Mohinī-prashna (The Question about Mohinī)

Verse 1

राजोवाच । यत्त्वया व्याहृतं वाक्यं ममेदं गौतमेरितम् । मंदरे पर्वतश्रेष्ठे हरिवासरभोजनम् ॥ १ ॥

Sinabi ng Hari: “Ang pahayag na sinabi mo sa akin ngayon ay itinuro ni Gautama. Ito’y tungkol sa vrata—ang pag-inom at pagkain sa banal na araw ni Hari—sa Bundok Mandara, ang pinakadakila sa mga bundok.”

Verse 2

अमतेन पुराणानां व्याहृतं यद्द्विजन्मना । क्षुद्रशास्त्रोपदेशेन लोलुपेन वरानने ॥ २ ॥

O marikit na ginang, ang ipinaliwanag tungkol sa mga Purāṇa ng isang dalawang-ulit na isinilang na kulang ang pag-unawa—sakim at nahuhumaling sa mumunting mababang aral—ay hindi dapat ituring na may ganap na kapangyarihan.

Verse 3

पुराणे निर्णयो ह्येष विद्वद्भिः समुदाहृतः । न शंखेन पिबेत्तोयं न हन्यात्कूर्मसूकरौ ॥ ३ ॥

Ito ang tiyak na tuntuning ipinahayag sa Purāṇa ng mga pantas: huwag uminom ng tubig gamit ang kabibe (sankha), at huwag pumatay ng pagong o baboy-ramo.

Verse 4

एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि । अगम्यागमने देवि अभक्ष्यस्य च भक्षणे ॥ ४ ॥

Sa Ekādaśī, huwag kumain—sa alinmang kalahati ng buwan, maliwanag man o madilim. O Devī, gayundin, iwasan ang paglapit sa ipinagbabawal lapitan at ang pagkain ng ipinagbabawal kainin.

Verse 5

अकार्यकरणे जंतोर्गोसहस्रवधः स्मृतः । जानन्नपि कथं देवि भोक्ष्येऽहं हरिवासरे ॥ ५ ॥

Sa nilalang na gumagawa ng hindi dapat gawin, ang kasalanan ay sinasabing katumbas ng pagpatay sa isang libong baka. Batid ito, O Devī, paano ako makakakain sa banal na araw ni Hari?

Verse 6

पुरोडाशोऽपि वामोरु संप्राप्ते हरिवासरे । अभक्ष्येण समः प्रोक्तः किं पुनश्चात्तनक्रिया ॥ ६ ॥

O marikit ang hita, kapag dumating na ang Harivāsara, ang banal na araw ni Hari (Ekādaśī), kahit ang handog na keyk na bigas (puroḍāśa) ay itinuturing na gaya ng ipinagbabawal na pagkain. Lalong dapat iwasan, kung gayon, ang karaniwang pagkain at mga gawaing pagkain sa araw-araw!

Verse 7

अनुकूलं नृणां प्रोक्तं क्षीणानां वरवर्णिनि । मूलं फलं पयस्तोयमुपभोज्यं मुनीश्वरैः ॥ ७ ॥

O ginang na may marikit na kutis, para sa mga nanghihina ay itinuro na mabuti: mga ugat, mga bunga, gatas at dalisay na tubig—na maaaring tanggapin kahit ng mga dakilang muni.

Verse 8

नत्वत्र भोजनं कैश्चिदेकादश्यां प्रदर्शितम् । ज्वरिणां लंघनं शस्तं धार्मिकाणामुपोषणम् ॥ ८ ॥

Ngunit sa Ekādaśī, walang sinumang nag-utos na kumain. Sa may lagnat, ang pag-aayuno ay mainam; at sa mga matuwid, ang pagtalima sa upavāsa ang nararapat na gawang-dharma.

Verse 9

शुभं गतिप्रदं प्रोक्तं संप्राप्ते हरिवासरे । ज्वरमध्ये कृतं पथ्यं निधनाय प्रकल्पते ॥ ९ ॥

Ang gawang iyon ay ipinahahayag na mapalad at nagbibigay ng pinakamataas na hantungan kapag isinagawa sa araw ni Hari; ngunit kung gagawin sa gitna ng lagnat, ‘mabuti’ lamang sa pangalan at sinasabing humahantong sa kamatayan.

Verse 10

वैष्णवे तु दिने भुक्तं नरकायैव केवलम् । माग्रहं कुरु वामोरु व्रतभंगो भवेन्मम ॥ १० ॥

Ang kumain sa banal na araw ng Vaiṣṇava ay humahantong lamang sa impiyerno. O marikit ang hita, huwag kang magpilit—kung hindi, masisira ang aking vrata (panata).

Verse 11

यदन्यद्वोचते तुभ्यं तत्कर्तास्मि न संशयः । मोहिन्युवाच । न चान्यद्रोचते राजन्विना वै भोजनं तव ॥ ११ ॥

“Anuman ang iba pang sabihin mo sa akin, gagawin ko—walang pag-aalinlangan.” Wika ni Mohinī: “O Hari, wala akong ninanais na iba kundi ang iyong pagkain.”

Verse 12

जीवितस्यापि दानेन न मे किंचित्प्रयोदजनम् । न च वेदेषु दृष्टोऽयमुपवासो हरेर्दिने ॥ १२ ॥

Kahit ialay pa ang sariling buhay, wala akong layuning dapat paglingkuran. Ni ang pag-aayuno sa araw ni Hari ay hindi rin nakikitang iniutos sa mga Veda.

Verse 13

अग्निमन्तो न विप्रा हि मन्यंते समुपोषणम् । वेदबाह्य कथं धर्मं भवांश्चरितुमिच्छति ॥ १३ ॥

Tunay nga, ang mga Brahmin na nag-iingat ng banal na apoy ay hindi sumasang-ayon sa ganap na pag-aayuno. Kung gayon, paano mo nais isagawa ang dharmang nasa labas ng Veda?

Verse 14

वचो निशम्य मोहिन्या राजा वेदविदां वरः । उवाच मानसे क्रुद्धः प्रहसन्निव भूपते ॥ १४ ॥

O Hari, nang marinig ang mga salita ng mapanlinlang na babae, ang hari—pinakamataas sa mga nakaaalam ng Veda—ay nagsalita, galit sa loob ngunit wari’y nakangiti.

Verse 15

श्रृणु मोहिनि मद्वाक्यं वेदोऽयं बहुधा स्थितः । यज्ञकर्मक्रिया वेदः स्मृतिर्वेदो गृहाश्रमे ॥ १५ ॥

Makinig, O Mohinī, sa aking salita: ang Vedang ito’y itinatag sa maraming anyo. Ang Veda ay ang pagsasagawa ng yajña at mga gawaing ritwal; at sa yugto ng maybahay, ang Veda’y nahahayag bilang Smṛti—ang naaalalang batas at asal.

Verse 16

स्मृतिर्वेदः क्रियावेदः पुराणेषु प्रतिष्ठितः । पुराणपुंरुषाज्जातं यथेदं जगदद्भुतम् ॥ १६ ॥

Ang Smṛti, ang Veda, at ang Kriyā-veda—ang Veda ng pagsasagawa—ay matibay na nakaugat sa mga Purāṇa; at mula sa Purāṇa-Puruṣa, ang Kosmikong Persona na nahayag bilang Purāṇa, sumibol ang kahanga-hangang sansinukob na ito.

Verse 17

तथेदं वाङ्मयं जातं पुराणेभ्यो न संशयः । वेदार्थादधिकं मन्ये पुराणार्थँ वरानने ॥ १७ ॥

Kaya nga, ang buong kalipunan ng banal na pananalita (vāṅmaya) na ito ay sumibol mula sa mga Purāṇa—walang pag-aalinlangan. O marikit ang mukha, itinuturing kong ang diwa ng Purāṇa ay higit pang dakila kaysa diwa ng mga Veda.

Verse 18

वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणेष्वेव सर्वदा । बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रहरिष्यति ॥ १८ ॥

Ang lahat ng Veda ay laging matatag na nakasalig sa mga Purāṇa. Natatakot ang Veda sa taong kaunti ang natutuhan, iniisip: “Sasaktan niya (aabusuhin) ako.”

Verse 19

न वेदे ग्रहसंचारो न शुद्धिः कालबोधिनी । तिथिवृद्धिक्षयो वापि पर्वग्रहविनिर्णयः ॥ १९ ॥

Sa mismong Veda, walang masusing salaysay tungkol sa paggalaw ng mga planeta; ni wala ring sistemang pangkalinisan sa ritwal na nagpapabatid ng panahon. Maging ang pagtaas o pagbaba ng tithi (araw sa buwan), at ang pagtiyak sa mga araw ng parva at mga dugtungan ng pagdiriwang, ay hindi rin inilatag doon.

Verse 20

इतिहासपुराणैस्तु निश्चयोऽयं कृतः पुरा । यन्न दृष्टं हि वेदेषु तत्सर्वं लक्ष्यते स्मृतौ ॥ २० ॥

Ang pasyang ito ay matagal nang itinatag sa pamamagitan ng mga Itihāsa at Purāṇa: anumang hindi tuwirang matatagpuan sa mga Veda, ay ganap na makikilala sa tradisyong Smṛti.

Verse 21

उभयोर्यन्न दृष्टं हि तत्पुराणैः प्रगीयते । प्रायश्चित्तं तु हत्यायामातुरस्यौषधं प्रिये ॥ २१ ॥

Anumang hindi masumpungan sa kapwa Śruti at Smṛti, iyon ang ipinahahayag at inaawit ng mga Purāṇa. At para sa kasalanan ng pagpatay, ang prāyaścitta (pagbabayad-sala) ang gamot sa nagdurusa, O minamahal.

Verse 22

न चापि पापशुद्धिः स्यादात्मनश्च परस्य वा । यद्वेदैर्गीयते सुभ्रु उपांगैर्यत्प्रगीयते ॥ २२ ॥

O may magandang kilay, hindi magkakaroon ng paglilinis sa kasalanan—para sa sarili man o para sa iba—sa pamamagitan lamang ng mga inaawit sa Veda o ipinahahayag sa mga upāṅga.

Verse 23

पुराणैः स्मृतिभिश्चैव वेद एव निगद्यते । रटंतीह पुराणानि भूयो भूयो वरानने ॥ २३ ॥

Sa pamamagitan ng mga Purāṇa at Smṛti, ang mismong Veda ang ipinahahayag. O may magandang mukha, dito’y paulit-ulit na umaalingawngaw ang mga Purāṇa, muli’t muli, ang katotohanang ito.

Verse 24

न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं संप्राप्ते हरिवासरे । पुराणमन्यथा मत्वा तिर्यग्योनिमवाप्नुयात् ॥ २४ ॥

Kapag dumating na ang banal na araw ni Hari (Ekādaśī), huwag kumain—huwag kumain. Ang sinumang ituring na iba ang utos ng Purāṇa (na parang di mahalaga o opsyonal) ay magkakamit ng kapanganakang-hayop.

Verse 25

संस्रातोऽपि सुदांतोऽपि न गतिं प्राप्नुयादिति । पितरं को न वंदेत मातरं को न पूजयेत् ॥ २५ ॥

Kahit malinis na naligo at mahusay ang pagpipigil-sa-sarili, hindi pa rin makakamit ang tunay na hantungan—kaya sino ang hindi yuyuko sa ama, at sino ang hindi pararangalan ang ina?

Verse 26

को न गच्छेत्सरिच्छ्रेष्ठां को भुंक्ते हरिवासरे । को हि दूषयते वेदं ब्राह्मणं को निपातयेत् ॥ २६ ॥

Sino ang hindi tutungo sa pinakadakilang ilog? Sino ang kakain sa banal na araw ni Hari? Tunay nga, sino ang dudungis sa Veda, at sino ang mananakit at magpapabagsak sa isang brāhmaṇa?

Verse 27

को गच्छेत्परदारान् हि को भुंक्ते हरिवासरे ॥ २७ ॥

Tunay nga, sino ang lalapit sa asawa ng iba—at sino ang kakain sa banal na araw ni Hari?

Verse 28

नहीदृशं पापमिहास्ति जंतोर्विमूढचित्तस्य दिने हरेः प्रिये । यद्भोजनेनात्मनिपातकारिणा यमस्य रवातेषु चिरं सुलोचने ॥ २८ ॥

O may magagandang mata, para sa taong naliligaw ang isip, walang kasalanan sa mundong ito na hihigit sa pagkain sa araw na minamahal ni Hari; dahil sa pagkaing iyon—na nagdadala ng sariling pagbagsak—siya’y nananatiling matagal sa mga kakila-kilabot na impiyerno ni Yama.

Verse 29

मोहिन्युवाच । शीघ्रमानय विप्रांस्त्वं घूर्णिके वेदपारगान् । येषां वाक्येन युक्तोऽयं राजा कुर्याद्धि भोजनम् ॥ २९ ॥

Sinabi ni Mohinī: “Dali, O Ghūrṇikā, dalhin mo rito ang mga brāhmaṇa na dalubhasa sa mga Veda; upang ayon sa kanilang payo, ang haring ito ay tunay na makakakain.”

Verse 30

सा तद्वाक्यमुपाकर्ण्य ब्राह्मणान्वेदशालिनः । गौतमादीन्समाहूय मोहिनीपार्श्वमानयत् ॥ ३० ॥

Nang marinig ang mga salitang iyon, tinipon niya ang mga brāhmaṇa na bihasa sa Veda—si Gautama at iba pa—at dinala sila sa tabi ni Mohinī.

Verse 31

तान्विप्रानागतान्दृष्ट्वा वेदवेदांगपारगान् । मोहिनी सहिता राज्ञा ववंदे कार्यतत्परा ॥ ३१ ॥

Nang makita ang mga brāhmaṇa na dumating—mga dalubhasa sa Veda at Vedāṅga—si Mohinī, kasama ang hari, ay yumukod at nagbigay-galang sa kanila, na nakatuon sa gawaing dapat gawin.

Verse 32

उपविष्टास्तु ते सर्वे शातकौंभमयेषु च । आसनेषु महीपाल ज्वलदग्निसमप्रभाः ॥ ३२ ॥

O hari, silang lahat ay nakaupo sa mga upuang yari sa dalisay na ginto, nagniningning at marilag na gaya ng naglalagablab na apoy.

Verse 33

तेषां मध्ये वयोवृद्धो गौतमो वाक्यमब्रवीत् । वयं समागता देवि नानाशास्त्रविशारदाः ॥ ३३ ॥

Sa gitna nila, ang pinakamatanda—si Gautama—ay nagsalita: “O Devi, kami’y nagtipon dito, bihasa sa iba’t ibang sangay ng mga banal na śāstra.”

Verse 34

सर्वसंदेहहर्तारो यदर्थं ते समाहुताः । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां मोहिनी ब्रह्मणः सुता ॥ ३४ ॥

“Kayo’y ipinatawag upang pawiin ang lahat ng pag-aalinlangan.” Nang marinig iyon, si Mohinī, anak na babae ni Brahmā, ay tumugon at kumilos.

Verse 35

सर्वासाध्यकृतं कर्तुं प्रवृत्तांस्तानुवाच ह । मोहिन्युवाच । संदेहस्तु जडौ ह्येष स्वल्पो वा स्वमतिर्यथा ॥ ३५ ॥

Nang sila’y nagsikap gawin kahit ang tila di-mangyayari, kinausap sila ni Mohinī: “Ang pag-aalinlangang ito’y tunay na mapurol; maliit man o malaki, ayon sa sariling pag-unawa.”

Verse 36

सोऽयं वदति राजा वै नाहं भोक्ष्ये हरेर्दिने । अन्नाधारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् ॥ ३६ ॥

Pagkaraan, sinabi ng hari: “Sa banal na araw ni Hari, hindi ako kakain. Ang buong daigdig—maging di-gumagalaw at gumagalaw—ay umaasa sa pagkain bilang salalayan.”

Verse 37

मृता ह्यपि तथान्नेन प्रीयन्ते पितरो दिवि । कर्कंधुमात्रं प्रहुतं पुरोडाशं हि देवताः ॥ ३७ ॥

Kahit pumanaw na, ang mga ninuno sa langit ay tunay na nalulugod sa gayong handog na pagkain; at ang mga diyos ay nasisiyahan kapag ang handog na puroḍāśa—kahit kasingliit lamang ng isang bunga ng jujube (karkaṃdhu)—ay naihahandog nang wasto sa apoy.

Verse 38

कामयंति द्विजश्रेष्ठास्ततोऽन्नं ह्यमृतं परम् । पिपीलिकापि क्षुधिता मुखेनादाय तण्डुलम् ॥ ३८ ॥

Kaya nga, ninanais ng pinakamahuhusay na dwija ang pagkain, sapagkat ang pagkain ay tunay na pinakamataas na amṛta. Maging ang isang gutom na langgam, na may dalang isang butil ng bigas sa bibig, ay hinahanap ito.

Verse 39

बिलं व्रजति दुःखेन कस्यान्नं नहि रोचते । अयं खादति नान्नाद्यं संप्राप्ते हरिवासरे ॥ ३९ ॥

Sa dalamhati ng pagdurusa, siya’y napapasa-hirap na bumabalik sa kanyang lungga; wala siyang gana sa pagkain ng sinuman. Ngunit pagdating ng banal na araw ni Hari (Harivāsara), wala siyang kinakain—ni pagkain ni anumang maaaring kainin.

Verse 40

निजधर्मं परित्यज्य परधर्मे व्यवस्थितः । विधावानां यतीनां च युज्यते व्रतसेवनम् ॥ ४० ॥

Tinalikuran ang sariling dharma at tumindig sa dharma ng iba, ang pagsasagawa ng mga panata (vrata) ay itinuturing na angkop para sa mga balo at para sa mga yati (mga ascetic).

Verse 41

परधर्मरतो यः स्यात्स्वधर्मविमुखो नरः । सोंऽधे तमसि मज्जेत यावदिंद्राश्चतुर्द्दश ॥ ४१ ॥

Ang taong nahuhumaling sa dharma ng iba (paradharma) ngunit tumatalikod sa sariling dharma (svadharma) ay lulubog sa bulag na kadiliman—sa tagal na umiiral ang labing-apat na Indra.

Verse 42

उपवासादिकरणं भूभुजां नोदितं क्वचित् । प्रजासंरक्षणं त्यक्त्वा चतुर्वर्गफलप्रदम् ॥ ४२ ॥

Para sa mga hari, ang pag-aayuno at mga katulad na pagtitika ay hindi iniuutos kailanman kung ito’y magpapabaya sa pag-iingat sa mga nasasakupan; sapagkat ang pagprotekta sa bayan mismo ang nagkakaloob ng bunga ng apat na layunin ng buhay.

Verse 43

नारीणां भर्तृशूश्रूषा पुत्राणां पितृसेवनम् । शूद्राणां द्विजसेवा च लोकरक्षा महीभृताम् ॥ ४३ ॥

Para sa mga babae: tapat na paglilingkod sa asawa; para sa mga anak na lalaki: paglingap at paglingkod sa ama; para sa mga Śūdra: paglilingkod sa mga dwija; at para sa mga hari: pag-iingat sa bayan—iyan ang kani-kaniyang tungkulin.

Verse 44

स्वकं कर्म परित्यज्य योऽन्यत्र कुरुते श्रमम् । अज्ञानाद्वा प्रमादाच्च पतितः स न संशयः ॥ ४४ ॥

Ang sinumang tumalikod sa sariling itinakdang tungkulin at magpagal sa ibang gawain—maging dahil sa kamangmangan o sa kapabayaan—ay nahulog na; walang alinlangan dito.

Verse 45

सोऽयमद्य महीपालो यतिधर्म्मे व्यवस्थितः । सुबुद्ध्याचारशीलश्च वेदोक्तं त्यजति द्विजाः ॥ ४५ ॥

Sa araw na ito, ang haring ito mismo ay nananatili sa disiplina ng isang yati (mapagtalikod). Bagama’t may mabuting pag-unawa at mabuting asal, tinatalikuran niya ang iniutos ng Veda, O mga dwija.

Verse 46

स्वेच्छाचारा तु या नारी योऽविनीतः सुतो द्विजाः । एकांतशीलो नृपतिर्भृत्यः कर्मविवर्जितः ॥ ४६ ॥

O mga dwija, ang babaeng kumikilos ayon lamang sa sariling pita, ang anak na walang disiplina, ang haring namumuhay sa ganap na pag-iisa, at ang aliping umiiwas sa tungkulin—lahat ng ito’y dapat maunawaang pinagmumulan ng kaguluhan at pagbagsak.

Verse 47

सर्वे ते नरकं यांति ह्यप्रतिष्ठश्च यो द्विजाः । अयं हि नियमोपेतो हरिपूजनतत्परः ॥ ४७ ॥

O mga brāhmaṇa, silang lahat na walang wastong katayuan at walang banal na disiplina ay tutungo sa impiyerno. Ngunit ang taong ito, taglay ang mga niyama at pagtalima, ay lubos na nakatuon sa pagsamba kay Hari (Viṣṇu).

Verse 48

आक्रन्दे वर्त्तमाने तु न यद्येष प्रधावति । व्यपोह्य हरिपूजां वै ब्रह्महत्यां तु विंदति ॥ ४८ ॥

Kapag may sigaw ng pagdadalamhati at paghingi ng saklolo, kung ang tao’y hindi tumatakbo upang tumulong, kung gayon—na para bang isinantabi ang pagsamba kay Hari—tunay niyang pinapasan ang kasalanang brahmahatyā, ang pinakamabigat na paglabag.

Verse 49

क्षीणदेहे हरिदिने कथं संयमयिष्यति । अन्नात्प्रभवति प्राणः प्राणाद्देहविचेष्टनम् ॥ ४९ ॥

Kapag nanghihina ang katawan—lalo na sa banal na araw ni Hari—paano mapananatili ang pagpipigil-sa-sarili? Ang prāṇa, ang hininga ng buhay, ay nagmumula sa pagkain; at mula sa prāṇa nagmumula ang kakayahan ng katawan na kumilos.

Verse 50

चेष्टया रिपुनाशश्च तद्धीनः परिभूयते । एवं ज्ञात्वा मया राजा बोध्यमानो न बुद्ध्यति ॥ ५० ॥

Sa wastong pagsisikap napupuksa ang kaaway; ngunit ang kulang sa pagsisikap ay napapailalim at napapahiya. Batid ko ito, kaya patuloy kong tinuturuan ang hari, subalit kahit pinapayuhan, hindi pa rin siya umuunawa.

Verse 51

एतदेव व्रतं राज्ञो यत्प्रजापालनं चरेत् । न व्रतं किंचिदस्त्यन्यन्नृपस्य द्विजसत्तमाः ॥ ५१ ॥

Ito lamang ang banal na panata ng hari: isagawa ang pag-iingat at wastong pamamahala sa kanyang mga nasasakupan. Sapagkat para sa isang pinuno, wala nang ibang panata, O pinakamainam sa mga dvija.

Verse 52

किं देव कार्येण नराधिपस्य कृत्वा हि मन्युं विषयस्थितानाम् । तद्देवकार्यं स च यज्ञहोमो यद्रक्तपातो न भवेत् स्वराष्ट्रे ॥ ५२ ॥

Ano ang saysay ng ‘paglilingkod sa mga deva’ ng isang hari kung, matapos niyang pag-alabin ang galit ng mga taong naninirahan sa kanyang mga lalawigan, saka niya ito isasagawa? Ang tunay na paglilingkod sa mga deva—ang tunay na yajña at homa—ay yaong walang pagdanak ng dugo sa sariling kaharian.

Verse 53

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीप्रश्नो नाम चतुर्विंशोऽध्यायः ॥ २४ ॥

Sa gayon nagtatapos ang ika-24 na kabanata, na tinatawag na “Ang Tanong tungkol kay Mohinī,” sa Uttara-bhāga (huling bahagi) ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.