Sarga 50

Verse 1

अथोवाचमहातेजाहरिराजोमहाबलः ।किमियंव्यथितासेनामूढवातेवनौर्जले ।।6.50.1।।

Pagkatapos ay nagsalita ang makapangyarihan at maningning na hari ng mga unggoy: “Bakit nagdurusa ang hukbong ito—na parang bangka sa tubig na itinataboy ng ligaw at nakalilitong hangin?”

Verse 2

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।नत्वंपश्यसिरामंचलक्ष्मणंचमहारथम् ।।6.50.2।।शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ ।शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ।।6.50.3।।

Sa pagkarinig sa mga salita ni Sugrīva, sumagot si Aṅgada—na anak ni Vāli: 'Hindi mo ba nakikita si Rāma, at si Lakṣmaṇa na dakilang mandirigma sa karwahe?'

Verse 3

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।नत्वंपश्यसिरामंचलक्ष्मणंचमहारथम् ।।6.50.2।।शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ ।शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ।।6.50.3।।

Ang parehong magiting na anak ni Daśaratha ay nakahiga doon—natatakpan ng lambat ng mga palaso—ang mga dakilang magkapatid na ito ay nakahandusay sa higaan ng mga sibat, naliligo sa dugo.

Verse 4

अथाब्रवीद्वानरेन्द्रस्सुग्रीवःपुत्रमङ्गदम् ।नानिमित्तमिदंमन्येभवितव्यंभयेनतु ।।6.50.4।।

Pagkaraan ay sinabi ni Sugriva, panginoon ng mga Vanara, sa kanyang anak na si Angada: “Hindi ko iniisip na ang kaguluhang ito’y walang dahilan; tunay na may bagay na dapat katakutan na magaganap.”

Verse 5

विषण्णवदनाह्येतेत्यक्तप्रहरणादिशः ।प्रपलायन्तिहरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ।।6.50.5।।

Ang mga hukbo ng Vānara—lugmok ang mukha sa panghihina ng loob, itinapon ang mga sandata—ay nagtakbuhan sa lahat ng dako, nanlalaki ang mga mata sa takot.

Verse 6

अन्योन्यस्यनलज्जन्तेनिरीक्षन्तिपृष्ठतः ।विप्रकर्षन्तिचान्योन्यंपतितंलङ्घयन्तिच ।।6.50.6।।

Wala silang hiya sa isa’t isa; palagi silang lumilingon sa likuran, hinihila palayo ang isa’t isa, at nilalampasan pa ang mga nabuwal.

Verse 7

एतस्मिन्नन्तरेवीरोगदापाणिर्विभीषणः ।सुग्रीवंवर्धयामासराघवंचनिरैक्षत ।।6.50.7।।

Samantala, ang magiting na si Vibhīṣaṇa, may hawak na pamalo, ay nagpalakas ng loob kay Sugrīva sa mga salitang nakaaaliw, at saka tumingin kay Rāghava (Rāma).

Verse 8

विभीषणंचसुग्रीवोदृष्टवावानरभीषणम् ।ऋक्षराजंमहात्मानंसमीपस्थमुवाचह ।।6.50.8।।

Nang makita ni Sugrīva si Vibhīṣaṇa—na nagdudulot ng pangamba sa mga Vānara—kinausap niya ang dakilang-hiningang hari ng mga oso, si Jāmbavān, na nakatayo sa malapit.

Verse 9

विभीषणोऽयंसम्प्राप्तोयंदृष्टवावानरर्षभाः ।विद्रवन्तिपरितत्रसरावणात्मजशङ्कया ।।6.50.9।।

“Ito si Vibhīṣaṇa na dumating. Sa pagkakita sa kanya, ang mga pangunahing Vānara ay nagsisitakas sa takot, sa pag-aakalang siya’y anak ni Rāvaṇa.”

Verse 10

शीघ्रमेतान् सुसन्त्रस्तान्बहुधाविप्रधावितान् ।पर्यवस्थापयाख्याहिविभीषणमुपस्थितम् ।।6.50.10।।

“Agad mong patigilin ang mga ito—lubhang natatakot at nagkakawatak-watak sa iba’t ibang dako. Pabalikin sila at ipahayag na dumating na rito si Vibhīṣaṇa.”

Verse 11

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तुजाम्बवानृक्षपार्थिवः ।वानरान्सान्त्वयामाससन्निरुध्यप्रधानतः ।।6.50.11।।

Nang masabi ito ni Sugrīva, si Jāmbavān—ang haring-oso—ay pumigil sa mga Vānara at, bilang pinakapangunahin, ay umaliw sa kanila at muling nagpatatag ng loob.

Verse 12

तेनिवृत्ताःपुनःसर्वेवानरास्त्यक्तसम्भ्रमाः ।ऋक्षराजवचश्श्रुत्वातंचदृष्टवाविभीषणम् ।।6.50.12।।

Pagkarinig sa salita ng haring-oso, ang lahat ng Vānara ay muling nagbalik, iniwaksi ang kanilang pagkataranta, at nakita nila si Vibhīṣaṇa.

Verse 13

विभीषणस्तुरामस्यदृष्टवागात्रंशरैश्चितम् ।लक्ष्मणस्यचधर्मात्माबभूवव्यथितस्तदा ।।6.50.13।।

Ngunit si Vibhīṣaṇa, na matuwid ang kalooban, nang makita ang katawan ni Rāma at gayundin ni Lakṣmaṇa na punô ng mga palaso, ay napuno noon ng matinding dalamhati.

Verse 14

जलक्लिन्नेनहस्तेनतयोर्नेत्रेप्रमृज्यच ।शोकसम्पीडितमनारुरोदविललापच ।।6.50.14।।

Binasa niya ng basang kamay ang mga mata nilang dalawa; ang kanyang isip ay dinurog ng pighati, kaya siya’y umiyak at nanaghoy nang malakas.

Verse 15

इमौतौसत्त्वसम्पन्नौविक्रान्तौप्रियसम्युगौ ।इमामवस्थांगमितौराक्षसैःकूटयोधिभिः ।।6.50.15।।

“Ang dalawang ito—puspos ng dangal, matatapang, at minamahal ang pakikidigma—ay dinala sa ganitong kalagayan ng mga Rākṣasa na mapanlinlang at taksil sa pakikipaglaban.”

Verse 16

भ्रातुःपुत्रेणमेतेनदुष्पुत्रेणदुरात्मना ।राक्षस्याजिह्मयाबुध्याचालितावृजुविक्रमौ ।।6.50.16।।

Dahil sa anak na ito ng aking kapatid—na may masamang kaluluwa at isang kahihiyan bilang anak—ang dalawang ito, na tapat sa kanilang kagitingan, ay nalinlang sa pamamagitan ng baluktot na isipan ng isang Rākṣasa.

Verse 17

शरैरिमावलंविद्धौरुधिरेणसमुक्षितौ ।वसुधायामिमौसुप्तौदृश्येतेशल्यकाविव ।।6.50.17।।

Tinusok ng mga palaso sa buong katawan at naliligo sa dugo, ang dalawa ay nakahiga na parang natutulog sa lupa, na mukhang mga porcupino.

Verse 18

ययोर्वीर्यमुपाश्रित्यप्रतिष्ठाकाङ्क्षितामया ।तावुभौदेहनाशायप्रसुप्तौपुरुषर्षभौ ।।6.50.18।।

Sa pag-asa sa kanilang kagitingan ay hinangad ko ang karangalan at katayuan—ang dalawang toro sa mga tao ay nakahiga ngayon na parang natutulog, ang kanilang mga katawan ay malapit nang masira.

Verse 19

जीवन्नद्यविपन्नोऽस्मिनष्टराज्यमनोरथः ।प्राप्तप्रतिज्ञश्चरिपुःसकामोरावणःकृतः ।।6.50.19।।

Bagaman ako’y buhay pa ngayon, ako’y wasak—naglahong parang usok ang aking pag-asang maghari. Ang kaaway kong si Rāvaṇa, sa gawang ito, ay natupad ang kanyang panata at nakamit ang ninanais.

Verse 20

एवंविलपमानंतंपरिष्वज्यविभीषणम् ।सुग्रीवःसत्त्वसम्पन्नोहरिराजोऽब्रवीदिदम् ।।6.50.20।।

Nang si Vibhīṣaṇa ay gayong nananaghoy, niyakap siya ni Sugrīva—ang haring-unggoy na puspos ng tapang—at nagsalita ng ganito.

Verse 21

राज्यंप्राप्स्यसिधर्मज्ञ लङ्कायांनात्रसंशयः ।रावणस्सहपुत्रेणस्वकामंनेहलप्स्यते ।।6.50.21।।

“O nakaaalam ng dharma, tiyak na makakamtan mo ang paghahari sa Laṅkā—walang alinlangan dito. Si Rāvaṇa, kasama ang kanyang mga anak, ay hindi makakamit dito ang kanyang minimithi.”

Verse 22

नरुजापीडितावेतावुभौराघवलक्ष्मणौ ।त्यक्त्वामोहंवधिष्येतेसगणंरावणंरणे ।।6.50.22।।

“Ang dalawang ito—si Rāghava at Lakṣmaṇa—ay hindi tunay na nadaig ng sakit. Pagwawaksi sa pagkahilo, papatayin nila si Rāvaṇa kasama ang kanyang mga hukbo sa labanan.”

Verse 23

तमेवंसान्त्वयित्वातुसमाश्वास्यचराक्षसम् ।सुषेणंश्वशुरंपार्श्वेसुग्रीवस्तमुवाचह ।।6.50.23।।

Sa gayon ay inaliw at pinatibay ni Sugrīva ang rākṣasa, at saka kinausap si Suṣeṇa, ang kanyang nakatatandang kamag-anak na nakatayo sa tabi.

Verse 24

सहशूरैर्हरिगणैर्लब्धसंज्ञावरिन्दमौ ।गच्छत्वंभ्रातरंगृह्यकिष्किन्धांरामलक्ष्मणौ ।।6.50.24।।

Kapag muling nagkamalay ang dalawang tagapagpaamo ng kaaway, isama mo ang mga bayaning pangkat ng mga unggoy at dalhin ang magkapatid na sina Rāma at Lakṣmaṇa patungong Kiṣkindhā.

Verse 25

अहंतुरावणंहत्वासपुत्रंसहबान्धवम् ।मैथिलीमानयिष्यामिशक्रोनष्टामिवश्रियम् ।।6.50.25।।

Ngunit ako, matapos mapatay si Rāvaṇa kasama ang kanyang mga anak at mga kamag-anak, ay ibabalik ko si Maithilī—gaya ni Śakra na muling nabawi ang nawalang kapalaran.

Verse 26

श्रुत्वैतद्वानरेन्द्रस्यसुषेणोवाक्यमब्रवीत् ।दैवासुरंमहद्युद्धमनुभूतंसुदारुणम् ।।6.50.26।।

Ngunit ako, matapos mapatay si Rāvaṇa kasama ang kanyang mga anak at mga kamag-anak, ay ibabalik ko si Maithilī—gaya ni Śakra na muling nabawi ang nawalang kapalaran.

Verse 27

तदास्मदानवाशरसम्स्पर्शकोविदाः ।निजघ्नुश्शस्त्रविदुषश्चादयन्तोमुहुर्मुहुः ।।6.50.27।।

Pagkaraan, ang mga Dānava/Rākṣasa, bihasa sa pagtama sa pamamagitan ng palaso at sandata, ay paulit-ulit na sumalakay—muli’t muli—sa pagtatago at mapanlinlang na galaw laban sa mga mandirigmang maka-sandata na tulad ng mga deva.

Verse 28

तानार्तान्नष्टसंज्ञांश्चगतासूंश्चबृहस्पतिः ।विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ।।6.50.28।।

Si Bṛhaspati ay nagpagaling sa mga nagdurusa—sa mga nawalan ng malay at maging sa mga halos mamatay—sa pamamagitan ng banal na kaalamang may kasamang mga mantra, at sa pamamagitan ng mga gamot na halamang-singaw.

Verse 29

तान्यौषधान्यानयितुंक्षीरोदंयान्तुसागरम् ।जवेनवानराःशीघ्रंसम्पातिपनसादयः ।।6.50.29।।

Upang dalhin ang mga halamang-gamot na iyon, hayaang ang mga vānara—sina Sampāti, Panasa, at iba pa—ay mabilis na magtungo sa Karagatang Gatas sa buong bilis.

Verse 30

हरयस्तुविजानन्तिपार्वतीस्तामहौषधीः ।सञ्जीवकरणींदिव्यांविशल्यांदेवनिर्मिताम् ।।6.50.30।।

Ngunit nalalaman ng mga vānara ang mga dakilang halamang-gamot na isinilang sa kabundukan: ang banal na Sañjīvakaraṇī, ang kamangha-manghang halamang nagbabalik-buhay, at ang Viśalyā, halamang nilikha ng mga deva na nag-aalis ng kirot at humihila palabas ng mga nakabaong palaso at sandata.

Verse 31

चन्द्रश्चनामद्रोणश्चक्षीरोदेसागरोत्तमे ।अमृतंयत्रमथितंतत्रतेपरमौषधी ।।6.50.31।।

Sa Karagatang Gatas—pinakamainam sa mga dagat, kung saan minsang hinurno ang amṛta—may mga bundok na tinatawag na Candra at Droṇa; doon matatagpuan ang mga kataas-taasang halamang-gamot na yaon.

Verse 32

तौतत्रविहितेदेवैःपर्वतौमहोदधौ ।अयंवायुसुतोराजन् हनूमांस्तत्रगच्छतु ।।6.50.32।।

Ang dalawang bundok na iyon ay inilagay roon sa dakilang karagatan ng mga deva. O Hari, hayaang si Hanūmān, anak ni Vāyu, ang magtungo roon.

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरेवायुर्मेगांश्चापिसविद्युतः ।पर्यस्यसागरेतोयंकम्पयननिवमेदिनीम् ।।6.50.33।।

Samantala, bumangon ang hangin; nagtipon ang mga ulap na may kidlat, at ang tubig ng dagat ay nag-alsabalutan, na wari’y nanginginig ang mismong daigdig.

Verse 34

महतापक्षवातेनसर्ववदीपमहाद्रुमाः ।निपेतुर्भग्नविटपाःसलिलेलवणाम्भसि ।।6.50.34।।

Sa malakas na hangin na ginising ng paghampas ng mga pakpak, ang malalaking punò sa pulo—naputol ang mga sanga—ay nagbagsakan sa maalat na tubig-dagat.

Verse 35

अभवन् पन्नगास्त्रस्ताभोगिनस्तत्रवासिनः ।शीघ्रंसर्वाणियादांसिजग्मुश्चलवणार्णवम् ।।6.50.35।।

Nanginig sa takot ang mga ahas at iba pang nilalang na paikot ang katawan na naninirahan doon; at ang lahat ng mga nilalang sa tubig ay dagling tumakas patungo sa maalat na dagat.

Verse 36

ततोमुहूर्तार्गरुडंवैनतेयंमहाबलम् ।वानराददृशुःसर्वेज्वलन्तमिवपावकम् ।।6.50.36।।

At pagdaka, nakita ng lahat ng mga Vanara ang makapangyarihang Garuda—anak ni Vinata—na nagniningas na wari’y apoy.

Verse 37

तमागतमभिप्रेक्ष्यनागास्तेसम्प्रदुद्रुवुः ।यैस्तौसत्पुरुषौबद्धौशरभूतैर्महाबलौ ।।6.50.37।।

Nang makita nilang dumarating siya, nagtakbuhan ang mga ahas—yaong mismong, na naging mga palaso, ay gumapos sa dalawang marangal at makapangyarihang lalaki.

Verse 38

ततस्सुपर्णःकाकुत्स्थौस्पृष्टवाप्रत्यभिनदनितः ।विममर्शचपाणिभ्यांमुखेचन्द्रसमप्रभे ।।6.50.38।।

Pagkaraan, si Suparṇa (Garuḍa), matapos hipuin at parangalan ang dalawang supling ng angkang Kakutstha, marahang pinunasan ng kaniyang mga kamay ang kanilang mga mukhang kasingliwanag ng buwan.

Verse 39

वैनतेयेनसम्स्पृष्टास्तयोःसम्रुरुहुर्व्रणाः ।सुवर्णेचतनूस्निग्धेतयोराशुबभूवतुः ।।6.50.39।।

Nang mahaplos ni Vainateya (Garuḍa), agad na nagsara ang kanilang mga sugat; at ang kanilang mga katawan ay mabilis na naging makinis at maningning na tila ginto.

Verse 40

तेजोवीर्यंबलंचौजउत्साहश्चमहागुणाः ।प्रदर्शनंचबुद्धिश्चस्मृतिश्चद्विगुणंतयोः ।।6.50.40।।

Ang kanilang ningning, kabayanihan, lakas, sigla, tapang, at mararangal na katangian ay lalo pang sumikat; at ang kanilang talino at alaala ay naging doble rin.

Verse 41

तावुत्थाप्यमहातेजागरुडोवासवोपमौ ।उभौतौसस्वजेहृष्टोरामश्चैनमुवाचह ।।6.50.41।।

Pagkatapos, ang maningning na Garuḍa ay itinindig ang dalawang prinsipe na kasingningning ni Vāsava (Indra); sa galak ay niyakap niya silang dalawa, at nagsalita si Rāma sa kaniya.

Verse 42

भवत्प्रसादाद् व्यसनंरावणिप्रभवंमहत् ।आवामिहव्यतिक्रान्तौपूर्ववद् बलिनौकृतौ ।।6.50.42।।

“Sa iyong mapagpalang biyaya, nalampasan namin dito ang malaking kapahamakaang nagmula sa anak ni Rāvaṇa, at naibalik kami sa dating lakas.”

Verse 43

यथातातंदशरथंयथाऽजंचपितामहम् ।तथाभवन्तमासाद्यहृदयंमेप्रसीदति ।।6.50.43।।

Gaya ng pagharap ko sa aking amang si Daśaratha at sa aking lolo na si Aja na nagdudulot ng kapayapaan—gayundin, sa pagdating ko sa iyo, ang aking puso’y napapawi at nagiging payapa at masaya.

Verse 44

कोभवान्रूपसम्पन्नोदिव्यस्रगनुलेपनः ।वसानोविरजेवस्त्रदिव्याभरणभूषितः ।।6.50.44।।

Sino ka—napakagandang anyo, may makalangit na mga kuwintas na bulaklak at mga pabango, nakasuot ng walang dungis na kasuotan at pinalamutian ng banal na mga hiyas?

Verse 45

तमुवाचमहातेजावैनतेयोमहाबलः ।पतत्त्रिराजःप्रीतात्माहर्षपर्याकुलेक्षणः ।।6.50.45।।

Pagkaraan, nagsalita sa kanya si Vainateya (Garuḍa)—ang maningning at makapangyarihang hari ng mga ibon—na ang puso’y nag-uumapaw sa galak at ang mga mata’y nanginginig sa luha ng tuwa.

Verse 46

अहंसखातेकाकुत्स्थ प्रियःप्राणोबहिश्चरः ।गरुत्मानिहसम्प्राप्तोयुवयोःसाह्यकारणात् ।।6.50.46।।

O Kakutstha, ako’y kaibigan mo—minamahal na gaya ng mismong hininga ng buhay na lumalabas at gumagalaw. Ako si Garutmān; naparito ako upang tumulong sa inyong dalawa.

Verse 47

असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः ।सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ।।6.50.47।।नेमंमोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् ।मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितंक्रूरकर्मणा ।।6.50.48।।

Kahit ang makapangyarihang mga Asura, kahit ang napakalalakas na mandirigmang Vānara, at maging ang mga Deva kasama ng mga Gandharva—kahit pangunahan pa ni Śatakratu (Indra)—(ay mahihirapang harapin ang ganitong pagkakagapos).

Verse 48

असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः ।सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ।।6.50.47।।नेमंमोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् ।मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितंक्रूरकर्मणा ।।6.50.48।।

Hindi nila magagawang palayain ang sinuman sa napakabangis na gapos ng mga palaso—na nilikha ni Indrajit, ang malupit ang gawa, sa kapangyarihan ng māyā.

Verse 49

एतेनागाःकाद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्राविषोल्बणाः ।रक्षोमायाप्रभावेणशराभूत्वास्त्वदाश्रिताः ।।6.50.49।।

Ito’y mga Nāga, ang mga Kādraveya—matutulis ang pangil at lubhang makamandag. Sa bisa ng rakṣasa-māyā, naging mga palaso sila at kumapit sa iyo.

Verse 50

सभाग्यश्चासिधर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्रासमरेरिपुघातिना ।।6.50.50।।

Mapalad ka, O Rāma, na nakaaalam ng dharma, na ang iyong tapang ay nakaugat sa katotohanan—sapagkat kasama mo ang iyong kapatid na si Lakṣmaṇa, mamamatay ng kaaway sa digmaan.

Verse 51

इमंश्रुत्वातुवृत्तान्तंत्वरमाणोऽहमागतः ।सहसायुवयोःस्नेहात्सखित्वमनुपालयन् ।।6.50.51।।

Nang marinig ko ang balitang ito, nagmadali akong dumating agad; dahil sa pagmamahal sa inyong dalawa, iningatan ko ang aming pagkakaibigan.

Verse 52

मोक्षितौचमहाघोरादस्मात्सायकबन्धनात् ।अप्रमादश्चकर्तव्योयुवाभ्यांनित्यमेवच ।।6.50.52।।

Kayong dalawa ay palalayain mula sa pinakakakilabot na pagkagapos na ito ng mga palasong gaya ng ahas. At lagi kayong maging mapagmatyag—huwag kailanman magpabaya.

Verse 53

प्रकृत्याराक्षसाःसर्वेसङ्ग्रामेकूटयोधिनः ।शूराणांशुद्धभावानांभवतामरार्जवंबलम् ।।6.50.53।।

Sa likas na ugali, ang lahat ng Rākṣasa ay mandaraya sa digmaan. Ngunit para sa inyo—mga bayani na dalisay ang layon—ang tuwid na asal (ārjava) mismo ang lakas.

Verse 54

तन्नविश्वसनीयंवोराक्षसानांरणाजिरे ।एतेनैवोपमानेननित्यंजिह्माहिराक्षसाः ।।6.50.54।।

Kaya sa larangan ng digmaan, huwag kayong magtiwala sa mga Rākṣasa. Sa karanasang ito mismo, nalalaman na ang mga Rākṣasa ay laging mapanlinlang.

Verse 55

एवमुक्त्वातदारामंसुपर्णस्सुमहाबलः ।परिष्वज्यचसुहृत्स्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ।।6.50.55।।

Pagkasabi nito, ang makapangyarihang Suparṇa ay niyakap si Rāma nang may malalim na pagmamahal ng isang kaibigang tapat, at saka naghandang magpaalam.

Verse 56

सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपिवत्सल ।अभ्यनुज्ञातुमिच्छामिगमिष्यामियथामतम् ।।6.50.56।।

Kaibigang Rāghava—nakaaalam ng dharma, at mahabagin maging sa mga kaaway—nagnanais akong magpaalam; ako’y aalis ayon sa nararapat.

Verse 57

नचकौतूहलंकार्यंसखित्वंप्रतिराघव ।कृतकर्मारणेवीर सखित्वंप्रतिवेत्स्यसि ।।6.50.57।।

At, Rāghava, huwag kang mag-usisa tungkol sa pagkakaibigang ito; O bayani, kapag natapos mo ang iyong gawain sa digmaan, ganap mo itong mauunawaan.

Verse 58

बालवृद्धावशेषांतुकृत्वालङ्कांशरोर्मिभिः ।रावणंचरिपुंहत्वासीतांत्वंसमुलप्स्यते ।।6.50.58।।

Sa alon-alon na bugso ng iyong mga palaso, iiwan mong ang Laṅkā ay tanging mga bata at matatanda na lamang; at pagkapatay mo sa kaaway na si Rāvaṇa, muli mong makakamtan si Sītā.

Verse 59

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

Pagkasabi ng mga salitang ito, ang Suparṇa na mabilis ang hakbang ay inalis ang kirot ni Rāma sa gitna ng mga naninirahan sa gubat. Pagkaraan, ang makapangyarihan ay umikot sa kanya bilang paggalang, muling niyakap siya, at lumisan sa himpapawid na parang hangin.

Verse 59

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

Pagkasabi ng mga salitang ito, ang Suparṇa na mabilis ang hakbang ay inalis ang kirot ni Rāma sa gitna ng mga naninirahan sa gubat. Pagkaraan, ang makapangyarihan ay umikot sa kanya bilang paggalang, muling niyakap siya, at lumisan sa himpapawid na parang hangin.

Verse 60

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

Nang makita ng mga pinuno ng mga vānaras na ang dalawang Rāghava ay wala na sa pagdurusa, sila’y umungal na parang mga leon at iwinasiwas ang kanilang mga buntot sa galak.

Verse 61

विरुजौराघवौदृष्टवाततोवानरयूथपाः ।सिंहनादांस्तदानेदुर्लङ्गूलंन्दुधुवुस्तदा ।।6.50.61।।

Nang makita ng mga pinuno ng mga vānaras na ang dalawang Rāghava ay wala na sa pagdurusa, sila’y umungal na parang mga leon at iwinasiwas ang kanilang mga buntot sa galak.

Verse 62

ततोभेरीस्समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यनादयन् ।दध्मुश्शङ्खान्सम्प्रहृष्टाःक्षेवलन्त्यपियथापुरम् ।।6.50.62।।

Pagkaraan, kanilang hinampas ang mga tambol na bherī at pinatunog ang mga mṛdaṅga; sa galak, hinipan nila ang mga kabibe at muling nagsayaw at lumukso gaya ng dati.

Verse 63

आस्फोट्याःस्पोट्यविक्रान्ताःवानराःनगयोधिनः ।द्रुमानुत्पट्यविविधांस्तस्थुश्शतसहस्रशः ।।6.50.63।।

Ang mga Vānara—mga mandirigmang nakikipaglaban gamit ang mga nabunot na punò—nagpitik ng mga daliri at ipinamalas ang matapang na lakas; binunot nila ang sari-saring punò at tumindig doon nang daan-daang libo.

Verse 64

विसृजन्तोमहानादांस्त्रासयन्तोनिशाचरान् ।लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर्युद्धकामाःप्लवङ्गमाः ।।6.50.64।।

Nagpapakawala ng malalakas na sigaw at nagdudulot ng sindak sa mga Rākṣasang gumagala sa gabi, ang mga Vānara na sabik sa digmaan ay sumulong at narating ang mga tarangkahan ng Laṅkā.

Verse 65

तेषांसुखीमस्तुमुलोनिनादोबभूवशाखामृगयूथपानाम् ।क्षयेनिदाघस्ययथाघनानांनादस्सुभीमोनदतांनिशीथे ।।6.50.65।।

At noon, sumiklab ang magulong alingawngaw ng mga pinunò ng mga pangkat na naninirahan sa mga punò—nakapangingilabot na parang kulog ng mga ulap sa pagwawakas ng matinding tag-init, at mabagsik na umuugong sa kalaliman ng hatinggabi.