Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोच्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

Transliteration

śrutvā tathā sa vṛttāṃtaṃ prāktanaṃ svaṃ viniṃdya ca | kāṃciddiśaṃ samālocya niryayau dīkṣitāṃgajaḥ

Translation

Nang marinig niya ang gayong salaysay, at sinisi ang sarili niyang dating asal, ang anak ni Dīkṣita ay nagmuni sa isang panig at saka lumisan.

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: श्रु, अर्थे: श्रवण (having heard)

• तथा: thus
• तथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)

• वृत्तान्तम्: account, news
• वृत्तान्तम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राक्तनम्: former, previous
• प्राक्तनम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्राक्तन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying वृत्तान्तम्)

• स्वम्: his own
• स्वम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (own)

• विनिन्द्य: having blamed/condemned
• विनिन्द्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: नि+निन्द् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु: निन्द्, उपसर्ग: वि/नि (viniṃdya = having censured/condemned)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• काञ्चित्: some (a certain)
• काञ्चित्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितवाचक (some)

• दिशम्: direction
• दिशम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समालोच्य: having considered
• समालोच्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+लुच्/लोच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), उपसर्ग: सम्+आ; अर्थ: विचार्य/परामृश्य (having considered)

• निर्ययौ: went out, departed
• निर्ययौ: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: निर्+या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; धातु: या, उपसर्ग: निर्

• दीक्षिताङ्गजः: the son of Dīkṣita
• दीक्षिताङ्गजः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: दीक्षित (प्रातिपदिक) + अङ्गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: दीक्षितस्य अङ्गजः (son of the initiated man)

Speaker

Skanda (narrating to Agastya, Kāśīkhaṇḍa frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A young brahmin (Dīkṣita’s son) pauses at a crossroads, head bowed in remorse, then turns decisively toward a chosen direction, leaving behind his former life.

Characters & Entities

• Dīkṣita
• Dīkṣitāṅgaja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acknowledging past faults and choosing a new path is the beginning of inner purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in the verse; it functions as a transition within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.