Adhyaya 13

Verse 1

गणावूचतुः । इमां गंधवतीं पुण्यां पुरीं वायोर्विलोकय । वारुण्या उत्तरे भागे महाभाग्यनिधे द्विज

Wika ng mga gaṇa: “Masdan mo ang banal at mabangong lungsod na ito ni Vāyu. Sa hilagang bahagi ng Vāruṇī, O brāhmaṇa—taguan ng dakilang kapalaran—naroroon ito.”

Verse 2

अस्यां प्रभंजनो नाम जगत्प्राणोदिगीश्वरः । आराध्य श्रीमहादेवं दिक्पालत्वमवाप्तवान्

Dito, si Prabhañjana—si Vāyu, hininga-buhay ng sanlibutan at panginoon ng mga dako—sa pagsamba kay Śrī Mahādeva, ay nagkamit ng tungkulin bilang tagapagbantay ng isang direksiyon.

Verse 3

पुरा कश्यपदायादः पूतात्मेति च विश्रुतः । धूर्जटे राजधान्यां स चचार विपुलं तपः

Noon, isang inapo ni Kaśyapa, tanyag sa pangalang ‘Pūtātman’—ang dalisay ang loob—ay nagsagawa ng masaganang tapas sa maharlikang lungsod ni Dhūrjaṭi (Śiva).

Verse 4

वाराणस्यां महाभागो वर्षाणामयुतं शतम् । स्थापयित्वा महालिंगं पावनं पवनेश्वरम्

Sa Vārāṇasī, ang lubhang mapalad na iyon—pagkaraan ng sampung libong taon at isa pang sandaang taon—ay nagtatag ng dakilang liṅga, ang nagpapabanal na tinatawag na Pavaneśvara.

Verse 5

यस्य दर्शनमात्रेण पूतात्मा जायते नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य स वसेत्पावने पुरे

Sa pagtanaw lamang sa Kanya, ang tao’y nagiging dalisay ang kaluluwa. Itapon ang balabal ng kasalanan, at manahan sa lungsod ng Tagapaglinis, sa Pāvana.

Verse 6

पलायमानो निहतः क्षणात्पंचत्वमागतः । अभक्षयच्च नैवेद्यं भाविपुण्यबलान्न सः

Habang tumatakas, siya’y tinamaan at sa isang kisap ay sumapit sa kamatayan. Gayunman, sa lakas ng kabutihang darating para sa kanya, hindi niya kinain ang inihandog na naivedya.

Verse 7

उवाच च प्रसन्नात्मा करुणामृतसागरः । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ पूतात्मन्वरं वरय सुव्रत

Pagkaraan, nagsalita ang Panginoon—payapa ang loob, dagat ng habag at ambrosiya: “Bumangon, bumangon, O Pūtātmā. O may dakilang panata, pumili ka ng biyaya.”

Verse 8

अनेन तपसोग्रेण लिंगस्याराधनेन च । तवादेयं न पूतात्मंस्त्रैलोक्ये सचराचरे

“Sa matinding tapas na ito, at sa iyong pagsamba sa Liṅga, wala sa tatlong daigdig—gumagalaw man o di-gumagalaw—na hindi maipagkakaloob sa iyo, O Pūtātmā.”

Verse 9

पूतात्मोवाच । देवदेवमहादेव देवानामभयप्रद । ब्रह्मनारायणेंद्रादि सर्वदेवपदप्रद

Sinabi ni Pūtātmā: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, tagapagkaloob ng kawalang-takot sa mga deva; tagapagbigay ng mga katayuan ng lahat ng diyos—Brahmā, Nārāyaṇa, Indra, at iba pa.”

Verse 10

वेदास्त्वां न च विंदंति किमात्मक इति प्रभो । प्राप्ताः शतपथत्वं च नेतिनेतीतिवादिनः

“Hindi Ka ganap na masumpungan ng mga Veda—kung ano ang Iyong tunay na kalikasan, O Panginoon. Sa pagbigkas ng ‘hindi ito, hindi ito,’ sila’y dumaan sa sandaang landas ng paglapit.”

Verse 11

ब्रह्मविष्ण्वोपि गिरां गोचरो न च वाक्पतेः । प्रमथेशं कथं स्तोतुं मादृशः प्रभवेत्प्रभो

Maging si Brahmā at si Viṣṇu ay di maabot ng pananalita—ni maging ang Panginoon ng wika (Bṛhaspati). Paano ako, na tulad ko lamang, makapupuri sa Iyo, O Panginoon ng mga Pramatha?

Verse 12

प्रसह्य प्रमिमीतेश भक्तिर्मांस्तुतिकर्मणि । करोमि किं जगन्नाथ न वश्यानींद्रियाणि मे

O Panginoon, ang debosyon ay pilit akong itinutulak sa gawain ng pagpupuri. Ngunit ano ang magagawa ko, O Jagannātha? Hindi ko mapasunod ang aking mga pandama.

Verse 13

विश्वं त्वं नास्ति वै भेदस्त्वमेकः सर्वगो यतः । स्तुत्यं स्तोता स्तुतिस्त्वं च सगुणो निर्गुणो भवान्

Ikaw ang sansinukob; tunay na walang pagkakaiba, sapagkat Ikaw ay iisa at sumasaklaw sa lahat. Ikaw ang pinupuri, ang pumupuri, at ang mismong papuri; Ikaw ay may mga katangian at lampas sa mga katangian.

Verse 14

सर्गात्पुरा भवानेको रूपनाम विवर्जितः । योगिनोपि न ते तत्त्वं विंदंति परमार्थतः

Bago pa ang paglikha, Ikaw lamang ang naroon—walang anyo at walang pangalan. Maging ang mga yogin ay hindi tunay na nakaaalam ng Iyong katotohanan sa sukdulang diwa.

Verse 15

यदैकलो न शक्नोषि रंतुं स्वैरचर प्रभो । तदिच्छा तवयोत्पन्ना सेव्या शक्तिरभूत्तव

Nang Ikaw, O Panginoong malayang gumagala, ay hindi makalugod na nag-iisa, mula sa Iyong kalooban ay sumilang ang Iyong Kapangyarihan—karapat-dapat sambahin—ang Iyong Śakti.

Verse 16

त्वमेको द्वित्वमापन्नः शिवशक्तिप्रभेदतः । त्वं ज्ञानरूपो भगवान्स्वेच्छा शक्तिस्वरूपिणी

Ikaw ay iisa, subalit nagiging dalawa sa pagkakaiba ng Śiva at Śakti. Ikaw, O Mapalad na Panginoon, ay anyo ng kamalayan at kaalaman; at ang Iyong Kapangyarihan ay anyo ng Iyong sariling malayang kalooban.

Verse 17

उभाभ्यां शिवशक्तिभ्या युवाभ्यां निजलीलया । उत्पादिता क्रियाशक्तिस्ततः सर्वमिदं जगत्

Mula sa inyong dalawa—Śiva at Śakti—sa pamamagitan ng sarili ninyong banal na paglalaro, isinilang ang kapangyarihan ng pagkilos (kriyā-śakti); at mula roon, umusbong ang buong sansinukob na ito.

Verse 18

ज्ञानशक्तिर्भवानीश इच्छाशक्तिरुमा स्मृता । क्रियाशक्तिरिदं विश्वमस्य त्वं कारणं ततः

O Panginoon ni Bhavānī, si Bhavānī ay inaalala bilang kapangyarihan ng kaalaman, at si Umā bilang kapangyarihan ng kalooban; ang sansinukob na ito ang kapangyarihan ng pagkilos—kaya Ikaw ang sukdulang sanhi nito.

Verse 19

दक्षिणांगं तव विधिर्वामांगं तव चाच्युतः । चंद्रसूर्याग्निनेत्रस्त्वं त्वन्निःश्वासः श्रुतित्रयम्

Ang iyong kanang tagiliran ay si Vidhī (Brahmā), at ang iyong kaliwa ay si Acyuta (Viṣṇu). Ang iyong mga mata ay ang Buwan, ang Araw, at ang Apoy; at ang tatlong Veda ay mismong hininga mo.

Verse 20

त्वत्स्वेदादंबुनिधयस्तव श्रोत्रं समीरणः । बाहवस्ते दशदिशो मुखं ते ब्राह्मणाः स्मृताः

Mula sa iyong pawis ay sumibol ang mga karagatan. Ang hangin ang iyong tainga; ang sampung direksiyon ang iyong mga bisig; at ang mga Brāhmaṇa ay inaalala bilang iyong bibig.

Verse 21

राजन्यवर्यास्ते बाहु वैश्या ऊरुसमुद्भवाः । पद्भ्यां शूद्रस्तवेशान केशास्ते जलदाः प्रभो

O Īśāna, ang mararangal na Kṣatriya ay iyong mga bisig; ang Vaiśya’y isinilang sa iyong mga hita; ang Śūdra’y mula sa iyong mga paa; at ang iyong buhok, O Panginoon, ay ang nagkakapal na mga ulap.

Verse 22

त्वं पुं प्रकृतिरूपेण ब्रह्मांडमसृजः पुरा । मध्ये ब्रह्मांडमखिलं विश्वमेतच्चराचरम्

Ikaw, bilang Puruṣa at bilang Prakṛti, ay lumikha noon pa man ng kosmikong itlog; at sa loob ng yaong brahmāṇḍa ay nakapaloob ang buong sansinukob na gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 23

अतस्त्वत्तो न मन्येऽहं किंचिद्भिन्नं जगन्मय । त्वयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतमयो भवान्

Kaya, O ikaw na lumalaganap sa daigdig, hindi ko inaakalang may anumang hiwalay sa iyo. Sa iyo nananahan ang lahat ng nilalang, at ikaw mismo’y binubuo ng lahat ng nilalang.

Verse 24

नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुऽभ्यं नमोनमः । अयमेव वरो नाथ त्वयि मेऽस्तु स्थिरा मतिः

Pagpupugay sa iyo, pagpupugay sa iyo, pagpupugay sa iyo—muli’t muli. Ito lamang ang biyaya, O Panginoon: nawa’y manatiling matatag sa iyo ang aking pag-unawa.

Verse 25

इत्युक्तवति देवेश स्तस्मिन्पूतात्मनि प्रभुः । स्वमूर्तित्वं समारोप्य दिक्पालपदमादधे

Nang masabi ng dalisay ang loob na iyon ang gayon sa Panginoon ng mga diyos, isinama siya ng Panginoon sa sarili Niyang anyo at iginawad sa kanya ang katayuan ng Dikpāla, tagapagbantay ng mga direksiyon.

Verse 26

सर्वगो मम रूपेण सर्वतत्त्वावबोधकः । सर्वेषामायुषोरूपं भवानेव भविष्यति

Sa aking anyo, ikaw ay magiging laganap sa lahat; tagapagpagising sa pagkaunawa ng lahat ng tattva; at ikaw lamang ang magiging mismong anyo ng haba ng buhay ng lahat ng nilalang.

Verse 27

तव लिंगमिदं दिव्यं ये द्रक्ष्यंतीह मानवाः । सर्वभोगसमृद्धास्ते त्वल्लोकसुखभागिनः

Yaong mga taong makakakita rito ng iyong banal na Liṅga ay magiging sagana sa lahat ng kaligayahan at kasaganaan, at makikibahagi sa ligaya ng iyong sariling daigdig.

Verse 28

पवमानेश्वरं लिंगं मध्ये जन्मसकृन्नरः । यथोक्तविधिना पूज्य सुगंधस्नपनादिभिः

Ang tao, kahit minsan lamang sa gitna ng buhay, ay dapat sumamba sa Liṅga ni Pavamāneśvara ayon sa itinakdang paraan—sa mabangong pagpapaligo at iba pang handog.

Verse 29

सुगंधचंदनैः पुष्पैर्मम लोके महीयते । ज्येष्ठेशात्पश्चिमेभागे वायुकुंडोत्तरेण तु

Sa mababangong sandal at mga bulaklak, siya’y pinararangalan sa aking daigdig. (Ang Pavamāneśvara ay nasa) kanlurang panig ng Jyeṣṭheśa, at sa hilaga ng Vāyu-kuṇḍa.

Verse 30

पावमानं समाराध्य पूतो भवति तत्क्षणात् । इति दत्त्वा वरान्देवस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

Sa wastong pagsamba kay Pāvamāna (Pavamāneśvara), ang tao’y nagiging dalisay agad. Sa gayon, matapos ipagkaloob ng Deva ang mga biyayang ito, siya’y lumubog at naglaho sa mismong Liṅga na iyon.

Verse 31

गणावूचतुः । इति गंधवती पुर्याः स्वरूपं ते निरूपितम् । तस्याः प्राच्यां कुबेरस्य श्रीमत्येषालकापुरी

Wika ng mga Gaṇa: “Sa gayon ay naipaliwanag sa iyo ang tunay na anyo ng Lungsod na Mabango. Sa silangan nito naroon ang maringal na lungsod ni Kubera—ang Alakā.”

Verse 32

शंभोः सखित्वमापेदे नाथोस्या भक्तियोगतः । निधीनां पद्ममुख्यानां दाता भोक्ता हरार्चनात्

Sa lakas ng debosyon, ang kanyang panginoon ay nagkamit ng pakikipagkaibigan kay Śambhu; at sa pagsamba kay Hara, siya’y naging kapwa tagapagkaloob at tagapagtamasa ng mga kayamanan—lalo na ang Padma, ang dakilang Nidhi.

Verse 33

शिवशर्मोवाच । कोसौ कस्य पुनः कीदृग्भक्तिरस्य सदाशिवे । यया सखित्वमापन्नो देवदेवस्यधूर्जटेः

Sinabi ni Śivaśarman: “Sino siya, at kanino siyang (panginoon)? Anong uri ng debosyon ang taglay niya kay Sadāśiva—na dahil dito’y nagkamit siya ng pakikipagkaibigan kay Dhūrjaṭi, ang Diyos ng mga diyos?”

Verse 34

इति श्रोतुं मम मनः श्रुतिगोचरतां गतम् । युवयोर्वाक्सुधास्वाद मेदुरोदरमंथरम्

Kaya ang aking isip ay lubos na napatuon sa pakikinig sa salaysay na ito. Ang mala-nektar na tamis ng inyong pananalita’y nagpapakilos kahit sa mabagal at mabigat ang tiyan na (isip).

Verse 35

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाप्राज्ञ परिशुद्धेंद्रियेश्वर । सुतीर्थक्षालिताशेषजन्मजातमहामल

Wika ng mga Gaṇa: “O Śivaśarman, dakilang pantas at panginoon ng mga pandamang nalinis—ang malalaking dungis na naipon mula sa di-mabilang na kapanganakan ay nahugasan na ng mga dakilang tīrtha.”

Verse 36

सुहृदि प्रेमसंपन्ने त्वय्यनुद्यं न किंचन । साधुभिः सह संवादः सर्वश्रेयोऽभिवृद्धये

Sa iyo, aming mapagmahal na kaibigang puspos ng mabuting-loob, wala ni anumang dapat sisihin. Ang pakikipag-usap sa mga banal ay para sa pagdami ng lahat ng pinakadakilang kabutihan.

Verse 37

आसीत्कांपिल्यनगरे सोमयाजिकुलोद्भवः । दीक्षितो यज्ञदत्ताख्यो यज्ञविद्याविशारदः

Sa lungsod ng Kāṃpilya ay may isang dīkṣita na Brāhmaṇa, isinilang sa angkan ng mga nagsasagawa ng Soma-yajña, na ang pangalan ay Yajñadatta—dalubhasa sa kaalamang pangyajña.

Verse 38

वेदवेदांगवेदार्थान्वेदोक्ताचारचंचुरः । राजमान्यो बहुधनो वदान्यः कीर्तिभाजनम्

Batid niya ang mga Veda, ang mga Vedāṅga, at ang mga kahulugan ng aral na Vedic; masikap siya sa asal na iniutos ng Veda, pinararangalan ng mga hari, mayaman, mapagbigay, at sisidlan ng mabuting katanyagan.

Verse 39

अग्निशुश्रूषणरतो वेदाध्ययनतत्परः । तस्य पुत्रो गुणनिधिश्चंद्रबिंबसमाकृतिः

Siya’y nakatuon sa masusing paglilingkod sa sagradong apoy at masigasig sa pag-aaral ng Veda. Ang kanyang anak ay si Guṇanidhi, na ang mukha’y tulad ng bilog ng buwan.

Verse 40

कृतोपनयनः सोथ विद्यां जग्राह भूरिशः । अथ पित्रानभिज्ञातो द्यूतकर्मरतोऽभवत्

Matapos isagawa ang upanayana, marami siyang natutuhan. Ngunit pagkaraan—nang hindi nalalaman ng kanyang ama—nahumaling siya sa gawain ng pagsusugal.

Verse 41

आदायादाय बहुशो धनं मातुः सकाशतः । ददाति द्यूतकारेभ्यो मैत्री तैश्च चकार सः

Paulit-ulit siyang kumuha ng salapi mula sa kanyang ina at ibinigay iyon sa mga sugarol, at nakipagkaibigan sa kanila.

Verse 42

संत्यक्त ब्राह्मणाचारः संध्यास्नानपराङ्मुखः । निंदको वेदशास्त्राणां देवब्राह्मणनिंदकः

Tinalikuran niya ang wastong asal ng isang Brahmin, tumalikod sa sandhyā na panalangin at sa ritwal na paliligo, at naging manlilibak sa mga Veda at śāstra—naninira sa mga diyos at sa mga Brahmin.

Verse 43

स्मृत्याचारविहीनस्तु गीतवाद्यविनोदभाक् । नटपाखंडिभंडैश्च बद्धप्रेमपरंपरः

Walang taglay na asal na itinuro ng Smṛti, nagpakasaya siya sa awit at tugtugin, at napagapos sa sunod-sunod na pagkakabit sa mga artista, mapagkunwari, at payaso.

Verse 44

प्रेरितोपि जनन्या स न याति पितुरंतिकम् । गृहकार्यांतरव्यग्रो दीक्षितो दीक्षितायिनीम्

Kahit pinayuhan ng kanyang ina, hindi siya lumalapit sa kanyang ama. Abala sa ibang gawaing-bahay, patuloy niyang ginugulo ang maybahay na diṣkita (inihudyat sa pagsasagawa ng mga ritwal).

Verse 45

यदा यदैव तां पृच्छेदयेगुणनिधिः सुतः । न दृश्यते मया गेहे क्व याति विदधाति किम्

Tuwing tatanungin siya ng kanyang anak na si Guṇanidhi, “Hindi ko siya nakikita sa bahay; saan siya pumupunta, at ano ang ginagawa niya?”

Verse 46

तदा तदेति सा ब्रूयादिदानीं स बहिर्गतः । स्नात्वा समर्च्य वै देवानेतावंतमनेहसम्

Kaya sa tuwina’y sasagot siya: “Kasalukuyan lamang siyang lumabas—nakapaligo na atsaka taimtim na sumamba sa mga diyos; iyon lamang, wala nang iba.”

Verse 47

अधीत्याध्ययनार्थं स द्वित्रैर्मित्रैः समं ययौ । एकपुत्रेति तन्माता प्रतारयति दीक्षितम्

Matapos tapusin ang naunang pag-aaral, lumabas siya upang magpatuloy sa pagkatuto, kasama ang dalawa o tatlong kaibigan. Ngunit ang kanyang ina—sa isip na, “iisa kong anak siya”—ay patuloy na nagpapalambing at nanlilinlang kay Dīkṣita, pinagbibigyan at ikinukubli siya.

Verse 48

न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः । स च केशांतकर्मास्य कृत्वा वर्षेऽथ षोडशे

Walang nalalaman si Dīkṣita ni katiting tungkol sa gawaing iyon at sa gayong masamang asal. At nang maisagawa na para sa kanya ang ritong keśānta, sa kanyang ikalabing-anim na taon…

Verse 49

गृह्योक्तेन विधानेन पाणिग्राहमकारयत् । प्रत्यहं तस्य जननी सुतं गुणनिधिं मृदु

Ayon sa paraang itinuro sa mga Gṛhya-sūtra, ipinagawa niya ang kasal—ang paghawak sa kamay. Araw-araw, marahang kinakausap ng ina ang kanyang anak: “O taguan ng mga kabutihan…”

Verse 50

शास्ति स्नेहार्द्रहृदया क्रोधनस्ते पितेत्यलम् । यदि ज्ञास्यति ते वृत्तं त्वां च मां ताडयिष्यति

May pusong nilulunod ng pag-ibig, pinapayuhan niya siya: “Tama na—madaling magalit ang iyong ama. Kapag nalaman niya ang iyong asal, papaluin niya kapwa ikaw at ako.”

Verse 51

आच्छादयामि ते नित्यं पितुरग्रे कुचेष्टितम् । लोकमान्योस्ति ते तातः सदाचारैर्न वै धनैः

Aking laging tinatakpan ang iyong mga pagkukulang sa harap ng iyong ama. Ang iyong ama, anak, ay iginagalang ng daigdig hindi dahil sa yaman, kundi dahil sa mabuting asal.

Verse 52

ब्राह्मणानां धनं पुत्र सद्विद्या साधुसंगमः । सच्छ्रोत्रियास्त्वनूचाना दीक्षिताः सोमयाजिनः

Anak, ang tunay na yaman ng isang brāhmaṇa ay ang wastong kaalaman at pakikisama sa mga banal—sa mga karapat-dapat na śrotriya, mga bihasang tagapagbigkas, mga dikṣita, at mga nagsasagawa ng Soma-yajña.

Verse 53

इति रूढिमिह प्राप्तास्तव पूर्वपितामहाः । त्यक्त्वा दुर्वृत्तसंसर्गं साधुसंगरतो भव

Ganyan ang matatag na kaugalian na natamo rito ng iyong mga ninuno. Iwanan ang pakikisama sa masasamang asal, at magpakasigasig sa pakikisama sa mga banal.

Verse 54

सद्विद्या सुमनो धेहि ब्राह्मणाचारमाचर । तवानुरूपारूपेण वयसाकुलशीलतः

Itanim mo ang tunay na pag-aaral at ang mabuting kalooban; isabuhay ang asal ng brāhmaṇa. Sapagkat ayon man o salungat sa nararapat sa iyo—dahil sa magulong likas ng kabataan—…

Verse 55

ऊनविंशतिकोऽसि त्वमेषा षोडशवार्षिकी । तव पत्नी गुणनिधे साध्वी मधुरभाषिणी

Wala ka pang dalawampu, at siya’y labing-anim na taong gulang. Ang iyong asawa, O kayamanang-birtud, ay isang sādhvī—malinis ang dangal at matamis magsalita.

Verse 56

एतां संवृणु सद्वृत्तां पितृभक्तियुता भव । श्वशुरोपि हि ते मान्यः सर्वत्र गुणशीलतः

Tanggapin at ingatan mo ang asawang ito na may mabuting asal, at maging puspos ng debosyon sa iyong ama. Sapagkat ang iyong biyenan man ay marapat ding igalang sa lahat ng dako, dahil sa kanyang mga kabutihan at marangal na pagkatao.

Verse 57

ततोऽपत्रपसे किं न त्यज दुर्वृत्ततां शिशो । मातुलास्तेऽतुलाः पुत्र विद्याशीलकुलादिभिः

Bakit hindi ka nahihiya, anak, at iwan ang masamang asal? Ang iyong mga tiyuhin sa ina ay huwaran, anak ko—kilala sa karunungan, mabuting pag-uugali, at marangal na angkan.

Verse 58

तेभ्योपि न बिभेषि त्वं शुद्धोस्युभय वंशतः । पश्यैतान्प्रतिवेश्मस्थान्ब्राह्मणानां कुमारकान्

Hindi ka ba natatakot kahit sa kanila, gayong dalisay ang iyong lahi sa magkabilang panig? Masdan mo ang mga batang lalaki ng mga brāhmaṇa, na naninirahan sa mga katabing bahay.

Verse 59

गृहेपि शिष्यान्पश्यैतान्पितुस्ते विनयोचितान् । राजापि श्रोष्यति यदा तव दुश्चेष्टितं सुत

Kahit sa loob ng bahay, masdan mo ang mga alagad ng iyong ama—sinanay sa wastong disiplina at paggalang. Sapagkat kapag narinig ng hari ang iyong masasamang gawa, anak, darating ang kaparusahan.

Verse 60

श्रद्धां विहाय ते ताते वृत्तिलोपं करिष्यति । बालचेष्टितमेवैतद्वदंत्यद्यापि ते जनाः

Kapag nawala ang tiwala sa iyo, anak, puputulin ng iyong ama ang iyong ikabubuhay. Ngayon pa man sinasabi ng mga tao, “Ito’y pawang asal-bata lamang.”

Verse 61

अनंतरं हसिष्यंति युक्तं दीक्षिततास्त्विति । सर्वेप्याक्षारयिष्यंति तव विप्रं च मां च वै

Pagkaraan nito’y tatawa sila, na nagsasabing, “Ito ba ang ‘wastong’ dīkṣā!” At dahil sa iyo, pagsasabihan at sisisihin ng lahat kapwa ang iyong brāhmaṇa-guro at ako rin.

Verse 62

मातुश्चरित्रं तनयो धत्ते दुर्भाषणैरिति । पिता पितेन पापीयाञ्च्छ्रुतिस्मृतिपथीनकिम्

Sasabihin ng mga tao: “Sa marahas na pananalita, ibinubunyag ng anak ang asal ng ina.” At: “Mas masama ang ama dahil sa ama niyang nauna—hindi ba sila lumalakad sa landas ng Śruti at Smṛti?”

Verse 63

तदंघ्रिलीनमनसो मम साक्षी महेश्वरः । न चर्तुस्नातयापीह मुखं दुष्टस्य वीक्षितम्

Ako, na ang isip ay nakalugmok sa Kanyang mga paa, si Maheśvara ang aking saksi. At dito, ni ang naglinis sa sarili sa apat na paliligo ay hindi tumingin sa mukha ng masamang tao.

Verse 64

अहो बलीयान्सविधिर्येन जाता भवानिति । प्रतिक्षणं जनन्येति शिक्ष्यमाणोतिदुर्मदः

“Aba, tunay na makapangyarihan ang tadhana na siyang nagluwal sa iyo!”—ganyan ang wika nila. Ngunit kahit tinuturuan, sa bawat sandali’y tumatakbo siya sa ina, labis ang kayabangan.

Verse 65

न तत्याज च तद्धर्मं दुर्बोधो व्यसनी यतः । मृगया मद्य पैशुन्य वेश्याचौर्यदुरोदरैः

Hindi niya tinalikuran ang gayong pamumuhay, sapagkat siya’y mahina ang unawa at alipin ng bisyo—pangangaso, pag-inom ng alak, paninirang-puri, pakikiapid sa mga patutot, pagnanakaw, at mapanirang sugal.

Verse 66

सपारदारैर्व्यसनैरेभिः कोत्र न खंडितः । यद्यन्मध्ये गृहे पश्येत्तत्तन्नीत्वा सुदुर्मतिः

Sa mga bisyong ito—kasama ang pakikiapid—sino sa daigdig ang hindi nadurog? Anumang makita niya sa loob ng tahanan, iyon at iyon ay kanyang aagawin at dadalhin, sapagkat lubhang masama ang isip.

Verse 67

अर्पयेद्द्यूतकाराणां सकुप्यं वसनादिकम् । नवरत्नमयीं मातुः करतः पितुरूर्मिकाम

Ipinamimigay niya sa mga sugarol ang mga gamit sa bahay, mga kasuotan at iba pa; at ipinagkaloob pa niya ang singsing ng kanyang ina na may siyam na hiyas, at ang singsing sa daliri ng kanyang ama.

Verse 68

स्वपंत्यास्त्वेकदाऽदाय दुरोदरिकरेऽर्पयत् । एकदा गच्छता राजभवनान्निजमुद्रिका

Minsan, habang siya’y natutulog, kinuha niya iyon at inilagay sa kamay ng isang sugarol. At minsan naman, nang siya’y patungo sa palasyo ng hari, dala niya ang sarili niyang singsing na panatak.

Verse 69

दीक्षितेन परिज्ञाता दैवाद्द्यूतकृतः करे । उवाच दीक्षितस्तं च कुतो लब्धा त्वयोर्मिका । पृष्टस्तेनाथ निर्बंधादसकृत्प्रत्युवाच किम्

Sa pagkakataon, napansin ng dīkṣita na brāhmaṇa na nasa kamay ng sugarol ang singsing. Sinabi ng dīkṣita sa kanya, “Saan mo nakuha ang singsing na ito?” Nang paulit-ulit siyang tanungin nang mariin, ano ang kanyang isinagot?

Verse 70

ममाक्षिपसि विप्रोच्चैः किं मया चौर्य कर्मणा । लब्धा मुद्रा त्वदीयेन पुत्रेणैषा ममार्पिता

“Bakit mo ako ibinibintang nang malakas, O brāhmaṇa? Ano ang kinalaman ko sa pagnanakaw? Ang singsing na panatak na ito’y nakuha ko sa sarili mong anak—siya ang nagbigay nito sa akin.”

Verse 71

मम मातुर्हि पूर्वे द्युर्जित्वानीतो हि शाटकः । न केवलं ममाप्येतदंगुलीयं समर्पितम्

“Noong una, matapos siyang manalo sa sugal, inagaw niya ang kasuotan ng aking ina; at hindi lamang iyon—inihandog pa niya ang singsing kong ito.”

Verse 72

अन्येषां द्यूतकर्तृणां भूरि तेनार्पितं वसु । रत्नकुप्यदुकूलानि भृंगारुप्रभृतीनि च

“At sa iba pang mga nagsusugal, nagkaloob din siya ng saganang yaman—mga hiyas, mga gamit sa tahanan, mariringal na kasuotan, at mga palamuting gaya ng mga pulseras at iba pa.”

Verse 73

भाजनानि विचित्राणि कांस्य ताम्रमयानि च । नग्नीकृत्यप्रति दिनं बद्ध्यंते द्यूतकारिभिः

“Maging ang sari-saring sisidlan—yari sa tansong kampana at tanso—ay hinubaran at inagaw; at araw-araw, dahil sa sugal, sila’y iginagapos at hinihila sa pagdurusa.”

Verse 74

न तेन सदृशः कश्चिदाक्षिको भूमिमंडले । अद्य यावत्त्वया विप्र दुरोदरशिरोमणिः

“Sa buong daigdig, walang kapantay na manlalaro ng dice na gaya niya. Hanggang sa araw na ito, O brāhmaṇa, siya ang hiyas sa tuktok ng mga sugarol.”

Verse 75

कथं नाज्ञायि तनयो ऽविनयानयकोविदः । इति श्रुत्वा त्रपाभार विनम्रतरकंधरः

“Paanong hindi nakilala ang anak—na bihasa sa pag-akay sa tao sa kawalan ng dangal?” Nang marinig ito, nabibigatan sa hiya, lalo niyang ibinaba ang kanyang leeg sa pagyuko.

Verse 76

प्रावृत्य वाससा मौलिं प्राविशन्निजमंदिरम् । महापतिव्रतामास्य पत्नीं प्रोवाच तामथ

Tinakpan niya ng kanyang kasuotan ang ulo, at pumasok sa sariling tahanan. Pagkaraan ay nagsalita siya sa kanyang asawa, dakilang huwaran ng katapatan at kabanalan ng maybahay.

Verse 77

दीक्षितायिनि कुत्रासि क्व ते गुणनिधिः सुतः । अथ तिष्ठतु किं तेन क्व सा मम शुभोर्मिका

“O Dīkṣitāyinī, nasaan ka? Nasaan ang iyong anak, ang kayamanang sisidlan ng mga kabutihan? Hayaan siya—ano ba siya sa ngayon? Ngunit nasaan ang aking mapalad na singsing?”

Verse 78

अंगोद्वर्तन काले या त्वया मेंऽगुलितो हृता । नवरत्नमयीं शीघ्रं तामानीय प्रयच्छ मे

“Yaong kinuha mo sa aking daliri noong pinapahiran mo ako ng pampahid sa katawan—ibalik mo agad; dalhin ang singsing na may siyam na hiyas at ibigay sa akin.”

Verse 79

इति श्रुत्वाथ तद्वाक्यं भीता सा दीक्षितायिनी । प्रोवाच सा तु माध्याह्नीं क्रियां निष्पादयत्वथ

Nang marinig niya ang mga salitang iyon, natakot si Dīkṣitāyinī. At sumagot siya, “Ipauna muna ang pagtupad sa tungkuling pangtanghali.”

Verse 80

व्यग्रास्मि देवपूजार्थमुपहारादि कर्मणि । समयोयमतिक्रामेदतिथीनां प्रियातिथे

“Ako’y abala sa pagsamba sa mga diyos at sa mga gawain ng pag-aalay at iba pa. Ito ang takdang oras—huwag sana itong malampasan, O minamahal na nagmamahal sa mga panauhin.”

Verse 81

इदानीमेव पक्वान्नकरणव्यग्रया मया । स्थापिता भाजने क्वापि विस्मृतेति न वेद्म्यहम्

Ngayon-ngayon lamang, abala ako sa paghahanda ng nilutong pagkain; inilagay ko ito sa isang sisidlan sa kung saan, at sa pagkalimot ay hindi ko na batid kung saan ko naipuwesto.

Verse 82

दीक्षित उवाच । हंहो सत्पुत्रजननि नित्यं सत्यप्रभाषिणि । यदायदा त्वां संपृच्छे तनयः क्व गतस्त्विति

Sinabi ni Dīkṣita: “Aba! O ina ng mabuting anak, ikaw na laging nagsasalita ng katotohanan—tuwing tatanungin kita, ‘Saan naparoon ang bata?’”

Verse 83

तदातदेति त्वं ब्रूया नाथेदानीं स निर्गतः । अधीत्याध्ययनार्थं च द्वित्रैर्मित्रैः सयुग्बहिः

“Palagi mong sinasabi, ‘noon at noon.’ Ngunit ngayon, ginang, siya’y lumabas na—kasama ang dalawa o tatlong kaibigan—pagkaraang mag-aral, upang magpatuloy sa pag-aaral, sa labas.”

Verse 84

कुतस्त्वच्छाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयाऽर्पितः । लंबते वस्त्रधान्यांयस्तथ्यं ब्रूहि भयं त्यज

“Nasaan ang mapulang kasuotan, asawa—yaong ibinigay ko sa iyo? Dati’y nakasabit iyon sa lagayan ng mga damit; sabihin mo ang katotohanan at iwaksi ang takot.”

Verse 85

सांप्रतं नेक्ष्यते सोपि भृंगारुर्मणिमंडितः । पट्टसूत्रमयीसापि त्रिपटी क्व नृपार्पिता

“Ngayon, kahit ang sisidlang hiyasang batbat ng mga mamahaling bato ay hindi na rin makita. At nasaan din ang tatluhing sutlang pamigkis—yaong ipinagkaloob ng hari?”

Verse 86

क्व दाक्षिणात्यं तत्कांस्यं गौडी ताम्रघटी क्व सा । नागदंतमयी सा क्व सुखकौतुकमंचिका

Nasaan na yaong tansong sisidlang mula sa Timog? Nasaan ang tansong palayok ng Gauḍa? Nasaan ang munting higaan na yari sa garing, para sa ginhawa at ligaya?

Verse 87

क्व सा पर्वतदेशीया चंद्रकांतशिलोद्भवा । दीपिका व्यग्रहस्ताग्रा सालंकृच्छालभंजिका

Nasaan yaong lamparang mula sa lupain ng kabundukan, isinilang sa batong chandrakānta? Ang ningas nito’y nanginginig sa dulo ng di-mapakaling kamay—marikit na pinalamutian, wari’y nilalampasan ang liwanag ng isang mansiyon.

Verse 88

किं बहूक्तेन कुलजे तुभ्यं कुप्याम्यहं वृथा । तदाभ्यवहरिष्येहमुपयंस्याम्यहं यदा

Ano pa ang saysay ng maraming salita, O marangal na isinilang? Nagagalit ako sa iyo nang walang kabuluhan. Pagdating ng panahon, ako mismo ang kikilos at ako mismo ang maglalaan nito.

Verse 89

अनपत्योस्मि तेनाहं दुष्टेन कुलदूषिणा । उत्तिष्ठानय दर्भांबु तस्मै दद्यां तिलांजलिम्

Wala akong karapat-dapat na anak dahil sa masamang iyon na dumudungis sa angkan. Bumangon—dalhin ang kuśa-damo at tubig; mag-aalay ako sa kanya ng tuling-ling na libasyon ng linga at tubig, gaya sa yumao.

Verse 90

अपुत्रत्वं वरं नृणां कुपुत्रात्कुलपांसनात् । त्यजेदेकं कुलस्यार्थे नीतिरेषा सनातनी

Mas mabuti pa sa mga tao ang mawalan ng anak kaysa magkaroon ng masamang anak—dumi ng angkan. Para sa kapakanan ng lahi, maaaring talikdan ang iisa; ito ang walang hanggang tuntunin ng dharma.

Verse 91

स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा तस्मिन्नेवाह्निकस्यचित् । श्रोत्रियस्य सुतां प्राप्य पाणिं जग्राह दीक्षितः

Pagkaligo at matapos gampanan ang araw-araw na mga ritwal, sa araw ding iyon ay natamo ni Dīkṣita ang anak na babae ng isang marunong na Brāhmaṇa ng Veda, at hinawakan ang kanyang kamay bilang pag-aasawa.

Verse 92

श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोच्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

Nang marinig niya ang gayong salaysay, at sinisi ang sarili niyang dating asal, ang anak ni Dīkṣita ay nagmuni sa isang panig at saka lumisan.

Verse 93

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योस्मि न चैवास्ति धनोस्म्यहम्

Nabalot siya ng matinding pangamba: “Saan ako tutungo? Ano ang gagawin ko? Hindi ko napag-aralan ang karunungan, at wala rin akong anumang yaman.”

Verse 94

देशांतरे ह्यस्ति धनः सद्विद्यः सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्सविद्यः सर्वतोऽभयः

Sa ibang lupain maaaring may yaman, ngunit ang tunay na kaalaman ay masayang umuunlad. Sa yaman ay may takot sa magnanakaw; ang may karunungan ay walang takot saanman.

Verse 95

यायजूके कुले जन्म क्वक्व मे व्यसनं तथा । अहो बलीयान्स विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

Ipinanganak ako sa angkan ng mga pari na nagsasagawa ng yajña—ngunit paano at saan dumating sa akin ang ganitong kapahamakan! Aba, higit na makapangyarihan ang tadhana; sinusundan nito ang hibla ng mga gawang magbubunga sa hinaharap.

Verse 96

भिक्षितुं नाधिगच्छामि न मे परिचितः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किंचित्किमत्र शरणं भवेत्

Hindi man lamang ako makatagpo ng paraan upang mamalimos; wala akong kakilala saanman. Wala rin akong salaping nasa aking tabi—anong kanlungan pa ang maaari kong masandigan dito?

Verse 97

सदाभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मृष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे याचेह जननी न मे

Nagmuni-muni siya: “Kapag laging sumisikat ang araw, ang aking ina ay magbibigay sana ngayon ng masarap na pagkain. Ngunit dito at ngayon—kanino ako mamamalimos? Sa pook na ito, wala akong inang mapagmamakaawaan.”

Verse 98

इति चिंतयतस्तस्य भानुरस्ताचलं गतः । एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः

Habang gayon ang kanyang pag-iisip, lumubog ang araw sa bundok ng paglubog. Sa mismong sandaling iyon, may isang lalaking deboto ni Maheśvara (Śiva) ang nagpakita.

Verse 99

महोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात् । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

May dala siyang maringal na mga handog, at lumabas mula sa lungsod. Upang sambahin si Īśāna (Śiva), nag-ayuno siya sa gabi ng Śivarātri.

Verse 100

पक्वान्नगंधमाघ्राय क्षुधितः स तमन्वगात् । इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपस्कृतं निशि

Nang maamoy niya ang bango ng lutong pagkain, sa tindi ng gutom ay sinundan niya ang lalaki, na iniisip: “Dapat kong kunin ang pagkaing ito—bagaman ito’y inihanda sa gabi bilang handog kay Śiva.”

Verse 110

कुलाचारप्रतीपोयं पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टःसंध्यास्नानविवर्जितः

Ang taong ito’y kaaway ng mga kaugalian ng kanyang angkan; tumatalikod sa salita ng mga magulang; naligaw sa katotohanan at kalinisan, at tinalikuran ang mga ritwal ng sandhyā—panalangin sa dapithapon—at ang banal na pagligo.

Verse 120

कलिंगराजोभविताऽधुनाविधुतकल्मषः । एष द्विजवरो दूता यूयं यात यथागताः

Ngayon siya’y magiging hari ng Kaliṅga, nahugasan na ang kanyang mga kasalanan. Ang dakilang brāhmaṇa na ito ang aking sugo—O mga mensahero, magsialis kayo at magbalik gaya ng inyong pagdating.

Verse 130

स्वार्थदीपदशोद्योत लिंगमौलि तमोहरः । कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिः सदा

Tagapag-alis ng dilim, ang liṅga ang kanyang korona; nagliliwanag na tila sampung ilawan ng sariling layon—nakamtan niya ang paghahari sa lupain ng Kaliṅga, laging nalulugod sa dharma.

Verse 140

तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्ष्म वर्षाणामयुतं शतम्

Nagpakasakit siya sa matinding tapas hanggang balat at buto na lamang ang natira; at nagpatuloy siya hanggang ang kanyang katawan ay nagtiis nang gayon sa loob ng sandaang myriad ng mga taon.

Verse 150

क्रूरदृग्वीक्षते यावत्पुनःपुनरिदं वदन् । तावत्पुस्फोट तन्नेत्रं वामं वामा विलोकनात

Habang siya’y patuloy na tumitig sa malupit na tingin, inuulit-ulit ang mga salitang ito, gayon din pumutok ang kanyang kaliwang mata—dahil sa pakaliwang sulyap ng Ginang.

Verse 160

देवेन दत्ता ये तुभ्यं वराः संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत

“Manatili nawa ang mga biyayang ipinagkaloob sa iyo ng Diyos, gaya ng nararapat. Sa pangalan ay tatawagin kang Kubera, O anak—isinilang mula sa aking paninibugho sa kagandahan.”

Verse 166

पुर्यां यक्षेश्वराणां ते स्वरूपमिति वर्णितम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो नरो मुच्येदसंशयम्

Sa ganito ay naipahayag sa iyo ang tunay na kalikasan ng mga Yakṣeśvara sa banal na lungsod na ito. Sa pakikinig nito, ang tao’y napapalaya sa lahat ng kasalanan—walang alinlangan.