Rig Veda 1.154.5: Mandala 1, Sukta 154, Mantra 5

Sukta 1.154

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Viṣṇu

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तदस्य प्रियमभि पाथो अश्यां नरो यत्र देवयवो मदन्ति । उरुक्रमस्य स हि बन्धुरित्था विष्णोः पदे परमे मध्व उत्सः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.154.5

Transliteration

tád asya priyám abhí pā́tho aśyāṁ náro yátra devayávo mádanti | uru-krámasya sá hí bándhur itthā́ viṣṇóḥ padé paramé mádhva út्साḥ ||

Translation

May we attain to that dear path where the god-seeking souls rejoice; for this indeed is the true kinship of the Wide-Strider: in Viṣṇu’s highest step is the spring of honeyed delight.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (अश्याम् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/its
• अस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear, beloved
• प्रियम्: Karma (तत् इत्यस्य विशेषणम्; अश्याम् इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: Upapada (दिशा/अभिमुख्ये)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• पाथः: path, course
• पाथः: Karma (अश्याम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पाथस् (प्रातिपदिक)

• अश्याम्: may I attain/reach
• अश्याम्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु; ‘to reach, attain’)

• नरः: men
• नरः: Kartā (मदन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• देवयवः: god-seeking, devout
• देवयवः: Kartā (मदन्ति इत्यस्य; नरः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: देवयु (प्रातिपदिक; ‘देव-यु’ = देवेषु यु/यव ‘devout, god-seeking’)

• मदन्ति: rejoice, are exhilarated
• मदन्ति: Kriyā (उपवाक्ये)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु; ‘to be exhilarated, rejoice’)

• उरुक्रमस्य: of the wide-strider (Viṣṇu)
• उरुक्रमस्य: Sambandha (बन्धुः इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: उरुक्रम (प्रातिपदिक; विष्णोः विशेषणम्)

• सः: he
• सः: Kartā (अस्ति/भवति इत्यर्थे)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha/Emphasis (निपातार्थः)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• बन्धुः: kinsman, relation, connection
• बन्धुः: Pradhāna-nāma (सम्बन्धवाचकः; ‘सः … बन्धुः’)
• Type: Noun
• Root: बन्धु (प्रातिपदिक)

• इत्था: thus, in this manner
• इत्था: Kriyā-viśeṣaṇa (रीतिवाचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (पदे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• पदे: in the step/footprint, in the place
• पदे: Adhikaraṇa (स्थानाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• परमे: highest, supreme
• परमे: Adhikaraṇa (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• मध्वः: of sweetness, of honey (mead)
• मध्वः: Sambandha (उत्सः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• उत्सः: spring, fountain
• उत्सः: Kartā/Pradhāna-nāma (नामवाक्ये; ‘उत्सः’)
• Type: Noun
• Root: उत्स (प्रातिपदिक)