Rig Veda 1.16.2 — Mandala 1, Sukta 16, Mantra 2

Sukta 1.16

Rishi: Medhātithi Kāṇva

Devata: Indra (with haris as vehicles)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

इमा धाना घृतस्नुवो हरी इहोप वक्षतः । इन्द्रं सुखतमे रथे ॥

Transliteration

imā́ dhānā́ ghṛtasnúvo hárī ihópa vakṣataḥ | índraṃ sukhátame ráthe ||

Translation

These grains, dripping with clarified delight, O two tawny powers, bring here; bring Indra on the most blissful chariot (of the inner journey).

Word by Word

• इमाः: these
• इमाः: Karma (वक्षतः इत्यस्य कर्म)
• Type: Pronoun (Demonstrative)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धानाः: grains (parched grains/offerings)
• धानाः: Karma (इमाः इति विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: धान (प्रातिपदिक; ‘धान्य/भर्जित-धान्य’)

• घृतस्नुवः: ghee-dripping
• घृतस्नुवः: Kartā (वक्षतः इत्यस्य कर्ता—हरी)
• Type: Adjective
• Root: घृतस्नु (प्रातिपदिक; घृत + स्नु ‘to ooze/flow’)

• हरी: the two bay steeds
• हरी: Kartā (वक्षतः—‘you two convey’)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य अश्वौ)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• उप: towards, hither
• उप: (क्रियाविशेषण/उपसर्गः वक्षतः सह)
• Type: Indeclinable (Preverb/Particle)
• Root: उप

• वक्षतः: carry/bring (you two)
• वक्षतः: (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वह् (वहति) + उप (उपवह्) ; वैदिक रूप: वक्षतः

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma (वक्षतः इत्यस्य कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सुखतमे: on the most pleasant
• सुखतमे: Adhikaraṇa (अधिकरण—‘in/on’)
• Type: Adjective (Superlative)
• Root: सुखतम (प्रातिपदिक; सुख + तमप्)

• रथे: chariot
• रथे: Adhikaraṇa (स्थानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)