Rig Veda 3.4.5: Mandala 3, Sukta 4, Mantra 5

Sukta 3.4

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Agni and the ritual powers (hotrāṇi) as functional divinities of the sacrifice

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सप्त होत्राणि मनसा वृणाना इन्वन्तो विश्वं प्रति यन्नृतेन । नृपेशसो विदथेषु प्र जाता अभीमं यज्ञं वि चरन्त पूर्वीः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.4.5

Transliteration

saptá hotrā́ṇi mánasā vṛṇānā́ invánto víśvaṃ práti yánn ṛténa | nṛ-péśaso vidáthēṣu prá jātā́ abhī́mám yajñáṃ ví caranta pūrvī́ḥ ||

Translation

Ang pitong kapangyarihang saserdote, na pumipili sa pamamagitan ng isip, ay itinuturo ang lahat patungo sa Katotohanan habang sila ay sumusunod sa ṛta. Humuhubog sa tao, ipinanganak sa mga pagtitipon, sila ay gumagalaw sa maraming paraan sa palibot ng sakripisyong ito.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (कर्म-सम्बन्धे)
• Type: Adjective/Numeral
• Root: सप्त (प्रातिपदिक)

• होत्राणि: offices/roles of the Hotṛ-priests; priestly functions
• होत्राणि: कर्म (वृणाना इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: होत्र (प्रातिपदिक; √हु ‘यज्/आह्वान’ से)

• मनसा: with the mind; mentally
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• वृणाना: choosing; selecting
• वृणाना: कर्तृ (स्वयं कर्ता-समूह)
• Type: Verb (participle)
• Root: √वृ (वृणोति ‘चुनना/वरण करना’)

• इन्वन्तः: impelling; setting in motion
• इन्वन्तः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √इन्/ईन् (इन्वति ‘प्रेरयति/चलयति’)

• विश्वम्: all; the whole (world/totality)
• विश्वम्: कर्म (इन्वन्तः इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards; in response to
• प्रति: दिशा/सम्बन्ध (गत्यर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• यन्: goes; proceeds
• यन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (याति ‘गच्छति’)

• ऋतेन: by ṛta (cosmic order/truth); with right order
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• नृपेशसः: having manly form/beauty; man-shaped (beings)
• नृपेशसः: कर्तृ (चरन्त इत्यस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: नृ-पेशस् (समास; नृ ‘पुरुष’ + पेशस् ‘रूप/आकृति/शोभा’)

• विदथेषु: in the assemblies; at the ritual gatherings
• विदथेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र

• जाताः: born; arisen
• जाताः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: √जन् (जायते ‘उत्पद्यते’)

• अभीमम्: mighty; formidable
• अभीमम्: विशेषण (कर्म-सम्बन्धे)
• Type: Adjective
• Root: अभीम (प्रातिपदिक; ‘भयङ्कर/प्रबल’ अर्थे)

• यज्ञम्: sacrifice; ritual
• यज्ञम्: कर्म (चरन्त इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)

• वि: apart; widely; in various ways
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि

• चरन्त: they move about; they perform
• चरन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √चर् (चरति ‘चलति/आचरति’)

• पूर्वीः: the former (ways/paths); earlier (ones)
• पूर्वीः: कर्म/अधिकरण (व्याप्ति-अर्थे; ‘पूर्ववत्/पूर्वेषु’ भाव)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)