Adhyaya 10

Verse 1

शिवशर्मोवाच । रमयंती मनोतीव केयं कस्येयमीशितुः । नयनानंदसंदोहदायिनीपूरनुत्तमा

Sinabi ni Śivaśarman: “Sino ito na lubhang nagpapasaya sa isipan, at kaninong Panginoon ang lungsod na ito? Ang walang kapantay na bayang ito’y nagbubuhos ng saganang ligaya sa mga mata.”

Verse 2

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभागसुतीर्थफलितद्रुम । लोकोऽत्र रमते विप्र सहसाक्षपुरी त्वियम्

Sinabi ng mga Gaṇa: “O Śivaśarman, marangal na ginoo—tila punong hitik sa bunga ng mga dakilang tīrtha—nagagalak dito ang mga tao, O brāhmaṇa. Ito nga ang Sahasrākṣa-purī.”

Verse 3

तपोबलेन महता विहिता विश्वकमर्णा । दिवापि कौमुदी यस्याः सौधश्रेणीश्रियं श्रयेत्

Hinubog ni Viśvakarman sa dakilang lakas ng tapas; ang karilagan ng hanay ng mga palasyo nito’y anupa’t kahit sa araw ay wari’y naliliwanagan ng buwan.

Verse 4

यदाकलानिधिः क्वापि दर्शे ऽदृश्यत्वमावहेत् । तदा स्वप्रेयसीं ज्योत्स्नां सौधेष्वेषु निगूहयेत्

Kapag ang Buwan—tagapag-ingat ng mga yugto—ay naglalaho sa bagong buwan, saka niya ikinukubli ang minamahal niyang liwanag-buwan sa loob ng mga palasyong ito.

Verse 5

यदच्छभित्तौ वीक्ष्य स्वमन्ययोपिद्विशंकिता । मुग्धानाशुविशेच्चित्रमपिस्वांचित्रशालिकाम्

Sa pagtanaw sa sariling anyo sa walang dungis na pader, ang isang nalilitong babae—nag-aalinlangang siya ba iyon o iba—ay maaaring biglang pumasok kahit sa isang iginuhit na larawan, sa sarili niyang bulwagang-larawan.

Verse 6

हर्म्येषु नीलमणिभिर्निर्मितेष्वत्रनिर्भयम् । स्वनीलिमानमाधाय तमोहःस्वपि तिष्ठति

Sa mga mansiyon dito na yari sa bughaw na hiyas, maging ang dilim ay nananatiling walang pangamba, isinusuot ang sariling lalim ng bughaw—kahit sa liwanag ng araw.

Verse 7

चंद्रकांतशिलाजालस्रुतमात्रामलंजलम् । तत्र चादाय कलशैर्नेच्छंत्यन्यज्जलं जनाः

Ang tubig doon ay ganap na dalisay, bahagyang umaagos mula sa mga sapot ng batong chandrakānta. Kapag napuno na ang mga banga, wala nang ibang tubig na ninanais ang mga tao.

Verse 8

कुविंदा न च संत्यत्र न च ते पश्यतो हराः । चैलान्यलंकृतीरत्र यतः कल्पद्रुमोर्पयेत्

Dito’y walang manghahabi, ni mangangalakal na makikita; sapagkat ang mga kasuotan at palamuti ay iginagawad dito ng punong Kalpadruma na tumutupad ng nais.

Verse 9

गणका नात्र विद्यंते चिंताविद्याविशारदाः । यतश्चिकेति सर्वेषां चिंता चिंतामणिर्द्रुतम्

Dito’y walang tagabilang o manghuhulang bihasa sa agham ng mga alalahanin; sapagkat sa sandaling maisip ng sinuman, ang hiyas na Cintāmaṇi ay agad na tumutupad sa bawat ninanais.

Verse 10

सूपकारा न संत्यत्र रसकर्म विचक्षणाः । दुग्धे सर्वरसानेका कामधेनुरतोयतः

Dito’y walang kusinerong bihasa sa paglikha ng lasa; sapagkat mula sa gatas lamang ay sumisibol ang di-mabilang na sarap. Ang Kāmadhenu, ang nagbibigay ng nais, ang nagkakaloob nito nang di na kailangan ng tubig.

Verse 11

कीर्तिरुच्चैःश्रवा यस्य सर्वतो वाजिराजिषु । रत्नमुच्चैःश्रवाः सोत्र हयानां पौरुषाधिकः

Ang kanyang katanyagan ay gaya ni Uccaiḥśravā, bantog sa lahat ng hari ng mga kabayo; at dito, si Uccaiḥśravā mismo—hiyas sa mga kabayo—ay nagniningning, humihigit sa lahat sa tapang.

Verse 12

ऐरावतो दंतिवरश्चतुर्दंतोत्र राजते । द्वितीय इव कैलासो जंगमस्फटिकोज्ज्वलः

Dito’y nagniningning si Airāvata, ang pinakamainam sa mga elepante, na may apat na pangil at maringal—tila ikalawang Kailāsa, kumikislap na parang kristal na gumagalaw.

Verse 13

तरुरत्नंपारिजातः स्त्रीरत्नं सोर्वशी त्विह । नंदनं वनरत्नं च रत्नं मंदाकिनी ह्यपाम्

Ang hiyas sa mga punò ay ang Pārijāta; ang hiyas sa mga babae rito ay si Urvaśī; ang Nandana ang hiyas sa mga gubat; at sa mga tubig, ang hiyas ay ang Mandākinī.

Verse 14

त्रयस्त्रिंशत्सुराणां या कोटिः श्रुति समीरिता । प्रतीक्षते साऽवसरं सेवायै प्रत्यहंत्विह

Yaong ‘koti’ ng tatlumpu’t tatlong mga deva na binanggit ng Veda ay naghihintay dito araw-araw ng pagkakataong makapaglingkod.

Verse 15

स्वर्गेष्विंद्रपदादन्यन्न विशिष्येत किंचन । यद्यत्त्रिलोक्यामैश्वर्यं न तत्तुल्यमनेन हि

Sa mga langit, walang hihigit sa luklukan ni Indra; gayunman, anumang paghahari sa tatlong daigdig ay hindi maihahambing dito.

Verse 16

अश्वमेधसहस्रस्य लभ्यं विनिमयेन यत् । किं तेन तुल्यमन्यत्स्यात्पवित्रमथवा महत

Kahit makamtan sa kapalit ang bunga ng sanlibong Aśvamedha—ano pa ang makatutumbas dito, sa kabanalan man o sa kadakilaan?

Verse 17

अर्चिष्मती संयमिनी पुण्यवत्यमलावती । गंधवत्यलकेशी च नैतत्तुल्या महर्धिभिः

Ang Arciṣmatī, Saṃyaminī, Puṇyavatī, Amalāvatī, Gandhavatī, at Alakeśī—bagaman hitik sa dakilang kasaganaan—ay hindi maitutulad dito.

Verse 18

अयमेव सहस्राक्षस्त्वयमेव दिवस्पतिः । शतमन्युरयं देवो नामान्येतानि नामतः

Ito rin ang tinatawag na Sahasrākṣa; ito rin ang Divaspati. Ang diyos na ito ay Śatamanyu—mga pangalan lamang niya ang mga ito.

Verse 19

सप्तापि लोकपाला ये त एनं समुपासते । नारदाद्यैर्मुनिवरैरयमाशीर्भिरीड्यते

Maging ang pitong tagapangalaga ng mga daigdig ay sumasamba at dumudulog sa Kanya. Siya’y pinupuri ng mga pagpapala ng pinakadakilang mga muni, simula kay Nārada.

Verse 20

एतत्स्थैर्येण सर्वेषां लोकानां स्थैर्यमिष्यते । पराजयान्महेंद्रस्य त्रैलोक्यं स्यात्पराजितम्

Sa katatagan ng luklukang ito, natitiyak ang katatagan ng lahat ng mga daigdig. Kapag natalo si Mahendra, waring natalo rin ang tatlong daigdig.

Verse 21

दनुजा मनुजा दैत्यास्तपस्यंत्युग्रसंयमाः । गंधर्व यक्षरक्षांसि महेंद्रपदलिप्सवः

Ang mga Dānava, mga tao, at mga Daitya ay nagsasagawa ng tapasya na may mabagsik na pagpipigil-sa-sarili; gayundin ang mga Gandharva, Yakṣa, at Rākṣasa—nagnanais maabot ang antas ni Mahendra.

Verse 22

सगराद्या महीपाला वाजिमेधविधायकाः । कृतवंतो महायत्नं शक्रैश्वर्यजिघृक्षवः

Ang mga haring gaya ni Sagara, na nagsagawa ng handog na Aśvamedha, ay nag-ukol ng dakilang pagsisikap—nagnanais kamtin ang paghahari at kaningningan ni Śakra (Indra).

Verse 23

निष्प्रत्यूहं क्रतुशतं यः कश्चित्कुरुतेऽवनौ । जितेंद्रियोमरावत्यां स प्राप्नोति पुलोमजाम्

Sinumang sa lupa’y makapagtapos, nang walang hadlang, ng sandaang paghahandog, at napagtagumpayan ang mga pandama—makakamit niya sa Amarāvatī si Pulomajā (Śacī), kabiyak ni Indra.

Verse 24

असमाप्तक्रतुशता वसंत्यत्र महीभुजः । ज्योतिष्टोमादिभिर्यागैर्ये यजंत्यपि ते द्विजाः

Dito nananahan ang mga haring ang sandaang paghahandog ay hindi pa natatapos; at dito rin nananahan ang mga dalawang-ulit-na-isinilang na nagsasagawa ng pagsamba sa pamamagitan ng mga ritong gaya ng Jyotiṣṭoma at iba pang mga yajña.

Verse 25

तुलापुरुषदानादि महादानानि षोडश । ये यच्छंत्यमलात्मानस्ते लभंतेऽमरावतीम्

Ang labing-anim na dakilang kaloob—na nagsisimula sa Tulāpuruṣa-dāna—yaong mga dalisay ang loob na nagkakaloob nito ay nakakamit ang Amarāvatī.

Verse 26

अक्लीबवादिनो धीराः संग्रामेष्वपराङ्मुखाः । विक्रांता वीरशयने तेऽत्र तिष्ठंति भूभुजः

Dito nananatili ang mga haring hindi bumibigkas ng salitang duwag—matatag, hindi tumatalikod sa digmaan; matatapang, sila’y nagpapahinga sa higaan ng mga bayani, sa kamatayang marangal.

Verse 27

इत्युद्देशात्समाख्याता महेंद्रनगरी स्थितिः । यायजूका वसंत्यत्र यज्ञविद्याविशारदाः

Sa ganitong maikling pahiwatig ay naipahayag ang kalagayan ng lungsod ni Mahendra. Dito nananahan ang mga Yāyajūka, mga dalubhasa at bihasa sa agham ng paghahandog (yajña).

Verse 28

इमामर्चिष्मतीं पश्य वीतिहोत्रपुरीं शुभाम् । जातवेदसि ये भक्तास्ते वसंत्यत्र सुव्रताः

Masdan mo ang maningning at mapalad na lungsod na ito—ang Vītihotrapurī. Dito nananahan ang mga deboto ni Jātavedas (Agni), na tapat sa mararangal na panata.

Verse 29

अग्निप्रवेशं ये कुर्युर्दृढसत्त्वा जितेंद्रियाः । स्त्रियो वा सत्त्वसंपन्नास्ते सर्वे अग्नितेजसः

Yaong matitibay ang loob at nagtagumpay sa mga pandama na pumapasok sa apoy, gayundin ang mga babaeng puspos ng tapang—silang lahat ay nagiging maningning sa mismong ningning ni Agni.

Verse 30

अग्निहोत्ररता विप्रास्तथाग्निब्रह्मचारिणः । पंचाग्निव्रतिनो ये वै तेऽग्निलोकेग्नितेजसः

Ang mga brāhmaṇa na nakatuon sa Agnihotra, ang mga nagsasagawa ng brahmacarya sa paglilingkod sa banal na apoy, at ang mga tumutupad sa panata ng limang apoy—tunay ngang nananahan sila sa daigdig ni Agni, na kumikislap sa ningning ni Agni.

Verse 31

शीते शीतापनुत्यै यस्त्विध्मभारान्प्रयच्छति । कुर्यादग्निष्टिकां वाऽथ स वसेदग्निसन्निधौ

Sa panahon ng lamig, ang nagbibigay ng bigkis ng panggatong upang maalis ang ginaw ng kapwa—o ang naghahanda ng dapugan—siya’y nananahan sa mapalad na kalapitan ni Agni.

Verse 32

अनाथस्याग्निसंस्कारं यः कुर्याच्छ्रद्धयान्वितः । अशक्तः प्रेरयेदन्यं सोग्निलोके महीयते

Sinumang may pananampalataya na magsagawa ng mga huling ritwal sa apoy para sa isang walang tagapagtanggol—o kung di kaya’y mahina, mag-udyok sa iba na gawin ito—ay pinararangalan sa daigdig ni Agni.

Verse 33

जठराग्निविवृद्ध्यै यो दद्यादाग्नेयमौषधम् । मंदाग्नये स पुण्यात्मा वह्निलोके वसेच्चिरम्

Ang sinumang magbigay ng gamot na nagpapaliyab sa Agni upang palakasin ang apoy ng tiyan ng may mahinang pagkatunaw, ang banal na kaluluwang iyon ay mananahan nang matagal sa daigdig ni Vahni (Agni).

Verse 34

यज्ञोपस्कर वस्तूनि यज्ञार्थं द्रविणं तु वा । यथाशक्ति प्रदद्याद्यो ह्यर्चिष्मत्यांवसेत्स वै

Ang sinumang, ayon sa kanyang kakayahan, maghandog ng mga kasangkapang kailangan sa yajña o kayamanan para sa yajña, siya nga ay mananahan sa Arciṣmatī, ang maningning na kaharian.

Verse 35

अग्निरेको द्विजातीनां निःश्रेयसकरः परः । गुरुर्देवो व्रतं तीर्थं सर्वमग्निर्विनिश्चितम्

Para sa mga dvijāti, si Agni lamang ang kataas-taasang tagapagkaloob ng pinakamataas na kabutihan; siya ang tunay na itinakda bilang guru, diyos, panata, at tīrtha—sa Agni nakasalalay ang lahat.

Verse 36

अपावनानि सर्वाणि वह्निसंसर्गतः क्षणात् । पावनानि भवंत्येव तस्माद्यः पावकः स्मृतः

Lahat ng marurumi ay nagiging dalisay sa isang iglap sa pagdikit sa apoy; kaya siya’y inaalala bilang “Pāvaka,” ang tagapagpadalisay.

Verse 37

अपि वेदं विदित्वा यस्त्यक्त्वा वै जातवेदसम् । अन्यत्र बध्नाति रतिं ब्राह्मणो न स वेदवित्

Kahit matutuhan ng isang brāhmaṇa ang Veda, kung tatalikuran niya si Jātavedas (Agni) at ilalagak ang kanyang ligaya sa iba, hindi siya tunay na nakakakilala sa Veda.

Verse 38

अंतरात्मा ह्ययं साक्षान्निश्चितो ह्याशुशुक्षणिः । मांसग्रासान्पचेत्कुक्षौ स्त्रीणां नो मांसपेशिकाम्

Ang Apoy na ito ay tunay na hayag na Panloob na Sarili at tuwirang Saksi, mabilis lumamon. Sa tiyan niya niluluto ang mga subo ng laman, ngunit huwag ang “bukol ng laman” ng mga babae.

Verse 39

तैजसी शांभवी मूर्तिः प्रत्यक्षा दहनात्मिका । कर्त्री हंत्री पालयित्री विनैनां किं विलोक्यते

Ang maningning na anyong ito ay Śāmbhavī—ang sariling presensya ni Śiva—na hayag sa paningin bilang mismong diwa ng nagliliyab na apoy. Siya ang gumagawa, ang pumupuksa, at ang nag-iingat; kung wala Siya, ano pa ang maaaring makita o malaman?

Verse 40

चित्रभानुरयं साक्षान्नेत्रं त्रिभुवनेशितुः । अंधं तमोमये लोके विनैनं कः प्रकाशकः

Ang maningning na Araw na ito ay tunay na mismong mata ng Panginoon ng tatlong daigdig. Sa sansinukob na hinabi ng dilim, kung wala siya, sino ang makapagbibigay-liwanag sa anuman?

Verse 41

धूपप्रदीपनैवेद्य पयो दधि घृतैक्षवम् । एतद्भुक्तं निषेवंते सर्वे दिवि दिवौकसः

Insenso, mga ilawan, at mga handog na pagkain—kasama ang gatas, yogurt, ghee, at katas ng tubo—kapag inihandog at tinanggap bilang pinagpalang tira (prasāda), ang lahat ng mga diyos na nananahan sa langit ay nasisiyahan at tumatanggap ng kanilang banayad na bahagi.

Verse 42

शिवशर्मोवाच । कोयं कृशानुः कस्यायं सूनुः कथमिदं पदम् । आग्नेयं लब्धमेतेन ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

Sinabi ni Śivaśarman: “Sino ang Apoy na ito (Kṛśānu)? Kaninong anak siya? At paano niya natamo ang ganitong ‘apoy’ na katayuan? Ipaliwanag ninyo ito sa akin nang malinaw, dito sa harap ko.”

Verse 43

गणावूचतुः । आकर्णय महाप्राज्ञ वर्णयावो यथातथम् । योयं यस्य यथाऽनेन प्रापि ज्योतिष्मतीपुरी

Wika ng mga Gaṇa: “Makinig, O dakilang marunong. Isasalaysay namin nang tumpak ayon sa nangyari—kung sino ang taong ito, kanino siya nabibilang, at sa anong paraan niya natamo ang maningning na lungsod, Jyotiṣmatīpurī.”

Verse 44

नर्मदायास्तटे रम्ये पुरे नर्मपुरे पुरा । पुरारिभक्तः पुण्यात्माऽभवद्विश्वानरो मुनिः

Noong unang panahon, sa kaaya-ayang pampang ng Narmadā, sa lungsod na tinatawag na Narmapur, nanirahan ang banal na pantas na si Viśvānara—dalisay ang kaluluwa at deboto sa Kaaway ng Tripura (Śiva).

Verse 45

ब्रह्मचर्याश्रमे निष्ठो ब्रह्मयज्ञरतःसदा । शांडिल्यगोत्रः शुचिमान्ब्रह्मतेजो निधिर्वशी

Matatag siya sa āśrama ng brahmacarya, laging nakatuon sa Brahma-yajña—pag-aaral at pagbigkas ng banal na kaalaman; mula sa angkan ng Śāṇḍilya, dalisay, mapagpigil sa sarili, at isang sisidlan ng ningning ng brahman.

Verse 46

विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो लौकिकाचारचंचुरः । कदाचिच्चिंतयामास हृदि ध्यात्वा महेश्वरम्

Nabatid niya ang diwa ng lahat ng śāstra at bihasa sa wastong asal sa daigdig. Minsan, matapos pagnilayan si Maheśvara sa kanyang puso, siya’y nagsimulang magnilay nang malalim.

Verse 47

चतुर्णामप्याश्रमाणां कोतीव श्रेयसे सताम् । यस्मिन्प्राप्नोति संक्षुण्णे परत्रेह च वा सुखम्

“Sa apat na āśrama, alin ang tunay na higit na nakapagpapabuti sa mga mabubuti—na kapag sinunod, kahit sa gitna ng bigat ng buhay, nakakamtan ang kaligayahan dito at sa kabilang buhay?”

Verse 48

इदं श्रेयस्त्विदं श्रेयस्त्विदं तु सुकरं भवेत् । इत्थं सर्वं समालोड्य गार्हस्थ्यं प्रशशंस ह

“Ito’y mabuti, at iyon man ay mabuti; at ang landasing ito’y madali ring maisagawa.” Sa gayong pagtitimbang sa lahat, pinuri niya ang landas ng maybahay (gārhasthya).

Verse 49

ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः । एषामाधारभूतोसौ गृहस्थो नान्यथेति च

Maging brahmacārin na mapagpigil, maybahay, naninirahan sa gubat, o pulubing-monghe—sa kanilang lahat, ang maybahay ang siyang saligan; hindi maaaring iba.

Verse 50

देवैर्मनुष्यैः पितृभिस्तिर्यग्भिश्चोपजीव्यते । गृहस्थः प्रत्यहं यस्मात्तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी

Sapagkat ang mga diyos, ang mga tao, ang mga ninuno, at maging ang mga nilalang ay araw-araw na umaasa sa maybahay sa ikabubuhay, kaya ang gṛhastha ang pinakadakila sa mga nasa āśrama.

Verse 51

अस्नात्वा चाप्यहुत्वा वाऽदत्त्वा वाश्नाति यो गृही । देवादीनामृणी भूत्वा नरकं प्रतिपद्यते

Ang maybahay na kumakain nang hindi naliligo, o hindi naghahandog, o hindi nagbibigay ng dāna, nagiging may utang sa mga diyos at iba pa, at napapahantong sa impiyerno.

Verse 52

अस्नाताशी मलं भुंक्ते त्वजपी पूयशोणितम् । अहुताशी कृमीन्भुंक्तेप्यदत्त्वाविड्विभोजनः

Ang kumakain nang hindi naliligo ay tila kumakain ng dumi; ang kumakain nang walang japa ay tila kumakain ng nana at dugo; ang kumakain nang walang handog ay tila kumakain ng mga uod; at ang kumakain nang walang pagbibigay ay tila kumakain ng dumi ng tao bilang pagkain.

Verse 53

ब्रह्मचर्यं हि गार्हस्थ्ये यादृक्कल्पनयोज्झितम् । स्वभावचपले चित्ते क्व तादृग्ब्रह्मचारिणि

Ang pagpipigil (brahmacarya) sa buhay-maybahay na walang gawang-guni at pakana ay tunay na bihira; sa isip na likás na pabagu-bago, saan masusumpungan ang gayong katatagan kahit sa isang pormal na brahmacārī?

Verse 54

हठाद्वा लोकभीत्या वा स्वार्थाद्वा ब्रह्मचर्यभाक् । संकल्पयति चित्ते चेत्कृतमप्यकृतं तदा

Kung ang pagpipigil ay tinanggap dahil sa pamimilit, takot sa lipunan, o sariling pakinabang, ngunit sa isip ay nagbubuo pa rin ng pagnanasa, kung gayon ang ginawang panlabas ay nagiging wari’y hindi nagawa.

Verse 55

परदारपरित्यागात्स्वदारपरितुष्टितः । ऋतुकालाभिगामित्वाद्ब्रह्मचारी गृहीरितः

Sapagkat itinatakwil niya ang asawa ng iba, nasisiyahan sa sariling asawa, at lumalapit lamang sa kanya sa wastong panahon, ang maybahay ay tinatawag na ‘brahmacārī’—mapagpigil sa asal.

Verse 56

विमुक्तरागद्वेषो यः कामक्रोधविवर्जितः । साग्निः सदारः स गृही वानप्रस्थाद्विशिष्यते

Ang maybahay na pinalaya sa pagkahumaling at pag-ayaw, walang pita at galit—na nag-aalaga ng mga sagradong apoy at namumuhay kasama ang asawa—ay higit pa maging sa naninirahan sa gubat.

Verse 57

वैराग्याद्गृहमुत्सृज्य गृहधर्मान्हृदि स्मरेत् । स भवेदुभयभ्रष्टो वानप्रस्थो न वा गृही

Kung dahil sa (maling) paglayo sa pagnanasa ay tinalikuran niya ang tahanan ngunit sa puso’y inaalaala at minimithi pa ang mga tungkulin ng maybahay, siya’y napapahamak sa dalawa—hindi tunay na naninirahan sa gubat ni tunay na maybahay.

Verse 58

अयाचितोपस्थितया यो वृत्त्या वर्तते गृही । येन केनापि संतुष्टो भिक्षुकात्स विशिष्यते

Ang maybahay na namumuhay sa kabuhayang dumarating nang di hinihingi, at nasisiyahan sa anumang makamtan, ay higit pa kaysa isang pulubi-monghe.

Verse 59

प्राथयेद्यत्क्वचित्किंचिद्दुष्प्रापं वा भविष्यति । अशनेषु न संतुष्टः स यतिः पतितो भवेत्

Kung ang isang yati ay mamalimos saanman ng anuman, lalo na ng mahirap makuha, at hindi nasisiyahan sa pagkaing natanggap, siya’y itinuturing na nahulog sa kanyang panata.

Verse 60

गुणागुणविचार्येत्थं स वै विश्वानरो द्विजः । उद्ववाह विधानेन स्वोचितां कुलकन्यकाम्

Sa gayong pagtitimbang ng mga kabutihan at pagkukulang, ang brāhmaṇang si Viśvānara ay marapat na nag-asawa, ayon sa wastong ritwal, ng isang dalagang angkop sa kanyang angkan.

Verse 61

अग्निशुश्रूषणरतः पंचयज्ञपरायणः । षट्कर्मनिरतो नित्यं देवपित्रतिथिप्रियः

Siya’y masigasig sa paglilingkod sa mga banal na apoy, nakatuon sa limang araw-araw na yajña, laging abala sa anim na tungkulin, at minamahal ng mga deva, ng mga ninuno, at ng mga panauhin.

Verse 62

धर्मार्थकामान्युक्तात्मा सोर्जयन्स्वस्वकालतः । परस्परमसंकोचं दंपत्योरानुकूल्यतः

May payapang loob, tinahak niya ang dharma, artha, at kāma sa kani-kaniyang panahon; at ang mag-asawa’y namuhay nang walang pagpilit sa isa’t isa, sa pagkakasundo at mabuting kalooban.

Verse 63

पूर्वाह्णे दैविकं कर्म सोकरोत्कर्मकांडवित् । मध्यंदिने मनुष्याणां पितॄणामपराह्नके

Bihasa sa mga tuntunin ng ritwal, sa umaga’y ginanap niya ang mga banal na gawain; sa tanghali, ang mga tungkulin para sa mga tao; at sa hapon, ang mga handog na nararapat sa mga ninuno.

Verse 64

एवं बहुतिथे काले गते तस्याग्रजन्मनः । भार्या शुचिष्मती नाम कामपत्नी वसुव्रता

Nang lumipas ang maraming araw sa buhay ng panganay na iyon, ang kanyang asawa—si Śuciṣmatī ang pangalan—tapat sa asawa at matatag sa mga banal na panata, ay namuhay nang gayon.

Verse 65

अपश्यंत्यंकुरमपि संततेः स्वर्गसाधनम् । विज्ञाय शंकंरं कांतं प्रणिपत्य व्यजिज्ञपत्

Nang hindi niya makita kahit munting usbong ng supling—na itinuturing na daan tungo sa langit—lumapit siya sa kanyang minamahal na Śaṅkara, yumukod, at inihayag ang kanyang pakiusap.

Verse 66

शुचिष्मत्युवाच । आर्यपुत्रार्यधिषण प्राणनाथ प्रियव्रत । न दुर्लभं ममास्तीह किंचित्त्वच्चरणार्चनात्

Sinabi ni Śuciṣmatī: O marangal na asawa, marangal ang pag-unawa; O panginoon ng aking hininga at buhay, O matatag sa minamahal na panata—dito, walang mahirap para sa akin na makamtan, sapagkat sinasamba ko ang iyong mga paa.

Verse 67

ये वै भोगाः समुचिताः स्त्रीणां ते त्वत्प्रसादतः । अलंकृत्य मया भुक्ताः प्रसंगाद्वच्मि तान्यपि

Anumang kaligayahang nararapat sa mga babae—yaon ay tinamo ko sa iyong biyaya; pinalamutian, aking tinamasa ang mga iyon, at sa pagkakataong ito’y binabanggit ko maging ang mga iyon.

Verse 68

सुवासांसि सुवासाश्च सुशय्या सुनितंबिनी । स्रक्तांबूलान्नपानाश्च अष्टौ भोगाः स्वधर्मिणाम्

Mariringal na kasuotan, mababangong halimuyak, mainam na higaan, at isang minamahal na may magandang hubog; mga kuwintas ng bulaklak, nganga, pagkain at inumin—ito ang walong kaligayahan ng mga namumuhay ayon sa sariling dharma.

Verse 69

एकं मे प्रार्थितं नाथ चिराय हृदिसंस्थितम् । गृहस्थानां समुचितं तत्त्वं दातुमिहार्हसि

O Panginoon, iisa ang aking pakiusap na matagal nang nananahan sa aking puso. Ipagkaloob mo rito ang tunay na aral na angkop sa mga maybahay.

Verse 70

विश्वानर उवाच । किमदेयं हि सुश्रोणि तव प्रियहितैषिणि । तत्प्रार्थय महाभागे प्रयच्छाम्यविलंबितम्

Sinabi ni Viśvānara: O babaeng may magandang balakang, ikaw na naghahangad ng minamahal at kapaki-pakinabang—ano ba ang hindi maibibigay sa iyo? Hilingin mo, mapalad na ginang; ipagkakaloob ko agad, walang pag-aatubili.

Verse 71

महेशितुः प्रसादेन मम किंचिन्न दुर्ल्भम् । इहामुत्र च कल्याणि सर्वकल्याणकारिणः

Sa biyaya ni Maheśa, wala ni anuman ang mahirap kong makamtan. O mapalad na babae, dito man o sa kabilang buhay, Siya ang tagapaglikha ng lahat ng kabutihan.

Verse 72

इति श्रुत्वा वचः पत्युस्तस्य सा पतिदेवता । उवाच हृष्टवदना यदि देयो वरो मम

Nang marinig ang mga salita ng kanyang asawa, ang tapat na asawang yaon, na ang mukha’y nagningning sa galak, ay nagsabi: “Kung may biyayang ipagkakaloob sa akin…”

Verse 73

वरयोग्यास्मि चेन्नाथ नान्यं वरमहं वृणे । महेशसदृशं पुत्रं देहि माहेश्वरानव

O Panginoon, kung karapat-dapat ako sa biyaya, wala na akong ibang hihilingin. Ipagkaloob Mo sa akin ang isang anak na tulad ni Maheśa, isang sariwang usbong ng lahing Māheśvara (Śaiva).

Verse 74

इति तस्या वचः श्रुत्वा शुचिष्मत्याः शुचिव्रतः । क्षणं समाधिमाधाय हृ द्येतत्समचिंतयत्

Nang marinig niya ang mga salita ng dalisay na ginang, ang lalaking may dalisay na panata ay pumasok sa pagninilay sandali at pinag-isipan ito sa kaibuturan ng puso.

Verse 75

अहो किमेतया तन्व्या प्रार्थितं ह्यतिदुर्लभम् । मनोरथपथाद्दूरमस्तुवा स हि सर्वकृत्

Ay, ang hiniling ng payat na ginang na ito ay lubhang bihira at napakahirap makamtan, malayo sa landas ng karaniwang pagnanasa; sapagkat Siya (Maheśa) ang tunay na gumagawa ng lahat.

Verse 76

तेनैवास्या मुखे स्थित्वा वाक्स्वरूपेण शंभुना । व्याहृतं कोऽन्यथाकर्तुमुत्सहेत भवेदिदम्

Sapagkat si Śambhu mismo, na nananahan sa kanyang bibig sa anyo ng pananalita, ang bumigkas nito—sino pa ang makapangyayaring baguhin ito?

Verse 77

ततः प्रोवाच तां पत्नीमेकपत्निव्रते स्थितः । विश्वानरमुनिः श्रीमानिति कांते भविष्यति

Pagkaraan, ang marangal na pantas na si Viśvānara, matatag sa panatang iisang asawa, ay nagsalita sa kanyang maybahay: “Gayon nga, aking minamahal; mangyayari ito.”

Verse 78

इत्थमाश्वास्य तां पत्नीं जगाम तपसे मुनिः । यत्र विश्वेश्वरः साक्षात्काशीनाथोधितिष्ठति

Sa gayon, matapos aliwin ang kanyang asawa, ang pantas ay lumisan upang magsagawa ng mahigpit na tapasya—sa pook na doo’y si Viśveśvara mismo, ang Panginoon ng Kāśī, ay nananahan nang hayag.

Verse 79

प्राप्य वाराणसीं तूर्णं दृष्ट्वाथ मणिकर्णिकाम् । तत्याज तापत्रितयमपिजन्मशतार्जितम्

Pagdating niya nang madali sa Vārāṇasī at pagkakita sa Maṇikarṇikā, kanyang itinakwil ang tatlong uri ng pagdurusa—bagaman naipon sa daan-daang kapanganakan.

Verse 80

दृष्ट्वा सर्वाणि लिंगानि विश्वेश प्रमुखानि च । स्नात्वा सर्वेषु कुंडेषु वापीकूटसरःसु च

Nang makita niya ang lahat ng mga liṅga—na ang pinakadakila ay si Viśveśa—at makaligo sa lahat ng mga banal na kund, balon, pilapil, at mga lawa,

Verse 81

नत्वा विनायकान्सर्वान्गौरीः सर्वाः प्रणम्य च । संपूज्य कालराजं च भैरवं पापभक्षणम्

Pagyukod niya sa lahat ng Vināyaka at pagpupugay sa lahat ng Gaurī, at matapos sambahin nang wasto si Kālarāja at si Bhairava, ang lumalamon sa mga kasalanan,

Verse 82

दण्डनायकमुख्यांश्च गणान्स्तुत्वा प्रयत्नतः । आदिकेशवमुख्यांश्च केशवान्परितोष्य च

Masikap niyang pinuri ang mga Gaṇa na pinangungunahan ni Daṇḍanāyaka, at pinalugod din ang mga Keśava na pinamumunuan ni Ādikeśava,

Verse 83

लोलार्कमुख्य सूर्यांश्च प्रणम्य च पुनः पुनः । कृत्वा पिण्डप्रदानानि सर्वतीर्थेष्वतंद्रितः

Muli’t muli siyang yumukod sa mga dambanang solar na pinangungunahan ni Lolārka, at walang kapagurang naghandog ng mga piṇḍa sa lahat ng banal na tawiran.

Verse 84

सहस्रभोजनाद्यैश्च यतीन्विप्रान्प्रतर्प्य च । महापूजोपचारैश्च लिंगान्यभ्यर्च्य भक्तितः

Sa pamamagitan ng mga handog—pasimuno ang saganang pagpapakain—pinawi niya ang pagkagutom ng mga yati at mga brāhmaṇa; at sa maringal na mga paglilingkod sa pūjā, buong debosyon niyang sinamba ang mga liṅga.

Verse 85

असकृच्चिन्तयामास किं लिंगं क्षिप्रसिद्धिदम् । यत्र निश्चलतामेति तपस्तनयकाम्यया

Muli’t muli niyang pinag-isipan: “Aling liṅga ang nagbibigay ng madaliang katuparan—yaong sa pamamagitan ng tapas ay makakamtan ang di-matitinag na katatagan, sa hangaring magkaanak na lalaki?”

Verse 86

श्रीमदोंकारनाथं वा कृत्तिवासेश्वरं किमु । कालेशं वृद्धकालेशं कलशेश्वरमेव च

“Ang maringal bang Oṃkāranātha, o marahil ang Kṛttivāseśvara—ang Kāleśa, ang Vṛddhakāleśa, o tunay ngang ang Kalaśeśvara?”

Verse 87

केदारेशं तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम् । ज्येष्ठेशं जंबुकेशं वा जैगीषव्येश्वरं तु वा

“O ang Kedāreśa, ang Kāmeśa, ang Candreśa, o ang Trilocana; o ang Jyeṣṭheśa, ang Jaṃbukeśa, o ang Jaigīṣavyeśvara?”

Verse 88

दशाश्वमेधमीशानं द्रुमि चंडेशमेव च । दृक्केशं गरुडेशं च गोकर्णेशं गणेश्वरम्

O kaya sambahin si Daśāśvamedha-Īśāna; si Drumi-Caṇḍeśa; si Dṛkkeśa; si Garuḍeśa; si Gokarṇeśa; o si Gaṇeśvara.

Verse 89

ढुंढ्याशागजसिद्धाख्यं धर्मेशं तारकेश्वरम् । नन्दिकेशं निवासेशं पत्रीशं प्रीतिकेश्वरम्

(Maaaring sambahin) ang Liṅga na tinatawag na Ḍhuṃḍhyāśāgajasiddha, si Dharma-īśa, si Tārakeśvara, si Nandikeśa, si Nivāseśa, si Patrīśa, at si Prītikeśvara.

Verse 90

पर्वतेशं पशुपतिं ब्रह्मेशं मध्यमेश्वरम् । बृहस्पतीश्वरं वाथ विभांडेश्वरमेव च

(Maaaring sambahin) si Parvateśa, si Paśupati, si Brahmeśa, si Madhyameśvara, si Bṛhaspatīśvara, at gayundin si Vibhāṇḍeśvara.

Verse 91

भारभूतेश्वरं किं वा महालक्ष्मीश्वरं तु वा । मरुत्तेशं तु मोक्षेशं गंगेशं नर्मदेश्वरम्

O kaya (maaaring sambahin) si Bhārabhūteśvara, o si Mahālakṣmīśvara; gayundin si Marutteśa, si Mokṣeśa, si Gaṅgeśa, at si Narmadeśvara.

Verse 92

मार्कंडं मणिकर्णीश रत्नेश्वरमथापि वा । अथवा योगिनीपीठं साधकस्यैव सिद्धिदम्

(Maaaring sambahin) si Mārkaṇḍa, si Maṇikarṇīśa, at gayundin si Ratneśvara; o kaya ang Yoginī-pīṭha—tunay na nagbibigay ng mga siddhi sa nagsasadhana.

Verse 93

यामुनेशं लांगलीशं श्रीमद्विश्वेश्वरं विभुम् । अविमुक्तेश्वरं वाथ विशालाक्षीशमेव च

“(Maaaring sambahin) si Yāmuneśa, si Lāṃgalīśa, ang maluwalhati at sumasaklaw-sa-lahat na Viśveśvara, si Avimukteśvara, at gayundin si Viśālākṣīśa.”

Verse 94

व्याघ्रेश्वरं वराहेशं व्यासेशं वृषभध्वजम् । वरुणेशं विधीशं वा वसिष्ठेशं शनीश्वरम्

“(Maaaring sambahin) si Vyāghreśvara, si Varāheśa, si Vyāseśa, ang Panginoong may watawat na Toro; si Varuṇeśa o si Vidhīśa; at gayundin si Vasiṣṭheśa at Śanīśvara.”

Verse 95

सोमेश्वरं किमिन्द्रेशं स्वर्लीनं संगमेश्वरम् । हरिश्चंद्रेश्वरं किं वा हरिकेशेश्वरं तु वा

“(Maaaring sambahin) si Someśvara, o si Indreśa; si Svarlīna, si Saṅgameśvara; o si Haricandreśvara; o muli, si Harikeśeśvara.”

Verse 96

त्रिसंध्येशं महादेवमुपशांति शिवं तथा । भवानीशं कपर्दीशं कंदुकेशं मखेश्वरम्

“(Maaaring sambahin) si Trisaṃdhyeśa, si Mahādeva, si Upaśānti, at gayundin si Śiva; si Bhavānīśa, si Kapardīśa, si Kaṃdukeśa, at si Makheśvara.”

Verse 97

मित्रावरुणसंज्ञं वा किमेषामाशुपुत्रदम् । क्षणं विचार्य स मुनिरिति विश्वानरः सुधीः

“O tinatawag ba itong ‘Mitrāvaruṇa’? Alin sa mga ito ang mabilis na nagkakaloob ng anak? Pagkaraan ng isang saglit na pagninilay, nagsalita ang pantas na si Viśvānara.”

Verse 98

आज्ञातं विस्मृतं तावत्फलितो मे मनोरथः । सिद्धैः संसेवितं लिंगं सर्वसिद्धिकरं परम्

Bagaman ito’y minsang nalaman at saka nalimot, ngayo’y namunga ang aking minimithing hangarin. Ang kataas-taasang Liṅga na ito—pinaglilingkuran ng mga Siddha—ay nagkakaloob ng lahat ng ganap na kaganapan.

Verse 99

दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य मनो निर्वृतिभाग्भवेत् । उद्घाटितं सदैवास्ते स्वर्गद्वारं हि यत्र वै

Yaong pook na sa pagtanaw at paghipo lamang nito’y napapasa-kapayapaan ang isip—doon tunay na laging nakabukas ang pintuan ng langit.

Verse 100

दिवानिशं पूजनार्थं विज्ञाप्य त्रिदशेश्वरम् । पञ्चमुद्रे महापीठे सिद्धिदे सर्वजंतुषु

Araw at gabi, matapos humingi ng pahintulot sa Panginoon ng mga diyos para sa pagsamba, magsagawa ng pūjā sa dakilang upuang tinatawag na Pañcamudrā—tagapagkaloob ng mga siddhi sa lahat ng nilalang.

Verse 110

षण्मासात्सिद्धिमगमद्बहुनीराजनैरिह । किन्नरी हंसपद्यत्र भर्त्रा वेणुप्रियेण वै

Dito, sa pamamagitan ng maraming pag-aārati, nakamit niya ang tagumpay sa loob ng anim na buwan—ang Kinnarī na si Haṃsapadā, kasama ang kanyang asawa na si Veṇupriya.

Verse 120

पंचगव्याशनो मासं मासं चांद्रायणव्रती । मासं कुशाग्रजलभुङ्मासं श्वसनभक्षणः

Sa loob ng isang buwan, siya’y nabubuhay sa pañcagavya; sa isang buwan, tinutupad niya ang panatang Cāndrāyaṇa; sa isang buwan, tubig mula sa dulo ng kuśa ang iniinom; at sa isang buwan, hininga lamang ang kanyang ‘pagkain’.

Verse 130

शब्दं गृह्णास्यश्रवास्त्वं हि जिघ्रेरघ्राणस्त्वं व्यंघ्रिरायासि दूरात् । व्यक्षः पश्येस्त्वं रसज्ञोप्यजिह्वः कस्त्वां सम्यग्वेत्त्यतस्त्वां प्रपद्ये

Bagaman walang tainga, naririnig Mo ang tunog; bagaman walang ilong, naaamoy Mo. Bagaman walang paa, dumarating Ka mula sa malayo. Bagaman walang mata, nakakakita Ka; bagaman walang dila, nalalasap Mo ang lasa. Sino ang tunay na makauunawa sa Iyo? Kaya sa Iyo ako kumakanlong.

Verse 140

अभिलाषाष्टकं पुण्यं स्तोत्रमेतत्त्वयेरितम् । अब्दं त्रिकालपठनात्कामदं शिवसंनिधौ

Ang banal na himnong ito, na tinatawag na Abhilāṣāṣṭaka, ay binigkas mo. Kapag binigkas ito sa loob ng isang taon, tatlong ulit araw-araw, sa harapan ni Śiva, nagiging tagapagkaloob ng mga ninanais.

Verse 147

अब्दं जप्तमिदं स्तोत्रं पुत्रदं नात्र संशयः । इत्युक्त्वांतर्दधे बालः सोपि विप्रो गृहं गतः

“Kapag ang himnong ito ay inulit sa loob ng isang taon, nagbibigay ito ng anak—walang pag-aalinlangan.” Pagkasabi nito, naglaho ang bata; at ang brāhmaṇa naman ay umuwi rin.