Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । भूयोपि शिवमाहात्म्यं वक्ष्यामि परमाद्भुतम् । शृण्वतां सर्वपापघ्नं भवपाशविमोचनम्

Sinabi ni Sūta: Muli kong ipahahayag ang lubhang kamangha-manghang kadakilaan ni Śiva; sa pakikinig nito, napupuksa ang lahat ng kasalanan at napuputol ang mga gapos ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 2

दुस्तरे दुरितांभोधौ मज्जतां विषयात्मनाम् । शिवपूजां विना कश्चित्प्लवो नास्ति निरूपितः

Sa dagat ng kasalanang mahirap tawirin, na doo’y lumulubog ang mga taong nakababad sa mga layaw ng pandama, walang ibang balsa ang itinakda kundi ang pagsamba kay Śiva.

Verse 3

शिवपूजां सदा कुर्याद्बुद्धिमानिह मानवः । अशक्तश्चेत्कृता पूजां पश्येद्भक्तिविनम्रधीः

Sa mundong ito, ang marunong ay dapat laging magsagawa ng pagsamba kay Śiva. Kung hindi kaya, kung gayon, na may isip na yumuyuko sa debosyon, masdan man lamang niya ang pagsambang isinasagawa.

Verse 4

अश्रद्धयापि यः कुर्याच्छिवपूजां विमुक्तिदाम् । पश्येद्वा सोपि कालेन प्रयाति परमं पदम्

Kahit yaong sumasamba kay Śiva na nagbibigay-kalaya nang walang pananampalataya—o kahit tumingin lamang—siya man, sa paglipas ng panahon, ay makaaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 5

आसीत्किरातदेशेषु नाम्ना राजा विमर्दनः । शूरः परमदुर्द्धर्षो जितशत्रुः प्रतापवान्

Sa mga lupain ng mga Kirāta ay may isang haring nagngangalang Vimardana—matapang, lubhang di-madaig, nagwawagi sa mga kaaway, at makapangyarihan sa tapang.

Verse 6

सर्वदा मृगयासक्तः कृपणो निर्घृणो बली । सर्वमांसाशनः क्रूरः सर्ववर्णांगनावृतः

Lagi siyang nahuhumaling sa pangangaso—kuripot, walang habag, at malakas; kumakain ng lahat ng uri ng karne, malupit, at napaliligiran ng mga babae mula sa bawat antas ng lipunan.

Verse 7

तथापि कुरुते शंभोः पूजां नित्यमतंद्रितः । चतुर्दश्यां विशेषेण पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

Gayunman, araw-araw niyang isinasagawa ang pagsamba kay Śambhu nang walang pagpapabaya; lalo na sa ika-labing-apat na araw ng buwan, sa kapwa maliwanag at madilim na kalahating-buwan.

Verse 8

महाविभवसंपन्नां पूजां कृत्वा स मोदते । हर्षेण महताविष्टो नृत्यति स्तौति गायति

Matapos magsagawa ng pagsambang hitik sa dakilang karangyaan at handog, siya’y nagalak; sa matinding tuwa, siya’y sumayaw, pumuri, at umawit.

Verse 9

तस्यैवं वर्तमानस्य नृपतेः सर्वभक्षिणः । दुराचारस्य महिषी चेष्टितेनान्वतप्यत

Sa gayon namuhay ang haring yaon—walang pinipiling kinakain at lubhang masama ang asal; dahil sa kanyang mga gawa, ang punong reyna ay nilamon ng dalamhati.

Verse 10

सा वै कुमुद्वतीनाम राज्ञी शीलगुणान्विता । एकदा पतिमासाद्य रहस्ये तदपृच्छत

Ang reynang iyon, si Kumudvatī ang pangalan, na hitik sa mabuting asal at mga birtud, minsan ay lumapit sa asawa sa lihim at siya’y tinanong tungkol doon.

Verse 11

एतत्ते चरितं राजन्महदाश्चर्यकारणम् । क्व ते महादुराचारः क्व भक्तिः परमेश्वरे

“O Hari, ang iyong gawi ay lubhang nakapagtataka. Nasaan ang iyong matinding kasamaan—at nasaan ang iyong debosyon sa Kataas-taasang Panginoon?”

Verse 12

सर्वदा सर्वभक्षस्त्वं सर्वस्त्रीजनलालसः । सर्वहिंसापरः क्रूरः कथं भक्तिस्तवेश्वरे

“Lagi kang walang pinipiling kinakain, nasisilo ng pita sa lahat ng babae, nakatuon sa bawat anyo ng pananakit at malupit—paano magkakaroon ng debosyon sa Panginoon ang tulad mo?”

Verse 13

इति पृष्टः स भूपालो विमृश्य सुचिरं ततः । त्रिकालज्ञः प्रहस्यैनां प्रोवाच सुकुतूहलः

Nang siya’y tanungin, ang hari ay nagmuni-muni nang matagal. Bilang nakaaalam sa tatlong panahon, siya’y ngumiti sa kanya at, puno ng pag-uusisa, nagsimulang sumagot.

Verse 14

राजोवाच । अहं पूर्वभवे कश्चित्सारमेयो वरानने । पंपानगरमाश्रित्य पर्यटामि समंततः

Wika ng Hari: “Sa isang dating kapanganakan, O marikit ang mukha, ako’y isang asong-gala. Nanirahan ako malapit sa lungsod ng Pampā at gumala sa lahat ng dako.”

Verse 15

एवं कालेषु गच्छत्सु तत्रैव नगरोत्तमे । कदाचिदागतः सोहं मनोज्ञं शिवमंदिरम्

“Habang lumilipas ang mga panahon, doon din sa dakilang lungsod na yaon, minsan ay napadako ako sa isang kaaya-ayang templo ni Śiva.”

Verse 16

पूजायां वर्तमानायां चतुर्दश्यां महातिथौ । अपश्यमुत्सवं दूराद्बहिर्द्वारं समाश्रितः

“Nang isinasagawa ang pagsamba sa dakilang banal na araw ng ika-labing-apat na tithi, nakita ko mula sa malayo ang pagdiriwang, habang nananatili sa panlabas na tarangkahan.”

Verse 17

अथाहं परमक्रुद्धैर्दंडहस्तैः प्रधावितः । तस्माद्देशादपक्रांतः प्राणरक्षापरायणः

“Pagkaraan, ako’y hinabol ng mga taong lubhang nagngangalit, may hawak na mga pamalo; tumakas ako mula roon, tanging pagligtas sa aking buhay ang nasa isip.”

Verse 18

ततः प्रदक्षिणीकृत्य मनोज्ञं शिवमंदिरम् । द्वारदेशं पुनः प्राप्य पुनश्चैव निवारितः

“Pagkatapos, nang makapagpradakṣiṇa ako sa kaaya-ayang templo ni Śiva, muli akong nakarating sa may tarangkahan—ngunit muli rin akong itinaboy.”

Verse 19

पुनः प्रदक्षिणीकृत्य तदेव शिवमन्दिरम् । बलिपिंडादिलोभेन पुनर्द्वारमुपागतः

Muling nagpradakṣiṇa sa banal na templo ni Śiva, siya’y bumalik sa pintuan—hinila ng pagnanasa sa mga handog na bilog ng pagkain at iba pa.

Verse 20

एवं पुनःपुनस्तत्र कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणाम् । द्वारदेशे समासीनं निजघ्नुर्निशितैः शरैः

Kaya’t paulit-ulit siyang nagpradakṣiṇa roon; at nang siya’y umupo sa may pintuan, siya’y tinamaan nila ng matutulis na palaso.

Verse 21

स विद्धगात्रः सहसा शिवद्वारि गतासुकः । जातोऽस्म्यहं कुले राज्ञां प्रभावाच्छिवसन्निधेः

Nang mabutas ang kanyang katawan, bigla siyang namatay sa pintuan ni Śiva. Sa bisa ng pagiging malapit kay Śiva, ako noon ay isinilang sa angkan ng mga hari.

Verse 22

दृष्ट्वा चतुर्दशीपूजां दीपमाला विलोकिताः । तेन पुण्येन महता त्रिकालज्ञोऽस्मि भामिनि

Nang masaksihan ko ang pagsamba sa ika-labing-apat na araw ng buwan at makita ang hanay-hanay na mga ilawan, dahil sa dakilang kabutihang iyon, O minamahal, naging batid ako sa tatlong panahon.

Verse 23

प्राग्जन्मवासनाभिश्च सर्वभक्षोऽस्मि निर्घृणः । विदुषामपि दुर्लंघ्या प्रकृतिर्वासनामयी

Dahil sa mga bakas ng dating kapanganakan, naging walang-awa akong lumalamon ng lahat. Ang likas na ugaling hinabi ng gayong mga pagnanasa ay mahirap daigin—kahit ng mga pantas.

Verse 24

अतोऽहमर्चयामीशं चतुर्दश्यां जगद्गुरुम् । त्वमपि श्रद्धया भद्रे भज देवं पिनाकिनम्

Kaya sinasamba ko ang Panginoon, ang Guro ng sanlibutan, sa ika-labing-apat na araw ng buwan. Ikaw man, O marangal na ginang, nang may pananampalataya, sambahin ang Diyos na si Pinākin (Śiva).

Verse 25

राज्ञ्युवाच । त्रिकालज्ञोऽसि राजेन्द्र प्रसादाद्गिरिजापतेः । मत्पूर्वजन्मचरितं वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

Sinabi ng Reyna: “O hari, sa biyaya ng Panginoon ni Girijā (Śiva) ikaw ay nakakabatid ng tatlong panahon. Kaya isalaysay mo sa akin, nang tapat at ayon sa katotohanan, ang kasaysayan ng aking dating kapanganakan.”

Verse 26

राजोवाच । त्वं तु पूर्वभवे काचित्कपोती व्योमचारिणी । क्वापि लब्धवती किंचिन्मां सपिंडं यदृच्छया

Sinabi ng Hari: “Sa dating buhay, ikaw ay isang inahing kalapati na lumilipad sa himpapawid. Sa kung saan, sa pagkakataon, nakuha mo ako—ang munting tipak ng laman na ito.”

Verse 27

त्वद्गृहीतमथालोक्य गृध्रः कोप्यामिषं बली । निरामिषः स्वयं वेगाभिदुद्राव भीषणः

Nang makita ng buwitre na kinuha mo ang karne, siya—makapangyarihan at nagngangalit sa pagnanasa sa laman—bagaman siya’y walang makain, biglang sumugod nang matulin, nakapanghihilakbot.

Verse 28

ततस्तं वीक्ष्य वित्रस्ता विद्रुतासि वरानने । तेनानुयाता घोरेण मांसपिंडजिघृक्षया

Pagkatapos, nang makita mo siya, natakot ka at tumakas, O magandang mukha; hinabol ka ng nakapanghihilakbot na nilalang na iyon, sabik na agawin ang tipak ng karne.

Verse 29

दिष्ट्या श्रीगिरिमासाद्य श्रांता तत्र शिवालयम् । प्रदक्षिणं परिक्रम्य ध्वजाग्रे समुपस्थिता

Sa biyaya ng kapalaran, narating niya ang Śrīgiri; bagama’t pagód, dumating siya roon sa dambana ni Śiva. Matapos ang banal na pag-ikot nang pakanan (pradakṣiṇa), tumindig siyang naglilingkod sa harap ng haliging may watawat ng templo.

Verse 30

अथानुसृत्य सहसा तीक्ष्णतुंडो विहंगमः । त्वां निहत्य निपात्याधो मांसमादाय जग्मिवान्

Pagkaraan, biglang sumunod ang isang ibong matalim ang tuka; sinugatan ka nito, pinatay at ibinagsak sa lupa, at saka lumipad palayo na dala ang laman.

Verse 31

प्रदक्षिणप्रक्रमणाद्देवदेवस्य शूलिनः । तस्याग्रे मरणाच्चैव जातासीह नृपांगना

Dahil sa pagganap mo ng pradakṣiṇa—ang pag-ikot nang pakanan—sa harap ni Śūlin, ang Diyos ng mga diyos, at dahil sa pagkamatay mo sa mismong harapan niya, tunay ngang isinilang kang muli bilang isang prinsesa, O mahal na ginang.

Verse 32

राज्ञ्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण प्राग्जन्मचरेितं मया । जातं च महदाश्चर्यं भक्तिश्च मम चेतसि । अथान्यच्छ्रोतुमिच्छामि त्रिकालज्ञ महामते । इदं शरीरमुत्सृज्य यास्यावः कां गतिं पुनः

Wika ng reyna: “Narinig ko nang buo ang salaysay ng aming gawi sa nakaraang kapanganakan. Isang dakilang pagkamangha—at debosyon din—ang sumilang sa aking puso. Ngayon, O marunong na nakakabatid ng tatlong panahon, ibig kong marinig pa: pagtalikod sa katawang ito, saang hantungan kami muling tutungo?”

Verse 33

राजोवाच । अतो भवे जनिष्येऽहं द्वितीये सैंधवो नृपः

Wika ng hari: “Sa susunod na kapanganakan, ako’y isisilang bilang hari ng Sindhu—sa ikalawang buhay na darating.”

Verse 34

सृंजयेशसुता त्वं हि मामेव प्रतिपत्स्यसे । तृतीये तु भवे राजा सौराष्ट्रे भविताऽस्म्यहम्

Ikaw, bilang anak na babae ng panginoon ng mga Sṛñjaya, ay tunay na muling makaaabot sa akin bilang iyong asawa. At sa ikatlong kapanganakan, ako’y magiging hari sa Saurāṣṭra.

Verse 35

कलिंगराजतनया त्वं मे पत्नी भविष्यसि । चतुर्थे तु भविष्यामि भवे गांधारभूमिपः

Bilang anak na babae ng hari ng Kaliṅga, ikaw ay magiging aking asawa. At sa ikaapat na kapanganakan, ako’y magiging pinuno ng lupain ng Gāndhāra.

Verse 36

मागधी राजतनया तत्र त्वं मम गेहिनी । पंचमेऽवंतिनाथोऽहं भविष्यामि भवांतरे

Doon, bilang anak na babae ng hari ng Magadhā, ikaw ay magiging aking maybahay. Sa ibang ikot ng pag-iral, sa ikalimang kapanganakan, ako’y magiging panginoon ng Avanti.

Verse 37

दाशार्हराजतनया त्वमेव मम वल्लभा । अस्माज् जन्मनि षष्ठेऽहमानर्ते भविता नृपः

Bilang anak na babae ng hari ng Dāśārha, ikaw nga ang aking minamahal. Sa hanay na ito ng mga kapanganakan, sa ikaanim na kapanganakan, ako’y magiging hari sa Ānarta.

Verse 38

ययातिवंशजा कन्या भूत्वा मामेव यास्यसि । पांड्यराजकुमारोऽहं सप्तमे भविता भवे

Bilang isang dalagang isinilang sa angkan ni Yayāti, muli kang lalapit sa akin lamang. At sa ikapitong kapanganakan, ako’y isisilang bilang prinsipe ng hari ng Pāṇḍya.

Verse 39

तत्र मत्सदृशो नान्यो रूपौदार्यगुणादिभिः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बलवान्दृढविक्रमः

Doon, walang ibang katulad ko sa kagandahan, kadakilaan, at mga birtud. Siya’y ganap na nakaaalam sa tunay na diwa at layon ng lahat ng śāstra—makapangyarihan at di-matitinag ang tapang.

Verse 40

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वलोकमनोरमः । पद्मवर्ण इति ख्यातः पद्ममित्रसमद्युतिः

Taglay ang lahat ng mapalad na palatandaan, kalugud-lugod sa lahat ng mga daigdig, siya’y tanyag sa pangalang ‘Padmavarṇa’, nagniningning sa liwanag na kapantay ng kaniyang kaibigang tulad-loto.

Verse 41

भविता त्वं च वैदर्भी रूपेणाप्रतिमा भुवि । नाम्ना वसुमती ख्याता रूपावयवशोभिनी

At ikaw, O prinsesa ng Vidarbha, ay magiging walang kapantay sa ganda sa ibabaw ng lupa; sa pangalang ‘Vasumatī’ ka kikilalanin, nagniningning sa kagandahan ng bawat sangkap ng katawan.

Verse 42

सर्व राजकुमाराणां मनोनयननंदिनी । सा त्वं स्वयंवरे सर्वान्विहाय नृपनंदनान्

Ikaw na nagbibigay-galak sa isip at paningin ng lahat ng mga prinsipe—sa svayaṃvara—ay lilisan at lalampasan ang lahat ng anak ng mga hari.

Verse 43

वरं प्राप्स्यसि मामेव दमयंतीव नैषधम् । सोऽहं जित्वा नृपान्सर्वान्प्राप्य त्वां वरवर्णिनीम्

Ako mismo ang pipiliin mong asawa, gaya ni Damayantī na pumili sa haring Naiṣadha. At ako, pagdaig sa lahat ng mga hari, ay makakamtan ka, O marikit ang kutis, at aangkinin ka bilang akin.

Verse 44

स्वराष्ट्रस्थोऽखिलान्भोगान्भोक्ष्ये वर्षगणान्बहून् । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्वाजिमेधादिभिः शुभैः

Nakatatag sa sarili kong kaharian, tatamasahin ko ang lahat ng maharlikang ligaya sa maraming taon; at magsasagawa ako ng sari-saring mapalad na yajña—Aśvamedha at iba pa.

Verse 45

संतर्प्य पितृदेवर्षीन्दानैश्च द्विजसत्तमान् । संपूज्य देवदेवेशं शंकरं लोकशंकरम्

Matapos kong bigyang-kasiyahan ang mga Pitṛ, ang mga deva, at ang mga ṛṣi—at sa pamamagitan ng mga handog, ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa—aking sasambahin nang wasto si Śaṅkara, Panginoon ng mga panginoon, tagapagpala ng mga daigdig.

Verse 46

पुत्रे राज्यधुरं न्यस्य गंतास्मि तपसे वनम् । तत्रागस्त्यान्मुनिवराद्ब्रह्मज्ञानमवाप्य च

Ipatong ko sa aking anak ang bigat ng paghahari, at tutungo ako sa gubat para sa tapas; at doon, mula sa dakilang pantas na si Agastya, makakamtan ko ang kaalaman tungkol sa Brahman.

Verse 47

त्वया सह गमिष्यामि शिवस्य परमं पदम् । चतुर्दश्यां चतुर्दश्यामेवं संपूज्य शंकरम्

Kasama mo, tutungo ako sa kataas-taasang tahanan ni Śiva—sapagkat sa bawat caturdaśī, sa ika-labing-apat na araw ng buwan, ganito kong sinamba si Śaṅkara.

Verse 48

सप्तजन्मसु राजस्त्वं भविष्यति वरानने । इत्येतत्सुकृतं लब्धं पूज़ादर्शनमात्रतः । क्व सारमेयो दुष्टात्मा क्वेदृशी बत सङ्गतिः

Sa pitong kapanganakan, ikaw ay magiging hari, O marikit ang mukha. Ganitong kabutihang-loob ang natatamo kahit sa pagtanaw lamang sa pagsamba. Saan ang masamang-asong may dungis na loob, at saan ang ganitong banal na pakikisama?

Verse 49

सूत उवाच । इत्युक्तो निजनाथेन सा राज्ञी शुभलक्षणा

Sinabi ni Sūta: Nang siya’y kausapin ng sarili niyang panginoon, ang reynang may mapalad na palatandaan ay nakinig nang taimtim.

Verse 50

परं विस्मयमापन्ना पूजयामास तं मुदा । सोऽपि राजा तया सार्द्धं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान्

Dahil sa matinding pagkamangha, masayang pinarangalan niya siya. At ang hari naman, kasama niya, ay nagtamasa ng ninanais na mga kaligayahan.

Verse 51

जगाम सप्तजन्मांते शंभोस्तत्परमं पदम् । य एतच्छिवपूजाया माहात्म्यं परमाद्भुतम् । शृणुयात्कीर्तयेद्वापि स गच्छेत्परमं पदम्

Sa wakas ng pitong kapanganakan, siya’y nagtungo sa kataas-taasang tahanan ni Śambhu. Ang sinumang makarinig—o makapagpahayag man—ng lubhang kamangha-manghang kadakilaan ng pagsamba kay Śiva, siya man ay makaaabot sa sukdulang kalagayan.