनामयम्

Bagaman ang hilagang dako lamang ang kanyang maaabot, iniunat ng muni ang mga bisig at niyakap ang hangin; saka niya tinanong ang kalagayan at kapayapaan ng Kāśī.

Verse 71

लोपामुद्रे न सा मुद्रा कापीह जगतीतले । वाराणस्याः प्रदृश्येत तत्कर्ता न यतो विधिः

O Lopāmudrā, sa balat ng lupa’y wala nang makikitang mudrā na tulad nito; ito ang mismong tanda ng Vārāṇasī, sapagkat hindi ito magagawa ng karaniwang batas o manggagawa.

Verse 72

क्वचित्तिष्ठन्क्वचिज्जल्पन्क्वचिद्धावन्क्वचित्स्खलन् । क्वच्चिचोपविशंश्चेति बभ्रामेतस्ततो मुनिः

Minsan siya’y tumitigil, minsan nama’y nagsasalita; ngayo’y tumatakbo, ngayo’y nadadapa; at kung minsan ay nauupo—gayon gumala ang muni, nababalisa sa kanyang nasaksihan.

Verse 73

ततो व्रजन्ददर्शाग्रे पुण्यराशिस्तपोधनः । चंचच्चंद्रगताभासां भाग्यवानिव सुश्रियम्

Pagkaraan, sa kanyang paglakad, nakita ng tapodhana—ang kayamanang-banal ng pagtitika—sa unahan ang isang maningning na karilagan, kumikislap na tila liwanag ng buwang gumagalaw, na wari’y ang kapalaran mismo’y nagkatawang-anyo.

Verse 74

विजित्यभानु नाभानुं दिवापि समुदित्वराम् । निर्वापयंतीमिव तां स्वचेतस्तापसंततिम्

Ang kanyang liwanag, na wari’y dinaig pa ang araw, ay sumikat nang maningning kahit sa araw; at tila pinapalamig at pinapawi ang walang patid na lagnat ng isip ng ermitanyo.

Verse 75

तत्रागस्त्यो महालक्ष्मीं ददृशे सुचिरं स्थिताम्

Doon, namasdan ni Agastya si Mahālakṣmī, na matagal nang nananahan sa pook na yaon.

Verse 76

रात्रावब्जेषु संकोचो दर्शेष्वब्जः क्वचिद्व्रजेत् । क्षीरोदे मंदरत्रासात्तदत्राध्युषितामिव

Gaya ng mga lotus na sumasara sa gabi at muling bumubuka sa bukang-liwayway, wari’y dito siya nanahan—gaya ni Lakṣmī sa Karagatan ng Gatas matapos ang pangamba sa Mandara.

Verse 77

यदारभ्य दधारैनां माधवो मानतः किल । तदारभ्य स्थितां नूनं सपत्नीर्ष्यावशादिव

Mula nang tanggapin at parangalan siya ni Mādhava, mula noon nga’y nanatili siya rito—na wari’y napipigil dahil sa paninibugho ng isang kapwa-asawa.

Verse 78

त्रैलोक्यं कोलरूपेण त्रासयंतं महासुरम् । विनिहत्य स्थितां तत्र रम्ये कोलापुरे पुरे

Matapos patayin ang dakilang asura na sa anyong baboy-ramo’y nanakot sa tatlong daigdig, nanatili siya roon sa marikit na lungsod na tinatawag na Kolāpura.

Verse 79

संप्राप्याथ महालक्ष्मीं मुनिवर्यः प्रणम्य च । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिरिष्टदां हृष्टमानसः

Nilapitan ng dakilang muni si Mahālakṣmī at nagpatirapa; at sa galak ng puso’y pinuri niya siya sa mga salitang minamahal—ang Nagkakaloob ng ninanais.

Verse 80

अगस्तिरुवाच । मातर्नमामि कमले कमलायताक्षि श्रीविष्णुहृत्कमलवासिनि विश्वमातः । क्षीरोदजे कमलकोमलगर्भ गौरि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

Sinabi ni Agastya: O Ina, sumasamba ako sa iyo, O Ginang na isinilang sa Loto, may matang-loto; nananahan sa lotong nasa puso ni Śrī Viṣṇu, Ina ng sansinukob. O Lakṣmī, mula sa Karagatang Gatas, maputing Gaurī, na ang sinapupunan ay malambot na gaya ng loto—maging laging mahabagin, kanlungan ng mga yumuyukod sa iyo.

Verse 81

त्वं श्रीरुपेंद्रसदने मदनैकमातर्ज्योत्स्नासि चंद्रमसि चंद्रमनोहरास्ये । सूर्ये प्रभासि च जगत्त्रितये प्रभासि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

Ikaw ang Śrī sa tahanan ni Upendra (Viṣṇu), O Ina ni Kāma; ikaw ang liwanag ng buwan sa buwan, O may mukhang kaakit-akit na gaya ng buwan. Ikaw ang ningning sa araw, at ikaw ang nagpapaliwanag sa tatlong daigdig. O Lakṣmī, maging laging mahabagin—kanlungan ng mga yumuyukod sa iyo.

Verse 82

त्वं जातवेदसि सदा दह्नात्मशक्तिर्वेधास्त्वया जगदिदं विविधं विदध्यात् । विश्वंभरोपि बिभृयादखिलं भवत्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

Ikaw mismo ang Jātavedas—ang apoy na ganap na nakaaalam—at lagi kang lakas na siyang kaluluwa ng apoy. Sa iyo nililikha ng Manlilikha (Brahmā) ang sari-saring sansinukob; sa iyo rin maging si Viśvambhara, ang Tagapagtaguyod, ay nagdadala ng lahat. O Lakṣmī, maging laging mahabagin—kanlungan ng mga yumuyukod sa iyo.

Verse 83

त्वत्त्यक्तमेतदमले हरते हरोपि त्वं पासि हंसि विदधासि परावरासि । ईड्यो बभूव हरिरप्यमले त्वदाप्त्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

O walang dungis—ang iyong iniiwan, maging si Hara (Śiva) ay inaalis. Ikaw ang nag-iingat, ikaw ang bumabawi, ikaw ang nagkakaloob; ikaw ang mataas at ang mababa, ang lahat ng kalagayan. O dalisay na Lakṣmī, maging si Hari (Viṣṇu) ay nagiging karapat-dapat sambahin sa pagkamithî sa iyo. O Lakṣmī, maging laging mahabagin—kanlungan ng mga yumuyukod sa iyo.

Verse 84

शूरः स एव स गुणी बुधः धन्यो मान्यः स एव कुलशील कलाकलापैः । एकः शुचिः स हि पुमान्सकलेपि लोके यत्रापतेत्तव शुभे करुणाकटाक्षः

Siya lamang ang tunay na bayani; siya lamang ang may kabutihan, karunungan, pagpapala at dangal—may marangal na angkan, mabuting asal, at lahat ng sining. Tunay na ang tanging dalisay na tao sa buong daigdig ay yaong binabagsakan, O mapalad na Diyosa, ng iyong mahabaging sulyap.

Verse 85

यस्मिन्वसेः क्षणमहोपुरुषे गजेऽश्वे स्त्रैणे तृणे सरसि देवकुले गृहेऽन्ने । रत्ने पतत्त्रिणि पशौ शयने धरायां सश्रीकमेव सकले तदिहास्तिनान्यत्

Saan ka manahan—kahit sandali—sa tao, sa elepante o kabayo, sa babae, sa damo, sa lawa, sa angkang banal, sa tahanan, sa pagkain, sa hiyas, sa mga ibon, sa mga baka, sa higaan, o sa ibabaw ng lupa—ang lahat doon ay napupuspos ng Śrī, ng kasaganaan. Sa daigdig na ito, wala nang ibang pinagmumulan ng pagpapala kundi Ikaw.

Verse 86

त्वत्स्पृष्टमेव सकलं शुचितां लभेत त्वत्त्यक्तमेव सकलं त्वशुचीह लक्ष्मि । त्वन्नाम यत्र च सुमंगलमेव तत्र श्रीविष्णुपत्नि कमले कमलालयेऽपि

Anumang iyong mahawakan ay lubos na nagiging dalisay; ang iyong talikdan ay nagiging marumi rito, O Lakṣmī. Saanman naroon ang iyong Pangalan, doon lamang ang tunay na su-mangala—O Kamalā, kabiyak ni Śrī Viṣṇu, O nananahan sa lotus.

Verse 87

लक्ष्मीं श्रियं च कमलां कमलालयां च पद्मां रमां नलिनयुग्मकरां च मां च । क्षीरोदजाममृतकुंभकरामिरां च विष्णुप्रियामिति सदाजपतां क्व दुःखम्

Sa mga laging bumibigkas ng iyong mga Pangalan—‘Lakṣmī, Śrī, Kamalā, Kamalālaya, Padmā, Ramā, Siya na may hawak na dalawang lotus, Mā, Kṣīrodajā na isinilang sa Karagatang Gatas, Siya na may hawak ng banga ng amṛta, Irā, at Viṣṇupriyā, ang minamahal ni Viṣṇu’—saan pa mananatili ang dalamhati?

Verse 88

इति स्तुत्वा भगवतीं महालक्ष्मीं हरिप्रियाम् । प्रणनाम सपत्नीकः साष्टांगं दंडवन्मुनिः

Pagkaraang purihin nang gayon ang Mapalad na Diyosa, si Mahālakṣmī, ang minamahal ni Hari, ang pantas—kasama ang kanyang asawa—ay nagpatirapa nang buong katawan, gaya ng daṇḍavat.

Verse 89

श्रीरुवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते मित्रावरुणसंभव । पतिव्रते त्वमुत्तिष्ठ लोपामुद्रे शुभव्रते

Nagsalita si Śrī: “Bumangon, bumangon; pagpalain ka. O isinilang mula kina Mitra at Varuṇa, bumangon. O tapat na maybahay, bumangon, Lopāmudrā, ikaw na may mapalad na panata.”

Verse 90

स्तुत्यानया प्रसन्नोहं व्रियतां यद्धृदीप्सितम् । राजपुत्रि महाभागे त्वमिहोपविशामले

Sa pamamagitan ng himnong ito, ako’y nalugod. Piliin mo ang anumang ninanais ng iyong puso. O prinsesa, O lubhang mapalad—maupo ka rito, O dalisay na ginang.

Verse 91

त्वदंगलक्षणैरेभिः सुपवित्रैश्च ते व्रतैः । निर्वापयितुमिच्छामि दैत्यास्त्रैस्तापितां तनुम्

Sa mga mapalad na palatandaan ng iyong katawan, at sa iyong mga panatang lubhang nagpapadalisay, nais kong palamigin at paginhawahin ang aking katawang sinunog ng mga sandata ng mga Daitya.

Verse 92

इत्युक्त्वा मुनिपत्नीं तां समालिंग्य हरिप्रिया । अलंचकार च प्रीत्या बहुसौभाग्यमंडनैः

Pagkasabi nito, niyakap ni Haripriyā ang asawa ng pantas at, sa pag-ibig, pinalamutian siya ng maraming palamuting nagdudulot ng mabuting kapalaran.

Verse 93

पुनराह मुने जाने तव हृत्तापकारणम् । सचेतनं दुनोत्येव काशीविश्लेषजोऽनलः

Muli niyang sinabi: “O pantas, batid ko ang sanhi ng pagliyab sa iyong puso. Ang apoy na isinilang sa pagkawalay sa Kāśī ay tunay na nagpapahirap kahit sa taong may malay at matatag.”

Verse 94

यदा स देवो विश्वेशो मंदरं गतवान्पुरा । तदा काशीवियोगेन जाता तस्येदृशी दशा

“Noon, nang ang Panginoong Viśveśa ay nagtungo sa Mandara, noon—dahil sa pagkawalay sa Kāśī—sumapit sa Kanya ang gayong kalagayan.”

Verse 95

तत्प्रवृत्तिं पुनर्ज्ञातुं ब्रह्माणं केशवं गणान् । गणेश्वरं च देवांश्च प्रेषयामास शूलधृक्

Upang muling lubos na matalastas ang pangyayaring yaon, isinugo ng Maytaglay ng Trisula si Brahmā, si Keśava, ang mga Gaṇa, si Gaṇeśvara, at ang iba pang mga diyos.

Verse 96

ते च काशीगुणान्सर्वे विचार्य च पुनःपुनः । व्रजंत्यद्यापि न क्वापि तादृगस्ति क्व वा पुरी

At sila, matapos pagnilayan nang paulit-ulit ang lahat ng kagandahang-loob ng Kāśī, ay naglalagalag pa rin hanggang ngayo’y—sapagkat saanman ay walang lungsod na gaya niya.

Verse 97

इति श्रुत्वाथ स मुनिः प्रत्युवाच श्रियं ततः । प्रणिपत्य महाभागो भक्तिगर्भमिदं वचः

Pagkarinig nito, ang mapalad na muni ay sumagot kay Śrī; yumukod siya at nagsalita ng mga salitang hitik sa debosyon.

Verse 98

यदि देयो वरो मह्यं वरयोग्योस्म्यहं यदि । तदा वाराणसी प्राप्तिः पुनरस्त्वेष मे वरः

“Kung ipagkakaloob sa akin ang isang biyaya—kung ako’y karapat-dapat sa biyaya—kung gayon ito ang aking hiling: nawa’y muling marating ko ang Vārāṇasī.”

Verse 99

ये पठिष्यंति च स्तोत्रं त्वद्भक्त्या मत्कृतं सदा । तेषां कदाचित्संतापो मास्तु मास्तु दरिद्रता

“At yaong laging aawit ng himnong ito na aking nilikha sa debosyon sa iyo—nawa’y hindi sila danasin ng pighati kailanman; nawa’y huwag silang dapuan ng karalitaan.”

Verse 100

मास्तु चेष्टवियोगश्च मास्तु संपत्ति संक्षयः । सर्वत्र विजयश्चास्तु विच्छेदो मास्तु संततेः

Huwag nawa silang mahiwalay sa kanilang wastong gawain; huwag nawa mabawasan ang kasaganaan. At nawa’y magtagumpay sa lahat ng dako; huwag nawa maputol ang kanilang lahi.

Verse 109

इति लब्ध्वा वरं सोथ महालक्ष्मीं प्रणम्य च । ययावगस्तिर्यत्रास्ति कुमारशिखिवाहनः

Sa gayon, nang matamo niya ang biyaya, siya’y yumukod kay Mahālakṣmī at naglakbay patungo sa pook na tinitirhan ni Agastya—kung saan naroroon si Kumāra (Skanda), ang sakay ng paboreal.