Sa diyalogo kung saan tinuturuan ni Vasu si Mohinī, ipinahahayag ng kabanata ang pinakamataas na kapangyarihang magligtas ng Avimukta (Kāśī/Vārāṇasī) at ng Gaṅgā na umaagos pahilaga. Ang mga gawa sa Avimukta ay nagbubunga ng di-nasisirang puṇya at umiiwas sa impiyerno kahit para sa makasalanan; sinasabi ring naroon nang ganap ang lahat ng tīrtha na nagbibigay-mokṣa. Itinatakda ang ritwal na paglalakbay: gaṅgā-snāna (lalo na sa Kārtika at Māgha), darśana kay Śiva bilang Viśveśvara, at mga banal na pook gaya ng Daśāśvamedha at ang tagpuan ng Varaṇā–Asi at Jāhnavī. Pangunahing pinupuri ang Pañcanada (kaugnay din ng Dharmanadā/Dhūtapāpa/Bindu-tīrtha sa iba’t ibang yuga) bilang higit pa sa puṇya ng Prayāga-Māgha, lalo na kapag sinabayan ng tarpaṇa at śrāddha para sa mga ninuno; ang dāna roon ay nagiging di-mauubos. Sa wakas, sinasabi na ang pakikinig/pagbigkas/pagbasa ng māhātmya ay nagbibigay ng gantimpalang katumbas ng yajña at tīrtha, at binibigyang-diin ang wastong paghatol sa pagbibigay: pinupuri ang kawanggawa sa tunay na bhakta at mga naglilingkod sa guru, ngunit kinokondena ang pagbibigay sa mapanlinlang, taksil sa guru, o laban sa brāhmaṇa at baka.
Verse 1
वसुरुवाच । अथान्यते प्रवक्ष्यामि गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । वाराणसीस्थितं भद्रे भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ १ ॥
Wika ni Vasu: “Ngayon, O mapalad, ipaliliwanag ko ang kataas-taasang kaluwalhatian ng Ilog Gaṅgā na nasa Vārāṇasī, na nagkakaloob ng bunga ng ligayang makamundo at ng paglaya.”
Verse 2
अविमुक्ते कृतं यत्तु तदेवाक्षयतां व्रजेत् । अविमुक्तगतः कश्चिन्नरकं नैति किल्बिषी ॥ २ ॥
Anumang gawin sa Avimukta ay nagkakamit ng di-nawawalang bisa ng kabutihan. Ang sinumang makarating sa Avimukta—kahit may bahid ng kasalanan—ay hindi napapasa-impiyerno.
Verse 3
अविमुक्तकृतं यत्तु पापं वज्रं भवेच्छुभे । त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि मोक्षदानि च कृत्स्नशः ॥ ३ ॥
O mapalad, ang anumang kasalanang nagawa sa Avimukta ay tumitigas na parang vajra. At ang lahat ng banal na pook sa tatlong daigdig—na nagbibigay ng paglaya—ay naroroon nang ganap.
Verse 4
सेवंते सततं गंगां काश्यामुत्तरवाहिनीम् । दशाश्वमेधे यः स्नात्वा दृष्ट्वा विश्वेश्वरं शिवम् ॥ ४ ॥
Yaong patuloy na sumasamba sa Gaṅgā na umaagos pahilaga sa Kāśī—pagkaligo sa Daśāśvamedha at pagtanaw kay Śiva bilang Viśveśvara—ay nagkakamit ng dakilang kabanalan.
Verse 5
सद्यो निष्पातको भूत्वा मुच्यते भवबंधनात् । गंगा हि सर्वतः पुण्या ब्रह्महत्यापहारिणी ॥ ५ ॥
Sa pagdalisay agad, ang tao’y napapalaya sa gapos ng pag-iral sa sansara; sapagkat ang Gaṅgā ay banal sa lahat ng paraan at nag-aalis maging ng kasalanang brahmahatyā, ang pagpatay sa brahmana.
Verse 6
वाराणस्या विशेषेण यत्र चोत्तरवाहिनी । वरणायास्तथास्याश्च जाह्नव्याः संगमे नरः ॥ ६ ॥
Lalo na sa Vārāṇasī—sa pook na ang ilog ay dumadaloy pahilaga—sa tagpuan ng Varaṇā at Asi sa Jāhnavī (Gaṅgā), ang taong naliligo roon ay nagkakamit ng natatanging kabanalan.
Verse 7
स्नानमात्रेण सर्वेभ्यः पातकेभ्यः प्रमुच्यते । काश्यामुत्तरवाहिन्यां गंगायां कार्तिके तथा ॥ ७ ॥
Sa pagligo lamang, napapalaya ang tao mula sa lahat ng kasalanan—lalo na sa pagligo sa Kāśī, sa Gaṅgā na dumadaloy pahilaga, at gayundin sa buwan ng Kārtika.
Verse 8
स्नात्वा माघे च मुच्यंते महापापादिपातकैः । सर्वलोकेषु तीर्थानि यानि ख्यातानि तानि च ॥ ८ ॥
Sa pagligo sa buwan ng Māgha, napapalaya ang mga tao mula sa malalaking kasalanan at sa pinakamasahol na pagbagsak. Tunay, ang ganap na bunga ng lahat ng banal na tīrtha na tanyag sa mga daigdig ay natatamo.
Verse 9
सर्वाण्येतानि सुभगे काश्यामायांति जाह्नवीम् । नित्यं पर्वसु सर्वेषु पुण्यैश्चायतनैः सह ॥ ९ ॥
O mapalad na isa, ang lahat ng mga banal na kapangyarihan at mga tīrtha na ito ay dumarating sa Jāhnavī (Gaṅgā) sa Kāśī—palagi, at lalo na sa bawat araw ng banal na pagdiriwang—kasama ang kanilang mga dambana at sagradong santuwaryo na hitik sa kabutihan.
Verse 10
उत्तराभिमुखीं गंगां काश्यामायांति चान्वहम् । महापातकदोषादिदुष्टानां स्पर्शनोद्भवम् ॥ १० ॥
Sa Kāśī, araw-araw na lumalapit ang mga tao sa Gaṅgā na dumadaloy pahilaga; para sa mga nadungisan ng malalaking kasalanan at iba pang kapintasan, ang paglilinis ay sumisibol mula sa mismong paghipo sa Kanya.
Verse 11
व्यपोहितुं स्वपापं च जंतुपापविमुक्तये । जन्मांतरशतेनापि सत्कर्मनिरतस्य च ॥ ११ ॥
Upang maitaboy ang sariling kasalanan at mapalaya ang mga nilalang sa kasalanan—kahit para sa taong masigasig sa matuwid na gawa—ang gayong paglilinis ay maaaring di makamtan kahit sa sandaang sunod-sunod na kapanganakan.
Verse 12
अन्यत्र सुधिया भद्रे मोक्षो लभ्येत वा न वा । एकेन जन्मना त्वत्र गंगायां मरणेन च ॥ १२ ॥
Sa ibang dako, O mabuting ginang, kahit ang taong may pag-unawa ay maaaring makamtan o hindi makamtan ang moksha; ngunit dito, sa iisang buhay at sa pagpanaw sa Ilog Gaṅgā, natatamo ang paglaya.
Verse 13
मोक्षस्तु लभ्यते काश्यां नरेणावलितात्मना । ख्यातो धर्मनदो नाम ह्रदस्तत्रैव सुंदरि ॥ १३ ॥
Ang moksha ay tunay na natatamo sa Kāśī ng taong may matatag at disiplinadong kalooban. Doon din, O marikit, may isang bantog na sagradong lawa na tinatawag na Dharmanada.
Verse 14
धर्म एव स्वरूपेण महापातकनाशनः । धूली च धूतपापा सा सर्वतीर्थमयी शुभा ॥ १४ ॥
Ang Dharma, sa likas nitong anyo, ay tagapuksa ng malalaking kasalanan. At maging ang sagradong alikabok na yaon—na nagpagpag ng kasalanan—ay nagiging mapalad, taglay ang bisa ng lahat ng banal na pook-paglalakbay.
Verse 15
हरेन्महापापसंघान्कूलजानिव पादपान् । किरणा धूतपापा च पुण्यतोया सरस्वती ॥ १५ ॥
Ang banal na Sarasvatī, na may tubig na puspos ng kabanalan, ay nag-aalis ng nagkakumpol na malalaking kasalanan—gaya ng malakas na agos na nagdadala palayo sa mga punong nasa pampang; at tulad ng sinag ng araw, hinuhugasan niya ang kasalanan.
Verse 16
गंगा च यमुना चैव पंच नद्यः प्रकीर्तिताः । अतः पञ्चनदं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ १६ ॥
Ang Ilog Gaṅgā at ang Ilog Yamunā ay tunay na ipinahahayag na kabilang sa limang ilog; kaya ang banal na tawiran na ito ay tinatawag na Pañcanada, isang tīrtha na bantog sa tatlong daigdig.
Verse 17
तत्राप्लुतो न गृह्णीयाद्देहितां पांचभौतिकीम् । अस्मिन्पंचनदीनां तु संगमेऽघौघभेदने ॥ १७ ॥
Doon, kung hindi pa naliligo, hindi dapat tanggapin ang kalagayang pangkatawan na binubuo ng limang elemento; sapagkat ito ang tagpuan ng limang ilog, ang pook na dumudurog sa rumaragasang kasalanan.
Verse 18
स्नानमात्रान्नरो याति भित्वा ब्रह्मांडमंडपम् । प्रयागे माघमासे तु सम्यक् स्नानस्य यत्फलम् ॥ १८ ॥
Sa pagligo lamang, ang tao’y nakalalampas sa bulwagan ng kosmikong itlog (ang mundong nakagapos). Ganyan ang bunga ng wastong pagligo sa Prayāga sa buwan ng Māgha.
Verse 19
तत्फलं स्याद्दिनैकेन काश्यां पंचनदे ध्रुवम् । स्नात्वा पंचनदे तीर्थे कृत्वा च पितृतर्पणम् ॥ १९ ॥
Ang gayong bunga ng kabutihan ay tiyak na matatamo sa loob ng isang araw sa Pañcanada sa Kāśī, sa pagligo sa tīrtha ng Pañcanada at sa pagsasagawa ng tarpaṇa, ang pag-aalay ng tubig sa mga ninuno.
Verse 20
विष्णुं माधवमभ्यर्च्य न भूयो जन्मभाग्भवेत् । यावत्संख्यास्तिला दत्ताः पितृभ्यो जलतर्पणे ॥ २० ॥
Kapag sinamba si Viṣṇu—Mādhava—hindi na muling masasaklaw ng muling pagsilang; sapagkat kasingdami ng mga butil ng linga na inihandog sa mga ninuno sa tarpaṇa ng tubig, gayon din karami ang natatamong kabutihan.
Verse 21
पुण्ये पञ्चनदे तीर्थे तृप्तिः स्यात्तावदाब्दिकी । श्रद्धया यैः कृतं श्राद्धं तीर्थे पञ्चनदे शुभे ॥ २१ ॥
Sa banal at mapagpala na tīrtha ng Pañcanada, kapag ang Śrāddha ay isinagawa roon nang may śraddhā, ang kasiyahan ng mga ninuno ay tumatagal na gaya ng isang buong taon, sa mapalad na Pañcanada.
Verse 22
तेषां पितामहा मुक्तानानायोनिगता अपि । यमलोके पितृगणैर्गार्थयं परिगीयते ॥ २२ ॥
Maging ang kanilang mga lolo sa ninuno—kahit napalaya na at kahit napasok na ang iba’t ibang sinapupunan ng muling pagsilang—sa daigdig ni Yama ay inaawit at pinupuri ng mga pangkat ng Pitṛ sa pamamagitan ng mga gāthā ng mga ninuno.
Verse 23
महिमानं पांचनदं दृष्ट्वा श्राद्धविधानतः । अस्माकमपि वंश्योऽत्र कश्चिच्छ्राद्धं करिष्यति ॥ २३ ॥
Matapos masilayan ang kadakilaan ng Pañcanada at isagawa ang Śrāddha ayon sa itinakdang ritwal, may isang inapo sa aming angkan din na balang araw ay magsasagawa ng Śrāddha rito.
Verse 24
काश्यां पञ्चनदं प्राप्य येन मुच्यामहे वयम् । तत्र पञ्चनदे तीर्थे यत्किंचिद्दीयते वसु ॥ २४ ॥
Pagdating sa Pañcanada sa Kāśī—na siyang nagdudulot ng mokṣa sa amin—anumang yaman, kahit kaunti, na ihandog doon sa tīrtha ng Pañcanada ay nagiging mabisa sa espiritu at may bunga ng dharma.
Verse 25
कल्पक्षयेऽपि न भवेत्तस्य पुण्यस्य संक्षयः । वंध्यापि वर्षपर्यंतं स्नात्वा पञ्चनदे ह्रदे ॥ २५ ॥
Kahit sa pagwawakas ng isang kalpa, hindi nauubos ang gayong punya. Maging ang babaeng baog, sa pagligo sa lawa ng Pañcanada sa loob ng isang buong taon, ay nagkakamit ng pangmatagalang kabutihang espirituwal.
Verse 26
समर्च्य मंगलां गौरीं पुत्रं जनयति ध्रुवम् । जलैः पांचनदैः पुण्यैर्वाससा परिशोधितैः ॥ २६ ॥
Matapos sambahin nang wasto ang mapalad na si Gaurī, ang tao ay tiyak na magkakaroon ng anak na lalaki—walang pagsala—sa pagsasagawa ng ritwal gamit ang banal na tubig ng limang ilog at mga kasuotang nalinis ayon sa kaugalian.
Verse 27
महाफलमवाप्नोति स्नापयित्वेह दिक्श्रुताम् । पञ्चामृतानां कलशैरष्टोत्तरशतोन्मितैः ॥ २७ ॥
Dito, nakakamit ang dakilang bunga ng kabutihan sa pagpapaligo sa iginagalang na Diyos na kilala sa lahat ng dako, gamit ang isandaan at walong banga na puno ng pañcāmṛta, ang limang banal na nektar.
Verse 28
तुलितोऽधिकतां प्राप्तो बिंदुः पांचनदस्तु सः । पंचकूर्चेन पीतेन यात्र शुद्धिरुदाहृता ॥ २८ ॥
Kapag inihambing, ang isang patak na iyon ay ipinahahayag na higit pa kaysa sa Pañcanada; at sinasabi na sa pag-inom ng Pañcakūrcha, nakakamit ang paglilinis upang makapagsimula ng paglalakbay.
Verse 29
सा शुद्धिः श्रद्धया प्राश्य बिन्दुं पञ्चनदांभसाम् । भवेदथ ह्रदस्नानाद्राजसूयाश्वमेधयोः ॥ २९ ॥
Ang gayong paglilinis ay nakakamit din sa taimtim na pag-inom, kahit isang patak lamang, ng tubig ng Pañcanadā; at sa pagligo sa banal na lawa, natatamo ang bunga ng mga handog na Rājasūya at Aśvamedha.
Verse 30
यत्फलं तच्छतगुणं स्मृतं पञ्चनदांबुना । राजसूयाश्वमेधौ च भवेतां स्वर्गसाधने ॥ ३० ॥
Anumang bunga ng kabutihang nakukuha sa ibang dako, ay inaalala na nagiging sandaang ulit kapag isinagawa gamit ang tubig ng Pañcanada; at sa pamamagitan nito, maging ang Rājasūya at Aśvamedha ay nagiging daan tungo sa langit.
Verse 31
आब्रह्मपट्टिकाद्वंद्वान्मुक्तिः पञ्चनदांबुभिः । स्वर्गनद्यभिषेकोऽपि न तथा संमतः सताम् ॥ ३१ ॥
Kahit ang paglaya mula sa mga magkasalungat na dalawahan—hanggang sa kaharian ni Brahmā—ay sinasabing nakakamtan sa pamamagitan ng mga tubig ng Pañcanadā; subalit kahit ang pagligo o pag-abhiṣeka sa mga ilog ng langit ay hindi itinuturing ng mga pantas na kasinghalaga (sa sukdulan).
Verse 32
अभिषेकः पांचनदो यथानन्यो वरप्रदः । शतं समास्तपस्तप्त्वा कृते यत्प्राप्यते फलम् ॥ ३२ ॥
Ang abhiṣeka, ang banal na pagligo sa Pañcanadā, ay walang kapantay at nagbibigay ng mga biyaya. Ang bungang nakakamtan sa Panahong Kṛta matapos magtapa nang sandaang taon, ay natatamo rito sa pamamagitan nito.
Verse 33
तत्कार्तिके पञ्चन्दे सकृत्स्नानेन लभ्यते । इष्टापूर्तेषु धर्मेषु यावज्जन्मकृतेषु यत् ॥ ३३ ॥
Ang kabutihang nakukuha sa mga gawaing iṣṭa at pūrta—na ginagawa sa buong buhay—ay nakakamtan sa buwan ng Kārtika sa pamamagitan ng isang pagligo lamang sa loob ng limang araw.
Verse 34
अन्यत्र स्यात्फलं तस्याधिकं पञ्चनदांबुभिः । न धूतपापसदृशं तीर्थं क्वापि महीतले ॥ ३४ ॥
Sa ibang dako, maaaring higit ang bunga ng paglalakbay sa mga tīrtha dahil sa mga tubig ng Pañcanadā; ngunit sa ibabaw ng lupa, walang banal na tawiran na maihahambing sa Dhūtapāpa.
Verse 35
यदेकस्नानतो नश्येदघं जन्मत्रयार्जितम् । कृते धर्मंनदं नाम त्रेतायां धूतपातकम् ॥ ३५ ॥
Doon, sa isang pagligo lamang ay nawawala ang kasalanang naipon sa tatlong kapanganakan. Sa Kṛta Yuga ito’y tinawag na Dharmanadā, at sa Tretā Yuga nama’y Dhūtapātaka, “tagapag-alis ng kasalanan.”
Verse 36
द्वापरे बिंदुतीर्थँ च कलौ पञ्चनदं स्मृतम् । बिंदुतीर्थे नरो दत्वा कांचनं कृष्णकलोन्मितम् ॥ ३६ ॥
Sa panahon ng Dvāpara, ipinahayag na ang Bindu-tīrtha ang pinakadakila; at sa panahon ng Kali, ang Pañcanada ang inaalala bilang pangunahing banal na pook. Ang sinumang maghandog ng ginto sa Bindu-tīrtha—ayon sa sukat na kṛṣṇa-kalā—ay magkakamit ng dakilang gantimpalang dharma.
Verse 37
न दरिद्रो भवेत्क्वापि न सुखेन वियुज्यते । गोभूतिलहिरण्याश्ववासोन्नस्थानभूषणम् ॥ ३७ ॥
Hindi siya magiging dukha saanman, at hindi mahihiwalay sa ligaya. Makakamit niya ang mga baka, lupa, linga, ginto, mga kabayo, kasuotan, mainam na tahanan, at mga palamuti.
Verse 38
यत्किंचिद्बिंदुतीर्थेऽत्र दत्वाक्षयमवाप्नुयात् । एकामप्याहुतिं कृत्वा समिद्धेऽग्नौ विधानतः ॥ ३८ ॥
Anumang handog na ibigay dito sa Bindu-tīrtha ay nagiging di-nasisirang kabutihan. Kahit isang āhuti lamang ang ialay sa apoy na naglalagablab nang maayos, ayon sa wastong ritwal, ay nakakamit ang gantimpalang hindi nagkukulang.
Verse 39
पुण्ये धर्मनदीतीर्थे कोटिहोमफलं लभेत् । न पंचनदतीर्थस्य महिमानमनंतकम् ॥ ३९ ॥
Sa banal na tawiran ng ilog Dharmanadī, nakakamit ang kabutihang katumbas ng pagsasagawa ng isang crore na homa. Ngunit ang kadakilaan ng Pañcanadā Tīrtha ay tunay na walang hanggan.
Verse 40
कोऽपि वर्णयितुं शक्तश्चतुर्वर्गशुभौकसः । इति ते कथितं भद्रे काशीमाहात्म्यमुत्तमम् ॥ ४० ॥
Halos walang sinumang may kakayahang ilarawan nang ganap ang Kāśī—ang mapalad na tahanang nagkakaloob ng apat na layunin ng buhay. Kaya, O marangal na ginang, isinalaysay ko na sa iyo ang kataas-taasang Kāśī-māhātmya na ito.
Verse 41
सुखदं मोक्षदं नॄणां महापातकनाशनम् । ब्रह्मघ्नो मधुपः स्वर्णस्तेयी च गुरुतल्पगः ॥ ४१ ॥
Ipinagkakaloob nito ang ligaya at moksha sa mga tao at winawasak ang malalaking kasalanan. Maging ang pumatay ng brāhmaṇa, ang lasenggo, ang magnanakaw ng ginto, at ang lumapastangan sa higaan ng guro ay napapalaya sa mabigat na kasalanan.
Verse 42
महापातकयुक्तोऽपि संयुक्तोऽप्युपपातकैः । अविमुक्तस्य माहात्म्यश्रवणाच्छुद्धिमाप्नुयात् ॥ ४२ ॥
Kahit ang taong nadungisan ng malalaking kasalanan, at lalo pang nabibigatan ng mga kasalanang pangalawa, ay nakakamit ang paglilinis sa pakikinig sa māhātmya—banal na kadakilaan—ng Avimukta.
Verse 43
ब्राह्मणो वेदविद्वान्स्यात्क्षत्त्रियो विजयी रणे । वैश्यो धनपतिः शूद्रो विष्णुभक्तसमागमी ॥ ४३ ॥
Ang brāhmaṇa ay nagiging dalubhasa sa Veda; ang kṣatriya ay nagiging matagumpay sa digmaan; ang vaiśya ay nagiging panginoon ng yaman; at ang śūdra ay nakakamit ang pakikisama sa mga deboto ni Viṣṇu.
Verse 44
श्रवणादस्य सुभगे भूयात्पठनतोऽपि वा । सर्वयज्ञेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥ ४४ ॥
O mapalad, sa pakikinig lamang nito—o kahit sa pagbigkas at pagbasa—nakakamit ang meritong nakukuha sa lahat ng yajña at ang bungang nakukuha sa lahat ng banal na tīrtha.
Verse 45
तत्सर्वं समवाप्नोति पठनाच्छ्रवणादपि । विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनम् ॥ ४५ ॥
Ang lahat ng iyon ay nakakamit sa pagbasa—at maging sa pakikinig lamang. Ang naghahanap ng kaalaman ay nakakamit ang kaalaman; ang naghahangad ng yaman ay nakakamit ang yaman.
Verse 46
भार्यार्थी लभते भार्यां सुतार्थी पुत्रमाप्नुयात् । अविमुक्तस्य माहात्म्यं मया ते परिकीर्तितम् ॥ ४६ ॥
Ang naghahangad ng asawa ay magkakamit ng asawa; ang naghahangad ng anak na lalaki ay makatatamo ng anak na lalaki. Sa gayon, ganap kong ipinahayag sa iyo ang kadakilaan ng Avimukta.
Verse 47
विष्णुभक्ताय दातव्यं शिवभक्तिरताय च । जगज्जननिभक्ताय सूर्यहेरंबसेविने ॥ ४७ ॥
Dapat itong ihandog bilang kaloob sa deboto ni Viṣṇu, at gayundin sa taong nakatuon sa Śiva-bhakti; sa deboto ng Ina ng Sansinukob, at sa sumasamba kay Sūrya at kay Heraṃba (Gaṇeśa).
Verse 48
गुरुशुश्रूषवे दत्वा तीर्थास्नानफलं लभेत् । शठाय निंदकायापि गोविप्रसुरविद्विषे । गुरुद्रुहेऽसूयकाय दत्वा मृत्युमवाप्नुयात् ॥ ४८ ॥
Sa pagbibigay sa taong masigasig na naglilingkod sa Guru, natatamo ang gantimpalang tulad ng pagligo sa mga banal na tīrtha. Ngunit kung ibibigay sa mapanlinlang, mapanira, sa napopoot sa mga baka, sa mga brāhmaṇa at sa mga diyos, o sa nagtatraydor sa Guru at mainggitin, nagbubunga ito ng mabigat na pagbagsak na tulad ng kamatayan.
Verse 49
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे काशीमाहात्म्ये एकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ५१ ॥
Sa ganito nagtatapos ang Ikalimampu’t Isang Kabanata, ang “Kāśī-māhātmya,” sa pag-uusap nina Vasu at Mohinī, sa Uttara-bhāga (huling bahagi) ng kagalang-galang na Bṛhannāradīya Purāṇa.
The chapter frames Avimukta as a mokṣa-kṣetra where merit is imperishable and where liberation is promised decisively—especially through Gaṅgā-contact and dying on the Gaṅgā—contrasting other places where liberation is described as uncertain even for the discerning.
Pañcanada is presented as a confluence-based purifier whose waters multiply merit (often said to become hundredfold), equal or surpass famed pilgrimage results (including Prayāga’s Māgha merit), and are especially efficacious when paired with tarpaṇa and śrāddha, producing long-lasting satisfaction for ancestors and inexhaustible fruit for gifts.
It elevates śravaṇa/pāṭha to a sacramental act: hearing, reading, or reciting the Avimukta/Kāśī-māhātmya is said to confer the merit of all sacrifices and all tīrthas and to purify even those burdened with major sins (mahāpātakas) and subsidiary faults.
Dāna is recommended to worthy recipients—devotees of Viṣṇu, Śiva, the Mother (Śakti), Sūrya, and Heraṃba (Gaṇeśa), especially those devoted to serving the Guru—while giving to deceitful, slanderous, guru-betraying, or anti-cow/brāhmaṇa/deva persons is condemned as spiritually dangerous.