Adhyaya 53

Verse 1

सुकलोवाच । एवं धर्मं श्रुतं पूर्वं पुराणेषु तदा मया । पतिहीना कथं भोगं करिष्ये पापनिश्चया

Sinabi ni Sukalā: “Ganito ko noon narinig ang dharma sa mga Purāṇa. Ngunit kung wala akong asawa, paano ko pa tatamasahin ang mga layaw sa daigdig—kung ako’y nakapasiya na sa kasalanan?”

Verse 2

कांतेन तु विना तेन जीवं काये न धारये । विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा परं धर्मं पतिव्रतमनुत्तमम्

“Kung wala ang minamahal kong asawa, hindi ko mapananatili ang buhay sa aking katawan.” Sinabi ni Viṣṇu: Pagkasabi niya nito, ipinahayag niya ang pinakamataas na dharma—ang walang kapantay na panatang pativratā, ang wagas na katapatan sa asawa.

Verse 3

तास्तु सख्यो वरा नार्यो हर्षेण महतान्विताः । श्रुत्वा धर्मं परं पुण्यं नारीणां गतिदायकम्

Ang mga mararangal na babae—ang kanyang mga kasama—ay napuspos ng dakilang galak; sapagkat narinig nila ang pinakamataas at banal na dharma, yaong nagbibigay sa kababaihan ng kanilang tunay na landas at hantungan.

Verse 4

स्तुवंति तां महाभागां सुकलां धर्मवत्सलाम् । ब्राह्मणाश्च सुराः सर्वे पुण्यस्त्रियो नरोत्तम

O pinakamainam sa mga lalaki, pinupuri ng mga brāhmaṇa at ng lahat ng mga diyos, kasama ng mga banal na babae, ang lubhang mapalad na si Sukalā—yaong umiibig sa dharma at tapat sa katuwiran.

Verse 5

तस्या ध्यानं प्रकुर्वंति पतिकामप्रभावतः । अत्यर्थं दृढतामिंद्र सुःविचिंत्य सुरेश्वरः

Sa lakas ng pagnanais niya sa asawa, sila’y nagmumuni-muni sa kanya; at ikaw, O Indra, Panginoon ng mga deva, matapos magnilay nang mabuti, iginawad mo sa kanya ang isang di-matitinag na katatagan.

Verse 6

सुकलायाः परं भावं सुविचार्यामरेश्वरः । चालये धैर्यमस्याश्च पतिस्नेहं न संशयः

Matapos pag-isipang mabuti ang pinakaloob na likas ni Sukalā, naisip ng Panginoon ng mga deva (Indra): “Yayanigin ko rin ang kanyang katatagan—walang alinlangan sa pag-ibig niya sa asawa.”

Verse 7

सस्मार मन्मथं देवं त्वरमाणः सुराधिपः । पुष्पचापं स संगृह्य मीनकेतुः समागतः

Nagmamadali, inalaala at tinawag ng panginoon ng mga deva ang diyos na Manmatha. Hawak ang kanyang busog na bulaklak, dumating si Mīnaketu (Manmatha) doon.

Verse 8

प्रियया च तया युक्तो रत्या दृष्टमहाबलः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा सहस्राक्षमुवाच सः

Nang makita niya ang makapangyarihan, na kasama ang minamahal na si Ratī, siya’y nagbuklod ng mga palad sa paggalang at nagsalita kay Sahasrākṣa (Indra).

Verse 9

कस्मादहं त्वया नाथ अधुना संस्मृतो विभो । आदेशो दीयतां मेद्य सर्वभावेन मानद

O Panginoon, bakit mo ako ngayon lamang inalaala, O laganap sa lahat? Ipagkaloob mo sa akin ang iyong utos sa araw na ito, O tagapagkaloob ng dangal, nang buong kalooban.

Verse 10

इंद्र उवाच । सुकलेयं महाभागा पतिव्रतपरायणा । शृणुष्व कामदेव त्वं कुरु साहाय्यमुत्तमम्

Wika ni Indra: “Si Sukaleyā ay lubhang mapalad, ganap na nakatuon sa panatang katapatan sa asawa. Dinggin mo ako, O Kāmadeva—ipagkaloob mo ang iyong pinakamainam na tulong.”

Verse 11

निष्कर्षय महाभागां सुकलां पुण्यमंगलाम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शक्रस्य तमथाब्रवीत्

“Ilabas mo ang lubhang mapalad na si Sukalā, banal at mapagpala.” Nang marinig niya ang mga salitang iyon ni Śakra (Indra), saka siya sumagot sa kanya.

Verse 12

एवमस्तु सहस्राक्ष करिष्यामि न संशयः । साहाय्यं देवदेवेश तव कौतुककारणात्

“Mangyari nawa, O may sanlibong mata. Gagawin ko ito—walang alinlangan. O Panginoon ng mga diyos, iaalay ko ang aking tulong, dahil sa iyong pagnanais na masaksihan ang kababalaghan.”

Verse 13

एवमुक्त्वा महातेजाः कंदर्पो मुनिदुर्जयः । देवाञ्जेतुं समर्थोऽहं समुनीनृषिसत्तमान्

Pagkasabi nito, ang maningning na si Kandarpa—di matatalo kahit ng mga muni—ay nagpahayag: “Kaya kong daigin ang mga diyos, kasama ang mga pantas; O pinakadakila sa mga ṛṣi.”

Verse 14

किं पुनः कामिनीं देव यस्या अंगे न वै बलम् । कामिनीनामहं देव अंगेषु निवसाम्यहम्

“Lalo pa nga ang isang babaeng nilamon ng pagnanasa, O Panginoon, na sa kanyang mga sangkap ay wala ngang lakas. O Panginoon, ako’y nananahan sa mga sangkap ng mga babaeng mapagmahal.”

Verse 15

भाले कुचेषु नेत्रेषु कचाग्रेषु च सर्वदा । नाभौ कट्यां पृष्ठदेशे जघने योनिमंडले

Lagi—sa noo, sa mga dibdib, sa mga mata, at sa dulo ng mga hibla ng buhok; sa pusod, sa baywang, sa bahagi ng likod, sa puwitan, at sa bilog ng yoni (bahaging ari).

Verse 16

अधरे दंतभागेषु कक्षायां हि न संशयः । अंगेष्वेवं प्रत्यंगेषु सर्वत्र निवसाम्यहम्

Sa ibabang labi, sa mga bahagi ng ngipin, at sa kilikili—tunay, walang alinlangan—gayon sa mga sangkap at maliliit na sangkap ng katawan, nananahan ako sa lahat ng dako.

Verse 17

नारी मम गृहं देव सदा तत्र वसाम्यहम् । तत्रस्थः पुरुषान्सर्वान्मारयामि न संशयः

“O Panginoon, ang babae ang aking tahanan; lagi akong nananahan doon. Nakatindig doon, pinapatay ko ang lahat ng lalaki—walang alinlangan dito.”

Verse 18

स्वभावेनाबलादेव संतप्ता मम मार्गणैः । पितरं मातरं दृष्ट्वा अन्यं स्वजनबांधवम्

Sa likas na kalagayan siya’y walang magawa; tunay, pinahihirapan ng aking mga palaso. Nang makita niya ang ama, ang ina, at ang iba pang kamag-anak at kaanak...

Verse 19

सुरूपं सगुणं देव मम बाणा हता सती । चलते नात्र संदेहो विपाकं नैव चिंतयेत्

O Panginoon, tinamaan ng aking palaso ang banal na babaeng yaon—maganda ang anyo at hitik sa kabutihan. Siya’y tunay na kumikilos; walang alinlangan. Huwag pag-alalahanin ang huling bunga ng gawaing ito.

Verse 20

योनिः स्पंदेत नारीणां स्तनाग्रौ च सुरेश्वर । नास्ति धैर्यं सुरेशान सुकलां नाशयाम्यहम्

“O Panginoon ng mga diyos, kumikibot ang sinapupunan ng mga babae, pati ang dulo ng kanilang dibdib; walang katatagan, O hari ng mga deva—wawasakin ko si Sukalā.”

Verse 21

इंद्र उवाच । पुरुषोहं भविष्यामि रूपवान्गुणवान्धनी । कौतुकार्थमिमां नारीं चालयामि मनोभव

Sinabi ni Indra: “Magiging lalaki ako—marikit, may kabutihang-asal, at mayaman. Sa libangan lamang, yayanigin ko ang loob ng babaeng ito, O Manobhava (Kāma).”

Verse 22

नैव कामान्न संत्रासान्न वा लोभान्न कारणात् । न वै मोहान्न वै क्रोधात्सत्यं सत्यं रतिप्रिय

Hindi dahil sa pagnanasa, hindi dahil sa takot, hindi dahil sa kasakiman, ni dahil sa anumang lihim na layon; hindi dahil sa pagkalito, ni dahil sa galit—ito ang katotohanan, ang katotohanan, O minamahal ng ligaya.

Verse 23

कथं मे दृश्यते तस्या महत्सत्यं पतिव्रतम् । निष्कर्षिष्य इतो गत्वा भवन्मोहोत्र कारणम्

Paano ko masisilayan ang kanyang dakilang katotohanan at wagas na pagiging tapat sa asawa? Mula rito’y aalis ako, at ilalantad ko ang mismong sanhi ng iyong pagkalito sa bagay na ito.

Verse 24

एवं कामं च संदिश्य जगाम सुरराट्स्वयम् । आत्मविकृतिसंभूतो रूपवान्गुणवान्स्वयम्

Sa gayon, matapos tagubilinan si Kāma, ang hari ng mga deva ay umalis sa sariling pasya. Mula sa pagbabago ng kanyang sariling pagkatao siya’y sumilang—marikit at puspos ng mga katangian.

Verse 25

सर्वाभरणशोभांगः सर्वभोगसमन्वितः । भोगलीलासमाकीर्णः सर्वदौदार्यसंयुतः

Nagniningning ang kaniyang mga sangkap sa lahat ng uri ng hiyas; taglay niya ang bawat kaluguran. Nalulubog sa mapaglarong ligaya, siya’y may di-nauubos na pagkakawanggawa.

Verse 26

यत्र सा तिष्ठते देवी कृकलस्य प्रिया नृप । आत्मलीलां स्वरूपं च गुणं भावं प्रदर्शयेत्

O hari, saanman manahan ang Diyosa—minamahal ni Kṛkala—ipinapahayag niya ang sariling banal na līlā, ang tunay na anyo, ang mga katangian, at ang kaloob-loobang damdamin.

Verse 27

नैव पश्यति सा तं तु पुरुषं रूपसंपदम् । यत्रयत्र व्रजेत्सा हि तत्र तां पश्यते नृप

Hindi niya kailanman nakikita ang lalaking yaon na hitik sa kagandahan; bagkus, saanman siya magtungo, doon siya nakikita ng lalaki, O hari.

Verse 28

साभिलाषेण मनसा तामेवं परिपश्यति । कामचेष्टां सहस्राक्षोऽदर्शयत्सर्वभावकैः

Sa pusong hitik sa pagnanasa, minamasdan niya siya nang gayon; at ang libong-mata (Indra) ay nagpakita ng mga kilos ng pag-ibig, na inihahayag ang sari-saring damdamin.

Verse 29

चतुष्पथे पथे तीर्थे यत्र देवी प्रयाति सा । तत्रतत्र सहस्राक्षस्तामेव परिपश्यति

Sa sangandaan ng apat na daan, sa landas, at sa mga banal na tawiran—saanman magtungo ang Diyosa—doon at doon lamang siya tinititigan ng libong-mata (Indra).

Verse 30

इंद्रेण प्रेषिता दूती सुकलां प्रति सा गता । सुकलां सुमहाभागां प्रत्युवाच प्रहस्य वै

Inutusan ni Indra, ang babaeng sugo’y nagtungo kay Sukalā; at nakangiti, kinausap niya ang lubhang mapalad na si Sukalā.

Verse 31

अहो सत्यमहोधैर्यमहो कांतिरहो क्षमा । अस्या रूपेण संसारे नास्ति नारी वरानना

Ay! Kay tapat, kay tatag ng loob, kay ningning, kay haba ng pasensya! Sa buong daigdig, wala nang babaeng kasingganda ng anyo niya, O marikit ang mukha.

Verse 32

का त्वं भवसि कल्याणि कस्य भार्या भविष्यसि । यस्य त्वं सगुणा भार्या स धन्यः पुण्यभाग्भुवि

“Sino ka, O mapalad na ginang? Kaninong asawa ka magiging? Yaong magiging asawa mo—puspos ng mga kabutihan—tunay na pinagpala at may dakilang punya sa lupa.”

Verse 33

तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा तामुवाच मनस्विनी । वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धर्मात्मा सत्यवत्सलः

Nang marinig ang kanyang mga salita, nagsalita sa kanya ang matatag na ginang: “Siya’y isinilang sa angkang vaiśya—matuwid ang kalooban at tapat sa katotohanan.”

Verse 34

तस्याहं हि प्रिया भार्या सत्यसंधस्य धीमतः । कृकलस्यापि वैश्यस्य सत्यमेव वदामि ते

Ako nga ang minamahal na asawa ng marunong at panatang-tapat na lalaking iyon—si Kṛkala na Vaiśya. Wala akong sinasabi sa iyo kundi ang katotohanan.

Verse 35

मम भर्ता स धर्मात्मा तीर्थयात्रां गतः सुधीः । तस्मिन्गते महाभागे मम भर्तरि संप्रति

Ang aking asawa—matuwid ang loob at marunong—ay umalis sa paglalakbay-dambana sa mga banal na tīrtha. Ngayon, yamang ang mapalad kong asawa ay pumanaw na sa paglalakbay, sa sandaling ito…

Verse 36

अतिक्रांताः शृणुष्व त्वं त्रयश्चैवापि वत्सराः । ततोहं दुःखिता जाता विना तेन महात्मना

Makinig ka: lumipas ang tatlong buong taon. Pagkaraan niyon, nang wala ang dakilang-loob na iyon, ako’y nilamon ng matinding dalamhati.

Verse 37

एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तांतमेव ते । भवती पृच्छते मां का भविष्यति वदस्व मे

Ang lahat ng ito—ang salaysay ng aking sariling buhay—ay ganap ko nang naipahayag sa iyo. Ngayon tinatanong mo ako, ‘Sino ang magiging siya sa hinaharap?’ Sabihin mo sa akin.

Verse 38

सुकलाया वचः श्रुत्वा दूत्या आभाषितं पुनः । मामेवं पृच्छसे भद्रे तत्ते सर्वं वदाम्यहम्

Nang marinig ang mga salita ni Sukalā, muling nagsalita ang babaeng sugo: “O mahal na giliw, yamang tinatanong mo ako nang ganito, sasabihin ko sa iyo ang lahat.”

Verse 39

अहं तवांतिकं प्राप्ता कार्यार्थं वरवर्णिनि । श्रूयतामभिधास्यामि श्रुत्वा चैवाव धार्यताम्

O ginang na maputi at marikit, lumapit ako sa iyo dahil sa isang layunin. Makinig ka: aking ipahahayag; at pagkarinig mo, ingatan mo ito sa iyong puso.

Verse 40

गतस्ते निर्घृणो भर्ता त्वां त्यक्त्वा तु वरानने । किं करिष्यसि तेनापि प्रियाघातकरेण च

Umalis na ang iyong asawang walang-awa, iniwan ka, O marikit ang mukha. Ano pa ang magagawa mo sa kanya—sa pumipinsala sa minamahal?

Verse 41

यस्त्वां त्यक्त्वा गतः पापी साध्व्याचारसमन्विताम् । किं वा स ते गतो बाले तत्र जीवति वै मृतः

Ang makasalanang iyon na umalis at iniwan ka—bagaman taglay mo ang asal ng isang banal na babae—saan siya nagtungo, O dalagita? Nabubuhay ba siya roon, o tunay nang namatay?

Verse 42

किं करिष्यति तेनैवं भवती खिद्यते वृथा । कस्मान्नाशयते चांगं दिव्यं हेमसमप्रभम्

Ano ang matatamo sa ganyan? Sa ganitong paraan, ikaw ay nagdadalamhati nang walang saysay. Bakit hindi niya winawasak ang banal na katawan, na kumikislap na parang ginto?

Verse 43

बाल्ये वयसि संप्राप्ते मानवो न च विंदति । एकं सुखं महाभागे बालक्रीडां विना शुभे

Kapag dumating ang yugto ng pagkabata, ang tao’y wala nang ibang natatagpuang ligaya. O mapalad, O mabuting ginang—iisa lamang ang saya: ang larong pambata.

Verse 44

वार्द्धके दुःखसंप्राप्तिर्जरा कायं प्रहिंसयेत् । तारुण्ये भुज्यते भोगः सुखात्सर्वो वरानने

Sa katandaan, dumarating ang pagdurusa; ang pagkupas ng lakas ay sumasakit at sumisira sa katawan. Sa kabataan, tinatamasa ang mga kaligayahan; kaya, O marikit ang mukha, ang lahat ay naghahangad ng ligaya.

Verse 45

यावत्तिष्ठति तारुण्यं तावद्भुंजंति मानवाः । सुखभोगादिकं सर्वं स्वेच्छया रमते नरः

Hangga’t nananatili ang kabataan, patuloy na nagpapakalugod ang mga tao; at ang lalaki, ayon sa sariling kalooban, ay nagagalak sa lahat ng uri ng ligaya at pag-enjoy.

Verse 46

यावत्तिष्ठति तारुण्यं तावद्भोगान्प्रभुंजते । वयस्यपि गते भद्रे तारुण्ये किं करिष्यति

Hangga’t nananatili ang kabataan, tinatamasa ang mga kaluguran. Ngunit pagdating ng katandaan, mahal ko—ano pa ang magagawa ng kabataan noon?

Verse 47

संप्राप्ते वार्द्धके देवि किंचित्कार्यं न सिध्यति । स्थविरश्चिंतयेन्नित्यं सुखकार्यं न गच्छति

O Diyosa, kapag dumating na ang katandaan, halos walang gawain ang nagtatagumpay. Ang matanda’y laging nababalisa at hindi na lumalakad tungo sa magaan at kaaya-ayang pamumuhay.

Verse 48

वयस्यपि गते बाले क्रियते सेतुबंधनम् । तादृशोयं भवेत्कायस्तारुण्ये तु गते शुभे

Kahit lumipas na ang pagkabata, maaari pa ring magtayo ng tulay; gayon din, kapag lumipas na ang mapalad na kabataan, ang katawan ay nagiging tulad niyon—hindi na gaya ng dati ang lakas at sigla.

Verse 49

तस्माद्भुंक्ष्व सुखेनापि पिबस्व मधुमाधवीम् । कामाबाणा दहंत्यंगं तवेमे चारुलोचने

Kaya kumain ka nang payapa, at inumin mo ang pulot-tamis na alak na Mādhavī. O may magagandang mata, sinusunog ng mga palaso ng pagnanasa ang iyong katawan.

Verse 50

अयमेकः समायातः पुरुषो रूपवान्गुणी । अयं हि पुरुषव्याघ्रः सर्वज्ञो गुणवान्धनी

Ang lalaking ito lamang ang dumating dito—marikit at may kabutihang-asal. Tunay, siya’y tigre sa mga tao: lubos na nakaaalam, puspos ng mabubuting katangian, at mayaman.

Verse 51

तवार्थे नित्यसंयुक्तः स्नेहेन वरवर्णिनि । सुकलोवाच । बाल्यं नास्त्यपि जीवस्य तारुण्यं नास्ति जीविते

Para sa iyong kapakanan, O marikit ang kutis, ako’y laging nakaugnay sa iyo dahil sa pag-ibig. Wika ni Sukala: Sa buhay ng nilalang, halos wala ang pagkabata; at ang kabataan man ay bahagya ring masumpungan sa pag-iral.

Verse 52

वृद्धत्वं नास्ति चैवास्य स्वयंसिद्धः सुसिद्धिदः । अमरो निर्जरो व्यापी सुसिद्धः सर्ववित्तमः

Sa Kanya, wala ni katiting na katandaan. Siya’y ganap sa Kanyang sarili at tagapagkaloob ng ganap na katuparan. Walang-kamatayan, di-naluluma, laganap sa lahat—ganap na ganap Siya, at siyang kataas-taasang nakaaalam ng lahat.

Verse 53

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । त्रिपंचाशत्तमोऽध्यायः

Sa gayon, sa kagalang-galang na Padma Purāṇa, sa Bhūmi-khaṇḍa, sa salaysay tungkol kay Vena, sa kasaysayan ni Sukalā—dito nagtatapos ang ikalimampu’t ikatlong kabanata.

Verse 54

यथा वार्द्धकिना कायस्तथा सूत्रेण मंदिरम् । अनेककाष्ठसंघातैर्नाना दारुसमुच्चयैः

Kung paanong ang karpintero’y humuhubog ng anyo mula sa sangkap, gayon din ang templo’y itinatayo ayon sa panukat na tali; mula sa maraming tipon ng kahoy—mga bunton ng sari-saring tabla at troso.

Verse 55

मृत्तिकयोदकेनापि समंतात्परिणामयेत् । लिपितं लेपकैः काष्ठं चित्रं भवति चित्रकैः

Kahit sa payak na putik at tubig, mahuhubog ang anyo sa paligid; ang kahoy na pinapahiran ng palitada ng mga tagapahid ay nagiging larawan sa kamay ng mga pintor.

Verse 56

प्रथमं रूपमायाति गृहं सूत्रेण सूत्रितम् । पुष्णंति च स्वयं तत्तु लेपनाद्वै दिने दिने

Una, ang bahay ay nagkakabuo, iginuguhit sa panukat na pisi; at pagkaraan, sila rin ang nag-iingat dito—tunay nga—sa araw-araw na pagpapalitada.

Verse 57

वायुनांदोलितं नित्यं गृहं च मलिनायते । मध्यमो वर्तुतः कालो गृहस्य परिकथ्यते

Ang bahay na laging inuuga ng hangin ay nadudumihan din; kaya ang gayong panahon ay tinatawag na katamtamang yugto para sa isang bahay.

Verse 58

रूपहानिर्भवेत्तस्य गृहस्वामी विलेपयेत् । स्वेच्छया च गृहस्वामी रूपवत्त्वं नयेद्गृहम्

Kapag nabawasan ang ganda nito, dapat itong palitadahan ng may-ari ng bahay; at ayon sa kanyang kalooban, ibalik ng maybahay ang tahanan sa kagandahan.

Verse 59

तारुण्यं तस्य गेहस्य दूतिके परिकथ्यते । काष्ठसंघैश्च जीर्णत्वं बहुकालैः प्रयाति सः

Ang ‘kabataan’ ng bahay na iyon ay sinasabi, O babaeng sugo; ngunit dahil sa pagkakabuo ng mga kahoy nito, sa paglipas ng mahabang panahon ay tiyak din itong aabot sa pagkasira.

Verse 60

स्थानभ्रष्टाः प्रजायंते मूलाग्रे प्रचलंति ते । न सहेल्लेपनाभारमाधारेण प्रतिष्ठति

Yaong nalaglag sa nararapat na kalagayan ay isinisilang sa abang anyo; nanginginig sila sa dulo ng ugat. Hindi nila kayang pasanin ang bigat ng palitada, sapagkat wala silang matibay na salalayan.

Verse 61

एतद्गृहस्य वार्द्धक्यं कथितं शृणु दूतिके । पतमानं गृहं दृष्ट्वा गृहस्वामी परित्यजेत्

Ganito ang ‘pagtanda’ o paghina ng bahay na ito—makinig ka, O babaeng sugo. Kapag nakita ang bahay na gumuho, dapat itong lisanin ng may-ari ng bahay.

Verse 62

गृहमन्यं प्रवेशाय प्रयात्येव हि सत्वरम् । तथा बाल्यं च तारुण्यं नृणां वृद्धत्वमेव च

Gaya ng pagmamadaling pumasok sa ibang bahay, gayon din sa tao: ang pagkabata at kabataan ay mabilis na lumilipas, at sa huli’y humahantong lamang sa katandaan.

Verse 63

स बाल्ये बालरूपश्च ज्ञानहीनं प्रकारयेत् । चित्रयेत्कायमेवापि वस्त्रालंकारभूषणैः

Sa pagkabata, dapat siyang ilarawan na may anyo ng bata at ipakitang salat sa kaalaman; at ang mismong katawan niya’y dapat pagandahin—damitan at palamutian ng mga alahas at hiyas.

Verse 64

लेपनैश्चंदनैश्चान्यैस्तांबूलप्रभवादिभिः । कायस्तरुणतां याति अतिरूपो विजायते

Sa pamamagitan ng mga pahid na pampaganda, ng paste ng sandal, at ng iba pang bagay gaya ng nganga at katulad nito, ang katawan ay nagkakamit ng kabataan, at ang anyo’y nagiging lubhang kaakit-akit.

Verse 65

बाह्याभ्यंतरमेवापि रसैः सर्वैः प्रपोषयेत् । तेन पोषणभावेन परिपुष्टः प्रजायते

Dapat alagaan at palakasin ang panlabas at panloob na pagkatao sa lahat ng mahahalagang katas; sa gayong diwa ng pag-aaruga, ang nilalang ay nagiging ganap na matatag at ganap ang paglago.

Verse 66

जायते मांसवृद्धिस्तु रसैश्चापि नवोत्तमा । यांति विस्तरतां राजन्नंगान्याप्यायितान्यपि

Mula sa mga katas na nagpapalusog, sumisibol ang isang napakahusay na bagong paglago ng laman; at, O hari, ang mga sangkap ng katawan—kapag napakain nang wasto—ay lumalawak sa kapunuan.

Verse 67

प्रत्यंगानि रसैश्चैव स्वंस्वं रूपं प्रयांति वै । दंताधरौ स्तनौ बाहू कटिपृष्ठमुरू उभे

At tunay nga, sa kani-kaniyang katas, ang maliliit na sangkap ng katawan ay nakakamit ang nararapat nilang anyo—ang mga ngipin at labi, ang mga suso, ang mga bisig, ang baywang at likod, at ang dalawang hita.

Verse 68

हस्तपादतलौ तद्वद्वृद्धित्वं प्रतिपेदिरे । उभाभ्यामपि तान्येव वृद्धिमायांति तानि वै

Gayundin, ang mga palad at talampakan ay nagkamit ng paglago; at tunay nga, sa pamamagitan ng kapwa nito, ang mga yaon ding bahagi ay patuloy na nadaragdagan.

Verse 69

अंगानि रसमांसाभ्यां सुरूपाणि भवंति ते । तैः स्वरूपैर्भवेन्मर्त्यो रसबद्धश्च दूतिके

Sa katas at laman, ang mga sangkap na yaon ay nagiging maganda ang anyo; at sa gayong anyo, ang taong may-kamatayan ay nagkakaroon ng pag-iral—nakagapos sa lasa ng pagnanasa, O babaeng sugo.

Verse 70

सुरूपः कथ्यते मर्त्यो लोके केन प्रियो भवेत् । विष्ठामूत्रस्य वै कोशः काय एष च दूतिके

Maaaring tawaging marikit ang tao sa mundong ito, ngunit sa anong tunay na sukatan siya magiging minamahal? Sapagkat ang katawang ito, O dalagang sugo, ay sisidlan lamang ng dumi at ihi.

Verse 71

अपवित्रशरीरोयं सदा स्रवति निर्घृणः । तस्य किं वर्ण्यते रूपं जलबुद्बुदवच्छुभे

O mapalad na isa, ang katawang ito’y marumi sa loob at laging umaagos, walang habag. Ano pa ang mapupuri sa anyo nito, kung tulad lamang ito ng bula sa tubig—panandalian at marupok?

Verse 72

यावत्पंचाशद्वर्षाणि तावत्तिष्ठति वै दृढः । पश्चाच्च जायते हानिस्तस्यैवापि दिनेदिने

Hanggang limampung taon, siya’y nananatiling matatag; ngunit pagkaraan nito, dumarating ang paghina sa kanya, araw-araw.

Verse 73

दंताः शिथिलतां यांति तथा लालायते मुखम् । चक्षुर्भ्यामपि पश्येन्न कर्णाभ्यां न शृणोति च

Lumuluwa ang mga ngipin, at ang bibig ay naglalaway; kahit sa mga mata’y hindi na makakita, at sa mga tainga’y hindi na makarinig.

Verse 74

गतिं कर्तुं न शक्नोति हस्तपादैश्च दूतिके । अक्षमो जायते कायो जराकालेन पीडितः

O sugo, kapag dumating ang pighati ng katandaan, ang katawan ay nagiging walang lakas; kahit sa mga kamay at paa, hindi na siya makakilos o makalakad.

Verse 75

तद्रसः शोषमायाति जराग्नितापशोषितः । अक्षमो जायते दूति केन रूपत्वमिष्यते

Natuyo ang ubod ng lakas, tinuyo ng init ng apoy ng katandaan. Nagiging walang-kaya, O sugo; paano pa aasahang mananatili ang ganda?

Verse 76

यथा जीर्णं गृहं याति क्षयमेवं न संशयः । तथा संक्षयमायाति वार्द्धके तु कलेवरम्

Gaya ng lumang bahay na tiyak na guguho—walang alinlangan—gayon din ang katawan: sa katandaan, di maiiwasang manghina at maubos.

Verse 77

ममरूपं समायातं वर्णस्येवं दिने दिने । केनाहं रूपसंयुक्ता केन रूपत्वमिष्यते

Araw-araw, ang aking anyo’y napapasa gayong kulay. Kanino ako napagkalooban ng ganda, at kanino mananatili ang pagiging maganda?

Verse 78

यथा जीर्णं गृहं याति केनासौ पुरुषो बली । यस्यार्थमागता दूति भवती केन शंसति

Paanong ang makapangyarihang lalaki’y naglaho, na wari’y pumasok sa isang gumuho’t lumang bahay? Para kaninong layon ka naparito bilang sugo, at sino ang itinuturo mong sanhi?

Verse 79

किमु चैव त्वया दृष्टं ममांगे वद सांप्रतम् । तस्यांगादिह हीनं च दूति नास्त्यधिकं तथा

Sabihin mo ngayon din: ano nga ba ang napansin mo sa aking katawan? O sugo, walang kulang sa alinmang sangkap dito, ni may anumang labis pa riyan.

Verse 80

यथा त्वं च तथासौवै तथाहं नात्र संशयः । कस्य रूपं न विद्येत रूपवान्नास्ति भूतले

Gaya mo, gayon din siya; at gayon din ako—walang alinlangan dito. Kaninong anyo ang hindi masusumpungan? Sa lupa, walang nilalang na walang anyo.

Verse 81

उच्छ्रायाः पतनांताश्च नगास्तु गिरयः शुभे । कालेन पीडिता यांति तद्वद्भूताश्च नान्यथा

O mapalad na isa, ang mga bundok at matatayog na tuktok, bagama’t mataas ang pag-angat, sa pagbagsak din nagwawakas; sa bigat ng Panahon sila’y lumilipas. Gayon din ang mga nilalang—wala nang ibang hantungan.

Verse 82

अरूपो रूपवान्दिव्य आत्मा सर्वगतः शुचिः । स्थावरेष्वेव सर्वेषु जंगमेषु च दूतिके

Bagama’t walang anyo, Siya’y may anyo rin—banal at makalangit; ang Sarili, sumasaklaw sa lahat, at dalisay; naroroon sa lahat ng di-gumagalaw at gayon din sa lahat ng gumagalaw, O sugo.

Verse 83

एको निवसते शुद्धो घटेष्वेकं यथोदकम् । घटनाशात्प्रयात्येकमेकत्वं त्वं न बुध्यसे

Ang iisang dalisay na Katotohanan ay nananahan bilang iisang presensya sa maraming katawan, gaya ng iisang tubig na nananatili sa iba’t ibang banga. Kapag nabasag ang banga, ang (wari’y nakakulong na) tubig ay ‘umaalis’ bilang iisa—ngunit hindi mo nauunawaan ang pagkakaisang ito.

Verse 84

पिंडनाशादयं चात्मा एकरूपो विजायते । एकं रूपं मया दृष्टं संसारे वसता सदा

Kapag nagunaw ang katawang-buo, ang Sariling ito’y nahahayag na iisa at di-nahahati. Habang nananahan sa saṃsāra, lagi kong namalas ang iisang tunay na anyo lamang.

Verse 85

एवं वद स्वतं ज्ञात्वा यस्यार्थमिह चागता । दर्शयस्व अपूर्वं मे यदि भोक्तुमिहेच्छसि

Yamang layunin ng iyong pagparito rito ay batid mo sa sarili; kaya magsalita ayon doon. Ipakita mo sa akin ang di-pa-nakikita, kung tunay mong nais makibahagi at magtamasa rito.

Verse 86

व्याधिना पीड्यमानस्य कफेनापि वृतस्य च । अंगाद्विचलते शोणः स्थानभ्रष्टोभिजायते

Kapag ang tao’y pinahihirapan ng karamdaman at nababalot pa ng plema, ang dugo’y nalilihis sa nararapat na dako at nagsisimulang umagos palabas ng katawan.

Verse 87

अंगसंधिषु सर्वासु पलत्वं चांतरं गतः । एकतो नाशमायाति स्वं हि रूपं परित्यजेत्

Kapag ang pamumutla at panloob na panghihina ay kumalat sa lahat ng kasukasuan ng katawan, bigla siyang napapahamak, na wari’y iniiwan ang sariling anyo.

Verse 88

विष्ठात्वं जायते शीघ्रं कृमिभिश्च भवेत्किल । तद्वद्दुःखकरं वापि निजरूपं परित्यजेत्

Mabilis itong nagiging dumi at, wika nga, napupuno ng mga uod. Gayundin, kung ang sariling kalagayan ay nagiging sanhi ng pagdurusa, dapat itong talikuran.

Verse 89

श्रूयतां जायते पश्चात्कृमिदुर्गंधसंकुलम् । जायंते तत्र वै यूकाः कृमयो वा न संशयः

Makinig: pagkaraan, ito’y napupuno ng mga uod at nababalot ng mabahong amoy; doon nga’y nagsisilang ang mga kuto at mga uod—walang alinlangan.

Verse 90

सकृमिः कुरुते स्फोटं कंडूं च परिदारुणाम् । व्यथामुत्पादयेद्यूका सर्वांगं परिचालयेत्

Ang uod sa balat ay nagdudulot ng mga pantal at matinding kati; ang mga kuto’y lumilikha ng kirot at ginagawang balisa ang buong katawan, laging kumikilos.

Verse 91

नखाग्रैर्घृष्यमाणा सा कंडूः शांता प्रजायते । तद्वत्तैश्च शृणुष्वैव सुरतस्य न संशयः

Kapag ang kati’y kinuskos ng dulo ng mga kuko, ito’y napapawi at humuhupa. Gayon din—pakinggan mo—walang alinlangan na ang ligaya ng pagsasama ng lalaki’t babae’y sumisibol sa gayong pagkuskos.

Verse 92

भुंजत्येव रसान्मर्त्यः सुभिक्षान्पिबते पुनः । वायुना तेन प्राणेन पाकस्थानं प्रणीयते

Ang tao’y tunay na kumakain ng mga lasa at muling umiinom ng masustansiyang inumin; sa pamamagitan ng hiningang-buhay (prāṇa), na dinadala ng hangin, ang pagkain ay naihahatid sa dako ng pagtunaw.

Verse 93

यद्भक्तं प्राणिभिर्दूति पाकस्थानं गतं पुनः । सर्वं तत्पिहितं तत्र वायुर्वै पातयेन्मलम्

Anumang pagkaing kinain ng mga nilalang at muling nakarating sa dako ng pagluluto (pagtunaw), doon ang lahat ay natatakpan; at tunay, ang hangin ang nagpapabagsak ng dumi.

Verse 94

सारभूतो रसस्तत्र तद्रक्तश्च प्रजायते । निर्मलः शुद्धवीर्यस्तु ब्रह्मस्थानं प्रयाति च

Doon, ang katas na ubod ay nagiging rasa, at mula roon ay nalilikha ang dugo. At ang taong dalisay, na ang lakas-buhay ay nalinis, ay nakaaabot din sa tahanan ni Brahman.

Verse 95

आकृष्टः स समानेन नीतस्तेनापि वायुना । स्थानं न लभते वीर्यं चंचलत्वेन वर्तते

Hinila ng hiningang papaloob at tinatangay ng gayong hangin, walang matatag na tuntungan; ang lakas-buhay ay gumagala sa pagkabalisa.

Verse 96

प्राणिनां हि कपालेषु कृमयः संति पंच वै । द्वावेतौ कर्णमूले तु नेत्रस्थाने ततः पुनः

Tunay nga, sa mga bungo ng mga nilalang ay sinasabing may limang uri ng uod: dalawa sa ugat ng mga tainga, at muli, (ang iba) sa dako ng mga mata.

Verse 97

कनिष्ठांगुलिमानेन रक्तपुच्छाश्च दूतिके । नवनीतस्य वर्णेन कृष्णपुच्छा न संशयः

O sugo, sa sukat ng munting daliri, mapula ang kaniyang buntot; at sa kulay ng sariwang mantikilya, itim ang kaniyang buntot—walang pag-aalinlangan.

Verse 98

तेषां नामापि भद्रे त्वं मत्तो निगदितं शृणु । पिंगली शृंखली नाम द्वौ कृमी कर्णमूलयोः

O mapalad, pakinggan mo habang sinasabi ko sa iyo ang kanilang mga pangalan: sa ugat ng mga tainga ay may dalawang uod na tinatawag na Piṅgalī at Śṛṅkhalī.

Verse 99

चपलः पिप्पलश्चैव द्वावेतौ नासिकाग्रयोः । शृंगली जंगली चान्यौ नेत्रयोरंतरस्थितौ

Capala at Pippala—ang dalawang ito’y nasa dulo ng ilong; at Śṛṅgalī at Jaṅgalī—dalawa pang iba—ay nasa loob ng (bahagi ng) dalawang mata.

Verse 100

कृमीणां शतपंचाशत्तादृग्भूता न संशयः । भालांतेवस्थिताः सर्वे राजिकायाः प्रमाणतः

May isang daan at limampung uod na gayon ang uri—walang alinlangan. Lahat sila’y nasa dulo ng noo, bawat isa’y kasinlaki ng butil ng mustasa.

Verse 101

कपालरोगिणः सर्वे विकुर्वंति न संशयः । केशद्वयं मुखे तस्य विद्यते शृणु दूतिके

Ang lahat ng may sakit sa bungo ay kumikilos nang kakatwa at baluktot—walang alinlangan. Makinig, O sugo: sa kanyang mukha ay may isang pares ng buhok.

Verse 102

प्राणिनां संक्षयं विद्धि तत्क्षणे हि न संशयः । स्वस्थाने संस्थितस्यापि प्राजापत्यस्य वै मुखे

Alamin na ang pagkapuksa ng mga nilalang ay maaaring mangyari sa mismong sandaling iyon—walang alinlangan. Kahit yaong matatag sa sariling wastong kalagayan, (kamatayan ay dumarating) sa mismong bibig ni Prajāpati.

Verse 103

तद्वीर्यं रसरूपेण पतते नात्र संशयः । मुखेन पिबते वीर्यं तेन मत्तः प्रजायते

Ang lakas na iyon, bilang katas na likido, ay bumabagsak—walang alinlangan. Sa pag-inom ng binhi sa pamamagitan ng bibig, nalalasing (nalilinlang) ang isa, at sa gayon ay nalilikha ang supling.

Verse 104

तालुमध्यप्रदेशे च चंचलत्वेन वर्तते । इडा च पिंगला नाडी सुषुम्णाख्या च संस्थिता

Sa gitnang bahagi ng ngalangala ito’y gumagalaw nang hindi mapakali; doon naroroon ang mga nāḍī na tinatawag na Iḍā at Piṅgalā, at nakatatag din ang tinatawag na Suṣumṇā.

Verse 105

सुबलेनापि तस्यैव नाडिका जालपंजरे । कामकंडूर्भवेद्दूति सर्वेषां प्राणिनां किल

Kahit kaunti ang lakas, yaong munting siwang sa hawlang tila-sala-sala ay nagiging kati ng pagnanasa, O sugo, sa lahat ng nilalang.

Verse 106

पुंसश्च स्फुरते लिंगं नार्या योनिश्च दूतिके । स्त्रीपुंसौ संप्रमत्तौ तु व्रजतः संगमं ततः

O tagapamagitan, nagigising ang ari ng lalaki at gayon din ang yoni ng babae; at ang babae at lalaki, nalulunod sa pagnanasa, ay tumutungo sa pagsasama.

Verse 107

कायेन कायसंघृष्टिर्मैथुनेन हि जायते । क्षणमात्रं सुखं काये पुनः कंडूश्च तादृशी

Sa pakikipagtalik ay sumisilang ang pagkikiskisan ng katawan sa katawan. Sandali lamang ang ligaya sa katawan, at muli ring bumabalik ang gayong kati.

Verse 108

सर्वत्र दृश्यते दूति भाव एवंविधः किल । व्रज त्वमात्मनः स्थानं नैवास्त्यत्र अपूर्वता

Sa lahat ng dako, O sugo, nakikita nga ang ganitong asal ng tagapamagitan. Bumalik ka sa iyong sariling pook; walang bago rito.

Verse 109

अपूर्वं नास्ति मे किंचित्करोम्येव न संशयः

Wala sa akin ang anumang di-pa-nangyayari; tiyak kong ginagawa ko ito—walang alinlangan.