Rig Veda 3.49.2: Mandala 3, Sukta 49, Mantra 2

Sukta 3.49

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यं नु नकिः पृतनासु स्वराजं द्विता तरति नृतमं हरिष्ठाम् । इनतमः सत्वभिर्यो ह शूषैः पृथुज्रया अमिनादायुर्दस्योः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.49.2

Transliteration

yáṃ nu nákiḥ pṛ́tanāsu svārā́jaṃ dvitā́ tárati nṛ́tamaṃ haríṣṭhām | inátamaḥ sátvabhir yó ha śū́ṣaiḥ pṛthujráyā aminā́d ā́yur dásyoḥ ||

Translation

Na walang sinumang nakakalamang sa mga labanan, ang nagsasarili, ang pinakamainam na tao, nakaupo sa mga kayumangging kabayo; pinakamapwersa sa kanyang mga kapangyarihan, na sa kanyang mga lakas na mabilis at malawak na pagsalakay ay nagpababa ng buhay ng Dasyu, ang madilim na kalaban.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नु: now/indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• नकिः: no one
• नकिः: कर्तृ (निषेध-कर्ता) / विषय
• Type: Indeclinable
• Root: नकिस् (निपात/सर्वनाम-प्रयोग)

• पृतनासु: in battles
• पृतनासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पृतना (स्त्री)

• स्वराजम्: self-ruling, sovereign
• स्वराजम्: कर्म (यम्-विशेषण) / कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वराज् (प्रातिपदिक; ‘स्व-राज्’)

• द्विता: in two ways; twice; again
• द्विता: —
• Type: Indeclinable
• Root: द्विता (अव्यय) < द्वि

• तरति: crosses, overcomes
• तरति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे)

• नृतमम्: most manly, best of men
• नृतमम्: कर्म (यम्-विशेषण) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: नृतम (प्रातिपदिक; नृ + तम)

• हरिष्ठाम्: the best bay/steed; the most golden/greenish (one)
• हरिष्ठाम्: कर्म (तरति—किं?)
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरिष्ठा (स्त्री; ‘हरि-स्थ’/‘हरि-ष्ठा’ प्रकार)

• इनतमः: most powerful/impetuous
• इनतमः: कर्तृ (यो …) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: इनतम (प्रातिपदिक; इन + तम)

• सत्वभिः: with strengths, with powers
• सत्वभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सत्व (नपुं) / सत्वन् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• शूषैः: with mights, with fierce powers
• शूषैः: करण
• Type: Noun
• Root: शूष (नपुं)

• पृथुज्रया: with broad/strong speed; with wide-rushing force
• पृथुज्रया: करण (अमिनात्—केन?)
• Type: Adjective
• Root: पृथुज्रय (प्रातिपदिक; ‘पृथु’+‘ज्रय’)

• अमिनात्: he damaged, he diminished
• अमिनात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मि (हिंसायाम्/क्षये) उपसर्ग: आ-

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुस् (नपुं)

• दस्योः: of the Dasyu (enemy)
• दस्योः: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दस्यु (पुं)